‹ Annales de la Société d'études provençales: quatrième annéeChapitre 25 sur 42 · DOCUMENTS · texte numérisé non relu

DOCUMENTS

loti, octobre.

Donation far Guy tt Aldebert de Rie^ et leurs femmes Valdrade et Esfève à Arclunric, abbé de Monlmajour, à ses religieux et à Saint-Pierre de Ckarlieu, du lieu d'Estoublon, arec son église et les églises de Notre-Dame , de Saint-Domnin et de Saint-Savournitt et toutes leurs dépendances, pour y construire un monastère.

Anno Incarnulianis millesimo undecimo Dominiee Nativitaiis, veaientes in presentiam doniini abbalis Arcbinrici Vuigo et Heldeberlus et uxares eorum Vuaidrada et Stefana, pecientes illi || ut susciperet locum Sancti Pétri apostoli que nominant ad Stoblone, ecclesiam videlicel ipsius loci predicti cum aliis ecclesiis îpsius loci pertinentibus Sancte MARIE semper Virginis scilillcet et Sancti Domnini ■ et Sancti Saturnini cum ipsius locivillam supradiclam, cum omnibus sibi pertinenliis, campis cultis et iucultis, molendinis omaibus in ipsius territoiio inanen|]tibus, mansis disruplis et inslructis, vineis, olivetis, arboribus frucliferis et infructiferis, aquis aquarum et decursibus earum, monlibus, vallis, collis el orlis, cum omni opère et censo que debent honiines ad seniores || et imperio omnis sit inmunis el sit jubdila Deo Omnipotenti et sancli Pelri apostoli, et tradimus domno abbali Archinrico et ejus successoribus jure polesiaii omnia predicta ad cotistruendum videlicet locum || monaslerii et monachis in eo manentibus, pro remedio scilicet animarum noslrarum, ut Deus Omnipotens absolvere digiietur nos a vinculo culparum nostrarum el omnium delictorum nostrorum e( oraliones beati Pétri apostoli el omnium sanctonim et inIerces([siones monachorum in eo loco degentibus. Est igitur terminatio ipsius ville predicte ab aquilone niontem quem nominant Ansefredo, cum ipsam vallem sibi subjectam ; ab alla parte sicut vadit fossalus magnus de Perario Rotardo et ascendit [| sursum in montem Bergesimo et dividitur aput terram Laudone et descendit usque inclusam de aqua currente nomine Stoblasca, et iterum ascendjt in montem que dicunt Usclalas et ferit ad campum que nominant

< Ces trois mots avaient été écrits dem fois ; une rature n'a laissé subsislet que la deuxième graphie.

dbyGOOglC

-, ijo ~ Mannello per serrum de monte que vo||cant Carbonnrio, et descendit in vallem que nominant Grada fontem, et iterum ascenditîn semim que dicunt Planlongum et descendit in vallem que dicunt Rius usque ÎD flumine aqua. Q uicquit ergo înfra îslas terminationes invenerl potuerit et nobis obve||nit pai vel obvenire débet, totum ibi damus et nichil nobis reservamus, cum decîmis et primiciis et omnibus superius dictis concedîmus abbatï predicto vel ejus monachis et loco Saneto Peiro aposiolo Cariloco qui est cansecratus in honore ipsius sancti, videlicet Pétri apostoli.|| Sane, si quis nos vel eredes nostri qui contra hanc donationem ire, agere aut inquietare voluerit, ira Dei Omnipotentis et omnium sanclorum mérita incurrat et cum luda Scariohte parlicebs flat et cum Dathan et Abiron in infernum demergatur et elîminatur a consortio Xpislianorum. Fiat.H Et in antea hec donatio firma et stabilis permaneal, omnique tempore pro omni fir- -milate subnexa. Facta cartula isla in mense octubris, régnante Domino nostro Jhesu Xpislo, qui cum Pâtre et Spiritu Saneto vîvit et glorialur Deus per omnia seL;iila seculorum, AMEN.{| Signum i Adalgarda, mater eorum, firmavit. Signum Vuigo et Heldebertusetuïores eorum Vuaidrada et Stefana, llrmaverunt. Signum Joffredus et uxor ejusScocia, qui vol uit et firma vil. SignumVuigoet Isnardusel Gerinus, Titii Eldeberti, et Adalax fîlia ejus,lîrmaverunt. Signum Ërmengaudus firmavil.jl Guilardus lirmavit. Signum Roslagnus firmavit. Signum Teubertus firmavit. Signum Rotbertus firmavit. SJgnum Rainulfus firmavit. Signum Barangerius firmavit. Signum Poncius firmavit. Signum Aloardus firmavit. Signum Neclardus pater firmavit. Amalricus firmavit. Signum Lautardus tirmavil. Signum Petrus firmavit. Signum Se nioril us firmavit.

Original parchemin : Archives dit Palais de Monaco, A i, n" 3.

Donation par Pierre, fils d'Aicarâ, et sa mère Eldcarde, à Dieu, à saint Pierre, au monastère d'Estoublon, à l'abbé Josmar et aux moines qui y demeurent, de l'église Notre-Dame, pris Mé^el dans le comté de Rie^, et d'un manse au territoire de Palirs.

Nemini vivencium sub legalijure degenclum videtur esse mcognitum, quod antiquorum leges doclorum valere donaciones sine testi-

I Le Signum est abrigi.

dbyGOOglC

prescrip[|torum actenus mutacio sapiencium docuerunt tesli- II scribencimii,utiii donacionibus fidesroboraretur credencium, quatenus inlirma aul prepotens [j persona in allerïus poleslate transmutare voltns sua littéral, scriptione firmari sua dona quo volventia lempora firma invenîatur et secura. Q.uocirca ego, Pelrus,l| filius Aicardi, et mater sua Eldearda, donanaus Domino Deo et sancli Pétri et monasterii Stobtone silum, et Josmari abbati et monachis ibidem cotnarantibus, eeclesiam Sancte Marie M| pro redemptione et liberalione t parentum nosirorum, ut plus Dominus per nctorum et oracîones monachorum nobis veniam largire digoelurll Ipse autem ecclesiœ site vidatur esse in comilalu Regense, in prospectu castri qui rustice vocatur Medus, cum omnibus adpertinenciis suis ve] adjacencïis suis,quiquid est aiit * erit ulla II racione donatum, oc est cum vineîs et campis, gariciîs, oblaiîs et cum uno maso in lerilorio que niincupant Palaris castrum e/' fst Urtninatio de ipsa cccUsia Sancii Marie sUut descen-\\ ut in ahnc die sit in polestate de jam supradicto monasierio. -dit vallis Udalger ei vadit ad rocorem Bec^, et ilerum mcendil ad vadum Bledona 'I usque ad passuin. lia noi|| [un \i\i,nc.'\}amdicti donatores donamus Dto et sancto Petro et abbati Josmara. Insuper damus semodiafa de vinea in monte Leonci hcate Marie pro anime noitre,\\ Si autem futuris temporis conira ahnc donacionem aut) nos, aul * aliqua persoua insurgere voluerit, quod maie petit non valet vindicare sibi, set in Iram et malediccionemll Oninlpotenlis Dei incurrat el cum Juda traditore in infernum damnetur, excommunicetur a sanctis quibus hoc donum confertur et insuper poenitenciam ductus conponat lantum || et médium tantum In aniea hec danatio Cirmam oblineat vigorsm. Actum publiée anno Dominice Incarnacîonis mîllesimo [le reste de la ligne, plus d'un quart, en blanc\.\\ Signum Petrus et mater sua Eldearda, qui hanc donacionem facientes teslibus firmare rogaverunt, manus illorum flr-

Original parchemin : Archives du Palais de Monaco, A i, n" a.

' Dans le caractère romain, j'indique par l'italique qne la lettre e est cédîllée : dans le caractère italique, je l'indique par le raniaîn.

* Ce mot est surmonté d'un trait d'abréviation, comme pour aulim.

^ Tout ce qui est ici souligné ne parait pas être de la même écriture et n'est pas de la même encre. Cela a (ait l'objet d'une addition.

dbyGOOglC

iFin du XI' siècle.] Donation par Pierre, évêque de Sene^, et ses chanoines, à Dieu, à

saint Pierre, au monastère de Montmajour et aux moines d'Es-

toublon, des églises Saint-Chaffre de Noraitte et Saint-André

d'Aurans.

P. Inslitula sanclorum Patrum atque actorîtates Romane autumant quod si quis, qualiscumque sit, homo sua alîcui donare voluerit, per cartulf' leslamentuni coiifîrmet, non solum liominibus,veriini||eciaiii sanclis monasteriis hanc autorîlatera. Ego,in Deiiioniiae, Pelrus, gratiaque Dei Sennescencis epîscopus, cum meis cannouicis, videlicet cum Poncio [au-deisus, en interligne, Petilo] et hnardo et Verdelleno et Guido II [un blanc] ceterîsque taee tcc\tsiit laudantibus clericis, dono Deo sancloque Petro, Montismajoris monasierio atque monachis Stubloni cenobi Dei faniulantibus )| «clesiam Sauclî Theottredi du Castro Nonania que nunccupatur, cum ecclesia Saiicli Andr«« de Auranc, (vel Sacicli Maximi) *, cum sponsaliciis, cum decimis, cum oblationibus et omnibus ibique' adjacenlibus,]] lia ut in perpetuo îsta donatio et slabilis permaneat.

Au dos, en caractères du XI' siècle: Carcta parochia Nonanta.

Original parchemin : Archives du Palais de Monaco, A i , n" i .

Acte faux attribué à Pierre l", cocque de Sene{, et fabriqué d'après l'acte ei-dessus.

Instituta sanctorum Patrum alquc auctorilates Romanae autumant quod si qualiscumque sit homo sua alicuî donare voluerit per car-

thulas testimonii confirmare' non solum liominibus, verum eliam

sanctis monasteriis hanc auclorilalem. Ego, in Dei nomine, Pelrus, gratis Dei Senescensis episcopus, cum nieis canonicis,videlicet cum Pontio Pelilo et Isnardo et Verdeleno et Guido, ceterisque meae eedesiae laudantibus clericis, dono Deo sancloque Honorato sacrae insulae Lirinensis ccclesiam S. Martini et Sancii Maxinii in Castro de Menta, etc.

Haec donatio caret chronicis Kotis, eam tamen conjicit esse anni circiter (jijj domnus Fornerius, inonachus Sanvietorinus, gui ipsam

* Ve est cédille.

* Ces trois mou ont i\i ralurés,

* Le qut a été ajouté dans finterligne, ^ c Curel, rel quid simïle. »

rdbyGOOgle

eum pluribus alii$ eruit ex tabuîario kujus monasterii et ad nos tran. (Gallia christiana, t. III, Instr., col. njj-a^^).

laoy, 6 aerit.

Association d'Hugues de Saint-Georges et de sa femme Béairix à V abbaye de Mnnitnajour ; réception de leur fils Gui comme reUgieux ; affedaiion viagére,par l'abbé Foulques de Cabanes, de l'église de Mé\el, dépendant de Saint-Pierre d'Esioublvn, auxdits Gui et Hugues.

Notum stt omnibus hanc carlam audientibus quod ego Ugo de Sancto Georgio el uxor mea Beatrîx, nos insimul reddîmus et mitlim us nos in societatem monaslerii Monlismajoris,tain in morte quam in vita, amore Dei et remissions peccatorum noslromm et ut participes simus beneficiorum predîcte domus ; et donamus ibidem filium nostrum Guigonem per monachum. De bonis vero nostris largimur in presentiarum eidem monasterio .XL. sextarîatas terre culte, que sunt in territorio castri de Mesello. Q.uod si forte habitum nostrum mùtare voluerimus, non lîceat nobis alicubi nisi in monasterio Montismajoris, nec iter aliquid arripere, nisi cum voluntate abbatis et permissione. Preterea, ego .F., Dei gratia abbas Montismajoris, cum voluntate et assensu tocius conventus, recipio te Ugonem predictum et uxorem tuam .B. cum filio prefalo in omnibus beneiîciis tam spitilualibus quam temporalibus monaslerii, ut tantumdem pro vobis fiât quantum pro uno ex fratribus nostris et in morte et in vita. Dono etiam nichîlominus predicto filio tua et tibi, cum voluntate fratrum nostronim, ecclesiam de Mesello, cum omnibus suis perlinentiis et omnibus augmentis que ipse ibi facere poteris, in omni vita tua et fllii lui, ut habeatis et teneatis ad utilitatem monasterii nostri et fidelîtalem el obedienliam Sancti Pétri de Stablone. Factum fuit anno hoc Dominice Incarnationis .m'cc". iii"., in presentia et sub testîmonio .F. abbatis, Wiilelmi prioris, R. Ynardi, Bcrlrandi sacriste, Soffredi, R. de Cabanis, Bertrandi cellararil, Wiilelmi Poncii, Gontardi operarii, Audeberli de Castro Rainaldo, Ugonis Rolondi, Ugonis de Castroiiovo, G. prioris de Stablone, Ynardi, P. Rancurelli, R. de Sancto Remigio, Alberici, R. de Cabanis pueri, Bertrandi, Rostagni, Scripta in die Pasche, luna lui. R. Adalgerii mandatus scripsit.

Sur la tranche gauche les lettres A, B, C, D. E. F. G, coupées par le milieu.

Original parchemin: Archives du Palais de Monaco, A i, n* 4.

dbyGooglc

i^6y, 21 novembre. Traité conclu entre l'abbaye de Montmajour, à la requête du prieur iTEstoublon, et les représentants du breviagium de ce prieuré, pour l'abolition de la restriction portée à la liberté de tester.

e Domini, amen. Anno Incarnalionis ejusdem millésime 1 sejtagesimo septimo et die vicesimi prima mensis novembris, domina Johaiina, Dei gracia regnorum Jérusalem et Sicilie illustri regina, régnante, noverînt univers! présentes pariter et futur! quod congregalo venerabiJi conv[en(]u monachorum monasterii Montismajoris, ordinis Sancti Benedicti, Arelalentis diocesis, in capilulo

mini Pétri Baralhoni, monacht di[i;t]i monasterii et prioris de Bedoyno, vicarii generalis in spiritualibus et teniporalîbus reverendi in Xpisto palris, domini Pétri, Dei gracia abbalis monaslerii memorati, in quo quidem cappîlulo convenerunt cl fuerunt présentes ad sonum tabule, mure solito, congregati monachi dicti monasterii infrascripti, videlicet venerabilesetreligiosi viri domini Siephanus Alazardi, prior clausfralis, Bertrandus de Cobîraco.camerarius, Guiiielmus Pétri, helemosinarius, Guiiielmus de Begarnis, [pri}or de Cappreriis, Bertrandus de Ucessia, precentor, H s de Rovoyr rius, Hugo

Raynaudi, infirmarius, Anthonius de Layraco, sacrista, Guiiielmus Hugonis, coureserius, Guiiielmus de Borya, prior de Mari, Guiiielmus

Lum morer prior de Salm R[aym]undus de

Venasca, Rostagnus Johannb, Siephanus Johannis, prior Sancle

Crucisde Auribello, Peirus Hong Barlholomeus de

Ucessia, Thomas Rebulli, Berengarius Flota, Monnetus Fornerii, Ja-

cobus Ricardi, Raymun(dus] vicario generali et mona-

chis et cappitulantibus ac de negocîiset rébus dic[li]. ,. .

[Beriranjdus de Cobiraco, camerarius dicii monaslerii et

prior condominusque de Sloblono, Regensis diocesis, quod homines

breviagii sui dic[ti] .unlleslari, nisi tantummodo inter

liberos vel fralres ipsorum, et si aliquosîpsorum homiaum mori con-

lingat dit prior ecclesie memorale, et licet hoc afferal

dicto prioratui et priori ejusdem interdum et raro

muUis aliis pretatus prioratus. [djampnifîcaïus temporibus

retroactis, nam cum homines dicIi breviagii prioratus censiani se subjeclo[s] , . . p[r]edicte ipsamque condicionem evadere et ab liberlatem confugere cupîenfes, dtctum breviagium deserunt et ahbi se transfe-

dbyGOOglC

- <T, l'uni, ut de bonis que aquîruni valeant libère disponere et etiam ordinare, sicque occasione predicta prefatum breviagium prioratus raro habitore cotitur, propter quod prioratus prediclus perdidit et perdît décimas, oblaciones et alios spirituales proventus et alîa emolumenta que ex temporali dominio et jurisdictione proventuni dicto temporali, unde cum ipse dominus catnerarius et prior vîdens brevagium suum habitatoribus et tncolis paulatim minui, et învestigata repertaque causa dicte diminucionis, tractaverit, sicut dicebat, cum alîquibus probis hominibus dicti loci de Stoblono quid faciendo posset dictum 5U\iro brevagium hominibus et incolis reffîci et impleri, reperiit, prout dicebat, quod supradicla condicio est causa et occasio diminucionis habitatorum et incolarum brevagii memorati, et si condicio hujusmodi remiteretur eisdem, prefalum brevagium incolis et habitatoribus augeretur, per quosdictus prioratus in provenlibus tam spiritualibus quam temporalibus plura reciperet et haberet comoda et mulliplicia incrementa, set quia videbatur dissonum racioni hanc condicionem libère et sine alterius comodiiatis rependio remiti hominibus memoralis, tractavit cum eis quod in vicem dicte condicionis et in recompensactonem remissionis ejusdem, aliqnid perpetuum et annale contribuèrent ecclesie memorale, sicque exquisitis et investi' g.ilis viis, modis et formis quibus et qualiter ac quid posset prefate ecclesie perhomines memoratos conferri, finalîter conclusit cum eis, prout dicebat, esse decens, rationabile et consonum equitati quod singuli de dicio brevagio capud hospicii tacientes, tam masculini sexus quam etiam femini, et tam présentes quam futuri, in vicem condicionis predicte et pro remissione et perpétua liberacione tpsiusserviant et apportent singulis annis perpetuo ad hospicium dicti prioratus unum sestarium frutnetiti pulcri et receptabilis ad mensuram loci predicti ; unde cum homines dicti brevagii deputaverint propterea duos probos viros et eos miserint ad dictum monasterium pro firmando predicta cum dominis vicario, priore et conventu prediclis, siipradictus dominus camerarius et prior requisivit dominos vicarium généraient et convenlum predictos ut super permissis conférant, traclent, ordinent et concludant quid pro comoditale et augmento dicti priorarus erit expediencius faciendum, exibens ibidem predictos homines ad boc missos.videlicet Petrum et Guillelmum Gîraudi, débita potestale sulTultos, qui présentes ibidem confessi fuerunt oninia per dictum dominum priorem exposita fore vera. Q.uibus prehabitis et sic se habentibus, prenominati domini vicarius generalis et conventus super predictis tractantes et ad invicem couferentes, Gnaliter concluserunt et delerminaverunt viam predictam esse expedientem et fructuosam prioratui memoralo. Et propterea, dictu s domin

dbyGOOglC

geiieraiis, prout de vicaria et potestate sais constat quodam publics instrumento, cujus ténor de verbo ad verbum inferius est insertus, necnon dictus camerarïus et prior, prefatusque totus conventus,

cum auctorilate et licencia dicii domini vicarii generalis, omnes simul unanimiter et concorditer, nemine discrepante, predictam condicionem non testsndi nisi inter liberos vel fratres prefatJS Petro et [Guillelmo] Giraudi ad hoc missis et spccialîter deputatis, presentibus et soUempniter stipulanlibus pro Iota universitate dicti brevagii prioratus, perpeluo remiseruDt, cesserunt et penitus desamperaverunt, de ipsaque condicioDe prefatos homines stipulantes ut supra, et per eos eorumque minislerio et interventu ceteros homines, tam mares quam feminas, dicti brevagii, présentes et futuros, quitaverunt, liberaverunt et penitus perpeluo absolverunt, îla quod amodo et imperpetuum dicti homines présentes et futuri possint et eis liceat in vila et in morte, testando, donando et alias qualitercumque, disponere et ordinare de quibuscumque bonis, rébus et Juribus suis, presentibus et futuris, aquisitis et etiam aquirendis pro Itbito vojuntatis, condicione predicla necnon consuetudine super hîis observata, quam ex nunc et perpetuo cassam, vanam et abolitam esse voluerunt, aliqualiter non observatis sel omnino rejectîs. Q.uain quidem remissionem tauquam (ructuosam prioralui inemorato, et oronia alia et singula supradicta, ratam, gralam et firmam, rataque, grata et firma perpeluo habere, tenere et nunquam contra facere, dicere vel venire de jure vel de {acto, etc. El incontinenti prenominati Petrus et Guillelmus

Giraudi ad hoc specialiter mjssi et etiam dep[utati p]otestate

constat quodam publico instrumento, cujus ténor de verbo ad verbum inferius est insertus, predîctas remissionem, liberatîonem el alia omnia et singula supradicta recipientes et etiam acceptantes bona

fîde et ex ce[rta pro]priis et nomine tocius universilalis brevagii

dicti prioratus de Stoblono, in presencia mei notarii et testium subscriptorum, in recompensacionem supradiciarum remissîonis et libe-

racionis promiserunt et soUempniter conve[nerunt] dîcto priori

de Stoblono, pro se et suis perpetuo successorîbus et ecclesia predtcta stipulant!, quod singuli dicle universitatis cujuscumque sexus, capud hospicii facientes, dabunt et perpetuo servtent et apporlabunt ad domum dicti prioratus de Stoblono, quolibet anno, in feslo Nativitalis Domini, unum sestarium frumenti pulcri el receptabilis ad mensu* ram locî predicti, prout superius continetur, et proplerea obligaverunt et submiserunt omnia bona dicle universitatis et singularium personarum ejusdem, presencia et futura, et ita tenere, servare, eU. Ténor [vero ijnstnimenli potestatis supradicle domini vicarii gèneralis, de quo suprà fit mencio, talis est :

dbyGoOglC

- '77 — Noveriiit universi quod anno a Nafîvitale Domitii millesimo ccc ix seplimo, indtctione quinta, die xvtrc mensis junîi, elc.

blono, de quo supra fit mensio, talis esl ; Anno Domini millesimo cccu

sentes pariterque /uluri, quod Bertrandus Ponci, Olivarius Boneti et Raynaudus de Sanclo Ylerio, de Stoblono, brevagii domini prioris castri ejusdem, congregati mandalo ejusdem brevagii bajuii, in qua [congregjacioiie eral major pars el sanior homiiiuin ejusdem brevagii, ut asserilur, prenoininati dumtaxat de licencia et voluiitale bajuii prefati, gratis et sponte. iinanimiler, nomiiiibus ipsorum ac vice et

noinilie hominum brevagii supradicii, fecerunt, conslituerunt

et soUemniter ordinaverunt eoruin cerios nuncios el procuralores eU. videlicet Petrum Gîraudi et [Guillelmum Girati]di, ejusdem loci et brevagii, présentes et bonus dicte procuracionis gratis in se suscipientes, etc. Actum (uit Stobloni, in domo dicti Pétri Giraudi, etc.

De quibus omnibus et singulis supradiclis dicti dominas prior et homines de Sloblono petierunt sibi fieri unum et plura, publicum et publica instrumenta per me notarium infrastriptum. Actum in cappitulo dicti monasterii Monlismajoris, leslibns presenlibns venerabili et religïoso viro domino Raymbaudo de Monleorserîo, [icenciato in decretis, preposilo Arelalensi ; Johanne Palbalda, Raymundo Vitalis, Roslagno Borrelli, ville de Mari; magisiro Petro Casadei, cive Arelatensi, el me Poncio Rodelli, cive ibidem, notario pubîico, etc.

Original très miililc, parchemin : Archincs du Palais de Monaco, A i, n" 5.

dbyGOOglC

Diai.zodBjGoogle

Page 1