CAPUT SECUNDUM

De «rrogatione.

§ I. Requisila.

Quum itaque adrogatione homo sui jaris in patriam potestatem redigitur, aequum est :

i^ nium qui adrogatur auctorem fieri.

â<> Ne minor sexaginta annis sit qui arrogat ; quia magis liberorum creationî studere débet, nisi forte morbus, aut valetudo in causa sit, aut alia justa causa adrogandi : veluli si conjunctam sibi personam velit adoptare. Item non débet quis plures adrogare^ nisi ex justa causa. Sed nec libertum alienum nec majorem minor (D. I, YII, L. 15, Ulp.).

Z^ Nec ci permittitur adrogare, qui tutelam vel curam alicujus administravit : si minor viginti quinque annis sit , qui adrogatur : ne forte eum ideo adroget, ne rationes reddat; item requirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit. Eorum duntaxat pupiilorum adrogatio permittenda est his , qui vel naturali cognatione , vel sanctissima affectione ducti adoptarent.

4^ Prd&terea videndum est, an non ei permitti debeat qui unum vel plures ex justis nuptiis liberos kabebit alium adrogare.

5<^ Interdum non permittitur pauperiorem adrogare ditiorem; et si hsec permittitur adrogatio propter vitœ sobrietatem , et honestam affectionem, dari hoc casu satisdatio nihilominus solet (D. I, VII, L. 17, Ulp.).

Mulierem , quae nec suos filios habet in polestate , vel adrogare vel adrogari posse certum est (Cod. VIII, 48, L. 5).

Nec surdi nec muti adrogare poterant, nam jure comitiorum non gaudcbant (Heinecc, aut. rom,I, XI, § 12).

Adoptio naturam imitans, împuber qui auctor fieri non potest, veteri jure adrogari non poterat. Hanc autem permisit arrogationem Antoninus; de qua infra loquar. Neque absens neque dissenliens adrogari potest (D. I, Vn, L. 24, Ulp.).

§ II. Formœ.

Olim jussu populi, in comitiis curiatis, legem de adoptione hujusmodi ferentis, et auctoritate pontificum fiebat ; etenim ad trahsitum in aliénant familiam cum capitis deminutlone, opus erat populi auctoritate.

Quœ species adoptionis dicitur arrogatio, quia et is qui adoptât, rogatur, id est interrogatur, an velit eum quem adoptaturus sit, justum sibi filium esse ; et is, qui adoptatur, rogatur an id fieri patiatur ; et populus rogatur, an id fieri jubeat (Gains, Inst. I, § 99).

nia adoptio quae per populum fit , nusquam nisi Romœ fit : at hœc etiam in provinciis apud praesides eorum fieri solet (Gaius , Inst. I , S 100).

Hodie auctoritate principis prœvia cognitione, ac interveniente rescripto perficitur adrogatio.

§ IIL Effecius.

Hoc proprium est arrogationis, quod is, qni liberos in potestate habet, si se adrogandum dedcrit , non solum ipse potestate adrogatoris subjicitur, sed et liberi ejus in ejusdem sunt potestate, tanquam nepotes (D. I, VII, L. 2, S 2).

Quum porro adrogatio actus est quo homo sui juris summi imperantis auctoritate, in patriam alterius potestatem redigitur, consequens est: ut 1<^ adrogati participes etiam fiant jurium agnationis, quippe quœ sola civilia sunt; non cognationis, quae naturalia; 2^ ut transeant in nomen, sacra, gentem, nobilitatem patriciam; 5^ ut succédant ab intestato patri adoptanti et fratribus in ejusdem potestate constitutis, non autem uxori pàtris adoptantis et cognatis (Heinec. elem. jur.).

Patricii adrogati a pl^iis ad plebem transibant; itaplebeii, adoptât! a patriciis, horum consequebantur nobilitatem ac privilégia (Heinec. aut. rom. I, XI, § 11) : non autem senatores, senatorumque filii ordinem senatorium amittunt.

In adrogatorem de peculio actionem dandam, quidam recte putant : quamvis Sabinus et Gassius ex ante gesto de peculio actionem non esse dandam existimant (D. XV, de peculio. L. 42).

§ lY. De Impuberum adrogalione.

Antiquo Romanorum jure, impuberum non permittebatur adroga* tio, nam jure comitiorum, non gaudebant.

Eas Ântoninus Pius permisit; sed quasdam imposuit cautiones, ut impediret praesertim, ne adrogator injusta emancipatione in illorum bona invaderet.

Requisit Ântoninus : 1® Propinquorum consilium et auctoritatem tutorum, praemissamque causœ cognitionem, an adrogatio honesta sit> expediatque pupillo.

2^ Fidejussionem vel satisdationem, qua pater adrogiator caveat : 1* propinquis, sese bona adrogati intra pubertatis annos mortui restituturum ; 2<^ ipsi pupillo, quod si eum sine justa causa emancipaverit, vel etiam exheredaverit, non modo bona, quœ attulerat, ei velit restituere, verum etiam quartam partem omnium suorum bonorum relinquere.

Vocatur haec quarta divi Pii. Ad hanc non inofficiosi testamenti quœrela pertinet, sed familiœ erciscundœ actio.

Nonnunquam impubes, qui adoptatus, audiendus est, si pubes factus emancipari desideret. Idque causa cognitaperjudicemstatuendum erit; et si pubes factus non expedire sibi in potestatem ejus redigi probaverit, aequum esse emancipari eum a pâtre adoptivo : atque ita pristinum jus recuperare (D. I, VII, L. 32 et 33).