MARCHER SUR LES EAUX, POUR SE RENDRE AUX ORDRES DE SON MAITRE

Inédit, publié d’après le manuscrit de Paris, fonds Saint- Gernuûn- Harlay 4ij , partie III , n°* lux et lit, comparé avec le manuscrit ancien fonds latin 4042. Nous réunissons sous le même numéro ces deux lettres, dont la seconde porte, daus le manuscrit de Jdiddlebill 8390 , la rubrique suivante : « Archiepiscopus Capuanus Petro de Yiuea, excusansse quod ad curiam imperatoris veuire nequit. *>

Grave non ferai, si placet, dominatio vestra si ad vos cum istis litteris non aecessi, qnia stalionis ingrata remolio, lntositatis caleata Uibricilas et tenebrosa cabgo noclis pluvialis, non expers stiliaminis, apud vos caligantes oeuios cxcusabunt. ......

Vocalus ad curiam corde vcnio; pedes venire nequeo pro difticultate viarum, tum propter persooae pericuitun, tiim propler crucis inolem, nec equimi validum habeo in quo venire conlidam, revcrendo crucem ne si eaderetn crnx infecta tingcretur ex iulo et aliud cogérer (quod avertat Dominus) paüium immutare. Suftkit igitur signuin insigne dornini, signator gerendarum annulus litteraruin. Sed si cailix viae hujus a me transire non potest ut ad hoc mea praesentia requiratur, succinctns in altum nedum in lutuui, sed in mare me projiciam, venturus ad Dotninum super aquas 1 . Et tu l’etre corrversus conforta alioquin fratres tuos [et caetera.]

1 Évang. selon saint Matthieu , xrv, 29.

MAITRE SALVUS SE PLAINT AUX COURTISANS QUI RÉPANDAIENT DÉJÀ LE BRUIT DE SA DISGRACE. IL CONTINUE A COMPTER SUR LA PRO- TECTION DE DIEU ET SUR CELLE DE L’EMPEREUR, COOPÉRATEUR ET VICAIRE DE DIEU ICI-BAS.

Inédit, publié d’après les manuscrits de Paris fonds Saint-Germain-Harlay 455, partie III, n® mi, et ancien fonds latin 4042, fol. 125 recto. .Vous ne pouvons admettre la rubrique du manuscrit de Middlehill , qui attribue cette lettre à l’archevêque de Païenne.

Ad vos, o curiales, meus sermo dirigitur, qui dë processu iiieo, prout quilibet sompniat, ex nativi metus aculeo, non a virtutis indagine disceptatis et ab eventu diversa conjicitis argumenta; plerisque causantibus quod infirmante magistro .... firmus esse non potcrit status Saivi 1 , quibusdam contrariam proponentibus rationem quod cum nunquam ei bene eessit per magistrum cujus sospitas fuit ei pro tempore salis molesta, obesse non poterit vaieludo. Yariatis igitur inter vos altérais colluctationibus voluntatum, quia disceptatio vestra non venit ad calculum, et grammaticis vestris certantibus et per fallacias logicae sophisticis argumentationibus adinventis, restât aeterni judicis cuncta tenentis expectata provisio. Pendente tainen secundum allegata partium in rebus huinanis censura judicii, ductus ego per ora plurium et abjectus pro voluntate loquentium pauca coram auditorio vestro in medio introducam. Sane qui fecit me Dominus est et quid de me facturas sit, sine me délibéré! ipse. Adest eliam cohoperator ejus et vicarius constituas in terris, Romanus princeps nominis et ho-

1 Probablement ce maître Salvus qui figure dans d’autres pièces, notamment dans la lettre de Nicolas de Rocca publiée plus haut, p. 330.

noris, cujus divina mens in manu Dci est et quo voluerit vertit illam. Ideoque nolite considerare sublimia loqui gloriantes, et jam per enigmata desinile spéculum advertere futurorum. Nam opifex ille rerum qui ad ymaginem suam creavit liominem , plasma suum plasmator hominum non relinquet, et qui quosdam dum elevarenturejicit, elisos clicit ne labanlur. Majestas quoque Cacsarea coelesti docta consilio, cujus in hiis quae visibilia sunt assislit, prout fides nos edocet, imitatrix, decretum sibi aulicum pueruin, circa eam jam ad canitiein non longaevitale dierum, sed qiiadam curarum et fluctuum inundationc deventum , a suae propitiationis solio minime sequestrabit, ut praeter spem el opinionem quae sibi corda vacillantia blandiuntur, persequatur in eo divinae praedestinationis arbitrium et consolationem afferat ei, priusquam in lucem ipsum ma tri S Ecclesiae partus educeret, praestitutam ; ut mirelur intuens miscrationum affluentiam supernarum et inter emergentium casuum onera de consecutiva pietate Domini non diffidat. Haec vobiscum patienter admissa revolvite, sic de alio judicantes ut statui veslro providere consulatis. Nam dubia sunt facta causarum et quid ventura dies pariat ignoratur, me istud in Domino veraciter asserente quod in humilitate mentimn et recta conscientia singuloruin non deseret Dominus in temptationibus rectos corde.

LETTRE D’üN AMI A PIERRE DE LA VIGXE, POUR L’ENGAGER A ACCEPTER LES HAUTES FONCTIONS OUI VIENNENT DE LUI ÊTRE CONFÉRÉES PAR L’EMPEREUR. LE PRINCE LE NOMME SON VI- CAIRE POUR L’OPPOSER A CET AUTRE VICAIRE , LE PAPE, QUI N’EST QU’UN PRÉVARICATEUR.

Inédite, publiée d’après le manuscrit de Paris fonds Saint-Germain- Harlay 455, partie III, n° lxxxyiii. — Collationnée avec le manuscrit 8390 de Middlehill.

Magistro P. de Vinea. Per litleras quas dudum magister Pepo ex parte vestra et vos per eas nostris desideriis assignavit, amicabiliter arguistis amicum quod diu et multum praeter morem amoris ad fratreoi siluerim et tacuerim ad amicum. Nimirum, carissime, talis redargulio justa esset, si justior non defenderet exceptio redargutum. Numquid enirn quem cotidie praesentialiter expectabam nunquam absentem per lilteras et cujus occursm us eram amplexui, sicut omni die me certa certum nova reddebant, per epistoiam quae ad remotos babet oflicium, salutare debebam; tanquam quasi in dubium revocarem an in promptu votum vestrum esset ad curiam veniendi. Quis enim credere possit, juratis etiam bine inde testibus, ut a tanti principis visione quae omnes exsuperat delicias Parndisi et a tanlorum amicorum praesenlia incusanlium moram veslram taindiu continere possetis, ut omissis omnibus etiam quae praepedirent negotiis, venire expectati tam anxie tardarelis? Tenuit etiam ad scribendum calamum nostrum et aliud, ut ex contracta videlicet scribendi negligentia longiori, haberetis in me justiorem querelae materiam venientes, quum vel daretur nobis in adventu vestro uberiof disputandi

vel vobis daretur habundantius quod possetis ignoscere delinquenti. Sicerat, sed tandem dum ad moram advenlus vestri ultra uiodum et expectationem meam contraclam mirarer dubius et languereiri, jam acuebam calamum ad scribendum ut vel venientem ad cursum impellerem vel desidem excitarem. Et ecce ad haee apparuit mibi vestra effigies quam misislis, praediclns magisler litterarum vestrarum ge rulus et perae. Quo praemisso in non dubiac stipulationis cautelam pro arra et exponente eo celerius vos e vestigio adventuros, quae manda veram ealamo linguae otïicio reservavi. Et sic vestris omnibus exinde ylaratis, cotidie oculi nostri suspiciebant in via qualiter, cum licet arram dederitis quam et nos nobis procuravimus retinendam , quod stipulati fueritis servassetis evidentia operis manil'esta. Quod ultra doluimus quidem, quuin tamdiu nos anxios ad vestram praesentiam faceretis, sed profundius conturbamur quod ex hoc occasionem longioris absentiae intulistis. Nam dum apud dominum de bonorum suorum dispositionibus congruis provisio haberetur, latere sibi non potuit sub absentiae modio fides Pétri quam inter suos in candelabro praesenliae rutilantem inullipliciter commendavit. Art ergo : « Petre, amas me, rege oves meas, » et sic amator justitiae dominus super petram volens fundare justiciam, moderamina jurium regendorum in plebem suam Petro commisit, statuens vos justiciarium *. Ad quod evidentius ostendendum ideo vos constituil dominus in faciem nunc praelali, sed praevaricantis Ecclesiam , ut ubi dudum falsus Christi vicarius commissum sibi vicariatum depravans, nitens eisdem aliud quam cujus erant regimen clavibus aperire, multos fama, rebus et corpore . deformavit, verus Petrus vicarius justicia regat, fide cor-

1 11 s’agit probablement de la nomination de Pierre aux fonctions de logothète.

roboret, instruat et informet. Ad quod sciatis quod et ego et alii plures de carissimis vestris excusationes militas pro vobis coram domino protulerunt, sed apud eum magis praevaluit non ci incognita vestrae scientia probitatis, moderatio, fortitudo, etc., quae virum perfectum perüciuntet proficiunl dignitati. Restât igitur ut etsi taie onus vobis displiceat, quia nec assüevistis unquam nec aliquando afTectaslis, et gravet etiam inde vestros qui animum vestrum'sciunt, tamen nichil sit aliud respondendum nisi : « Domine, tu scis quod amo te; si populo » tuo oportunus sum, non recuso laborem. Fiat voluntas » tua, etc. »

(Caetera desunt.)

UN PRÉLAT SICILIEN ÉCRIT A PIERRE DE LA VIGNE QU’iL LUI