PUBLICATION DU COURS DE THEOLOGIE DE D, CH\1UIEI
devoir! Mais pouvez-vous appeler cette conduite avarice et ambition! » (Hist, de V Eglise de Genève, par J. Gaberel, 1853, t. I, p. 238.)
On voit que ces paroles de Calvin ne sont pas sans analogie avec la réponse que Quick lui fait faire à Montluc. Terminons ce commentaire en éclaircissant cette locution : « Menez-nous au Corban, » qui se rencontre dans le récit de Quick (page 101). Corban est un mot hébreu qui se trouve employé au verset 11 du chapitre VII de l'Evangile selon saint Marc, et y est expliqué dans le sens de don, ablation. C'est donc ici le contenu pris pour le contenant, par métonymie. Le mot offrande a également en français cette double signification, dans la phraséologie de l'Eglise romaine.
164L3. — Abrégé de la « Panstratia catholica n publié par Fréd. Spanheim. — Pages 159, 199.
Chamieutjs contractus, sive Panstratix catholicm Danielis Chamieri, theologi summi. Epitome, in qua corpus controversiarum super religione adversus Pontip.cios,m IFtomos antehac distributum, servata authoris methodo, ordine, nervis, pêne etiam verbis, uno volumine Lectori compendia exhibetur (1). Cum indicibus necessariis. Genevae, sumptibus lacobi Chouët. M. DC. XLII. In-fol. de 1578 p. à 2 col., et 56 ff. non pag.
Nous nous bornons à reproduire ici le litre de ce volume. Ce n'est qu'un résumé fidèle du grand travail de Daniel Charnier, publié par Fréd. Spanheim, ainsi que l'indique un avis du libraire.
1653. — Publication dn Conrs de théolog^ie de Dan. Charnier, d'après les manuscrits de son fils Adrien. — Pages 163, 199, 322.
Danielis Chamieri, summi theologi. Corpus theologicum, seu Loci communes theologici, prxlectionibus publias in academia Montalbanensi per decern annorum curriculum dictati. Opus antea votis calentibus expeditum, nunc tandem ex manuscriptis Adriani Chamieri, Dan. filii, Ecclesix Montellmariensispastoris, erutum. Jdjectx sunt ejusdem Epistol^ jesuitic^e, nunc emendatius quam antea editx. Cum gemino indice, altera capitum, altera verborum et rerum noiatu dignarum. Genevœ, typis et sumptibus Samuelis Chouët. M. DC LUI. In-fol. de 490 p. à 2 col., et 27 feuillets non paginés.
(1) Le titre de l'édition de 1645 ajoute ici : Opera Fr. Spanhemii.
En tête est une dédicace latine d'Adrien Charnier : Itlustrissimo ac generosissimo domino Friderico, burgravio et comiti a Dhona in principatu Auraico.
Nous y apprenons que Daniel Charnier, se préparant à la mort, à Montauban, avait demandé instamment à son fils de transporter ses restes mortels (c'est-à-dire ses papiers) en Dauphiné, dans sa terre natale, et que ce dernier vœu avait été pieusement accompli par Adrien Charnier. Voici ce qu'il dit à ce sujet :
« Petiit a me pater meus Daniel Chamierus, dum ad mortem
pararet se apud Montalbanenses, et quidem cum obtreclatione veheraenli, ut post decessum in terram suam charamque patriam Delphinatura ossa deportarem. Paternae igitur voluntali pro viribus obsecundans, et poliicitorum recordatus, de liberanda fide statim cogifavi. Itaque patris niortui ossa, manuscripta inlelligo, collegi supcrstes, collecta tanquam preliosas reliquias servavi, imo veluti Palladium sacrum urbe obsessa egrediens e flammis eripui, ac per medios hostes non sine vitae discrimine iraduxi. Verum cum mihi compertum fuerit isliusmodi ossa plena esse medullae, succi, vividique spiritus, non ad unum tantum, sed ad plures mortuos contactu suo excitandos idonea, in tumuli tenebras minime inferenda, sed in lucem et oculos hominum proferenda censui, non in corde terrae abccondenda, sed cordibus hominum recondenda, non pedibus conculcanda mortalium, sed menlibus immortalibus inculcanda, non in Delphinatus modo Iractum, sed in omnes Chrisliani Orbis partes disseminanda... Hujusmodi officio jam ex parte defunctus mihi videor, cum Panstratiam illam cathoticanij theologorum votis satisfaciens, promulgaverim , quae sperato successu non caruit... Supersunt adhuc ejusdem aulhoris Loci communes theologici, qui partem faciunt ossium meae itidem fidei commissorum, ac in eadem capsa inclusorum, ubi de veritate disserit luculenler... Hoc ego benignismultorum horlatibus adductus, et prions operis successu audacior factus, ad communcm ecclesise usum public! juris nunc facio, et citius fecissem, ni esseni veritus publicationem intempestivam distraclioni Panstratix noxiam fore, necnon Chamieri contracH, quem ulinam adauxissct potius doctissiraus Spanhemius supplendo implendoque quaedeerant... »
Suit une préface au lecteur.
La réimpression des Epistolx jesuiticx occupe les 55 dernières pages, avec pagination distincte.
1671. MORT d'aDRIEN CHAMIER. SA POSTÉRITÉ. 407
1671. — Mort d'Adrien Charnier. Sa postérité. — Page 105.
Adrien Charnier mourut et -1 671 , âgé de 81 ans, dont 58 passés au service de l'Eglise de Montélimar. Il avait épousé Madeleine Alard, dont il eut cinq filles et deux fils :
I. Jacques, qui fut avocat à Montélimar et rendit, en cette qualité, de nombreux services aux églises du Dauphiné sans cesse en butte aux chicanes que leur suscitaient d'infatigables adversaires. Il épousa Marie Boucherie (1), dont il eut deux fils.