V. - GRANDE CHARTE DE JEAN SANS TERRE
59. Nos faciemus Alexandro régi Scottorum de sororibus suisy et obsidibus reddendis, et libertatibus suis, et Jure suOj secundum formam in qua faciemus aliis baronibus nostris Anglie , nisi aliter esse debeat per cartas quas habemus de Willelmo pâtre ipsius, quondam rege Scottorum ; et hoc erit
per judicium parium suorum in curia nostra,
60. Omnes autem istas consuetudines predictas et libertates quas nos concessimus in regno nostro tenendas quantum ad nos pertinet erga nostros, omnes de regno nostro, tam clerici jquam laici, observent quantum ad se pertinet erga suos.
61. Cum autem pro DeOy et ad emendacionem regni nostri, et ad melius sopiendum discordiam inter nos et barones nostros ortam, hec omnia predicta concesserimus, i>olentes ea Integra et firma stabilitate in perpetuum gaudere , facimus et concedimus eis securitatem subscriptam; videlicet quod barones eligant \>iginti quinque barones de regno quos volue^ rinty qui debeant pro totis viribus suis observare , tenere, et facere observari, pacem et libei^tates quas eis concessimus, et hac presenti carta nostra confirmavimus ; ita scilicet quod, si nos, veljusticiarius noster, vel ballivi nostri, vel aliquis de ministris nostris, in aliquo erga aliquem deliquerimus , vel aliquem articulorum pacis aut securitatis transgressi fueri^ mus, et delictum ostensum fuerit quatuor baronibus de pre~ dictis viginti quinque baronibus , illi quatuor barones accédant ad nos vel ad justiciarium nostrum, si fuerimus extra regnum, proponentes nobis excessum; pètent ut excessum illum sine dilacione faciamus emendari. Et si nos excessum non emendaverimus, vel, si fuerimus extra regnum, justi^ ciarius noster non emendaverit infra tempus quadraginta dierum computandum a tempore quo monstratum fuerit nobis vel justiciario nostro, si extra regnum fuerimus, pre^ dicti quatuor barones référant causam illam ad residuos de illis viginti quinque baronibus, et illi viginti quinque barones cum communia tocius terre distringent et gravabunt nos modis omnibus quibus poterunt^ scilicet per capcionem cas^
trorum, terrarum, possessionurn, et aliis modis quibns poterunt, donec fuerit emendatum secundum arbitriiun eorum^ saha persona nostra et regine nostre et liberoruin nostrorum ; et cum fuerit emendatum intendent nobis sicut prius fecerunt. Et quicumque çoluerit de terra juret quod ad pre^ dicta omnia exequenda parebit mandatis predictorum viginti quinaue baronum , et quod gravabit nos pro passe suo cum ipsis, et nos publiée et libère damus licenciam jurandi cuilibet qui jurare çoluerit^ et nulli umquam jurare prohibebimus. Omnes autem illos de terra qui per se et sponte sua noluerint jurare çiginti quiiique baronibus de distringendo et graoandc nos cum eis^ faciemus jurare eosdem de mandato nostro sicut predictum est. Et si aliquis de viginti quinque baronibus decesserit, i>el a terra recesserit, ^el aliquo alio modo impeditus fuerit y quominus ista predicta possent exequi^ qui resi^ dui fuerint de predictis viginti quinque baronibus eligant alium loco ipsius, pro arbitrio suo, qui simili modo erit juratus quo et ceteri. In omnibus autem que istis çiginti quinque baronibus committuntur exequenda, si forte ipsi viginti quinque présentes fuerint, et inter se super re aliqua discordaverint, çel aliqui ex eis summoniti nolint vel nequeant interesse, ratum habeatur et firmum quod major pars eorum qui présentes fuerint providerit , çel preceperit ac si omnes çiginti quinque in hoc consensissent ; et predicti i>iginti quinque jurent quod omnia antedicta f déliter observabunt, et pro toto posse suo facient observari. Et nos nichil impetrabimus ab aliquo, per nos nec per alium , per quod aliqua istarum concessionum et libertatum revocetur vel minuatur ; et, si aliquid taie impetratum fuerit, irritum sit et inane et numquam eo utemur per nos nec per alium,
62. Et omnes malas çoluntates, indignaciones, et rancores, ortos inter nos et homines nostros, clericos et laicos, a tempore discordie, plene omnibus remisimus et condonaifimus. Pre^ terea omnes transgressiones factas occasione ejusdem discordie, a Pascha anno regni nostri sextodecimo usque ad pacem reformatam , plene remisimus omnibus, clericis et laicis, et quantum ad nos pertinet plene condonai>imus. Et insuper
