DU SIXIÈME ET DU NEUVIÈME PRÉCEPTES

2515. Hanc duo pnncepla , quinto connectunlur; nam conservationemspeciei humanrn respiciunt, impedientes ne vis ge-

DECALOGI Vl"'^ ET IX""' PR^:CEPTUM

nerafrix, contra naturam prodigatur. Quateniis affirmativa imperant virtutem castitatis, de quâ n" 2081. Quatenus negatira prohibent omnia peccata, quibus violatur ha?c virtus, et pericula castitatis violandœ. Agenduin ergo, in duplici articulo, de peccalis contra castitatem,et de periciilis castitatis. Curent sludiosi juvenes ne hoc caput legant,nisi sint proxime confessiones audituri, et non legant, nisi ex fine recto, et se commendando Virgini Immaculata"!

Articulis I. — De peccatis contra castitatem.

Et quidem l^quoad onfines,et 2" s[)eciatim inter conjuges.

2516. § I. QcoAD OMNES. Omnia peccata contra castitatem, si sint directe voluntaria, sunt gravia, nam acfus isti ex natura ordinantur lantum, ad propagationem generis humani, in malrimonio legilimo.Si indirecte sunt voluntaria, participant rationem causœ, unde si causa sit graviter culpabilis et proxime influens in hœc peccata, ipsa sunt mortalia; secus si causa sit leviter culpabilis, vel graviter sed remote influens ; patetex. n" 1828 etseq.

2517. Alia sunt interna, ut ddectalio morosa, quà quis de repr;ï'sentatione turpi delectatur; (Jesidi'num, (|uo vult actum vetitum contra caslifaleni exercere, et t/iiU(liiim, quo de actu turpi jam exercilo gaudct. Sunt omnia morlalia, si consensus sit perfeclus. lia omnes. Gaudium et desiderium certo induunt malitiam circumstantiarum objecli, unde in illis necessarium est in confessione dicere : Volui peccare cum consanguinea, propter circumstantiam incestus, etc., vide n» 2149 et seq. Agendum superest ergo de peccatis externis non consummatis, et peccatis exter-

nis consummatis, id est, in quibus fit effusio seminis. Haec omnia peccata sunt specie distincta.

2518. I. De peccatis externis NON CONSUMMATIS. Sunt verbd, aspechis, oscula, et tactus, quœ, si circa res graviter turpes non exercentur, sunt potius contra pudicitiam, quam contra castitatem, ideoqne gravia per se non sunt ; sed gravia fiunt, si exercentur cum animo libidinoso, seu cum delectalione interna turpi, vel si sine ratione sufficienli ponuntur, cum proximo periculo consensus "ad delectafionem veneream. quro oritur ex commotione organiquod generationi inservit, quin periculum removeatur, vel si cum gravi scandalo aliorum. Quando ergo aliquid dicitur levé in se, ne semper putes levé in individuo, qui illud facit ; et scito per peccatum originale hominem in delerius mutatum fuisse, prresertim in voluptalibus tactus. Unde circa hanc materiam, commendanda valde animabus modestia, et pudicitia; nam aspectus etiam in se levis, phantasiam replet imagine malà, qure ibi servatur; et pra^stat ut anima} christiana-, et pr;eserlim sacerdotales, obliviscantur omninores turpes. quu^illasab unione cum Deo maxime amovent. Agendum in specie de unoquocpie peccato non consummato.

2519. 1"7)<J iTT^/s. Verba graviter obscena, vel simpliciter (urpia, vel aMjuivoca, si sine juslà causa cum periculo consensus, vel scandaJiprolerunlur, velcantantur, vel scribuntur sunt gravia peccata ; secus si cum justa causa, vel sine periculo consensus, nec scandali proferuntur.

Qui se jaclat de peccatis luxuria\ peccat triplici peccato, nempe scandali, gaudii, et jactantiai de peccato commisso. Sed extra iios casus, verba non sunt gravia, si

ASPECTUS, OSGLILA3 TACTUS

ex joco, vel levilale, iiiler rudes praeserlim, dicuiUur. Qui verba, aulcantilenasvoluntarieaudiunl, cum aniino libidinoso, graviter peccant. Verba leiiera inlerpersonas diversi sexus sunl periculis pleiia, attende ad circuinstantias^ et recole dicta, 11" 2518. Omnem zelum impendere debenl sacerdotes parentes et heri, ut tollatur scandalum sermonum nialoruni, qui mores bonos corrumpuut. Qui serniones graviter obscenos provocant, vel non impediunt quando possunt et debent, graviter peccant.

!2520. 2° De aspeclibns. Feruntur vel in malos libros per lectionem ; et tune si libri sunt graviter obsceni,et sine légitima causa, vel cum periculo consensus, leguntur, est peccatum grave; secus si minus bonesli sunt, dummodo absit periculum. Tamen libri amatorii sunt, pr^esertim junioribus, valde periculosi.

Vel leruntur in partes bonestas, vel minus bonestas diversi sexus, et tune non est grave peccatum.

Quod si fiatcum morositale, sine causa, non excusalur a veniali propter periculum ; et nec a mortali, si hoc fiât cum animo libidinoso, vel proximo consensus periculo. Aspicere statuas vel picturas turpes, ex curiositate, non est grave per se; sed grave evadit facile propter periculum, saltem si morose liai. Idem tene de aspeclibns super verenda proprii corporis, vel corporis ejusdem sexus ; si agilur de verendis allerius sexus a mortali non excusatur, nisi fiât a longe, vêla puero, vel sene, vel super infantem. Cum causa vora et proportionata, licet aspicere (juascumque res turpes, modo non adsit proximum periculum consensus quod non removeatur. Aspeclus non contrabunt specialem circumslantiarum objecii malitiam.

Unde non necesse est dicere, quid aspectum fuerit.

2521. 3' De osculis et tacli- 6ws. Sifiunt extra matrimonium, cum fine libidinoso, omnia sunt morlalia.Item si tiuntcum proximo periculo consensus, quod non removeatur. Si periculum sit remotum, culpa vacant oscula et tactus, si boneste fiant, more regionis, etiam inler personas diversi sexus. Extra bunccasum, oscula inter personas diversi sexus sunt venialia. Leviter peccatur tactibus.eliamsi tactus sint super res minus bonestas, ut bracbia, crura alterius sexus, imo super inboneslas proprii corporis, modo fiât non morose, sed leviter ex joco, curiositate; secus si morose. Mortale est per se tangere, etiam super vestes, inbonesta alterius, etiam ejusdem sexus, nisi fiatabsque morà inter impubères^ vel omnino obiter. A iorliori est grave tangere personas allerius sexus, et osculari eas super os. priBserlim lingua inlromissa, vel supra peclus, vel morose et repetitis vicibus.

Item peccant graviter mulieres morose suas vel alterius mamillas tangentes. Recole dicta n" 2518. Nota delectationem sensibilem ortam ex tactu,v. g. panni serici, quœ per se non est mala, facile fieri libidinosam per tactum super corpus alterius, prœserlim si fiât inter personas aptas ad generationem. Tactus ex gravi causa fiunt bonesti, dummodo removeatur periculum consensus, llinc excusantur cbirurgi, medici, et (jui se tangunt ad abstergendum sordes, ad exlinguendum pruritum non libidinosum, oliamsi contra voluntatem accidcret ellusio seminis, cui non assenlirent. Tactus contrabunt malitias circumstantiarum bbjecli, juxta omnes. De molibus vide u''2541.

DECALOGI VI'"" PR/i:CEPTUM

:2522. II. De peccàtis exter- Nis coNSUMMATis. Alla sunt jtixta nalurani, alla contra naluram ideoque magis horrenda.

2523. 1" De peccàtis consum-

AIATIS JUXTA IVATURAM : SUnt for-

nicatio, stuprum, raptus, adulterium, incestvs, el sacrilegiinu .

2o2-4. rt) Fornicatio est copula soluli, cum soluta consentienle. Est grave peccatuin ex jure divino, et naturali quia bomv educalioni proli adversatur.

Concubinalus et meretricium sunt varifp formrp fornicationis, ab ea non specialiter dislinctœ.

Concubinatuslocum habel, quandoaliquisrelinetdoniimulierem, q'incum fréquenter peccat ; et meretricitina quando mulier se Iraditomni obvio, est peccatum gravissimum.Utrùm permiltendfe sinl meretrices? Alii probabiliter affirmant, ne libidinosi hoiieslas seducant niulieres ; alii probabilius negant, propler mala ex meretricio provenientia. Sallem permilti nequit, nisi in niagnis nrbibus.

2525. (^) S(u]irun) ex jure civili est violalio mulieris vi oppressa'. Jn sirictiori sensu, est oppressio virginis, vel vi, et lune dicilur violenlum. vel minis, (lolo, imporlunis precibuset dicitiirro^Mntrt /'/«/». Sluprum striele dictuni solum incurril pœnas jure canonico latas. V. n" 3285.

Si virgo sponle consensil, sine dolo vel importunis precibus, niera rornicalio est; el cirrumslanlia violalre virginilatis non est exprinienda. nisi adsit specialis malilia contra cbaritateni propter mœrorem pareutum, et odia seqiienda. Sed etiam erga viduatn vel corruplam violentia babet specialem maliliani contra jusiiliain necessario exprinien- (lain. Et ad contrabenduin banc nialiliam sufticitdolus, v. g. pronnssio ficta nialrimonii, min.-c,

melus revereniialis ; imo sufficit ut violetur filiaante usum ralionis. iMulier \\ oppressa tenelur se defendere clamando, et vim repellendo, etiain cum periculo morlis, si periculum sil consensus ; secus probabiliter non teiietur clamare cum sua infamia, vel gravi verecundia; sed opinio affirmans in praxi suadenda.

2526, Slupralor, qni violavif puellam consenhenlem, per se ad nihil lenetur ralione justilia^, erga puellam ; nisimanifestando deiictum infamaverit illam, vel nisi sit ipse valde dives et puella pauper, quia prœsumitur non consensisse, nisi spe relribulionis; neceï'ga parentes, a quibus tamen débet veniam pelere, nisi deiictum ignorent, vel recusaturi sint reparationem. Tenelur vero, ex jure nalur.o, ad alendam et educandam prolem, in snjidum, cum maire, usquedum proies possit sibi snificere. In praxi consulendum conjuginni, si nibil obslef, proplerbonum prolis,sed non urgendum.Si sluprator adbibuit omiiimodam violenliain, tenelur ad omnia bona forluna^, bonoris, famfe reparanda, et ad omnem prolis alendie curam ; nec tamen tenelur ad seduclam ducendam, nisi illud promiserit, vel non sitaliud médium damna reparandi; sed lenetur ad illam dolandam.Si violentia fuit moralis, ila ut precibus imporlunis adduxorit iiuellam ad consensum, tenelur ad parlem lanlum damnorum compensandam. Si crimen sit occullum, el non sit proies, ad nibil tenelur.

2527. Si slupralor promisil matrimonium eliam ficte, ex comnmniori et fenenda senlenlia, lenelur ad ducendam puellam, et ad boc tenelur, juxia S.

Ligorium contra alios, eli.imsi anlea vovisselcasiilalem vel religionem (L. 1. 3, n. (ji9), nisi

RAPTUS, ADULTERIUM

virsil nubilis el dives, el piiella |iaui)er, iiisi puella cetlat jiiri sut), vcl iiisi liineatur scar.tlaliiiii, vel iiilaiiiia famili.t', vel pessimus exilus, vel nisi inulier jam aiitea fiieril inlioiiesie corrupfa, vel nisi obsieî inipedimeiilum a quo dispeiisalinneiii obliiiere sit valde difficile. [ii liis tameii casibus remanel, obliti^alio damna compensandi ut in ca.«u pni'cedenli. Qu;o oblii;ali() compensandi damna cessât, si ieniiiia injuste renuat matrimuiiium, (secus si juste, quia decepla est circa conditionem viii), vel si promissiu non fuit causa motiva consensus pueli;c, vel si advertere poluit deceptionem, quia coij^noscebat virum nobilem, vel si ipsa sil causa damni criinen revelando occultiim. M.

059. Circa banc oblii^aiionein, (|uani leges civiles non nr.^ent, relin(|ue, in bona fide, qui lei;i civili salisfecerunt.

2528. Cœlerum in omni casu sliipri senliunt mulli contra multos, si non orla est proies, slupralorem ad niliil teneri, si mniier obiit. vel niatrimonium iiiiit ju.xla conditionem, vel condonel injurias, et sit major; imo juxia plures, eliamsi sil minor et parentes contradicant. H.de jusiil.

307. Vide n« 253:) et 28U8. Cavendum in exii^endo restitutionem in casu sinpri, vel adullerii, ne poînilentes iiide capiant occasionem colloquii privati et relaps lis.

2529. (c) Raplns, non quatenns est impedimentum, de (pn»

dixinms, n" ICiC).), sed peccalum luxuria;, est violenta abductio persona; cujuscumque, sive viri, sive lemin.'c extra domum, libidinis explenda; causa. Traiter peccatum contra casiitalem, raptus babet specialem malitiam violentiaî , non quidem contra castitalein, si deinceps

persona rapla consentiat , sed contra libertatein persome rap- Ire. Unde circumstantia raptus est explicanda, etiamsi filia minor consentiat, si violenlia fiât contra parentes, vel lutores.

Sed non est raptus, si sit major, et consentiat ad fugam.

2530. (d) Adulk'iium est copula, babita cum conjugata persona. Est peccatum gravissimum, tuni contra caslitatem,turn contra justitiani ; et si qui peccat cum conjiigala, est ipseconjugatiis.dupliccm liabet nialitiamconlrajustiliam,iM conlessioneexpriinendam ; et boc, etiamsi aller conjux consentiat; nam bic consensus non impeditirreverentiain sacraniento , et juri nalurali illatam.

i2ool. Qui sodo)nitice, velonanislico cognoscit pro|)riam uxorem,vel seipsum polluit, cum sit conjugaliis, committit adulterium, ((uia est contra bonuni fidei dalie. Lii^. ]. 3. 446. Le.

2532 . Adultérin m adducit obligatioiiem reparandi damni illali. Si ulertjue ex adulteris consentit adulterio, uierque lenetur, in solidum, ad damna repacanda, id est, ad restiluenduin marito expensas, pro educatione prolis ; et si spurius accepil Inorediîatem, ad compcnsanda damna ba-redibus legitimisillata.Nonnullieximunladullerum ab obligatione restilnendi, si nibil positivuni Cecit ad inducendam mal rem ad supponendum spurium inter legitimos, quod verum videtur, (pioad bav ro'iitatem, modo adultéra potueril sine infamia et sine periculo suppositionis spurium extra douai m lenere el alere. V. L. 1. 3.

2533. Adultéra, ([ua,- non liabet bona scparata, débet proprias expensas ad vicluni et vesliluni

DECALOGI VI"'" 1'IM:CEPTUM

iiiinuendo, vel laborando, compensare damnum; sed non tenelur ad revelandum crimen filiis legilimis, nec spuriis, nec marito, nisi sit isia jam perdilœ lamse, vel nisi probabilis spes sit, quod spurius credet illi, et malris infamiam non revelabit, et restituât hiereditatem ; sed spurius non lenetur, ad credendum niatri. Lig. 1. 3. 553. 554.

252A. Si unus adulfer , vi, metu, vel fraude, extorsit consensum alterius, solus tenetur ad damna ; sed illo déficiente, tenetur alter, nisi omnimodam violentiam, aut invincibilem deceptionem passus sit. In dubio an proies sit ex adullero, vel marito, prœsumitur esse mariti, et probabilius adulter ad nihil tenetur.

2535. In dubio inter duos adulteros, et duos fornicarios, cujus sit proies, plures dicunt probabilius uirumque teneri ad reslitutionem prorata pari edubii; sed probabililer uter(|ue adnibil tenetur, nisi ambo conspiraverint, nani in hoc casu, ambo tenentur in solidum ; et nisi qui posterius peccavit, animadverterit se esse causam hujus dubii ; et in hoc casu hic tenelur solus ad restitutionem damni, ex illa incertitudine orti. V.

n» 2730. M. 963. Adulteri divites, qui prolem spuriam in orphanolrophium millunt, probabilius non tenenlur ad resliîulionem, quia h;e domus in hune linem sunt inslitulic; alii vero illos non eximunt a restitutionc.

In praxi horlandisunt ad aliquid hospifali tribuendum.

2536. (e)Incestm est comniercium cum cognatis, velalfinibus, in gradu ab Ecclesia prohibilo, habitum. Est peccalum duplicis malitia' ; una est contra caslilalem ; altéra contra pietalem. Triplex cognalio, naturalis, spiri-

tuatis, et legalis causât incestum,recole dicta n° 1624etseq., et variât speciem inceslûs; sed incestus probabililer non specie differt si commiltitur cum. consanguinea, vel cum affine. M. 785.

Vide de gradibus dicta n^ 10S2.

INon commillit incestum probabilius, confessarius cum pœnitente peccans, quamvis gravius peccet. Sed parochus cum parochianâ peccans lœdit graviter justitiam.

2537. (f) De sacrilegio, est peccalum contra castitafem cum persona sacra, vel in locosancto.

Duplicemhabetmalitiam,nempe, contra castitatem et religionem.

Duplex est malitia contra religionem, si uterque peccans habet votum, sedunica est si peccans sit sacerdos simul et religiosus. Sacrilegium commillit sacerdos qui peccat indutus ad missam, vel post missam (juandiu sacrai species non sunt alleratffî, aut deferendo Eucharisliam. Sacrilegus est (jui personam sacram ad peccandum contra castitatem inducit, eliamsi non peccet cum illa. Sacrilegia sunt pollulio publica et probabilius sécréta et acius externi graviter turpos. Secus de actibus leviler turpibus. Recole dicla n» 229 't el 986.

2538. 2» De peccatis consum-

MATIS CONTRA NATURAM. QualUOr

sunt : Pollulio, sodomin, hestiatilas, el onanismus, decpio in se- (luenti paragrapho.

2539. {(ij Pollulio est seminis liumani ellusio, lum in viro, lum in muliere, sine congrcssu cum alin. DilTort a dislillalione humoris subtilioris, qua' fit sine magna coinmolione et deleclatione, et a motibus pravis qui exurgunt sine ulla elîusione.

Pollulio est grave peccalum contra iialurani, est cerlum ex diclis n» 2516, etiamsi sit parva.