INSCRIPTION

placée dans l'Atrium du cloître Saint-Silvestre. (Y. page 231.)

QM COLVPNA ANTONINI JVRIS MON Sëî SILYRl ET ECCLÂ S ANDREE Q : CIRCA EÂ SITA E CV" OBLATIOMBUS ....MALEDICIMVS ET VINCVLO LIGAMVS ANATHEMATIS ABBATË ET MONACHOS QCVQ. COLVPNA ET ECCLÂM

LOCARE \L BENEFICIO DARE PSVPSERIT PETRVR dT

GRÂ HVMILIS ABBAS HVIVS SCÎ CENOBII CV FRIB. SVIS FECIT ET CONFIRMAVIT ANN. DNÎ Mil CXVIII INDIC XII.

MARTÈNE ET DURAND (amplissima collectio. epist. 212).

Epist. Sixtij Nicolai et Guidonis consiliariuriun Curiae Romanae ad Conradum imperatoreui.

Excellentissimo et magnifico domino Urbis et Orbis Conrado, Dei gratia Romanorum regisemper augusto, Sixtus, Nicolaus et Guide onsiliatores Curiœ, sacri Senatus et communis salutis Reî^). procuratores pro posse in omnibus fidelia servitia et Romani imperii restaurationeni.

Utjam per plures litteras regiai significatum est majestali, vidcntes impcrium Romanum tcmeraria usurpatione clericorum a suo vigore plurimum dccidisse, ex quo populus Ronianus multum dcdccoralus erat, ad orbem vestris pedibus subdendum Christi auxilio cum sunimo studio Senatum rele- \avinnus, qui pacem in Urbe conservans et justiliam faciens,

bonos exaltando, malos aiitem delendo ad adipiscendam imperii coronam, omni clericorum obstaculo remoto, vestrse dignitati ad Urbem venicnti congrue \iam prœparet. Quod jam tam Senatus quara nos Christi gralia viriliter fecimus. Nam Cencium Frangipanum et filios Pétri Leonis, quos cum Papa et Siculo pro vestri minoratione imperii conspirasse cognovimus, ex Urbe ejecimus, et eormn plurima bona depopulavimus, ita quod vobis resistere nullo modo quibunt. Nil ergo aliud restât, si placet Tobis, nisi ut celeriter appropinquetis, et populo vestro succurratis, quoniam quidqaam desiderat Urbis cor impériale, in ea procul dubio obtinere poterit. De cetero commendamus vobis hos nostros nuntios vestros fidèles. Nam pro vestri amoris fidelitate illos ad vos misimus, litteris quoque vestris precamur, ut nos lœtificare et honorare dignemini.

BARONII ANNALES ECGLESIASTICI

ann. 1148.

Ëugenius Tertius universo Romano Clero, ut capellani promittant obedien* tiam rectoribus titulorum.

Fallax et invidus humani generis inimicus par Arnaldum schismaticum, quasi per membrum proprium hoc effecit, ut quidam capellani unitatem Ecclesiae, quse sectionem non palitur, quantum in eis est, dividentes, ipsius Arnaldi sequantur crrorem, el cardinalibus atquearchipresbyterissuis obedieutiamet reverentiamproniittere et exhibere debitam contradicant. Ne igilur vires dareprsefati schismatici pravisactionibus per silentium de cetero videamur, per prœsentia vobis scripta mandamus atque prsecipimus, quatenus prsefatum Arnaldum, tanquam schismaticum, modis omnibus deviletis. Quod si aliqui clerici Dei et sanctaî Ecclesiae contemptores ejus errorem post prœsentium acceptionem sequi prœsumpserint, scire vos volumus, quia tam officio quam beneficio Ecclesiastico reddemus eos penitus alienos.

Datum Brixiaî Idibus Julii.

OTTONIS FRISINGENSIS

De gestis Frid. Iinp. lib. 1, cap. xxvii et xxviii. CBasileae, 1569.)

Quomodo, instinctu Arnoldi, Romani adversus suum pontificem concitantur, et senatoriam dignitatem inslaurare moliuntur.

His diebus Arnoldus quidam, religionis habitum habens, sed eum minime, ut ex doctrina ejus patuit, servans, ex Ecclesiastici honoris invidia urbem Romam ingreditur; ac senatoriam dignitatem, equestremque ordinem renovare ad instar antiquorum volens, totam paîne urbem ac prœcipue populum adversus Pontificem suum concitavit. Unde et ad eorumdem temeritatis vel potius fatuitatis corroborationem, ab eis ad principem destinatum taie scriptum invcnitur :

« Epistola Romanomm ad regem.

« Excellentissimo atque pi-ieclaro Urbis et Orbis totius domino Conrado, Dei gratia, Romanorum régi semper Auguste, Senatus Populusque Romanus salutem, et Romani Imperii felicem et inclytam gubernationem.

« Regali excellentiœ, per plurima jam scripta, nostra facla et negotia diligenter exposuimus : quomodo in vestra fidelitate permaneamus, ac pro vestra Imperiali corona exaltanda et omni modo augenda, quotidie decertemus. Ad quœ quia regalis industria, ut postulavimus, rescribere dignata non fuit, plane tanquam filii et fidèles de domino et paire satis miramur. Non enim quidquid agimus, pro vestra fidelitate et honore facimus. Et quidem regnum et impcrium Romanorum, vestroaDeo regimini concessum, exaltare atque amplificare cupientes, in eumslatum, quofuit tempore Coustantini et Justiniani, qui totum orbem vigore Senatus et Populi Romani suis tenuerc manibus, reducere, Senatu pro his omnibus Dei gratia restituto, et eis qui vcslro imperio semper rebelles eranl, quique tantum honorem Romano imperio subripuerant, magna ex parte conculcatis, quatonus ea qua' Cœsari et imperio semper deberenlur, per omnia et in omnibus obtineatis, vehcmcnter atque unanimiter salagimus atque

studemus. Et ob hujus rei effectum bonum principium ac fundamentumfecimus. Nampacem et justitiam omnibus eam volentibus observamus ; fortitudines, id est, turres et domos potentium Urbis, qui vestro imperio una cum Siculo et Papa resistere parabant, cepimus ; et quasdam in vestra tidelitate tenemus, quasdam vero subvertentes solo cosequavimus. Sed pro bis omnibus quee vestree dilectionis fidelitate facimus, Papa, Frangipanes et tilii Pétri Leonis, homines et amici Siculi (excepto Jordano nostro fidelitate in vestra vexillifero et adjutore), Tolomœus quoque, et alii plures undique nos impugnant, ne libère, ut decet, imperialem regio capiti valeamus imponere coronam. At nos, quoniam amanti nullus labor gravis est, licet inde plurima damna sustineamus, pro vestro amore et honore gratanter patimur. Scimus nanique nos a vobis proinde prœmium, sicut a pâtre, accepturos, vosque in eos sicut in imperii bostes vindictam daturos. Quum lanta igitur nostra in vobis fîdelitas sit, tantaque pro vobis sustineamus^ precamur ne spes ista nobis deficiat, ne regia dignitas nos, vestros fidèles et filios, despiciat. Neque, si regalibus auribus aura sinistra de Senatu et nobis flaverit, in eam intendat et respiciat ; quia qui de nobis vestrœ altitudini mala suggerunt, et de vestra et nostra (quod absit !) dissensione lîetari volunt, et utrosque, ut soliti sunt, callide opprimere moliuntur. Sed circa hsec, ne fiant, regalis prudentia, ut decet, sollicita sit et provida : reminiscaturque vestra solertia, quot et quanta mala Papalis Curia et dicti quondam cives nostri Imperatoribus, qui fuerunt ante vos, fecerint, et nunc détériora vobis cum Siculo facere tentaverint : sed nos, Christi gratia, in vestra fidelitate viriliter eis resistimus, ac plures ex illis ab Urbe, sicut pessimos bostes Imperii, ut sunt, pepulimus. Appropinquet itaque nobis ImperiaTis celeriter vigor, quoniam quidquid vultis in Urbe obtinere poterilis; et ut breviter ac succincte loquamur, potenter in Urbe, quee caput mundi est, ut oplamus, babitare et toti Italiœ ac regno Teutonico, onini clericorum renioto obstaculo, liberius et melius quam omnes fere antecessores vestri, domînari valebilis. Sine mora ergo precamur ut veniatis, et intérim de

slatii vestro, qiiem semper desideramus salubrem et prosperiim, de his regalibus litteris ac nuntiis nos laetificare dignemini : sumus cnim pcr omnia vestrœ voluntati semper obtemperare parati. Sciatis pia'terea, quia ponlcm Milviuni extra Urbem parum longe per tempora multa pro Imperatorum contrario destructum, nos, ut exercitus rester per cum transire queat, ne Petrileones per Gastellum sancti Angeli vobis nocere possinl, ut statuerant cum Papa et Siculo, magno conaraine restauramus; et in parvi temporis spatio, muro fortissimo et silicibus, juvante Deo, complebitur. Goncordiam autem inter Siculum et Papam hujusmodi esse accepimus. Papa concessit Siculo virgam et annulum, dalmaticara et mitram, atque sandalia, et ne ullum mittat in terram suam legatum, nisi queni Siculus petierit : et Siculus dédit ei multam pecuniam pro detrimento vestro et Romani Imperii, quod Dei gratia vestrum existit. Héec omnia sollicite vestra animadvertat, optime Rex, prudentia.

Rex valeat, quidquid cupit obtineat super hostes, Imperium teneat, Romaî sedeat, regat orbem, Princeps terrarum, ceu fecit Justinianus. Cffisaris accipiat C;i?sar qiue sunt, sua Prœsul, Ut Christus jussit, Petro solvente tributum.

Nos de caîtero legatos nostros precamur ut bénigne recipiatis, et quod vobis dixerint credatis, quia scribere cuncta nequivimus : sunt enim nobiles viri, Guido senator, Jacobus filius Sixti procuratoris, et Nicolaus eorum socius. >

At Ghristianissimus princeps hujusmodi verbis sive nœniis prœbere aures abnuit. Quinimo venientes ad se ex parte Romanai Kcclesiœ viros magnos et claros, quorum unus Guido Pisanus, cjusdem Curiie cardinalis et cancellarius erat, renovationcmque antiquoruni privilegiorum suorum postulantes, honorilice suscepit, et huneste dimisit.

OTTONIS FRISINGENSIS Chron. YII^ cap. xxvii. (Basileœ, lo69.)

De expugnatione Tiburtinorum^ seditioneque Romani populi, et instauratione senatorum, ac morte Innocentii Papas.

Dum hœc aguntur in Gallia et Germania, Romanus Pontifex Innocentius, qui jam per multum temporis Tyburtinos excommunicaverat, ac aliis modis presserat, coangustatos, ad deditionem acceptis obsidibus, ac jurejurando interposito, coegit. Populus vero Romanus volens ut eos per obsides et sacramentum ad durissiraa prsecepta, id est, ut mûris ruptis omnes provincia cédèrent, cogeret, dum nobilissimus ac liberalissimus sacerdos tam irrationabili et inhumana? pétition! annuere nollet, seditionem movent, ac in ipso impetu in Gapitolio convenientes, anliquam Urbis dignitatem renovare cupientes^ ordinem Senatorum, qui jam per multa curricula temporum deperierat, constituunt, et rursura cum Tiburtinis bellum innovant. Causa vero tantœ immanitatis fuit, quod in priori anno, dum cum Pontifîce suo in obsidione praefatse civitatis morarentur, civibus egressis, et cum ipsis manum conserentibus, multi amissis spoliis, turpiter in fugam conversi sunt, idcirco nulla, nisi quam diximus, conventione, tanquam hodie se posse placari asserunt. Verum sapientissimus antistes prœvidens, ne forte Ecclesia Dei, qu» per multos annos seecularem Urbis honorem a Constantino sibi traditum potentissime habuit, hac occasione quandoque perderet, multis modis, tam minis quam muneribus, ne ad effectum res procédât, impedire conatur. Sed invalescente populo, dum proficere non posset, lecto cubans juxta quosdam, de futuris visione sibi monstrata, in pace quievit, eique Celestinus, vir religione et litterarum scientia prteditus, cum mauna unanimitate electus successit.

OTTONIS FRISINGENSIS

Chron. XXXI. (Basileœ, 1369.)

De persecutione Lucii Pap;e legationeque ipsius ad regem, qualiter Romanus Populus senatoribus Patriciuni adjccerit; et ob hoc quidam ex eis ab Eugenio Lucii successore anathemalis gladio percussi sunt.

Per idem tempus, Lucius Papa, vir pro mansuetudine et humilitate sui offîcio sacerdotali dignus, Celestini qui non plene sex mensibus sederat, successor, gravem a civibus persecutionem passas, humiles ad regem Conradum, tam suam oppressionem continentes, quam de incolumitate et prosperitate ejus Deo gratias agentes, ipsumque ad patrocinium Romanae Ecclesiee invitantes, litteras mittit in hune modum : « Lucius Episcopus, servus servorum Dei, carissimo filio Conrado, Romanorum régi illustri, salutem et Apostolicam benedictionem ! omne datum optimum, etc.. » Populus enim Romanus nuUas insanise suae me tas ponere volens, senatoribus quos ante instituerant, Patricium adjiciunt, atque ad hanc dignitatem Jordanem, Pétri Leonis filium, eligentes, omnes ei tanquam principi subjiciuntur. Deinde Pontifîcem suum adeunt, ac omnia regalia ejus tam in Urbe quam extra posita, ad jus patricii sui reposcunt; eumque more antiquorum sacerdotum, de decimis tantum et oblationibus sustentari oportere dicentes, de die in diem animam justi affligere non timuerunt. Ipse autem quotidianis cruciatibus ac taedio vitee aflectus, infra anni spatium Pontificatus sui diem obiit, ac Eugenium virum religione ac sanctitate perspicuum, communi voto cleri et populi electum, successorem reliquit. Hic in principio dignitatis susceptœ, eo quod tolus populus ad tradenda Urbi regalia, èicut antecessores suos, ipsum sollicitare vellet, cum cpiscopis et cardinalibus Urbe cedit, ac proxima dominica in monasterio Pharfensi, consecratione pontificali, ob persecutionis immanilatem morem mulans, subliniatur. Ad hune Papam Eugenium venerabilis Bcrnardus, abbas Clarievallonsis, librum de considérations sui, quatuor distinctionibus ordinatum, conscripsit. In quo

perlectae vitae ac subtilissimi ingenii perspicuitatem evidentissime demonstravit. Nam idem Apostolicus, prius Bernardus dictus, et primum vicedominus Pisanus, ac demum in Claravalle, omnibus mundanis pro Christo spretis, ejusdem venerabilis Bernardi abbatis discipulus effectus, ac ab eo postmodum monasterio beati Anastasii Cisterciensis ordinis, in urbe Roma abbas prselatus, summus Pontifex, ut prselibavimus, constituitur. Inde post consecrationem furorem Populi Romani declinans, ad munita loca se transtulit. Postremo Viterbium veniens, ibi per aliquod tempus moram fecit. At Romanus Populus cum Patricio suo Jordane in furorem versus, prsefecturse dignitatem abolentes, omnes principes ac nobiles ex civibus ad subjectionem Patricii compellunt; et non solum quorumdam illustrium laicorum turres, sed et cardinalium ac clericorum domus subruentes, prsedam immensam diripiunt. Ecclesiam etiam Beati Pétri, omnium Ecclesiarum caput, incastellare sacrilège ac profanissime non metuunt : peregrinos, causa orationis advenientes, ad oblationem, qusestus gratia, plagis cogunt et vulneribus, ac quosdam ex ipsis offerre nolentes, in ipsa porticu et vestibule templi, nefario ausu occidere non verentur. Quos venerabilis Pontifex, percusso prius cum quibusdam fautoribus suis anatbematis gladio Jordane, adjuncta Tyburlinis, Romanorum antiquis hostibus, militia coercuit, tandemque pacem petere coegit.