CHAPITRE CCLXX
tient encore aujourd'hui. Dieu veuille, par sa
sainte grâce, ramener le temps où cette principauté reviendra au seigneur infant En Jacques,
Clara qu'elle était mariée en secret ἃ Hugues de la Palisse, Le comte Jean, furieux, n'en persista pas moins à vouloir donver suite au mariage. ἢ Gt d'autorité célébrer les fiançailles ; et comme c'était la principauté qu'il voulait, non la femme, il prit de lul-méme le Utre de prince de Morée et fit renfermer Mathide au château de l'OEuf où elle mourut sans enfants. On trouve des éclaircissements curieux sur ces faits dans un mémoire dont un fragment est rapporté par Ducange, comme tiré de l'ancienne Chambre des Comptes de Paris; Je n'ai pu le retrouver aux Archives el je donne ici ce fragment revu sur l'extrait lait par Ducange et trauscrit de sa propre main dans le cahier déjà cité plus haut.
Extrait d'ua mémoire en papier de la Chambre des Comptes de Paris Louchaut les droits du roi de Majorque sur la principauté de Morée.
« Prim dicebatur, y est-il dit (Ducange t. HE, p. 378), quod Jounues, frater regis Robert, his rationibus proper aliquos milites seu barones vassallos dominæ olim principissæ, tractatum fuit matrimonium de δὰ cum prædicto domino Joanve in civitate Napolitanä, et quod dicta domina principatus re= cusabal matrimonio cousentire, per prædictos tractantes violenter cum quibusdam galeis duxerunt eam ad dictam civitatem Napolitanam cum consilio et auxilio dominé regis Roberti et dicti domini Joannis fratris sui. ΕἸ cum bi essent, requisita dicta domina ut dictum matrimonium confrmaret, hoc facere recusavit. Quä de causä duxeruot eam âvinionem coräm domino papä Joanne, [predccessore illius nunc regnantis; et ibi iterum requisita fuit de prædicto matrimonio ; cui noluit aliquo modo consentire, dicens quod cum alio jam contraxerat, videlicet cum quodam milite seu Larone norine messire Hugo de la Palissa. Θὰ de causà imposuerunt sibi quod amiserat principatum, dicentes quod non potcrat contraherc sine licentiâ corum, seu principis Tareutini, fratris regis Robert et cjusdem domini Joanuis, allegantes prætereà, quod talis obligatio facta seu promnissa fuit per principern Fi lppuw patrem domine principalus Achaiæ, tempore gucrræ fuit inter cos, Cum dicius princeps Tarentious esset com suo exercitu super terram principatus Achaiæ, pro obtinendà pace, dictus princeps Filippus (de Savoie) lecit dictam promissioncm, videlicet: quod si decederet sine hærede masculo, quod tilia ejus succedeus in principatu non posset contraberé sine licentià principis Tarentini seu rege Roberto. Quibus coloribus rcducta fuit dicta domina principatûs Achade ad terram «te Napoli, et ibi incarcerata fuit in quodam castro vocato Castel del vo, et ibi detinivit dies suos, nullo, ut dicitur, condito testameuto, cum in careere esset; sed in uitimo vilæ suæ, CL cum duccretur ad diclum locum corâm pluribus verbo teuis dixit, quoi injustè eam incarcerabant, οἱ quod sut erat haberent, et quod quidquid habebat dimitiebat domino Jacobo regi Majoricarum filio nepotis suæ, un ad um de jure spectaret, Hoe facto dictus dominus Joaunes frater regis Roberti imposuit bi titulum dicti principatäs Achaiæ, seu Amorrheæ, et ploribus annis lemEt aliquum partem diet principatus cum
a qui elle doit appartenir de plein droit. Puisse Dieu me laisser vivre pour voir ce moment , et me permettre, à moi et à mes vieux cheveux blancs, d’y porter aide de tout le pouvoir et savoir que Dieu a bien voulu mettre en moi! Je
tractata illorum qui dictum matrimoniem pertractarunt, et ut dicitur, fidem eorum in præmissis maculantes.
Secundè dicitur, quod nunc habet jus dominus Robertus fius principis Tarentiui, nepos regis Roberli ex parte patris, οἱ uepos regis Franciæ ex parte matris, duabus rationibus ; prima ratione, cambil seu permutationis quam fecit cum prædicto domino Joanne qui dimisit sibi dictum principatum Achaiæ, videlicel titulum, et quod tenebat pro eo in dicto principata, δὲ dictus dominus Robertus nepos suus dedit sibi in cambium ducatum de Duras; quapropter dictus dominus Roberus dicit se habere jus eisdem rationibus quibus domious Joaunes, ut suprä. Secundä ratlone, quia dicitur quod οἱ perlinel çonquesta imperil Romaniæ, et isto prætextu di. cunt quod principatus Achaie est sub Lenentià dicti imperii, et quod deficiente legitimo hærede, tanquam major et superior dominus debet succedere.
Tervô οἱ verum, barones partium Romaniæ tâm amic quäm inimici pro majori parte concordantes dicunt habere dus intoto principatu Achaïæ super Hlustrem dominum Jaco— bum regem Majoricarum sequentibus rationibus : et primô, quia certum est quod princeps Guillelmus, verus domious et ullimas princeps totins principatus Achalæ decessit duabus filiabus relictis : majort quidem dimisit totum princlpatum Achaie, secunde quamdam baroniam vocatam baroniam de Matagriflo, quæ est sub tenenti4 dicti principatus, substituendo ad Invicem quad si aliqua decederet sine liberis, quod pars εἰ] relicta rediret ad allam super-viventem, aut ad cjas liberos. Deindè hoc seculo decessit secunda domina de Matagriflo relictà ἃ quadam quæ δια fuit uxor inciyti domini infantis En Ferrando memoriæ récolendæ, ex quo et ex quâ natus fuit serenissimus prinerps dominus Jacobus rex Majoricarum : deinde decessit dicta filia major, domina dicti Principatus Achakæe, nallo relicto hærede, nec aliquo, ut dicitur, copdilo testamento, quia in carcere de Castel del Ovo finivit dies suos,ut suprA dictum est.
Quibus præmissis juxtà dictas subetitutiones οἱ insitutiones, totus principatus Achaiæ devenit aut debet devenire cum dictà baronià de Matagriffu ad pradictum dominum Jacobuwm regem Majoricarum, ete. |
liem, dico quod tota insula Negropontis est de jure et de facto sub principatu Achake, qui est tenentiæ 500 miliarorum
CHRONIQUE DE RAMON MUNTANER
cesse de vous parler de ces seigneurs de la maison de Majorque, et je vais vous entretenir de nouveau du seigneur roi d'Aragon et de ses enfants. |
sicut insula Majoricarum ; et dominatur prædicta insula ἃ duobus barouibus, videlicet à domino P. de Carceribus et domino Bartholomone Gisi, qui sunt vassalli dieti principatus.
Item dico quod tempore principis Philippi, domini principa= τὸς, ducatus Athenarum, quem tenent integraliter Hi de so ciclate {la Compagnie catalane), erat submissus principi Achaiæ, licel de facto hodiè Hili de societate non recognoscant, cum sint ad invicem capitales inimicl, ete.
Jtem quicumque haberet integraliter dictam principarum Acbaiæ haberet sub se Inter baronias et cavalarias feudales mille et plus, convalientes pro quâlibet, anno quolibet, Lreceu- Las libras Barcelonenses.
Item dico quod, deductis expensis pro custodià castroruæ, superessel principi intégré possideuti, anno quolibet, centum millia florenorum.
Item dico, quod nobilis Nicolaus Sanut, dominator aliqua— rum insularum in dictis partibus Romane, esl vassallus dicti priucipatus de jure et de facto.
liem si quaratur quis hodiè tenet de facto dictum principatum, dico quod aliquam partem teuet dominus Robertus, priucipis Tareutini flius, nec ipse est ibi præsens, quia juve= uis est, sed ibi est vicarlus pro eo domiuus Bertrandus de Baucio, de provinciä Province, L]
Hem {I dominatores insuke Negropontis obediunt sibi et dictus nobilis Nicolaus Sanut. ᾿
Hem ili comes Brennensis, qui se dicit ducem Athenarum, duo castra tenct sub fidélitate ejusdem Roberti, uoum vo Catum Argos, et allud vocatum Napuli.
Item tenent ibi Veneti, non recognoscentes imperatorem , duo castra, unum vocatum Modon, et aliud vocatum Corou,
Hem dico, quod Lota residua et major pars tenel pro imperatoré Romæorum. ΕἸ sic Lotus principatus est in se divisus, et per conscquens divisæ voluntates et corda hominum, ete.
lem quia narratur quod dominus Guillchmus dux Athenarum, dominus societaiis, ab hoc sæeulo terras migravit, et sic societas remanet siue domino, quia dictus dominus decessit sine hærede, quia non juraverant nisi sibi et ejus descendentibus, ete.
Suivent, dit Ducange, plusieurs raisons pour porter à faire paix et traité entre le roi Jacques et le prince Philippe. (Tiré des manuscrits de bucange.)