‹ Chroniques étrangères relatives aux Expeditions Françaises pendant le XIII. SiecleChapitre 110 sur 435 · LIVRE IT · texte numérisé non relu

LIVRE IT

Morée, lut chargé de répondre ἃ ces questions. 11 raconta donc tout ce qui s'y était passé depuis le commencement jusqu’à la fin.

Lorsque le roi et son conseil eurent appris de quels secours pouvait avoir besoin la prineipauté de la Morée, tous les conseillers furent d'avis que le roi devait conclure cette alliance, qui était fort avantageuse. Le roi se rendit à leur avis, et prit sur-le-champ les mesures nécessaires pour la conclusion de cette alliance. Un évêque, deux bannerets et deux autres chevaliers furent chargés de se rendre auprès du prince Guillaume pour lui porter la réponse du roi.

Cesenvoyés partirent, et arrivèrent à Brindes où ils trouvèrent des bâtiments qui leur étaient destinés, et à bord desquels ils s'embarquèrent et arrivèrent à Glarentza. Ils rencontrèrent le prince Guillaume à Andravida.

L'évêque d'Olène et messire Pierre s'adressèrent les premiers au prince, et lui rapportèrent en particulier les arrangements qu’ils avaient pris avec le roi. On invita ensuite les envoyés du roi Charles à venir exposer l’objet deleur mission. Ceux-ci déclarèrent au prince de la Morée : que le roi consentait volontiers à cette alliance de famille, aux conditions proposées, et

τὶ τύπος ἕν! ὁ Μωρεὰς, καὶ τί ἠμπορεῖ νὰ χρήζῃ, Εἰς τοῦτο ἀπεχρίθηκεν αὐτὸς ὁ μισὲρ Πιέρης, ὑποῦ ἤξευρε καὶ ἐγνώριζε τὰ πάντα τοῦ Μωρέως" Ta πάντα τὸν ἀρυγήθυχεν ἀπὸ ἀρχῆς εἰς τέλος, Καὶ ἀφῶν ὁ ῥήγας τὸ ἤκουσεν, ὁμοίως καὶ ἡ βουλή του, Τὸ πρίγγιπατον τοῦ Μωρεὸς τὶ ἠμπορεῖ νὰ χρήζῃ, ὅλοι τὸν ἐσυμξεύλευσαν νὰ πληρωθῇ τὸ πρᾶγμα, Αἰότι ἐγνωρίσασιν ἔνι διάφορόν + Εἰς αὑτὸ ὁ ρήγας ὥρισε νὰ πληρωθῇ ἡ βουλή τοῦ Καὶ ἀφῶν ὁ ξήγας ἔστερξε συμπιθεριὰ νὰ γένῃ, Ἐπίσκοπον ἐδιώφθωσε καὶ δύο φλαμπευριάρους, Καὶ ἄλλους δὺο καξαλαριοὺς, ἑποῦ ἦσαν μετ᾽ ἐκείνους, ἀπικρισάριοι νὰ ὑπᾶν Ye τὸν πρίγγιπα 1ουλιάμον Νὰ στρέψωσιν ἀπόκρισιν τὸ Orge τοῦ ῥήγα, ἐκεῖθεν γὰρ ἐκύνησαν, ἦλθαν εἰς τὸ Βροτῆσιν, Τὰ πλιύτικα εὑρήκασι καὶ ἦσαν ὠῤρθωμένα, ἐἐσέξυκαν ἀμφίτεροι, καὶ ἦλθαν εἰς τὴν Γλαρέντζαν, Σ τὴν ἀνδραξίϑαν γὑρήκασι τὸν πρίγγιπα Γουλιάμον" ᾧ ἐπίσκοπος τῆς ὥλενας μὲ τὸν μισὲρ Πιέρην Τὸν πρίγγιπα ἐλάλησαν, καὶ μοναχὰ τὸν λέγουν Ta ὅσα ἐδιώρϑωσαν καὶ πῆκαν μὲ τὸν ῥήγαν, ὺς μανϑατεφίρους, ἥλθασι μετ᾽ ἐκείνους ἀπὸ τὸν δήγαν Καὶάρλον.

qu’il priait le prince de vouloir bien amener celle de ses filles qui était l'héritière de la principauté, et qui portait le nom d'Isabelle, au-

To πῶς ἀρέσει τοῦ ῥηγὸς, ὀρέγεται καὶ ϑέλει

(4}}} ÿ ἃ ici une légère erreur, A l'époque de son mariage avec Anne, lille de Pierre de Courtenay, Geoffroy de Ville- Hardoin, frere ainé de celui dontilest question ici, avait fait hommage de sa principauté aux empereurs de Constantinople, ainsi qu'on a pu le voir dans notre chronique, p. 64. Depuis ce temps la suzeraineté de la Morée était restée aunexée à l'empire latin. Lorsque Baudoio fut obligé de quitter Constantinople pour aller demander des secours aux puissances chrétiennes, à son passage dans le royaume de Naples, il céda sa suzeraineté à Charles d’Anjou, moyennant certains secours que celui-ci s'engagea à lui donner. Cet acte, fait sous la sanction et en présence du pape Clément IV, est daté de Viterbe en 1967. La cession ne venait donc pas originairement de Guillaume de Ville-Hardoin. Ce qui ἃ pu tromper le chroniqueur c'est qu'en effet à cette époque Guillaume ratifia cette cession et vint faire hommage à Charles d'Anjou, au fils duquel il maria sa fille, Voici ce traité :

Æxtroit du Trésor des chartes du roi, Layeue Empereurs de Constantinople, et du registre du même Tré. sor coté ali,

In nomine Domini,amen, Nos Carolus Dei gratià rex Siciliæ, ducatüs Apuliæ et principatäs Capuæ, Andegaviæ, Provinciæ el Furcalquerii comes, per præsens scriptum notum facimus, tam præsentibus quäm futuris, quod : cùm Græcorum superbia plus solito diebus nostris cresceret, serenissime princeps domine Laldüine Dei gratif fidelissime in Christo imperator a Deo coronate, Romaniæ moderator, etsemper Auguste, faventis temporis tumefacta suffragio, coutra vos vestrumque imperium crudeliter insurgente, Michael Palialogus schismaticus, imperatoris sibi nomen usurpans, post varias et multiplices ejusdem lacerationes imperii, suo et aliorum invasorum temporibus attentatas, imperialem urbem Constantinopolitanam, in quä thronus imperii el imperialia insignia resident, et quæ vobis de tot ejusdem imperii terrà ferè sola remanserat, vobis atque Latinis ia illà morantibus ejectis exinde, totumque imperium, excepioprincipatu Achaïæet Moreæ, Cuyus eliam Principatäs partem sibi non modicam subjugaverat, ad habendum ejus residuum, cunctis suis studiis viribusque laborans violenter, in fidei orthodoxæ, injuriam occupasset, vos ac quamplures catholicos mundi, principes et magnates, ad quosdam videlicet per solemnes nuntios, et ad quosdam persoualiter assumpto labore, propter hoc recursum ha bentes, nec speratum in εἰς invenientes auxilium : tandem cousiderato inter cæiera quod, propter regni nostri poten-

CHRONIQUE DE MORÉE

près de lui à Naples, pour que son fils l'épousät, et afin de faire en personne hommage! de sa principauté, et La relever du roi Charles.

Νὰ εὐλογεθῶσι τὰ παιδιὰ, va λάξη, ὁ υἱὸς τοῦ ῥήγα Τὴν θυγατέρα, σὲ λαλῶ, τοῦ πρίγγιπος Γευλιάμου, Καὶ μετὰ ταῦτα ὁ πρίγγιπας νὰ πήσῃ τὸ ὁματζίο " Τοῦ νὰ κρατῇ τὸν τόπον τοῦ ἀπὸ τὸν ῥήγαν Καὶ ἄρλον,

τἴδαν et vicinitatem, nobis uon solüm ad succurrenduni ei imperio, sed et occurrendum per recuperationem ejus orthodoxæ fdei, ac terræ sanctæ, periculis promptior et efficacior est facultas, ad nos persuualiter accessistis; et jutendentes tune rcipublicæ christianitatis, eisdem fidei ac lerræ sanclæ cousulere, quäm vestris utilitatibus providere, ac altendentes fore vobis et successoribus vestris longè utilius, per nostrum (divinà potentià suffragante ) subsidium, imperium ipsum recuperare deperditum, quam de ipsius recuperatione totaliter desperare, ut nostrum ad id quod non sufficitis per vos ipsos, nec alterius juvamen suffciens iuvenilis, adjutorium habeatis : post mulios tractatus hinc inde habitos, nobiscum devenistis ad infrascripta conventiones et pacta, consensu firmata mutno, et solemni ac legitimà stipulatione vallata, Nossiquidem, tam ad grande prædictarum fidei et terræ sanctæ discrimen quèm ad miserabilem ipsius desolationem imperii, gravemque vesiri statüs abjectionem piam compassionem ba

bendo, considerando etiam quod prædictum imperium, quodsacro-sanctæ Romanæ Ecclesiæ communis matris no = bile membrum existit, ab ejus corpore per schismaticos separatum ; ac cupiendo ut membrum ipsum per nostrum, Deo favente, ministerium, suo restiluatur corpori et consolidetur ac reintegretur eidem, οὐ reverentiam ipsius Ecclesiæ, et etiam animæ nostræ salutem, tam pium tamque utile negotium assumentes, vobis vestro vestrorumque bæredum nomine, legitimè ac solemuiter stipulantibus,

pro nobis, nostrisque in regno Siciliæhæredibus, promittimus, ad recuperandum et acquirendum præfatum impe— rium, dare nostris sumptibus sive stipendiis, infrà sex aunorum, computandorum ex nune, spalium (quod nobis liceat usque ad unum alium annum, si nobis videbitur, prorogare), duo millia equitum armatorum, in quorum utique numero principatls Achaiæ et Moreæ milites et equites computentur, nisi nos, vel noster in reguo Siciliæ hæres, prosecutionem bujusmodi negotii duxerimus in personis propriis assumendam. Tune enim licebit nobis, seu ipsi bæredi, negotium ipsum personaliter prosequenübus, quamcumque voluerimus nobiscum ducere militum vel equitum comitivam. Hujusmodi autem duo millia equitum per unum annum integrum, præter tempus quo illüc iverint et indé rediverint, in eodem imperio ad dicti pro secutionem negotii morabuntur, Nos autem, vel dictus hæœres, prænuntiabimus vobis δηθὰ, ad minus per sex menses, Lempus quo hujusmodi equitum numerum propter hoc ad ipsum imperium voluerimus destinare, Quod si nos infrà hujusmodi sex annos contingat, quod Deus aver—

[1267] Le prince accepta ces propositions avec

plaisir. Il fit l'accueil le plus honorable aux

tat, in fata concedere, dictus noster bæres, ad complendum promissionem hujusmodi et vobis vestrisque successoribus, ut præmitutur, observandum inviolabiliter te— neatur, Cui etiam nostro hæredi hujusmodi sex annorum tempus usquè ad aunum, sicut etnobis, et etiam usquè ad alium annum, propter novitatem dominii, si voluerit, liceat prorogare, Vos aulem onus quod pro ipsius imperii recu peralione suscepimus altendentes, prætereà nobis nostrisque in regno prædicto hæredibus, in præsentià sanctissimi pairis et domini Clementis divinä providentiä papæ quarti, acipsoinsuper consentiente, el ad infrascripta auctoritatem præstante, cedilis, datis, concedilis, et donatis ex nune feudum preædicti principatis Achaiæ et Moreæ, ac totam terram quam tenet quocumque titulo, seu tenere debet a vobis et ipso imperio Guillermus de Villa-Harduini princeps Achaiæ et Moreæ, ac imperialia, et quælibet alia jura, quæcumque habelis seu habere possetis, aut vobis competunt vel possent quoquomo:lo competere in feudo, principalu et ter prædictis feudum, principatum et jura eadem prorsüs ab ipso separantes imperio, eaque omnia εἰ singula ἃ vobis, vestrisque successoribus, εἰ eodem imperio lotaliter abdicantes : ita quod nos et nostri in regno Siciliæ hæredes feudum, principalum εἰ jura ipsa in capite et tanquam principales domini, nec vos, nec sue cessores vestros, nec aliquem alium in illis vel pro illis superiorem habentes, libera, immunia et exempta ab ipso imperio el cujuscumque servitii onere teneamus, et perpetud habeamus. Zdemque princeps, et ii qui post eum prædicta feudum et principatum habuerint, corumque subditi, pro eisdem principaiu et terrd, nos et nostros in regno Siciliæ hæredes superiores et dominos (sicut recognoscebant os hactenis) recognoscant, ac solummodo nobis et eisdem nostris hæredibus ad homagia et alia omnia in quibus vobis et ipsi tencbantur, lMctenis de cætero teneantur. Cedilis insuper, datis, conceditis et domalis nobis, nosirisque in prædicto regno hæredibus totam terra quam Michalicius despotus dotis seu quocunique alio titulo dedit, tradidit.et cuncessit Helenæ filiæ suæ relictæ quondam Manfredi olim principis Tarentini, et quam idem Maafredus, et quondam l'hilippus Chinardus (qui se pro prædicti regni ammirato gerebat) dum vive reut lenuerunt : omnesque insulas ad dictum imperium extra Bucam Avidi pertinentes, exceplis iis quatuor, videlicet Methelliva, Samo, Lango et Chio : quas vobis, vestrisque successoribus, et eidem imperio reservatis. Conceditis etiam nobis et nostris in prædiclo regno hæredibus, ut nos εἰ hæredes ipsi, præler feudum, principalum, terras, et insulas et alia superius, habeamus plené et integrè tertiaw partem omnium illorum quæ de prædicto imperio infra annum, quo dieli nostri equites in ipso imperio pro

Page 1