‹ Annales de l'imprimerie des Estienne; ou, Histoire de la famille des Estienne et de ses éditionsChapitre 35 sur 178 · Biblia sacra latina : juxta veterem cui nova ex · texte numérisé non relu

Biblia sacra latina : juxta veterem cui nova ex

& vulgatam editionem

Hebraeo columnatim respondet : ad cujus margines annotantur variae lectiones & expositiones ex doctissimis Hebraeorum commentariis , quibus explicantur obscu-

riores loci. — Lutetiœ, ex officina Roberti Stephani typographi Regij. M. d.

xlv. 2 vol. in-8. 45 s.

A 2 col., plus 2 de notes marginales.

Voici comment ce livre est annoncé dans le Catalogue de Henri , sans date , mais certainement de 1569 ou 1570.

« Biblia exduplici tralatione, vetere&nova eaque ex prœlectionibus Francisci Vatabli emendata. Unde magna ex parte sumptte annotationes, eorundein textui circunjectœ sunt. R. S. In-8. Valde minutis lileris. »

Le véritable intitulé du livre ne porte que ces mots :

Biblia Quid in hac editione prœsti tirai sit, vide in ea quam operi prœposuimus ad lectorem Epistola. — Lutetiae, àc.

Après les Tables et le mot Finit est une partie de 28 feuillets non chiffrés contenant les 72 premiers Psaumes réimprimés avec de plus amples notes. Dif/usiores in priores Psalmos annotationes .

La Bibliollieca Latino-hebraica de Jos.

Imbonati, t. I, p. 218-227 rapporte tout au long les reproches faits à cette édition dans l'index expurgatoire d'Espagne, tant pour les notes, les tables, Indices, et les préfaces, que pour la nouvelle version qui est celle de Léon Juda , Zwinglien ; près de dix grandes pages in-folio, contiennent l'exposition de ce qu'on prescrit d'en ôter, d'y changer ou ajouter. Les qualifications injurieuses n'y sont pas épargnées, bien qu'on ne puisse éviter de rendre quelque justice au savoir de celui qu'on traite si durement.

« Robertus Stephanus, Calvinianus, Hœreticus primae classis, Hebraeae linguae haud ignarus. » Et plus loin : « Monemus Lectorem translationem novam , & scholia liorum Bibliorum à Roberto Stephano, Auctoredamnato, primum édita, & depravata fuisse. »

Ce travail si répréhensible , si coupable , ne fut cependant point jugé tel par d'autres théologiens, par des jésuites espagnols, qui, plus tard, en 1584, à Salamanque, réimprimèrent cette version latine et tout cet attirail de notes, avec beaucoup moins de changements (pie n'en avoit prescrits la censure rapportée par Imbonati.

3. Noyum Testamentum lat. — Parisus ex officina Robert* Stephani. m. d. xlv. In- 16.

Deux parties en un volume. La seconde commence après les Actes des Apôtres,. avec un titre séparé, et de nouveaux chiffres. Sur l'un et l'autre titre on lit : « Brèves variarum tralationum annotationes adjecta veterum latinorum exemplarium manuscriptorum diversa lectione. »

4. Harmonie Evangelicae libri mi. In quibus Evangelica historia ex quatuor Evangelistis ita in unum est contexta , ut nullius verbum ullum omissum , nihil alienum immistum , nullius ordo turbatus, nihil non suo loco positum : omnia vero literis & notis ita distincta sunt , ut quid cujusque Evangelistae proprium , quid cum aliis, & cum quibus commune sit, primo statim aspectu deprehendere queas. Index ipsi Harmoniae praeponitur , qui ordinem in concinnanda ipsa Harmonia observatum ponit ob oculos.

— vin. Cal.Maii. m. d. xlv. — Annotationum liber unus , authore Andréa Osiandro. — Lutetiœ , apud Robertum Stephanum. m. d. xlv. iii. Non. Maii.

In-16. 3 s. 6 d.

Petit volume fort rare. L'énoncé du titre pourroit induire à croire qu'Osiander n'est l'auteur que des annotations ; mais c'est bien à lui qu'est due cette compilation laborieuse et qui n'est pas sans utilité. Maittaire fait deux volumes séparés des Harmonies et des Notes ; il s'est corrigé dans les Annales.

5. Christiana studiosae juventutis institutio, per Christophorum Hegendorphinum. De disciplina item & institutione puerorum Othonis Brunsfelsii Paraenesis.

— Lutetiae ex officina Roberti Stephani. m. d. xlv. In-8. 6 d.

6. De Instititenda vita, & moribus corrigendis juventutis, Paraenesis, Christophoro Hegendorphino authore. Quo pacto item ingenui adolescentes formandi sint , prseceptiones Christiani Theodidacti. — Lutetiae ex officina Roberti Stephani. m. d. xlv. In-8. 8d.

7. Caroli Stephani de Re Hortensi libellus, vulgaria herbarum, florum ac îruticum, qui in hortis conseri soient,

KOBEKTUS STEP1IANUS PUIViUS. 1545.

nomma latinis vocibas efferre docens ex

probatis authoribus in adolcscentulorum gratïam multo quam antea tecupletior foetus : cui nuper additus est alius libellus do cultu &- satione arborum, ex antiquorum sentontia. — Lutetiae ex officina Roberti Stephani. m. d. xlv. Prid. Id.

Sopt. In-8. 4 s. 6 d.

Avec une longue épître de l'auteur à son neveu Henri (Henrienlo suo), alors Agé de dix-sept ans, dans laquelle il le félicite de recevoir les leçons et les sages préceptes d'un aussi digne maître. Voici quelques lignes de cette lettre qu'on peut lire entière dans Maittaire, p. 202 et 203.

« Fœlicissimè te adsecutum fuisse audio Jacobum Tusanum , viruni et in docendo et in dicendo ac scribendo tantae apud eruditos

omnes authoritatis Ab eo non tantùin

utrinsqoe linguae venustatem perdisces : sed etiam mores edoceberis plané dignos. »

8. (Caroli Stephani) De latinis & gra> cis nominibus arborum, fruticum, herbarum, piscium & avium liber ex Aristotele, Theophrasto , Dioscoride , Galeno , Aetio, Paulo iEgineta, Actuario, Nicandro, Athenœo, Oppiano, iEliano, Plinio, Hermoiao Barbaro & Joanne Ruellio , cum gallica eorum nominum appellatione : editio secunda cui multa accesserunt. — Lutetiae ex officina Roberti Stephani. m. d. xlv. Cal. Sept. In-8.

Avant cette Editio secunda augmentée, il en avoit été fait deux en 1536 et 1544 ; deux autres ont suivi en 1547, et apud Carolum Steohauum, 1554.

9. Erasmi Paraphrasis , seu potius Epitome in Elegantias Laurentii Valise, Corn. CrociFarrago. — Pansus ex officina Roberti Stephani. m. d. xlv. In-8.

10. Les Déclinaisons des noms et verbes que doibvent scavoir entièrement par cueur les enfans, ausquelz on veult bailler entrée à la langue latine. Ensemble la manière de tourner les noms, pronoms, verbes tant actifs que passifs, gérondifs, supins & participes : les verbes Sum, Volo, Nolo, Malo, Fero, Edo

es, Fi<K Possum, Memini: aussi les impers&nelz. Des buict parties d'oraison.

La manière d'exercer les enfans a décliner les noms et les verbes. — Luteliitf ex olïieina Roberti Stephani. M. n. xlv. In-8. 2 s.

14. Manuelis Moschopuli de ratione examinandœ orationis libellus: graece.

— Ex Bibliothcca regia. — Lutetiae ex officina Roberti Stephani. m. d. xlv.

Prid. Cal. Jan. In-4. 8 s.

Première édition de ce savant Opuscule.

Les grandes marges du volume ont fait croire à Oevcnna que son exemplaire étoit sur grand papier,

Page 1