ANNULANT LA GRANDE CHARTE

(29 décembre 1305.)

Comme la bulle d'Innocent III, celle de Clément V a été publiée plusieurs fois. Elle se trouve dans les diverses éditions de Rymer (à la date). Nous ne l'avons pas trouvée mentionnée dans le Regestum démentis Papae V (tome I, 1885). Nous la publions d'après l'original, conservé dans la Bibliothèque Cottonienne, Vespasien E,, 1; le sceau manque.

Clemens episcopus, servus servorum Dei. Carissimo în Christo filio E., régi Anglie illustri, salutem et apostolicara benedictionem. Regalis devotionis integritas, que in exequendis votis apostolice sedis viget et viguit indefessa, digne meretur ut sedes ipsa a te obnoxia amputet, abstergat incomoda, et fructuosà procuret. Sane nuper digna relatione percepimus quod te olim in Flandria, et ante quam illuc etiam accessisses, pro tui juris tuitione contra nonnullos tues emulos et hostes agente, nonnulli regni tui magnâtes et nobiles alieque persone tuo nomini inimice, ex eo oportunitate captata quod extra regnum ipsum occupa* baris, in opposite emulorum, nisi eisdem quasdam concessioues varias et iniquas, forestas, aliaquejura ad coronamet honoremtuiculminis spectantiaabantiquo, que etiam, prius* quam a dicte regno secederes, a te importune pctebant, fecisses, contra te conspiraverarit, concitabant populos et scandala plurima seminabant, tuque, prudenter illorum machination

XVlI. — BULLE DU ^APE CLÉMENT V lll

nem advertens ac volens tune currentis temporis evitarepericula, concessioneshujusmodi plus coactus quam voluntarius perfecisti; et tandem, in regnum tuum te postmodum revertente, licet nondum guerris sedatls eisdem, iidem magnâtes et alii concessiones hujusmodi per importunitatem et presumptuosam instantiam per te obtinuerunt etiam innovari, regalibus super hoc exhibitis litteris ut in omnes infrigentes concessiones prefatas bis annis singulis per omnes regni predicti cathédrales ecclesias excommunicationis sententia promulgaretur, sicut in eisdem litteris regio sigillo signatis plenius et seriosus continetur. Cum itaque sedes ipsa, que regnum prefatum diligit inter omnia régna mundi, et te ac ipsum gerit in visceribus caritatis, agnoscat concessiones casdem presumptas et factas in tui honoris dispendium et regalisexcellentie detrimentum, concessiones easdemetvigorem ipsarum et quicquid per eas est quomodolibet subsecutum, ac etiam excommunicationum sententias que in eisdem ecclesiis vel alibi fuerunt pro illarum observatione forsitan promulgate vel etiam promulgande, auctoritate apostolica et de plenitudine potestatis, revocamus, anuUamus, cassamus, cassas, nullas et irritas nuntiamus, litteras super illis confectas viribus vacuantcs ac decernentes te et succèssores tuos Reges Anglie ad illarum observantiam de cetero non teneri, etiam si de observandis eisdem sacramentum forsitan prestitisses, presertim cum, quando coronationis tue susceptisti soUempnia, de honore et juribus corone prefate servandis, sicut ex parte tua asseritur, prestiterisjuramentum, aut si ad penas aliquas te propterea obligasses a quibus et reatu perjurii, siquem propterea incurristi, te etiam absolvimus ; ad cautelam districtius inhibentes venerabilibus fratribus nostris archiepiscopis et episcopis ceterisque personis tam ecclesiasticis quam secularibus per regnum ipsum ubillbet constitutis, ne ipsi vel quivisipsorum, (archiepiscopis et episcopis videlicet, sub pena suspentionis ab officiis et beneficiis, quam si per mensem substinuerint, sub excommunia cationis, quam eos extunc necnon omnes et sitigulos alios incurrere illico volumus ipso facto) contra hujusmodi revo-

cationis, anullationis, cassationis, irritationis et décret! nostri tenorem allquid attentare présumant. Nos enim exnunc irritum decernimus et iaane, si secus super hiis contigerit attentari. Per hoc autem non intendimus jus, siquod quibuscunque regnicolis dicti regni in premissis ante concessiones hujusmodi per te factas forsitan competebat, auferre. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam noste revocationis, anullationis, cassationis, irritationis et constitutionis infringere, vel ei ausu temerario contra ire. Siquis autem hoc attentare presu'mpserit , indignationem omnipotentis Dei et beatorum Pétri et Pauli, apostolorum ejus, senoverit incursurum. DatumLugduni. liij. kal. Januar. Pontificatus nostri anno primo.