ANNULANT LA GRANDE CHARTE

(24 août 1215.)

Cette bulle a été souvent publiée; on la trouve dans Rymer, dans Dumont, dans le Bullarium romanum. Elle est notée dans les Regesta de Potthast au n° 4990. Nous en reproduisons le texte d'après l'original scellé qui est dans la Bibliothèque cottonienne Cleopatra E. 1. (entre les fol. 151 et 153, qui sont en papier.)

Innocentius episcopus, servus servorum Dei. Universis Christi fidelibus banc paginam inspecturis, salutem et apostolicam benedictionem. Etsi karissimus in Christo filius noster Johannes, rex Anglorùm illustris, Deum et ecclesiam vehementer offenderit, unde nos eum excommunicationis vinculo innodavimus et regnum ejus ecclesiastico subjecimus interdicto, ipse tamen, illo misericorditer inspirante qui non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat, tandem reversus ad cor, Deo et ecclesie humiliter satisfecit in tantum quod non solum recompensationem pro dampnis et restitutionem exhibuit de ablatis, veruna etiam plenariara libertatem contulit ecclesie anglicane ; quinimmo utraque sententia relaxata regnum suum tam Anglie quam Ybernie beato Petro et ecclesie romane concessit, recipiens illud a nobis in feudum sub annuo censu mille marcarum, fidelitatis nobis inde prestito juramento, sicut per privilegium ejus apparet aurea bulla munitam. Adhuc autem omuipotenti Deoamplius placere desiderans, signum vivifiée crucis reverenter assumpsit, profecturus in subsidium terre sancte ad quod se magnifiée preparabat. Sed humani generis inimicus

qui semper consiievit bonis actibus invidere suis callidis artibus, adversus eum barones Anglie concitavit ita ut ordine perverso in illum insurgèrent, postquam conversus ecclesie satisfecit, qui assistebant eidera quando ecclesiam ofFendebat. Orta siquidem inter eos dissensionis materia, eum plures dies statuti fuissent ad tractandum de pace utrinque, intérim soUempnes nuntii ad nostram fuerunt presentiam destinati, eum quibus, habito diligenti tractatu, post plenam délibérationem scripsimus per eosdem archiepiscopo et episcopis anglicauis, precipiendo mandantes ut ad rePormandum inter utrosque veram et plenam concordiam diligens impenderent studium et operam effîcacem, omnes conjurationes et conspirationes, sique fuerant forte presumpte a tempore suborte discordie inter regnum et sacerdotiiim, apostolica denunciantes auctoritate cassatas et per excommunicationis sententiam inhibentes ne talia decetero presumerentur a quoquam, magnâtes et nobiles Anglie monendo prudenter et eis efficaciter injungendo ut per manifesta devotionis et humilitatis inditia ipsum regem sibi placare studerent, ac deinde, si quid ab eo ducerent postulandum, non insolenter sed humiliter implorarent, regalem ei conservantes honorem et exhibentes servitia consueta que ipsi et predecessorcs eorum sibi et suis predecessoribus impenderunt, eum ab eis ipse rex non deberet absque juditio spoliari, ut sic quod intenderent possent facilius obtinere. Nos enim eundem regem per litteras nostras rogavimus et monuimus, et per prefatos archiepiscopum et episcopos nichilominus rogari et moneri mandavimus, in remissionem sibipeccaminuminjungentes quatinus predictos magnâtes et nobiles bénigne tractaret et justas petitiones eorum clementer admitteret, ut et ipsi congaudendo cognoscerent eum in meliorem statum divina gratia esse mutatum, ac per hoc ipsi et heredes eorum sibi et heredibus suis deberent promptius et devotius famulari, plena eis in veniendo, morando et recedendo securitate concessa ; ita quod, si forte nequiret inter eos concordia provenire, in curia sua per partes eorum secundum legem et congqetudines regni suborta dissensio sopiretur. Verum, ante-