‹ Voyage scientifique dans l'Archipel Malais (volume 2)Chapitre 168 sur 218 · FILIPPO SILVESTRI · texte numérisé non relu

FILIPPO SILVESTRI

(de Bevagna-Umbria)

Avec la planche XXVI.

La faune diplopodologique de l’ Archipel malais a été l’objet de quelques recherches, pendant ces dernières années. Néanmoins, il reste encore beaucoup à faire et, à cet égard, les collections même de peu d’importance peuvent offrir de l’intérêt.

M. M. Bedot a bien voulu me confier l’étude des Diplopodes qu’il a recueillis, avec son compagnon de voyage M. Camille Pictet, dans l’Archipel malais.

Cette collection renfermait 3 espèces nouvelles dont je donnerai la description.

Je dois en outre mentionner deux autres Diplopodes de Sarawak (Bornéo) qui présentent un intérêt particulier à savoir : Rhynchoproctus ater (Tom.) Silv. et Trachelamegcdus hoplums (Poe) Silv. Ces deux espèces, bien qu’appartenant à des sousordres différents (la première aux Spïrosbreptoidea et la seconde aux Spiroholoidea) ont une ressemblance externe frappante. Biles ont presque la même forme de collum, de segment préanal et de pattes. Il est évident que cette similitude de formes a été produite par l’influence d’un même milieu.

Kl LIP PO NfLVESTRI

PLAT YR RH ACHIDÆ

Eurydirorhachis Picteti n. sp.

Fig, 1 et 2.

Color fuseus, margine carinarum et medium dorsum plus minus ve pallidis.

Caput granulis parvis omnino pleno, vertice sulco parum profundo, facie pilis nullis, tantum setis consuetis.

Antennæ breviter pilesæ, segmentum secundum Super antes.

Corpus totum granulis parvis obsessum.

Collum sat parvum, latum, breve, antice vix incisum, postice late rotundatum, in angulo antico-laterali lobis tribus parvis auctum; supra seriebus quatuor granulorum maiorum ornatum, quarum duæ : altéra in margine antico, altéra in margine postieo disposita.

Segmenta cœtera (Fig. 1) supra seriebus tribus tuberculorum maiorum aucta, quarum postica marginali tuberculis nuinerosis. Carinæ segmenti 2 — 8 antice aliquantum vergentes, angulo antico acuto-rotundato, postieo octuso, margine laterali lobis 5 parvis rotundatis. Carinæ oœteræ margine laterali lobis 5 rotundatis parvis aucto. vix oblique truncato ita ut angulus anticus vix acutus, posticus vix octusus. Carinæ segmenti 19‘ angulo postieo rotundato. Pars anticasegmentorum omnium pulchre punctata. Pori magis quam latitudine anuli a margine remoti.

Segmentum præanale cauda postice magis quam ad bashn lata, rotundata, setis consuetis instructa.

Segmentum anale valvulis tuberculis consuetis sat magnis; sternito magno, triangulari, tuberculis magnis.

Pedes pilosi.

Sterna spina triangulari acuta, sat parva aucta.

(5 Organum copulativum (Fig. 2) apice arcuato processibus

DIPLOPODES

duobus terminato, quorum alter longior attenuatus, alter magis quam cluplo brevior triangularis.

Long. corp. mm 70; lat. corp. mm Ç) 13, (5 12.

Hab. Sarawack (Bornéo).

Camillo Pictet dicatus.

Acmthodesmus Saussurei n. sp.

Fig. 8 et 4.

Color fusco-rufus, lateribus car inarum, ventre pedibnsque fiavescentibus.

Cafhit granulis parvis obsessum, vertice sulco pr.ofundo, fade pilis nullis, setis consuetis.

Antennæ breviter pilosæ, resupinæ segmentum secundum vix superantes.

Colluni antice fere reete truncatum, postice rotundatum, angulis vix productis, e api te parum latius ; supra tuberculis parvis obsessum et sérié tuberculorum maiorum antica ornatum, nec non seriebus tribus tuberculorum maiorum paucorum; in margine postico sérié tuberculorum maximorum auctum.

Segmenta 2 — 4 carinis antice vergentibus angulo antico acuto rotundato, postico octuso, margine laterali fere integro ; supra tuberculis perparvis obsessa et seriebus du abus tuberculorum maiorum (c. 10) et in margine postico tuberculis maximis 6 — 7 subquadratis vel rotundatis deplanatis aucta.

Segmenta eœtera tuberculis minimis ut areis parum distinctis, seriebus tuberculorum maiorum parum conspicuis. Carinæ oblique trunçatæ, margine antico in carinis 5 — 8 recto, in cœteris obliquo incisiononibus latis 2 — 3 affectis, angulo antico antice acuto, postice octuso, angulo postico antice octuso, postice acuto et retrorsum vergente. Carinæ segmenti 191 postice valde rotundatis. Cauda quadrata angulis posticis parum rotundatis.

Segmentum anale valvulis tuberculis consuetis, sternito lato, triangulari tuberculis magnis.

FILIPPO SILVESTRI — ÜIPLOPODES

Pori a margine laterali magis quani diametro anuli remoti.

Pedes pilosi. Sterna pilis nullis ad basim pedum spina brevi armata.

(5 Organum copulativum (Fig. 4) apice processibus duobus, attenuatis, arcuatis, subæqualibus terminato.

Long. corp. mm Q 80, (5 75; lat. corp. mm Q 15, 13.

Hab. Deli (Sumatra).

Enrico de Saussure dicatus.

PLAT YDESMID AE

Pseudodesmus tuberculatus n. sp.

Fig. 5 et 6.

Color viridescens, carinis, ventre pedibusque Üavescentibus.

Caput subtriangulare, pilis vestitum; oculis nullis; antennis attenuatis. sat longis, pilosissimis, articulo 6° longiore.

Collum parvum a carinis segmenti secundi circumdatum, antice fere recte truncatum, postice rotundatum, angulis anticis tuberculo magno instructis, margine postico tuberculis duobus.

Segmenta omnia rnedio dorso tuberculis duolus maioribus et duobus minoribus aucta, lateraliter tuberculis 5-f 5 antice, 2-1-2 postice. Carinæ segmentorum 2—5 antice vergentes; carinæ coeteræ, ut anticæ, magnæ, angulo antico rotundato, postico aliquantum acuto, rotundato, retrorsum vergente. Pori in angulo laterali siti.

Segmentum præanale postice latum, rotundatum.

Pedes brevissime pilosi.

Segmentorum numerus 81.

Long. corp. mm 40 ; lat. mm 5.

Hab. Archipel Malais.

VOYAGE DE MM. M. BEDOT ET C. PICTET DANS L’ARCHIPEL MALAIS

ORTHOPTÈRES

DE L’ARüHlPEL MALAIS.

l’APv

le Dr ADOLF FRITZE

Assistant au Musée d’ Histoire naturelle de Genève

Avec la planche XXVII.

Parmi les Orthoptères rapportés de l’Archipel malais par MM. Bedot et Pictet se trouvaient quelques espèces nouvelles, dont nous allons donner la description. M. H. de Saussure a bien voulu étudier les Blattaires et en écrire les diagnoses. Quant aux Phasmides, ils seront décrits par M. Brunner de Wattenwyl dans la monographie qu’il doit publier prochainement.

BLATTODEA Blatta nodosa n. sp.

(5 Majuscula, pallide testacea. Caput nigruni, ore, vitta transversa supra- antennali et occipite flavo-testaceis. Antennæ testaceæ vel brunneo-annulatæ, articulis 3 — 13 infuscatis. Oculi remoti. Pronotum elliptieum, disco f'ulvo, marginibus late hyaliriis. Ëlytra leviter Mvescentia, elongata, subhyalina, basi linea humerali brevi fusca; dimidia parte apicali in venis punctis nodosis fuscis, saltem in elytro sinistro conspersa. Alæ angustæ vitreæa

ÀDOLF FRITZE

venis testaceis; campo anteriore medioeri, posteriorem valde superante, valde retieulato ; vena discoidali apice furcata, venis costalibus vix incrassatis ; vena ulnari 5 — 6 ramosa. Pedes testaeei ; tibiis supra ad spinas fusco-maculatis ; femoribus anterioribus margine postico ultra medium spinis 3. Abdomen fuscotestaceum. Lamina supra-analis transversa, brevissima, nonnunquam in medio rotundato-producta. Cerci longissimi, articulis valde sejunctis. articulis 7 et sequentibus elongatis. Ültimum segmentum ventrale valde sinuatum. Lamina infragenitalis profunde fissa et incisa, bilobata, stylis brevibus 2 apicalibus.

Long. corp. 13; pronot. 3; latit. 4.8; elytr. 16 mm.

Java.

Biatta subgenitalis n. sp.. var. obsmrior n. var.

(5 Q Sat minuta, gracilis, fulvo-testacea, subtus flavo-testacea. Frons macula transversa fus co-ru fa. Pronotum marginibus lateralibus detiexis, testaceis, opacis, disco rufescente, obsoletissiine rufo-maculoso. Elytra modîce elongata. Alæ nebulosæ, venis ftiscis, apice rotundatæ, margine costali fulvescente. Campus anterior angustus, fusiformis, apice valde attenuatus, venis costalibus crassiusculis ; vena discoidali ante medium furcata, vena ulnari arcuata, ultra medium furcata. Campus apicalis intercalatus distinctissimus, acute trigonalis. venis longitudinalibus 2, margine apicali arcuato, leviter prominulo. Abdomen supra in medio infuscatum vel segmentis nigris, margine pallido. Lamina supra-analis (5 Q trigonalis, carinata, apice minime incisa ; cerci flavidi. ültimum segmentum ventrale 9 rotundatum ; (5 septimum segmentum dorsale in medio carinnla arcuata et sulco notatum. Lamina supra-analis prominuîa; ultimum segmentum ventrale arcuato-excisum. Lamina infragenitalis irregularis, subtrigonalis, in medio processu brevi rotundato ; extus ad ilium stylo sinistro ; v angulo dextro in procession longiorem, truncatum, apice posterius

ORTHOPTÈRES

denticulatum, producto, ad basin illius sulcato-incisa. Titillatores 2 spiniformes.

Yar. <5. Lamina infragenitalis si mavis oblique late truncata, subsinuata, angnlo apicali itaque ad latus sinistrum dejecta.

Yar. Alæ vitreæ.

(5 Long, corpor. 9,5; elytr. 10, 5 mm.

Deli (Sumatra).

Fliyllodromia Picteti n. sp.

5 Q Rufo-testacea, subtus straminea, Antennæ concolores, articulis 1 — 2 testaceis. Pronotum parvum, corneum, disco posterius notis 2 obliquis, fusco-rufîs, marginibus flavicantibus. Elytra semicoriacea. Alæ campo antico hyalino, venis flavis, campo postico nebuloso, velis brunneis. Campus anterior angustus, apice coarctatus; campo marginali flavicante, venis costalibus crassiusculis ; vena discoidali ante medium furcata, venis media et ulnari valde arcuatis; bac apice biramosa. Apex area intercalata distincta, anguste trigonali bivenosa, instructus, margine apicali arcuato. Pedes straminei, coxis basi brunneo-maculatis ; tibiis supra fusco-punctulatis. Abdomen plus minus infuscatum.

Ç Lamina supraanalis majuscula trigonalis; ultimum segmentum æquans, vel leviter superans, apice rotundata, vel leviter truncata ; ultimum segmentum ventrale margine medio sinuato.

5 Lamina supraanalis grandis, elongato trigonalis, prominula, apice rotundata ac incisa. Lamina infragenitalis trigonalis, apice stylis 2.

Long. corp. 14; pronot, 3; latit. 3,5; elytr. 11,5 — 12 mm.

J ava.

Cette espèce ressemble beaucoup à VIschnoptera Usignasta ; bien que les 2 marques brunes du pronotum soient plus petites et

ADOLF FRITZE

très obsolètes et souvent effacées. Le pronotum est beaucoup moins large et la veinulation de l’aile aussi bien que les pièces anales sont très différentes.

Ceratinoptera sundaica n. sp.

Ç Castanea. Caput castaneum, ore et antennis rufo-castaneis, occipite et vertice in medio flavidis, oculis remotis. Pronotum longiusculum, antice coarctatum, trapezinum, marginibus lateralibus subrectis, latiu seule luteis, disco tota longitudine castaneo, in medio rufescente (hoc propter obsolète fusco-bivittato). Elytra subcornea, nitida, abdomine paulo breviora, fulvo-castanea, area basali pellucida; venis discoidalibus paucis, longitudinalibus. Alæ explicatæ, nebulosœ, venis brunneis ; venis costalibus apice clavatis, fuscis; vena ulnari 2-3 ramosa. Adomen supra testaceum, marginibus et apice fuscis, ultimis segmentisluteo maculaiis ; subtus rufo- testaceum, marginibus et apice castaneis. Lamina supraanalis transversa, brevis, margine postico arcuato vel subangulato. Cerci lutei subtus infuscati, supra basi marginibus et apice imo fuscis. Ultimum segmentum ventrale utrinque sinuatum, apice compressum, fissum. Pedes fulvo-testacei ; tibiæ fusco-maculatæ.

Long. corp. 13,5; pronot. 4;latit. 5,4; elytr. 10 mm.

Java.

ACRIDIODEA

Gelastorhinus gracïlis n. sp.

PI. XXVII, Fig. 1, a, b. c.

5 Statura gracili. Fastigium verticis antice rotundatum, postice sulco arcuato a vertice sejunctum, oculo paulo brevius, in medio carinula longitudinali instructum, marginibus lateralibus elevatis. Frons valde reclin ata. Antennæ capite et pronoto unitis longiores. Pronotum tricarinatum, vitta laterali post oculum

ORTHOPTÈRES

oriente, sese in aream externomediam elytrorum perducente, sanguinea ornatuni. Elytra apicem abdominis valde superantia, testacea, subhyalina, venis radialibus fuscioribus, parte inferiore apicali infuscata, margine antico et parte proximali marginis postici hyalinis. Àlæinfumatæ, margine antico hyalinoj; area axillaris venis hyaline circumdatis, venulis transversis fuscioribus ; cellulæ nonnullæ macula hyalina centrali instructæ. Femora postica supra carinata, latere externo vitta longitudinali lateritia. Tibiæ posticæ extus circa 15, intus 17 spinis apice infuscatis armatæ.

Long. corp. 29; pron. 5; elytr. 28; fem. post. 13 mm.

Deli (Sumatra).

On connaît maintenant trois espèces de Gelastorhinus : G. al bolineatus Brunn. de Birmanie, G . edax Sauss. de Madagascar et G. gracilis n. sp. de Sumatra. Une autre espèce qui n’est pas encore décrite, se trouve au Japon. G. gracilis diffère des deux autres espèces décrites par la longueur des antennes et des élytres, qui sont beaucoup plus longues que l’abdomen, et par la coloration, des ailes principalement. Elle diffère en outre de G. albolineatus par une taille plus petite.

Coptacra sumatrensis n. sp.

9 Colore fusco-lurido. Frons grosse punct ata. Àntennæfuscæ, apicem versus obscuriores, apice ipso pallido. Pronotum rugosopunctatum, dorso carinula longitudinali instructum, margine postico angulum fere rectum formante ; lobi deflexi margine postico late pallide ochraceo. Elytra fusco-lurida. Alæ cœrulescentes, apice fumoso. Pedes pallide pilosi, ochracei; femora postica fasciis tribus obliquis et apice fuscis, margine externo-inferiore nigrescente, interno sanguineo; tibiæ posticæ obscure ochraceæ, extus spinis 8, intus 9 apice infuscatis armatæ.

Long, corps. 23; pron. 5; elytr. 19; fem. post. 13 mm.

Deli (Sumatra).

ADOLF FRITZE — ORTHOPTÈRES

LOCUSTODEA

Mecopoda dilatata Redtb.

Fig. 2.

Ç Elytra maculispaucisirregularibus vitreis vel fusco-nitidis. Femora antica inemiia vel 1-2 spinulis instructa. Ovipositor gracilis, parum incurvus, ferrugineus, api ce infuscatus.

Long. corp. 41 ; pron. 9 ; elytr. 71 ; fem. post, 52 ; ovipos. 31 mm.

Deli (Sumatra).

Capnoptem fusca n. sp.

Fig. 3.

Q Colore fusco. Pronotum antice rotundatum, inter sulcos transversos profunde impressos tuberculatum, margine postico triangulariter emarginato, lobis rotündatis. Elytra acuminata, margine àntico apice rotundato, postico apice leviter emarginato, fusca, unicoloria. Alæ hyalinæ, leviter infuscatæ, apice fusciori, venis venulisque fuscis. Pedes fusci. Ovipositor pronoto duplo longior, margine superiore subrecto, margine inferiore arcuato. Q

Long. corp. 34; pron. 5; elytr. 46; fem. post. 15; ovipos. 12,5 min.

Sarawak (Bornéo).

Cette espèce est très voisine de G. staudingeri Brunn., mais elle s’en distingue par la forme des élytres et la coloration des ailes.

Conocephcdus coarctatus Redtb.

Q Ovipositor subrectus, femoribus posticis parum brevior.

Long. corp. 39; fast. 3,2; pron. 9,5; elytr. 49; fem. post. 28; ovipos. 25 mm.

Deli (Sumatra).

VOYAGE DE MM. M. BEDOT ET C. PICTET DANS L’ARCHIPEL MALAIS

OLIGOCHETES

PAR

Page 1