ΠΕΡῚ TOY NOTE ἘΠΗ͂ΡΑΝ OI ῬΡΑΓΓΟΙ TON ΜΏΩΡΕΑΝ
Βασιλεύοντος του προγεγραμμένου Βαλδου- Gbou 1 ἀπὸ τὴν Φιλάνδραν εἰς τὴν Κωνσταντινού-πολιν, οἱ ἀδελφοὶ τοῦ ἀφεντὸς κόντε τῆς Καμπανίας 2, τοῦ πρώτου χαπετανίου ὁποῦ ἀπέθανε τότε ἐν συντομία, καθὼς τὸ ἐγράψαμεν ὀπίσω, ἐσυμ-ξουλεύθησαν ἀνάμεσόν τοὺς αὐτοὶ οἱ ἀδελφοὶ νὰ συνάξουν φουσάτα, νὰ ἔλθουν κατὰ τοῦ Μωρέως διὰ νὰ πολεμήσουν, νὰ πάρουν τόπους, νὰ ἀφεντέψουν καὶ νὰ ὁρίσουν" καὶ ἔκαμαν ἁρμάδαν εἰς τὴν Βενετίαν, χαὶ εἶπαν, ὅποιος Θέλει νὰ ὑπάγῃ.
πῶς δὲν εἶναι καλὸν νὰ ὑπᾶν καὶ οἱ δύο, μόνον νὰ ἀπομείνῃ ὁ ἕνας εἰς τὴν πατρίδα καὶ εἰς τὰ πράγματά τους. Καὶ αἱ ἔτξι ἔμεινεν ὁ μεγαλήτερος εἰ; τὴν ᾿Φραγγίαν' καὶ ὁ μικρότερος, ὀνόματι" Τουλιξμοςδ, ἐπῆρε τὰ φονυάτα καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Βενετίαν, ὅπου ἥτονε ἡ ἁρμάδα,, τὰ καράβια χαὶ τὰ ἄλλα πλευσίματα. Kai ἐμπῆκαν ὅλα τὰ φουσάτα εἰς τὰ χαράξια, καὶ ἔκαμαν ἄρμενα ἀπὸ τὴν Βενετίαν εἰς τὸν μάρτιον μῆνα, καὶ ἔραξαν εἰς τὴν À χαΐαν τοῦ Μωρέως τὴν πρώτην τοῦ μαΐον, nai ἐκεῖ ἔκτισαν κάστρον μέγα" nai τότε ἐπῆγεν ὁ ivre Γουλιέλμος" εἰς τὴν παλαιὰν Πάτραν, καὶ ἐπολέμησε καὶ ÉTÉPÉ την» διότι ὡς ἐγνώρισαν οἱ Πατρινοὶ πῶς νικοῦνται, ἐπροσχύνησαν μετὰ τοῦτο, καὶ ἐσυμφώνησαν νὰ ἔχουν τὰ πράγματά τους, ὡσὰν τὰ εἶχαν καὶ μὲ τοὺς Puμαΐους, καὶ τινὰς νὰ μὴν τοὺς πειράξγ" καὶ ἔδα-λὲν ἀφέντην ἐδικόν του ὁ κόντες, τὴν ἀνδραξίβαν" χαὶ ὡς τὸ ἔμαθεν ὁ λαὺς, ἔλαἔαν τοὺς σταυροὺς καὶ Ξυμιατά, καὶ λαμπάδας,
(1) Baudoin de Flandre, dont il est parlé dans la citation qui précède, — Variantes de l'édition de 4745 : ῬΒχλδιυζίνου ντὲ Φυένδοα,
{3} Les frères du conte de Champagne ; même erreur que la chronique de Morée à laquelle je renvoie,
(5) ὀνόματι μισὲρ Γουλιέλμος. Guillaume de Champ- Lite,
NOTICE
mai ταῖς ἁγίαις εἰχόνες, nai εὐγῆχαν ἀπὸ τὸ κάστρον, καὶ ἐπροσκύνησαν αὐτόν" nai αὑτος τοὺς ἔκαμε χρυσόξουλλα, νὰ ἔχουν τὰ πράγματα τοὺς ὡς τὰ εἶχαν καὶ πρῶτα. ὡσὰν ἐπῆρε τὴν Ἀνδραθίδαν, ἐπῆρ: καὶ τὴν Βοστίτξ αν, ἔστειλε τὰ κάτεργα καὶ τὴν ἁρμάδαν διὰ ϑαλάσσης εἰς τὴν Κόρινθον, καὶ αὐτὸς ἐπῆγε μετὰ φουσάτα τῆς στερεᾶς, nai ἔξωθεν τῆς Κορίνθου ἐτέντωσεν. Εῖναι δὲ τὸ χάστρον τῆς Κορίνθου ἀπάνω εἰς μίαν χορυφὴν βουνοῦ, καὶ κάτω εἶναι χώρα ϑαυμαστὴ εἰς τὸν κάμπον, μὲ πύργους rai μὲ τείχη ϑαυ-μαστὰ κτισμένα τὸ γύρον, Καὶ τότε ὁ κόντε Γου-λιέλμος ὥρισε χαὶ ἔδωκαν πόλεμον τὰ φουσάτα αὐτοῦ μὲ λουμπάρδαις καὶ μὲ ἄλλα ἅρματα τοῦ πολέμου, καὶ περιώρισαν 3 τὰ τείχη, καὶ δὲν ἄφησαν ἄνθρωπον νὰ προξάλῃ ἀπ᾽ αὐτὰ, διότι εἶχαν τουφέκια πολλά, Τέλος ἐμπῆχαν καὶ ἐπῆραν τὴν χώραν, καὶ τὴν ἐκυρίευσαν. Ὁ δὲ καπετάνιος τῶν Ῥωμαίων, ὀνόματι Σγοῦρος, ὡς εἶδεν ὅτι ἐνίκησαν οἱ Φράγγοι, ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Κόρινθον, ὁ δὲ κόντες μισὲρ Τουλιέλμος, ὡσὰν ἐπῆρε τὴν χώραν, ὥρισε καὶ ἐδιολάλησαν εἰς ὅλα τὰ περίχωρα τῆς Κορίνθον, κάστρη, καὶ χώρας, ὅσοι Ξέλουν ϑεληματικῶς νὰ ἔλθουν νὰ προσχυνή-σουῳ, νὰ ἔχουν τὰ πράγματά τους, καὶ κανένα βάρος νὰ μὴν ἔχουσι. Καὶ ἔτξη ἔδραμαν ἀπὸ τὸν Δαμαλὰν καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ περίχωρα, καὶ ἐπροσχύνησαν αὐτὸν διὰ αὐθέντην τους. Τὸν αὐτὸν δὲ χρόνον, ὁποῦ ἐπῆραν οἱ Φράγγοι τὴν Κωνσταντινούπολιν, περάσωντας ἕνας χρόνος ὁποῦ ἦλθεν ὁ μισὲρ Γουλιέλμος κόντες εἰς τὸν Μωρέαν νὰ πολεμήσῃ, τὸ ἔμαθεν ὁ ῥήγας τῆς Θεσσαλονίκης ὁ Μπονιφαάτξιοςδ, καὶ ἦλθε μὲ τὰ φουσάτα τοὺ εἰς τὸν χάμπον τῆς Θεσσαλίας 4, ἤγουν εἰς τὴν Ad ρισσονδ, rai ἔσμιξε καὶ τὸν μισὲρ Ὑξεντεφρὲ Βιλάρετονδ, ὁποῦ εἶχε καὶ αὐτὸς φουσάτα, καὶ
ἐσυμφώνησαν καὶ ἦλθαν nai αὐτοὶ, καὶ ἐμπῆγον
(5) Boniface de Montferrat roi de Salonique (4) Τῆς Βλαχίας,
(8) Τὴν Adpacv.
(6) Geolfroy de Ville-Hardoin.
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
εἰς τὸν Μωρέαν, καὶ ἔσμιξαν τὸν κόντε μισὲρ ! Γουλιέλμον εἰς τὴν Κόρινθον. Καὶ τίς δύναται νὰ Joan ταῖς χαραῖς ὁποῦ ἔκαμαν τότες ; Τρουμπέταις καὶ ἄλλα παιγνίδια ἐλάλησαν À διάφορα, καὶ λουμπάρδαις nai τουφέκια ἐξάρεσαν, καὶ τύμπανα πολλὰ, ai φωτίαις ἔχαμαν, καὶ ἄλ-λαις χαραῖς με; οἱ τρεῖς αὐθεντάδες, ἔχαμαν κονσέγιον, ἤγουν
μεγάλαις. Kai ὡσὰν ἔσμιξαν τοῦτοι
συμβουλὴν, καὶ ἐπῆγαν εἰς τὸ Αργος, καὶ ἀφῆχκαν εἰς τὴν χάτω χώραν τῆς Κορίνθου ἀφέντην χαὶ φουσάτα, καὶ ἐφύλαγαν" καὶ ὡσὰν ἦλθαν αὐτοὶ εἰς τὸ Âpyos, ἐπολέμησαν καὶ τὸ ἐπῆραν. ὁ δὲ Σγοῦρος ὁ καπετάνιος τῶν Ῥωμαίων, ὁποῦ ἥτονε ἀπάνω εἰς τὸ καστέλλιον τῆς Κορίνθου, ὡς εἶδεν ὅτι τὸ . Φράγγικον φούσατον ἐμίσεψε xai ἐπῆγεν εἷς τὸ ἄργος, ἐκατέδη τὴν νύκτα μὲ τέχνὴν, καὶ ἐμπῆχεν εἰς τὴν κάτω χώραν τῆς Κορώϑου, ἐκεῖ ὁποῦ ἐφύλαγαν οἱ Φράγγοι, καὶ τοὺς ἔκοψεν ὅλους, καὶ ἐπῆρε τὴν χώραν. Καὶ ὡς τὰ ἔμαθεν ὁ χόντες μισὲρ Γουλιέλμος, πολλὰ ἐλυπήθη, καὶ αὐτὸς καὶ οἱ ἀφεντάδες ὁποῦ ἦσαν μετ᾽ αὐτοῦ, καὶ ἦλθαν ἀντιχρὺ τῆς Κορίνθου μὲ τὰ φουσάτα τους, καὶ ἔχαμαν ἡμέρας ὀχτὼ ὁμάδι. Τότε εἶπεν ὁ ῥήγας τῆς Θεσσαλονίκης ὁ Μπονιφάτξιος, πῶς ϑέλει νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Θεσσαλο-νύχην εἰς τὸ ῥηγάτον του" καὶ ὡς τὸ ἤχουσεν ὁ χόντες μισὲρ Τουλιέλμος, ἐλυπήθη πολλὰ, καὶ τὸν ἐπαραχάλεσε νὰ τοῦ βοηθήση ἀπὸ τὰ εἰσοδήματα τοῦ ῥηγάτου τον χαὶ μὲ τὰ φουσάτα του.
Καὶ ἔτξη ἐδέχθη ὁ ῥήγας τὰ λόγια τοῦ κόντε μισὲρ Γουλιέλμου, καὶ ἔδωκέ του ὅλα τὰ εἰσοδήματα τὰ ἀφεντιχὰ, ἤγουν τὰ ντάτξια καὶ ἄλλα δικαιώ-ματα τῆς ᾿Αθήνας, τῆς Μοδονίτξας Σ, καὶ τῆς Εὐρίπτουν, ὅτι αὐτοὶ οἱ τόποι, ἤγουν τὰ γάστρη, ἦσαν ἀποχάτω εἰς τὸ ῥηγάτον του" χαὶ ἔκραξε τοὺς πρώτους τῶν χάστρων τῶν τριῶν, καὶ τοὺς ἐκα-βεδωχε τοῦ μισὲρ Γουλιέλμου νὰ τὸν γνωρίζουν ἄφεντὴν tous ὡσὰν τὸν ἑαυτόν tou 8, καὶ νὰ τοῦ ϑίθουν τὸ τέλος τὸ ἀφεντικόν. Καὶ ἐπαρακάλεσεν ὁ ῥήγας τὸν μισὲρ Τξεντεφρὲ, καὶ ἀπέμεινε μὲ τὰ (1) ἔϑωχαν.
(3) Μοωυδουνίτζας, Bodonitza (voy. l'Index géogr,). 13) σαν τὸ κορμί του.
φουσάτα τοὺ εἰς βοήθειαν τοῦ κόντε μισὲρ T'ouλιέλμου" καὶ ὁ ῥήγας ἐμίσεψε μὲ τὰ φουσάτα του, rai ὑπῆγεν εἰς τὸ ῥηγάτον τὸν εἰς τὴν Θεσσαλο-νίχην" χαὶ ὁ χόντε μισὲρ Γουλιέλμος μὲ τὸν ἄλλον ἀφέντην τὸν μισὲρ Τξεντεφρὲ ἐμίσεψαν ἀπὸ τὴν Κόρινθον μετὰ φουσάτα τους καὶ ὑπῆγαν εἰς τὴν ἀνδραξίδαν"-" καὶ τῆς ὥρας ἔγραψαν γράμματα, χαὶ ἔστειλαν εἰς τὰ κάστρη τὰ μέσα τοῦ Μωρέως, καὶ εἰς τὰς χώρας, ὅσοι ϑέλουν νὰ προσχυνή-σουν, νὰ ἔχουν τὰ ῥοῦχά τους καὶ τὰ πράγματά τοὺς ἀνεμπόδιστα" εἰ δὲ ὅσοι παρθοῦν μὲ πόλεμον, νὰ γένωνται τὰ ῥοῦχά τους ἀφεντικά, ai νὰ τοὺς ἀποχεφαλίξουν. Kai ἔτξη, ὡς εἶδαν δ τὰ κάστρη καὶ ἡ χώραις τὸν φόδον αὐτὸν, ἔδραμαν οἱ ἄρ-χοντες, οἱ πτωχοὶ, καὶ ὅλος ὁ λαὸς, καὶ ἐπροσ-κύνησαν αὐτούς" al ἔδωχαν τους ὁρισμοὺς νὰ ἔχουν τὰ πράγματά τοὺς ὡσὰν τὰ εἶχαν ἀπ᾽ ἀρχῆς, καὶ εἴ τι χάρισμα εἶχαν ἀπὸ τὴν βασιλείαν τῶν Ῥωμαίων νὰ τὸ ἔχουν. Καὶ ἔτξη ἐπροσχύνησεν ὁ λαὸς, καὶ ἐπῆραν ὁρισμοὺς καὶ ἐπῆγαν εἰς τοὺς τόπους των μὲ χαραῖς μεγάλαις. Μετὰ τοῦτο ἐσυχώθησαν καὶ ὑπῆγαν εἰς τὸ κάστρον τοῦ Ποντικοῦ, καὶ ἐζήτησαν νὰ τοὺς παραδώσουν τὸ κάστρον, καὶ ὁ ἀφέντης τοῦ κάστρου ἐχείνου χαὶ λαὸς δὲν ἠθέλησαν" καὶ ἔτξη ἐπολέμησαν καὶ τὸ ἐπῆραν ἀπὸ σπαθίον, καὶ ἔδαλαν ἐκεῖ αὐθέντὴν ἀπὸ ἀνθρώπους ἐδικούς τους, καὶ φυλαχάτορας" καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖ ἐπῆγαν εἰς τὴν ἀρκαϑδίαν χαὶ τὴν ἐπολέμησαν, καὶ ἐπῆραν τὸ καστέλλιδ, χαὲ τὸν πύργον, καὶ τὸ ἐκυρίευσαν" καὶ ἀφῆχαν χαὶ ἐκεῖ αὐθέντην καὶ À φυλακάτορας" χαὶ ἐσυκώθησαν ἀπὸ τὴν Àpuadiay, καὶ ἐπῆγαν εἰς τὴν Μοθώνην, καὶ ἤτονε ἔρημη, ὅτι τὴν εἶχαν οἱ Βεν τιχοι ἀπὸ καιρὸν χαλασμένην" καὶ ἀπὸ τὴν Μοθώνην ὑπῆγαν εἰς τὴν Κορώνην, καὶ ἐπροσχύνησαν οἱ Κορωναῖοι μὲ τὸν αὐθέντην tous, χαὶ ἐπαράλα-- Gay τὸ κάστρον, ὅτι ἦσαν ἀχαμνὰ καὶ τὰ τείχη xai οἱ πύργοι. Ἐξήτησαν δὲ οἱ Κορωναῖοι νὰ
x NOTICE
ἔχουν τὰ πράγματά τοὺς ὡσὰν τὰ εἶχαν καὶ πρῶτα, καὶ ἔτξη τοὺς τὰ ἔδωχαν. Εξαλαν δὲ ἀφέντην εἰς τὴν Κορώνην χαὶ ὶ φύλακας" χαὶ αὐτοὶ ἐσυχώθησαν ἀπ᾿ ἐκεῖ nat ἐπῆγαν εἰ; τὴν Kaλαμάταν, καὶ ἐπροσχύνησαν οἱ Καλαματιανοί" καὶ ἐπῆραν ὁρισμὸν νὰ ἔχουν τὰ πράγματά τοὺς, Gray τὰ εἶχαν τὰ ἄλλα κάστρη ὁποῦ ἐπροσχύνησαν. ἔμαθε δὲ τοῦτο, τὸ χάστοον τοῦ Νιχλήτου, καὶ ἡ Βελιγόστη μὲ ταῖς χώραις τῆς» χαὶ τῆς Λακεδαιμονίας, καὶ ἐμαξώχθησαν ἀπὸ τοὺς Λάκχους τὰ χωρία, καὶ ἐμαζώχθησαν πεζοὶ καὶ καδαλαρέοι χιλιάδες τέσσαρες εἰς τὸν Κούν-τουρον ἐλαιῶνα. ἔτζη ἔδραμαν ἐκεῖ καὶ οἱ ἀφίντες οἱ Φραάγγοι μὲ τὸ φουσάτον τοὺς, ai ἔδω-καν πόλεμον μέγαν nai φοξερὸν, καὶ ἐνίχησαν τοὺς Ῥωμαίους οἱ Φραγγοι, καὶ ἔσφαξαν rod λοὺς ἐξ αὐτῶν" καὶ αὐτὸν τὸν πόλεμον ἔχαμαν εἰς τὸν κάμπον οἱ Φραάγγοι uë τοὺς Ῥωμαίους μόγῦν, Ours ὡσὰν ἐνίχησε τὰ φουσάτα, ὥρισεν ὁ χόντες ὁ μισὲρ Γουλιέλμος νὰ ὑπάγουν 3 τὰ φου-σάτα τοὺ εἰς τὴν Καλαμάταν" καὶ μὲ τὸν ἀφέντὴν τὸν μισὲρ ὙΤξεντεφρὲ ἔχαμε συμξούλιον, καὶ μὲ τοὺς πρώτους τῶν Ῥωμαίων ποῦ νὰ πάγῃ νὰ πολεμήσῃ. Καὶ οἱ Ῥωμαῖοι τοῦ εἶπαν νὰ ὑπάγῃ νὰ πολεμήσῃ τὴν Βελιγόστην, καὶ τὸ Ν᾿ ἰκλητον" χαὶ τὸ Νίκλητον εἶναι εἰς8 χάμπον, καὶ ἡ Βελιγόστη εἶναι εἰς χαβοθουνόν. Ὁ δὲ μισὲρ Τξεντεφρὴς εἶπεν, ὅτι νὰ ὑπᾶσιν εἰς τὸν ἀραχλωξὸν, ὁποῦ χρατοῦν τὸν δρόμον, ὁ ὁποῖος ὀνομάξεται Σκοδρά. ἢἶτον δὲ μιαρὸν καστέλλι, καὶ ὑπῆγαν εἰς αὐτὸ, καὶ ἐκεῖ τὸν ἔσωσαν γραφαῖς ἀπὸ τὸν ῥή-γαν τῆς Φραγγίας καὶ ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς tou, xai τοῦ ἔγραφαν, ὅτι τὴν ὥραν ὁποῦ νὰ ἰδῇ ταῖς γραφαῖς, νὰ ἀφήσῃ τὸν πόλεμον, καὶ νὰ ὑπάγῃ εἷς τὸν τόπον του, ὅτι ὁ ἀδελφός tou ἀπέθανε, νὰ πάρῃ τὴν ἀφεντίαν του. Καὶ ὡς ἀνέγνωσε τὰς γραφὰς, ἔκλαυσε πιχοὰ, καὶ ἔχραξε τὸν μισὲρ Τξεντεφρὲ, ὁ ὁποῦ τὸν εἶχε πρωτοστράτορα, χαὶ δύο ἀρχιεοεῖ:, χαὶ δύο καπετάνιους, καὶ ἄλλους
(1) Τοῦ Νυχρίου, Nidli, appelé auj. Falæo-Moukli, (3) Νὰ ὑπᾶσι.
(4) Philinpe-Angrete,
πέντε ἄρχοντας, καὶ εἶπέ τους τὴν λύπην tou, χαὶ νὰ γράψουν τοὺς τόπους tou, ὅποῦ ἐπῆρεν εἰς τὸν Μωρέαν, καὶ τὸν λαὸν, καὶ τὰ πράγματα τοῦ λαοῦ" καὶ ἔτξι τοῦ τὰ ἔδωχαν διὰ γράφου. Καὶ αἱ αὐτὸς ὁ κόντες μισὲρ ΤΓουλιέλμος ἔκραξε τὸν μισὲρ Té εντεφρὲ ἔμπροσθεν εἰς ὅλους τοὺς ἄρχοντας χαὶ εἰς τὰ φουσάτα. ιν καὶ τοῦ εἶπεν. ὦλα σου τὰ χαλὰ χαὶ τὴν τιμὴν χαὶ τὰ χέρδη σὸν τὰ ἄφηces, ὁποῦ εἶχες νὰ πάργς ἀπὸ τὸν βασιλέα τῆς Πόλεως τὸν Βαλδουδῖνον, ὁποῦ ἤσουν σύντροφος, ὅταν ἐπῆρε τὴν Πόλιν, καὶ διὰ ταῦτα τὰ ἀγαθὰ, χαὶ τὴν εὐσπλ αγχνίαν ὁποῦ ἔδειξες εἰς ἐμὲ, δίδω καὶ χαρίξω σον νὰ ἔχγς κατὰ διαδοχὴν καὶ χληρονομίαν τὴν Καλαμάταν καὶ τὴν ἀρκαϑδίαν μὲ ὅλαις τους ταῖς περιοχαῖς. Καὶ τοῦ ἔδϑωχε youσόξουλλον 32, χαὶ τοῦ εἶπε, νὰ εἶναι εἰς αὐτὸν πιστὸς nai ἀληθινὸς εἰς ὅλα, χωρὶς καμίαν ἐπιξουλὴν" καὶ τοὺς τόπους, ὁποῦ ἐπῆρα εἰς τὸν Mu péav, σοῦ παραδίδω νὰ εἶσαι uréns3, καὶ ἐγὼ παγένω εἰς τὴν Φραγγίαν εἰς τὴν πατρίδα μου, καὶ εἰς ἕνα χρόνον ϑ'έλω στείλει ἀνθρώπους ἐδὲχούς μου" καὶ ὥς τε νὰ ἔλθουν οἱ ἄνθρωποί μου, νὰ φυλάγῃς ὡσὰν νὰ ἥμουν καὶ ἐγὼ σωματικῶς, χαὶ οἱ ἄνθρωποι ϑέλουν εἶσθαι συγγενεῖς μου" χαὶ ἂν δὲν ϑελήση τινὰς νὰ ἔλθῃ, ϑἔλεις εἶσαιἜ ἐσὺ αὐθέντης. Εἰς ἕνα χρόνον τινὰς δὲν ἠθέλησε νὰ ὑπάγῃ" nai Et τοῦ εἶχε παραγγελίαν νὰ εἷναι χληρονόμος τῶν τόπων του, χαὶ νὰ μειράσῃ τῶν συμθουλατόρων του τοὺς τόπους͵, καὶ αὐτὸς νὰ εἶναι αὐθέντης τῶν κατὰ τὸ χρυσόβουλλόν του. Καὶ αὐτὰ ὅλα τὰ ἔγραψαν, καὶ τὰ ὑπέγραψαν ὁ κόντες, οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ ὁ μισὲρ Τξεντεφρὲς, καὶ οἱ συμξουλάτοροι, χαὶ οἱ ἄρχοντες τοῦ Μωρέως ὅλοι. Καὶ ὁ κόντες μισὲρ Γουλιέλμος ἐμπῆκεν εἰς τὰ κάτεργα, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Be νετίαν, καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖ ἐπῆγεν εἰς τὴν πατρίδα του εἰς τὴν Καμπανίαν, ἤγουν Φραγγίαν.
ὁ μισὲρ Téevreppës ἔμεινεν αὐθέντης τοῦ Μωρέως. rai pioe, καὶ ἐμαξώχθησαν οἱ ἄρχον--
(5) Pail, gouverneur {v. le Gloss, amemot Μταῖλος), 41 eûess εἶστσι,
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
τες καὶ τὰ φουσάτα εἰς τὴν ἀνδραδίδαν! y Ha χατὰ τὸν ὁρισμὸν τοῦ κόντε μισὲρ Γουλιέλμον, ἐμείρασε τοὺς τόπους εἰς τοὺς ἄρχοντας αὐτοῦ. Kai ὁ πρῶτος ἄρχοντας ἥτονε ὁ μισὲρ Γι τιάρης ὁ ντὲ Ῥοξηέρ-- + γης5, καὶ ἔδωκέ τους φύαιςδ εἰκοσιτέσσαρες" φύαις λέγονται πρόνοιαιςἐ, ἢ φέουδα, ἤγουν σπελίκια" χαὶ ἔκαμεν ἐκεῖ κάστρον, χαὶ τὸ ὠνόμασεν 1ά-χωξαϑ. Τοῦ δὲ δευτέρου τοῦ μισὲρ Ῥεγοὺ ντὲ Tnριέρη δ ἔδωχε φύαις εἴκοσι δύο, εἰς τὰ Σκόδρα τοῦ ApôéyouT, καὶ ἔκτισεν ἐκεῖ κάστρον, χαὶ τὸ ὠνόμασε Καρύτεναϑ' χαὶ τοῦ τρίτου, ὀνόματι μισὲρ Τουλιέλβου, τὸ γένος του ἀλαμάνος 9, τοῦ ἔϑωχε τὴν παλαιὰν Πάτραν μὲ ὅλην τῆς τὴν περιοχήν.
Τοῦ τετάρτου ἔδωχε τὸ κάστρον τῆς Βελιγόστης μὲ ἔξη φύᾳις" nai τοῦ πέμπτου, ὀνόματι μισὲρ Γουλιέλμου, ἔδωκε τὸ χάστρον τῆς Νικλήτου, καὶ αὐτοῦ μὲ ἔξη φύαις 10" χαὶ τοῦ ἕκτου, τοῦ μισὲρ Τοὺ yre Νιβέλε!", τοῦ ἔδωχεν ἕξη φύαις εἰς τὴν Τξζξαχονίαν, καὶ ἐκεῖ ἔχτισε κάστρον, καὶ τὸ ὠνόμασε Τεράκι' καὶ τοῦ ἑδδόμου, τοῦ μισὲρ Τοὺ ντὲ Τουρνα 3, ἔδωχε τὰ Καλάξρυτα 18 μὲ δώδιχα quais. Τοῦ δὲ ὀγδύου, τοῦ μισὲρ Ῥηγοὺ ντὲ Αϑη134, ἔδωχε νὰ ἔχῃ ὀκτὼ καβαλαριῶν οὔαις εἰς τὴν Βοστίτξαν. Τοῦ δὲ ἐννάτου, τοῦ μισὲρ Τ οὐ ντὲ Τξέρπουντε, μισὲρ Δοῦκα ὀνομαξόμενος 5, εἰς
(1) Τὴν ἀδραβίδαν. (4) Gautier de Ronchères, (5) Φύες. (4) Πρένοιες, (5) ἀκόθα,
(6) Οὔγγος ντὲ Πριέρης, Hugues de Brières, dans la Chronique métrique.
(1) Comme il s'agit ici des défilés de Scorta, il faut .
lire, comme dans la Chronique métrique (p. 47) : Εἰς τῶν Σκορτῶν τὸν δρύγγον,
(9) Guillaume Alaman,
(10) La Chronique métrique nomme le quatrième (p. 48), Mathieu Raimond,.
(11) πτὲ Νυβέλε. Guy de Nevelet. Ti est sans doute là au lieu de Γεὺ ou Guy ; la Chron, métr, l'appelle Γγιοῦν.
(13) Raoul de Tournai. Toÿ est là pour Ῥεὺ,
(14) Hugues de lIle, Οὗγγος ντὲ Αἔλε dans la Chr, πιοῖτ,
(15) Suivant la leçon de la Chronique de Morée (p.48), ce serait Hugues de l'Île qui portait le surnom de
Téipureum, ou Charpigny, tandis qu'ici ce serait μισὲρ
Δοῦκα, que la Chronique métrique nomme wtaiz Ατῦχα, Des actes authentiques prouvent que c'était la seigneurie
τοὺς Λάκχους τέσσαρες φύαις, καὶ τὴν Λαχεδαι-μονίαν. Τοῦ δεχάτου, τοῦ μισὲρ Δανιὴλ, ἔδωχε τὸν Πασαδᾶν, καὶ τέσσαρες φύαις, καὶ φλάμπουρον νὰ βαστᾷ. Τοῦ δὲ ἑνδεκάτον, μισὲρ ἶμπερτοὺ τξὴ Τρέμουλα 3, τέσσαρες φύαις, καὶ ἀυτὸς ἔκτισε τὴν Χαλανρίτξανδ, Τὸ σπιτάλιονἐ τοῦ À ytou Ἰωάννου, ἤγουν τὸ ξενοδοχεῖον, ἄλλαις τέσσαρες ἐδόθησαν καὶ εἰς τὸ μέρος τῆς Καλαμάτας, καὶ τῶν ἀλαμάνων ἄλλαις τέσσαρες φύαις, καὶ τοῦ Τέμπλον τοῦ ξενοδοχείου ἄλλαις τέσσαρες" τοῦ μυτροπολίτου τῆς παλαιᾶς Πατρας μὲ τοὺς ἐκκλυ;σιαστικούς του ἄλλαις ὀχτὼ φύαις, καὶ τοῦ ἐπι-
de Vostitza qui appartenait aux sires de Charpigny. La Chronique métrique désigne Gritzena comme chef-lieu du fief de Laconie, au lieu de Lacédémonia.
(1) Δανεήλ me parait évidemment une faute du copiste qui aura lié ensemble deux mots à lui inconnus pour n'en faire qu'un qui lui était connu. La véritable leçon devrait être δὲ ou ντὲ Νάουλῃ de Neuilly, ainsi que le donne là Chronique métrique ( p. 48]. Les seigneurs de Passava portaient en eflet le nom de Neuilly.
(3) Imbert de La Trémouille. I] y eut en effet un Im- Lert de La Trémouilie qui partit pour la quatrième croi. sade à cette époque. La Chronique métrique l'appelle Robert, et il me semble que la leçon du manuscrit suivi par Dorothee est ici préférable,
(5) Τὴν Χαλαστρίτζαν Ces onze barons, savoir: 4. Gaultier de Ronchères, baron d'Akuva ; 2, Hugues de Brières, baron de Carytena ; 3. Guillaume Alaman, baron de Patras; 4, Mathieu Raimond, baron de Veligosti; δ. Guillaume, baron de Nicli; 6. Guy de Nevelet, baron de Gheraki; 7 Raoul de Tournai, baron de Calavryta ; 8 Hugues de l'Ile, sire de Charpigny, baron de Vostitza ; 9. Lucas, baron de Lacédémonia (ou de Gritzena, dans le mème pays de Laconie, suivant la Chronique métrique); 10. Jean de Neuilly, baron de Passava ; 41. Imbert de la Trémouille, baron de Chaladritza, réunis à Geoffroi de Ville-Hardoin, qui reçut en même temps de Guillaume de Champ-Lilte les baronnies de Calamata et d’Arcadia et le baïlat de Morée, et complétait le nombre douze , formèrent les douze hauts barons ou bers, suivant l'expression des Assises d'Achaïe, ou pairs du prince suivant le langage reçu, qui seuls possédaient le droit de faire bâtir des forteresses et de rendre la haute justice sans appel, ou justice yar le saog. Ces douze pairies se modifiérent plus tard et prirent la forme que j'indique dans les tableaux annexés (Voÿ. aussi mes Eclaircissements sur la principauté fran gaise d'Achaïe.)
(4) Lisez τοῦ Σπιταλίου,
NOTICE
Ταῦτα 3 εὑρέθησαν εἰς τὸ χρυσόξουλλον τοῦ κόντε μισὲο Τουλιέλμου, τοῦ αὐθεντὸς τοῦ Μωρέως, ὁποῦ τὰ εἶχε γεγραμμένα καὶ βεθαιωμένα" οἱ δὲ χαξαλαρέοι, νὰ ἔχη ὁ καθ᾿ ἕνας μίαν φύαν, καὶ οἱ σαργένται νὰ ἔχουν φύαις δύο" τὸ ὁποῖον διὰ τὸ πλῆθος δὲν γράφομεν, τοὺς καξαλαρέους καὶ τοὺς σαργέντας μόνον ὡς εἴπαμεν. Αφόντις ἀνεγνώθη ὃ τὸ χρυσόδουλλον, εἶπεν ὁ μισὲρ Τξεν-τερρὲς, ὡς πρῶτος χαὶ μπαϊλος τοῦ Μωρέως, πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς » χαὶ πρὸς τοὺς ἄρχοντας ἐκεῖ εἰς τὴν σύνοδον" Ἰδοὺ ὁ καθ᾽ ἕνας ἔχετε τὸν τό-- TOY σὰς χατὰ τὸν ὁρισμὸν τοῦ χρυσοδούλλου A ἔχετε λοιπὸν καὶ βαστᾶτε φλάμπουρα" καὶ va χρεωστῇ καθ᾿ ἕνας νὰ ἔχῃ καξαλάρην ἕνα, καὶ δώδεκα σαργέντας" χαὶ οἱ καδαλάροι, ὁποῦ ἔχουν 200 ἕνας μίαν φύαν, ἀτός του νὰ χρεωστῇ νὰ
ουλεύῃ διὰ τὸ φυέτον, ὡσαύτως mai οἱ σαργένται τῆς χοντόταςβ, ὁ καθ᾽ ἕνας νὰ δουλεύῃ μὲ τὸ κορμίτου. Καὶ ἔτξι ἀποφάσισαν νὰ εἶναι εἰς πᾶσαν ἀνάχραξιν, διὰ φύλαξιν τοῦ τόπου" καὶ οἱ προνοιατόροι νὰ εἶναι ὁμοίως εἰς πᾶσαν ἀνάκρα- ἊΣ “ν᾽ ἢ , ᾿ ξιν, διὰ φύλαξιν τοῦ ἀφεντὸς, νὰ εὑρίσχωνταιϑ ai : ARLES Fa τ νὰ εἶναι ἕτοιμοι πασανῶραν καὶ καθ᾿ ἡμέραν μετὰ ἄρματά τοὺς, ὅπου νὰ τοὺς μηνύσῃ ὁ ἀφέντης νὰ
οὖν, καὶ ὅπου τοὺς pion" καὶ ἀπὸ τοὺς ἄνω-
θεν, κατὰ ταῖς φύαις ὁποῦ ἔχει, νὰ χρεωστῇ νὰ ἔχῃ τόσους καξαλαρέους μετ᾽ αὐτοῦ εἰς πᾶσαν DORE Fe PR NX χοντες χαὶ οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ ὅτι νὰ βαστοῦν κι χαὶ gd πουρα εἰς ἀφορμὴν τῆς μάχης" καὶ εἰς τὸ
πον νῷ εἶναι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, ὡσὰν χαὶ οἱ Er φ
(4} Je pense qu'il faut lire χονγήστας, comme dans la Chronique métrique, c'est-à-dire sergents de la conquéte. Comme ces deux mots sont d'origine française, le copiste aura dénaturé κονγήστας, faute de le comprendre. |
(8) Na εὑρίσκονται.
κόψουν ἀπὸ τὰ μέλη του, καὶ εἰς ταῖς ἄλλαις κρίσες, νὰ λείπουν οἱ ἐκχλησιαστικοὶ νὰ μὴν εἶναι εἰς τὴν βουλὴν, ἐπειδὴ αὐτὰ δὲν ἐδόθησαν τῶν ἀρχιερέων χατὰ νόμον, διὰ νὰ μὲν: τοὺς χαθήρουν διὰ.τούτην τὴν ἁμαρτίαν. ὥρισε δ δὲ τότε ὁ μισὲρ Ὑξεντεφρὲς νὰ ἑποιμασθοῦν οἱ ἄρχοντες μὲ τοὺς ἀνθρώπους τῶν, καὶ οἱ χαβαλαρέοι καὶ οἱ σαργέν-ται xai οἱ προνοιατόροι, καὶ ἄλλοι ὁποῦ νὰ εἶναι γραμμένοι, ὁποῦ πέρνουν πλερωμὴν τοῦ ἀφεντὸς, νὰ ἁοματωθοῦν" καὶ ἔτξι ἁρματώθηχαν, καὶ ἐπῆ-γαν μὲ τὸν αὐθέντην εἰς τὴν Βελιγόστην, καὶ ἐπολέμησαν πόλεμον μεγάλον καὶ τὴν ἐπῆραν. Καὶ ὅσοι ἐπροσχύνησαν, ἔχαμαν καλά, διατὶ τοὺς λοιποὺς ἔκοψαν" καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖ émyau εἰς τὸ Niκλητον, ai ἐπολέμησαν αὐτὸ ἡμέρας τρεῖς, καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ παραδοθοῦν, καὶ αὐτὸς ἀποφάσισε νὰ ἀποθάνγ, ἢ νὰ τὸ πάρῃ ἀληθῶς, νὰ τοὺς ἀποχεφαλίσῃ μιχροὺς καὶ μεγάλους" καὶ αὐτοὶ, ὡς ἤχουσαν, ἐπροσχύνησαν, μετὰ τοῦτο, νὰ τοὺς δώσῃ ὁρισμὸν νὰ ἔχουν τὰ πράγματά τοὺς ἀνἐμποδίστως, καὶ ἔτξι τοὺς ἔδωχε" καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖ ἐπῆγαν εἰς τὴν Λαχεδαιμονίαν, καὶ ἦτον κάστρον μεγάλον καὶ δυνατὸν, καὶ μὲ τείχη στερεὰ καὶ μὲ᾿ πύργους. Καὶ ὡς ἐπῆγαν, ἄρχησαν πόλεμον μέ- Jay καὶ δυνατὸν, καὶ ἐπολέμησαν πέντε ἡμερονύχτια, διατὶ δὲν ἤθελαν οἱ Λαχεδαιμονῖται νὰ παραδοθοῦν" χαὶ ὡσὰν ἐγνώρισαν, ὅτι Θέλουν τοὺς πάρει, ἔκαμαν συμφωνίαν, ὅτι νὰ μὴν ἔχουν
νῆσαν. Καὶ ἔδωχέ τοὺς χρυσόξουλλον, καὶ ἔξαλὲν αὐθέντην καὶ quhandropa εἰς τὴν Λαχεδαιμονίαν" καὶ ὥρισε τὰ φουσάτα νὰ πᾶσι νὰ κουρεσουν ὅλον τὸ μέρος τὴς ΤΡακονίχο. χαὶ τέλος σξύσουν λον τὸ μέρος τῆς 1 ζαχονίας, καὶ τέλος tee np Dir ς:
χαὶ εἰς τὴν Μονεμδασίαν, nai εἰς τὰ Βατιχὰ, χαὶ εἰς τοὺς ἄλλους τόπους, ὁποῦ δὲν εἶχεν ἐπαρμένους. Καὶ ὡς ἔμαθαν οἱ ἄρχοντες τὴν βουλήν του, δὲν ἄφηχαν νὰ χουρσέψουν αὐτοὺς, διὰ νὰ κάμουν τρόπον νὰ τοὺς πάρουν. Καὶ ὥρισεν ὁ μέ. σὲρ Τξεντεφρὲς νὰ ἰδοῦν, ποῖα χάστρη δὲν ἐποοσ- 1 τ 5 »» ἢ ἘΣ χύνησαν, χαὶ ηὗραν τὴν Κόρινθον καὶ τὸ ἀνάπλι, γχαὶ τὴν Μονεμθασίαν, τὰ ὁποῖα κάστρη ἧεσν
Si A de Qi Τὰ ’ F à δοματωμένα, καὶ δὲν ἔχουν πόλεμον νὰ
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
πολεμηθοῦν, ἀμὴ τρῦ εἶπαν, ἂν ϑέλη νὰ τἀ πάρῃ, νὰ τὸν προσχυνήσουν, ἀμὴ νὰ εἶναι παντελεύϑ:por ἀπὸ πᾶσαν ἐγγαρίαν 1 παιδίων παιδίων τως. Καὶ ἐτξιτοὺς ἔκαμε χρυσόξουλλον ὡς ἤθελαν, καὶ ἐπροσχύνησαιν τον. ὦμως 6 μισὲρ Τξεντεφρὲς ἦτον καλὸς ἄνθρωπος, καὶ τὸν ἠγαποῦσαν ὄλοι καὶ Ῥωμαῖοι καὶ Φρᾶγγοι διὰ ταῖς χάριτες ὁποῦ εἶχε: χαὶ ἔτξι ἐβουλεύθησαν οἱ ἄρχοντες οἱ Ῥωμαῖοι nai οἱ Φράγγοι νὰ κάμουν ἀφέντην τοῦ Μωρέως τὸν μισὲρ Ὑξεντεφρέ. ἐπειδὴ εἶχε περάσει ὁ χρόνος, ὁποῦ ἤθελε νὰ στεῦῃ ὁ κόντες ἄνθρωπον, nai δὲν ἔστειλε, πρέπει νὰ εἶναι αὐ-θέντης ὁ μισὲρ Τξεντεφρὲς, χαθὼς εἶχε παραγγείλειδ ὁ χόντες. Καὶ αἰ ἔστεύλαν ἀμπασαδόρους εἰς τὴν Βενετίαν μὲ χαρίσματα μεγά)α χαὶ πολλὰ εἰς τὸν πρίγκιπον, ἐπειδὴ εἶχαν μεγάλην φιλίαν μὲ τὸν μισὲρ Τζεντεφρὲ, καὶ ὄχι μόνον μὲ τὸν πρίψκιπὸν εἶχε τὴν φιλίαν, au καὶ μὲ ὅλους τοὺς ἀφεντάδες τῆς Βενετίας, καὶ ἔτξι ἐπαρακαλοῦσαν τὸν πρίγκιπον νὰ ἐμποδίση τὸν ἀφέντην, ὁποῦ Sec πέμψειε ὁ κόντες ὁ μισὲρ Γουλιέλμος, ἐπειδὴ ἀπὸ τὴν Βενετίαν Sie νὰ ἔμπῃ εἰς κάτεργα, νὰ περάσῃ εἰς τὸν Μωρέαν.
Καὶ ὡσὰν ἐπῆγεν ὁ χόντες ὁ μισὲρ Τουλιξ)pos εἰς τὴν Φραγγίαν, ἐλυπήθη διὰ τὸν Sd νατὸν τοῦ ἀδελφοῦ tou πολλὰ, καὶ ἔλαθε τὴν πατρικὴν του ἀφεντίαν, ὁποῦ εἶχεν ὃ ἀδε)λφός του, καὶ ἐν τῷ ἅμα ἐκαδαλίκεψε, καὶ ἐπῆγε nai ἐπροσχύνησε τὸν ἀφέντην τὸν ῥήγα τῆς Φράντξας εἰς τὸ Παρίσι" καὶ ἐχάρη ὁ ῥήγας ὅταν εἶθεν αὐτόν" καὶ ἔτξι ἐπῆγε τὸ γύρον ἀπὸ τοὺς δού-κιδὲς χαὶ ἀπὸ τοὺς χόντιδες, χαὶ ἐχαιρέτησεν αὐτούς" καὶ ἐδέχθησαν αὐτὸν μὲ τιμὴν μεγάλην, διότι ὅλοι ἦσαν συγγενεῖς tou nai φίλοι του.
(a) Ces détails sur les avantages personnels de Geoffroi de Ville-Hardoin pe sont pas donnés d'une manière aussi minutieuse dans la Chronique métrique.
(4) Θέλει min.
ὀνόματι Ῥομπέρτον, καὶ ἔδωκέ του τὸ γράμμα, ὁποῦ εἶχε συμφωνίαν μὲ τὸν μισὲρ Τξεντεορὲ καὶ μὲ τοὺς ἄρχοντας αὐτοῦ, ἤγουν τοῦ Μωρέως, χαὶ ἔτξι τὸν ἔστειλεν εἰς τὴν Βενετίαν, νὰ ὑπάγῃ μὲ τὸ χάτεργον εἰς τὸν Μωρέαν. Kai ὅταν εὐγῆκεν ἐτοῦτος ὁ Ῥομπέρτος" ἀπὸ τὴν Φραγγίαν, ἦτον νοέμθριος μῆνας, καὶ ἔφθασεν εἰς τὴν Βενετίας εἰς τὸ τέλος τοῦ γενναρίου. Κ αὶ ἐδέχθηχεν ad τὸν ὁ πρίγκιπος μετὰ πάσης χαρᾶς, καὶ ἔδειξέ του πολλὴν ἀγάπην, καὶ ἔκαμέ του καὶ τράπεξαν. Καὶ τί ἔκαμεν ὁ πρίγχκιπος, διὰ νὰ τὸν ἐμποδίσῃ τὸν Ῥομπέρτον; ἕχραξε τὸν ἁομηράλη, ὁποῦ el ναι ἀπάνω εἰς τὰ χάτεργα καὶ εἰς τὰ καράξια, καὶ τοῦ εἶπεν, ἂν τοῦ γυρεύσῃ ὁ Ῥομπέρτος χάτεργον ἢ φούσταν νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν Μωρέαν, νὰ τὸν ἐμποδίσῃ ὥστε νὰ ἔλθη ὁ μάρτιος μῆνας τεχνιέντως, Καὶ ἔτξι ἔγινε; Τὸν μάρτιον ἡτοιμάσθη χάτεργον νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Κρήτην, καὶ τὸν ἔξαλαν εἰς ἀὐτὸ διὰ νὰ τὸν ῥήξουν εἰς τὸν Μωρέαν" χαὶ ὡσὰν ἐμπῆχεν ὁ Ῥομπέρτος εἰς τὸ κάτεργον, ἔκραξεν ὁ ἁρμηράλης τὸν κόμην, καὶ τοῦ ἐπαpéyyedes ἀπὸ μέρος τοῦ πριγκέπου κρυφὰ νὰ ἀφήσῃ εἷς τοὺς Κορφοὺς τὸν Ῥομπέρτον μὲτέχνην, καὶ νὰ μισεύσῃ, καὶ νὰ μὴ τὸν πάρῃ εἰς τὸ χά-τεργον. Kai ὡσὰν ἔφθασαν 3 εἰς τοὺς ἹΚορφοὺς, εἶπεν ὁ χόμης τοῦ Ῥομπέρτου" Ἐμεῖς ἔχομεν δουλείαν καὶ Θέλομεν ἀργήσει ἐδώ" καὶ ἂν ὁρίζης νὰ ἔχης τὴν ἀνάπαυσίν σου μὲ τὸν ἄνθρωπόν σον, πιάσε ἕνα σπῆτι, νίκιασέ το, καὶ κάθου" καὶ ὅταν εἶναι ὁ χαιρὸς νὰ μισεύσωμεν, σοῦ δίδω λόγον νὰ ἔλθῃς εἰς τὸ κάτεργον νὰ παγένωμεν. ὁ δὲ Ῥομπέρτος ἐπίστεψε τοὺς λόγους τοῦ κόμητος, καὶ εὐγῆκεν ἔξω, καὶ ἐκάθετο" χαὶ ὡσὰν ἐχάμασιν ἐκεῖ δέκα ἡμέραις, ἐσυχώθη τὸ κάτεργον μίαν νύχτα, χαὶ ἐμίσευσε, καὶ τὸν ἄφηχεν ἐχεῖ εἰς τοὺς Κορφούς" καὶ τὸ πουρνὸν ὡσὰν ἐξημέρωσεν, ἔμαθε πῶς ἐμίσευσε τὸ κάτεργον, καὶ πολλὰ ἔλυπήθη μέχρι Θανάτου" καὶ ἐγύρευε πλεύσιμον νὰ ναυλώσῃδ, νὰ τὸν ῥήξῃ εἰς τὸν Μωρέαν, καὶ δὲν ηὔριχσε, διότι ὁ κόμης εἶχε παραγγελίαν τοῦ (0) Robert, parent de Guillaume de Champ-Litte,
Εἶχε δὲ μεγάλην ἀδημονίαν ὁ μισὲρ Ῥομπέρτος καὶ λύπην, πῶς δὲν εὕρισχε βάρχαν νὰ περάσῃ εἰς τὴν Μωρέαν" καὶ ἔτυχε καὶ ἦλθε μία βάρκα μεγάλη ἀπὸ τὴν Πούλιαν εἰς τοὺς Κορφοὺς μὲ πραγματείαν, καὶ ἔτξι τὴν ἐναύλω-σενὶ ἀκριβὰ, καὶ ἐμπῆχε μέσα ὁ μισὲρ Pouréoτος μὲ τοὺς ἀνθρώπους του, καὶ ἔκαμαν ἄρμενα, xai ἦλθαν εἰς τὴν Ἀ:φαληνίαν, καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖ εἰς γα)αν εἰς τὴν Κλαρέντζαν ? εἰ; τὸν Μωρέαν" χαὶ ὡσὰν εὑγῆχεν ἐκεῖ, ἔγραψεν εἰς τὸν ἀφέντην τῆς Ανδραξίδαςὃ νὰ τοῦ στεῦγῃ ἄλογα νὰ καθαλιχεύσῃ καὶ αὐτὸς καὶ οἱ ἀνθουποίτου. Kai αὐτὸς εὐδὺς ἐπῆρε τοῦ: ἄρχοντας tou, καὶ ἄλογα, νὰ τιμήσῃ τὸν ἐξάδελφον τοῦ κόντε, καὶ ἐπῆγε, καὶ ndoev αὐτὸν εὐθὺς, καὶ ἐσυναπάντησέ τὸν μὲ τοὺς ἄρχοντάς τον, καὶ μὲ ἄλλους χρησίμους ἀνδρα:" καὶ εἰς τὴν Κλαρέντξαν ὁ ὡσὰν ἐπῆγεν, 6 ἀφέν. τῆς τῆς ἀνδραδίβας τὸν ἐδέχθη μετὰ πάτης χαps καὶ τιμῆς.
Καὶ ἔτξι ἐκαξαλύκευσε μὲ βίαν ὁ μισὲρ Pourépros, καὶ ἐδιάξη νὰ συίξῃ τὸν μισὲρ Τξεν-τεορὲ, διότι ἔμαθεν εἰς τὴν Κλαρέντξαν, πῶς χατὰ τὴν συνφωνίαν ὁποῦ εἶχαν χάμει μὲ τὸν μισὲρ Τονλιέλμον χόντε, εἶχε περάσει ὁ χρόνος νὰ στεῦγι ἀφέντην, καὶ ἔμεινε λυπημένος καὶ κατηχυμένος. Kai ὡσὰν ἐκαδαλίκεψεν εἰς τὴν Κλαρέντξαν, τοῦ ἔδωκεν ὁ ἀφέντης τῆς ἀνδρα-διδας ἄρχοντας καὶ στρατιώτας, καὶ τὸν ἐσυν-τρόφεψαν, καὶ ἔτξι ἐπῆγαν εἰς τὴν Καλαμάταν.
(1) Tr ἀνάδλωσεν.
NOTICE
Kai ἐσυνάχθησαν ὅλοι οἱ ἀρχιερεῖς καὶ où ἄρχοντες τοῦ Μωρέως, καὶ τὸν ἐπροσκύνησαν" καὶ ὡσὰν ἐμαζώχθησαν ὅλοι οἱ προεστοὶ ἀπὸ πᾶ-σαν χώραν, τότε εὔγαλαν τὸν ὁρισμὸν ἀπὸ τὸν αὐθέντην τὸν κόντε μισὲρ ΤΓουλιέδμον, ὁ ὁποῖος ἔγραφε, νὰ εἶναι ἀντὶ δ᾽ αὐτὸν τὸν κόντε μισὲρ Γουλιέλμον ὁ μισὲρ Ῥομπέρτος, αὐθέντης καὶ μπαῖϊλος τοῦ Μωρέως. Καὶ ὡς ἤκουσε τὸν λόγον ὁποῦ ἔλεγεν ὁ ὁρισμὸς, ὁ μισὲρ Τξεντεφρὲς ἐπροσχύνησε, καὶ λόγον δὲν εἶπε, Τότες ἀπεκρίθησαν μέρος ἀπὸ τοὺς ἄρχοντας καὶ εἶπαν" τὸν ὁρισμὸν προσχυνοῦμεν, ἀμὴ συμφωνίαν εἶχαν κάμει ὁ κόντες μὲ τὸν μισὲρ Τξεντεφρὲ, καὶ ἃς ἀναγνωθὴ ἡ συμφωνία εἰς τὸ μέσον νὰ τὴν ἀκούσωμεν. Kai ἔτξι ἐδιάλεξαν χριτ ἀδὲς Ῥωμαίους χαὶ Φράγγους, καὶ τοὺς ἔδαλαν νὰ χρίνουν τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν" καὶ τῆς ὥρας ἥφεραν τὴν συμφωνίαν, ἡ ὁποία ἀποφάσιξεν, ἂν δὲν εἶναι ἀφέντης ἐρχόμενος εἰς ἕνα χοόνον, νὰ εἶναι ὁ μισὲρ Τξεντερρὲς ἀφέντης. Καὶ οἱ χριτάδες ἐμέτρησαν τὸν χαιρὸν, καὶ γῦραν δεκαπέντε ἡμέρας περισσοτέρας, καὶ ἀποφάσισαν μὲ δικαιοσύνην νὰ εἶναι ὁ μισὲρ Τξεντεφοὲς ἀφέντης καβολιχὸς τοῦ Μωρέως κατὰ τὴν συμφωνίαν. Καὶ ὡς ἤχουσεν ὁ μισὲρ Ῥομπέρτος, ἐπροσκύνησε τὸν μισὲρ Téevreppë διὰ ἀφέντην τοῦ Μωρέως, καὶ τοῦ ἐζήτησεν αὑτὴν τὴν ἀπό-φασιν νὰ τὴν ὑπάγγ τοῦ κόντε μισὲρ Γουλιέλμου, καὶ τοῦ τὴν ἔδωχε. Καὶ ἔδωκέ του καὶ ἄλογα, καὶ τὸν ἐσυντρόφιασεν ἀτός του, καὶ τὸν ἐπῆγεν τὴν ἀνδραβίδαν" καὶ ἀπ᾽ ἐχεῖ ἐμπῆχεν εἰς τὸ πλεύσιμον, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Βενετίαν" καὶ ἀπ᾽ ἐχεῖ ἐπῆγεν εἰς τὴν Φραγγίαν εἰς τὸν χόντε. Κ αὶ ὡς εἶδεν ὁ χόντες τὸ γράμμα τῆς συμφωνίας, καὶ τὸν καιρὸν ἀπερασμένον, nai τὴν ἀπόφασιν τῶν χριτάδων, ἐσιώπησεν.
Ἐμεινε δὲ χυρίως ἀφέντης καὶ μπαῖλος τοῦ Μωρέως ὁ μισὲρ Téevreppés, καὶ τὸν ἡγάπησαν πολλὰ ὅλοι ἀπὸ τὴν ταπείνωσιν ὁποῦ εἶχε, καὶ ταῖς χάριτες ὁποῦ ἔκαμνε τῶν Ῥωμαίων.
Opus tal αὐτὸς, ὡς ἄνθρωπος ὁποῦ ἥτονε, ἔμελλε νὰ δώση τὸ κοινὸν χρέος τοῦ Savérou.
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
tous ἄρχοντας τῆς βουλῆς αὐτοῦ, καὶ ἔκαμε διαθήκην, καὶ ἐθιώρθωσεν εἴ τι εἶχε νὰ κάμῃ. Εἶχε δὲ χαὶ δύο υἱοὺς, τὰ ὀνόματά τους Τξεντεφρὲς ὁ πρῶτος, καὶ Γουλιῶνμος ὁ δεύτερος ντὲ Kaka μάτα, ἐπειδὴ εἶχε γεννηθῇ εἰς τὴν Καλαμάταν, χαὶ διὰ τοῦτο τὸν ὠνόμασεν ἔτξι. ἄφηκέ του αὐτουνοῦ εἰς τὴν διαθήχην τὴν Καλαμάταν μὲ ὅλην τῆς τὴν περιοχὴν, ὅσον ἥτονε τὸ σύνορόν της, καὶ τοῦ πρώτου tou υἱοῦ, τοῦ μισὲρ Τξεντεφρὲ, ἄφηκε τὸν ἐπῶμοιπόν του τόπον, ὡσὰν τὸ ἴδιόν τον χορμὶ νὰ εἶναι ἀφέντης, καὶ τὸν ἐπροσχύνη-σαν διὰ ἀφέντην τοὺς ὅλοι οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἄρχοντες, Ῥωμαῖοι καὶ Φράγγοι, καὶ ὅλος ὁ χόσμος. Kai τότε ἀπέθανεν ὁ μισὲρ Τξεντεφρὲς ἀπὸ ἀσθένειαν, καὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἐντίμως μετὰ παῤἑῥησίας.
ἔλαξαν δὲ ϑλίψιν μεγάλην οἱ δύο ἀδελφοὶ διὰ τὸν ϑάνατον τοῦ πατρὸς αὐτῶν" καὶ ὡσὰν ἐπέρασεν ἡ ϑλίψις, καὶ ἐκάθησεν εἰς τὴν ἀφεντίαν ὁ πρῶτος ἀδελφὸς, οἰχκονόμησαν τὰ πραγ-poræ μετὰ εἰρήνης καὶ δικαιοσύνης, καὶ τὸν ἠγαποῦσαν πολλὰ τὰ κάστρη καὶ ἡ χώραις.
ὅμως ὁ βασιλεὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως, δηλονότι ὁ Ῥομπέρτος, ἔστειλε λόγον εἰς τὸν ῥήγαν τῆς Καταλωνίας" ὀνόματι, νὰ τοῦ δώσῃ τὴν Suyatéoa? του διὰ γυναῖχά του" καὶ ἔστερξε, χαὶ ἔστειλε τοῦ βασιλέως χαρίσματα βασιλικὰ, καὶ τῆς ϑυγατρός του τῆς ἀῤῥαθωνιαστικῆς του, ὅτι νὰ εἶναι γυναῖκά του, καὶ νὰ τὴν στείλη μὲ κάτεργα καὶ μὲ συνοδίαν νὰ τὴν εὐλογηθῇ. Kai ἔτξι ἡτοίμασεν ὁ βασιλεὺς δύο κάτεργα, καὶ ἔδαλε . τὴν ϑυγατέρα tou μέσα μὲ συνοθίαν γυναικῶν χοριτξίων καὶ γεροντισσῶν, καὶ μὲ πιστοὺς ἀνϑρώποὺς τοῦ παλατίον αὐτοῦ, καὶ ἐμπῆκαν μέσα εἰς τὰ χατεργα, καὶ ἐμίσεψαν ἀπὸ τὴν Πόλιν, καὶ ἐπήγεναν εἰς τὴν Φραγγίαν. Kai ὡσὰν ἦλθαν εἰς
(1) Τῆς Καταλωνίας, Le roi d'Aragon, comte de Catalogue.
(2) Elle n'était pas la file, mais la sœur de Robert, Dorothée a partagé ici l'erreur de la Chronique métrique, de mème que l'a fait aussi le rédacteur τη d'Achaie dans sou préambule,
vu des assises |
τὸν Μωρέαν, ἔραξαν εἰς τὸν λιμιῶνα τοῦ κάστρου τοῦ Ποντιχοῦ, πλησίον τῆς Ὡλένης" χαὶ ὡσὰν ed γῆκαν οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ τὰ χάτεργα ἔξω, τοὺς ἠρώτησαν τοῦ τόπου oi ἄνθρωποι ἀπὸ ποῦ ἔρχονται, καὶ ποῦ εἰπᾶσι, καὶ διὰ τί ὑπόθεσιν. Καὶ αἱ ἔτξι τοὺς εἶπαν" Διὰ τὴν ὑπανδρείαν τοῦ βασῶ ως.
Καὶ ὡς τὸ ἤκουσαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ τόπου, ἔδραμαν εὐθὺς καὶ τὸ εἶπαν τοῦ ἀφεντὸς τοῦ μισὲρ Τζεντεφρέ. Αὐτὸς δὲ ὡς τὸ ἥκουσεν, ἐκαβαλίκευσε τῆς ὥρας, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὰ κάτεργα μὲ πλῆθος a βαλαρέων καὶ μετὰ παῤῥησίας μεγάλης" καὶ εὐ-θὺς ὡς ἔσωσεν, ἐπέζευσε καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸ χάτερ-γον ὅπου ἥτονε τοῦ βασιλέως ἡ ϑυγατέρα, καὶ ἐπροσχύνησεν αὑτὴν μὲ πολύτιμα κανίσχκια, γαὶ μὲ χαρίσματα μεγάλα" καὶ ὡς εἶδε τὴν εὐμορ-φίαν της, τὸν ἐπῆρε φόθος καὶ τρόμος μέγας ἀπὸ τὸν ἔρωτα" καὶ ἔτξι τὴν ἐπαραχάλεσε νὰ εὔγη ἔξω εἰς τὸ χάστρον, νὰ περιδιαδάσῃ καὶ νὰ ἰδῇ τὸν τόπον, χαὶ νὰ ἀναπαυθῇ ὀλίγας ἡμέρας ἀπὸ τὴν ξαάλην τῆς ϑαλάσσης, καὶ τότε νὰ μισεύσῃ. Κ ai ὡς ἤκουσε τοὺς λόγους τούτους ἡ βασιλοπούλα, ᾿εὐγῆκεν εἰς τὸ χάστρον μετὰ πάσης χαρᾶς" καὶ ὁ ἀφέντς ἔστειλε καὶ ὀρδίνιασε τὸ παλάτιον, καὶ τὴν ἐπῆγε μὲ τὴν συνοδίαν αὐτῆς. Καὶ ὡσὰν τὴν ἠγάπησεν ἡ καρδία tou, ἐβουλήθη νὰ δοκιμάσῃ ἂν ἠμπορῇ νὰ τὴν πάρῃ διὰ γυναῖκά του" καὶ ἔκραξε τοὺς ἄρχοντας τῆς βουλῆς τον, καὶ τοὺς εἶπε τὸ μυστήριον. Kai αὐτοἱτὸν ἀνάγκασαν, και ἔστειλαν διὰ ἐκλεχτότερον τὸν ἐπίσχοπον τῆς Ὠλόuns, καὶ εἶπέ τὴς ταῖ; χαλωσύναις τοῦ μισὲρ Téevrepoë, καὶ εἶπέ της καὶ τοὺς κινδύνους τῆς ϑαλάσσης" καὶ αὐτὴ ἔστερξε τὰ λόγια τοῦ ἀρχιερέως, καὶ τὸν ἐπῆρε διὰ ἄνδρα της, καὶ ἔκαμαν τοὺς γάμους. Καὶ παρευθὺς ἔστειλε τὰ xaτεργα μὲ γραφαῖς εἰς τὸν βασιλέα τὸν πενθερόν του, πῶς ἐπῆρε τὴν ϑυγατέρα τοὺ διὰ yuvaind tou, nai τὸν παραχαλεῖ νὰ μὴν τὸ βαρεθῇ οὐδὲ εἰς αὑτὸν, οὐδὲ εἰς τὴν ϑυγατέρα tou, καὶ νὰ el
| Parties ὡς τὸ ἤκουσε, πολλὰ ἐλυπήθη τῆς ὥρας.
ἔδειξε τὸ vodupa ὁποῦ τοῦ ἔστειλεν 6 γαμέρός του, και τὸν ἐσυμξδούλευσαν νὰ τοῦ συμπαθήση, χαὶ νὰ τὸν ἔχῃ; ὡς υἱόν του. ὦ δὲ βασιλεὺς, ἀκούσας τὴν βουλὴν ταύτην, ἐκαταπράῦνεν ἀπὸ τὴν λύπην καὶ τὴν πικρίαν ὁποῦ ἔλαξε, καὶ ἔστειλε γράμμα εἰ: τὸν γαμθρόν τον, ὅτι τὸν τάδε καιρὸν νὰ σμίξουν εἰς τῆς Θεσσαλίας τὸν κάμπον, ἤγουν εἰς τὴν Λάρισσον3, καὶ ἔτξι ἐκατέξη ὁ βασιμεὺς nat ἦλθεν εἰς τὴν Λάρισσον, καὶ ὁ γαμ-ξρ6ς8 τοῦ ἐπῆρε τὸν ἀφέντην τῆς ÀGivas τὸν μέγαν κύριν, rai ὑπῆγαν nai ἐπροσχύνησαν τὸν Baciéa εἰς τὴν Λάρισσον. Καὶ ὡς εἶδεν ὁ βασι-λεὺς τὸν γαμδρόν του τὸν ἐκαταφῇσε, nai ἔδωκέ του διὰ δωρεὰν καὶ προῖκορ τὰ Δωδεκάνησα καὶ ἔκαμέν τὸν πρίγχιπον Ὁ, καὶ μέγαν δομέστιχον εἰς ὅλην τὴν Ῥωμανίαν' καὶ ἔδωχέ τον χαὶ ϑέδημα νὰ χάμνῃ καὶ μονέδαν ἐδικήν ὃ του εἰς τὸ ὄνομά του, εἰς τὸν τόπον του, ἥγουν εἰς τὸν Μωρέαν, καὶ ἄλλαις πολλαῖς δωρεαῖς τοῦ ἔδωχε, καὶ ἔτξι τὸν ἐπροσχύνησε καὶ ἦλθεν εἰς τὸν τόπον του.
ὁ δεβασιεὺς ὑπῆγεν εἰς τὴν Πόλιν. ὁ δὲ μισὲο Τξεντεφρὲς ὁ πρίγκιπος, ὡσὰν ἦλθεν εἰς τὸν Μωρέαν, ἔκραξε τοὺς ἀρχοντάς τον, χαὶ écuméouλεύθη τί νὰ κάμη εἰς τὰ κάστρη, ὁποῦ δὲν εἶχε πάρει, καὶ τὰ ἐχρατοῦσαν οἱ Ῥωμαῖοι, τὴν Kéρινϑθον, τὸ ἀνάπλιον, καὶ τὴν Μονεμδασίαν" καὶ οἱ ἄρχοντες τοῦ εἴπαν, πῶς χάμνει χρεία νὰ χάpus φουσάτα πολλὰ νὰ τὰ πολεμήσης, καὶ κα-μνει χρεία νὰ ἔχης βοήθειαν καὶ βίον πολὺν νὰ χρατῆς τὰ φουσάτα, καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἔχουν εἰσοδήματα, τὸ τρίτον μέρος τοῦ Μωρέως, καὶ ἃς σοῦ βοηθήσουν, καὶ αὐτοὶ νὰ σοῦ θώτουν ἔξοδον νὰ βοηθηϑῆς. Καὶ ἔτξι ἐμήνυσε τῶν ἀρχιερέων, καὶ δὲν τοῦ ἀπεκρίθησαν διὰ βοήθειαν, μένον τοῦ ἐμήνυσαν, πῶς dev τοῦ χρεωστοῦν τίποτε, μόνον νὰ τὸν τιμοῦν διὰ ἀφέντην τους, καὶ νὰ τὸν προσ-κυνοῦν ὡσὰν πρίγχιπον. Ο δὲ ποΐκιπος, ὡς ἤκου-
(3) Non son gendre, mais son beau-frère.
(δ) Voyez mes Eclaircissements historiques , généalo-
giques et minéralogiques sur la principauté française ἢ
d'Achaïie,
NOTICE
σεν ὅτι δὲν τοῦ χρεωστοῦν τίποτε, ἐξαρέθη εἰς αὐτοὺς, καὶ ἔστειλε χαὶ ἐπαράλαδεν ὅλα tous τὰ εἰσοδήματα, καὶ τὰ ἔπερνε νὰ χτίσῃ τὸ Χλομοῦτξι μὲ ταῦτα τὰ εἰσοδήματα. Kai οἱ ἀοχιε-ρεῖς ἀφόρεσαν τὸν πρώχκιπα, καὶ ὁ πρίγχιπος ἔγραψε τὰ γενόμενα τοῦ πάπα, καὶ τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀρχιερέων, καὶ ὅτι τὰ εἰσοδήματά τους ἐπῆpe, καὶ κτίζει κάστρον. Καὶ ὡς ἤκουσεν ὁ πάπας, τοῦ ἐσυγχώρησεν. Éxpémae δὲ τὰ εἰσοδήματά τοὺς τρεῖς χρόνους, ὥστε ὁποῦ ἐτελείωσε τὸ χά-στρον, καὶ, ὡσὰν ἐτελείωσε τὸ κάστρον, ἔχραξε τοὺς ἀρχιερεῖς, καὶ τοὺς ἔδωκε τὰ εἰσοδήματά τοὺς, ἤγουν τὰ κανονικὰ τῶν ἐχχλησιῶν τους, καὶ ἔχαμεν ἀγάπην, καὶ τὸν εὐλόγησαν καὶ εὑ-χήθηχαν.
ὦμως αὐτὸς ὁπρίγχιπος, ὁποῦ ἐπὴρε τὴν ϑυγατέρα τοῦ βασιλέως, δὲν ἔκαμνε παιδὶ, καὶ εἶχε μεγάλην λύπην" καὶ ἔδραμεν εἰς ἰατροὺς, καὶ πολλὰς κατασχευὰς ἔχαμεν, ἀμὴ δὲν ἔκαμε τίποτε, Καὶ ὡς εἶδε πῶς ἀποθνήσκει δίχως χληρονομίαν, ἔκραξε τὸν ἀδελφόν τον τὸν ἀφέντην τῆς Καλαμάτας, καὶ εἶπέ του" Âdehgë 5 ἐγὼ, Seupets, εἶμαι ἀσθενὴς καὶ ἀποθνήσχω 1 χωρὶς κληρονομίαν, καὶ παραγγξλλω σον νὰ πάρης γυναῖκα νὰ χάuns παιδία, va χληρονομήσουν τοὺς τύπους τοῦ πατρός μας, ὁποῦ ἐχοπίασε πολλὰ νὰ τοὺς πάρῃ" καὶ ἐσὺ ἀπὸ τὴν σήμερον, μετὰ τὸν ϑάνατόν μου, va εἶσαι ἀφέντης, καὶ πρίγχιπος, καὶ χληρονόμος ὅλον τοῦ Μωρέως, καὶ πρίγκιπος νὰ λέγεσαι καὶ νὰ γράφεσαι" καὶ παραγγξλλω σου νὰ χάμῃς ἔνα ναὸν μέγαν χαὶ περιξόητον, καὶ νὰ τοῦ χάμης κελλία 3 καὶ πύργον μέγαν, καὶ νὰ βάλῃς ἱερομο-
νάχους nai χαλογέρους ἐκεῖ, καὶ νὰ τοὺς δώσης.
μούλκια νὰ εἶναι πολλὰ ἀναπαυμένοι, νὰ παραχαλοῦν τὸν (ἡεὸν διὰ τὴν σωτηρίαν μας, καὶ νὰ κάμῃς μίαν λάρνακα, ἤγουν ἕνα μνῆμα πολύτιμον, ἐκεῖ νὰ βάλῃς τοῦ πατρός μας τὸ λείψανον καὶ τὸ ἐδιχόν μου. Kai ὡς εἶπεν αὐτὰ ἀπέθανε, καὶ ὁ ἀδελφός tou ἔκτισε τὸν ναὸν εἰς τὴν Κλαρέντξα, καθὼς τοῦ ἐπαρήγγειλεν ὁ ἀδελφός tous.
(2) Κῶια, (5) Ce ne fut pas à Clarentza mais ἃ Andravida, dans
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
ὡσὰν ἔθαψαν τὸν ἀδελφόν τον, ἔστεψαν οἱ | ἀρχιερεῖς, καὶ οἱ ἄρχοντες, καὶ ὁ λαὸς, τὸν μισὲρ | Τουλιέλμον Kadauaras αὐθέντην, καὶ πολλὰ ἔλυπήθηρὰν 1 τὸν ἀδελφόν του Ῥωμαῖοι καὶ Φράγγοι. | Αὐτὸν δὲ τὸν μισὲρ Γουλιέλμον ἐπροσχύνησαν διὰ ] ἀφέντην τως, καὶ ὡσὰν ἐχάθησεν 2 αὐτὸς εἰς τὴν ἀφεντίαν, εἶχε λύπην μεγάλην διὰ τὰ κάστρη, ὁποῦ τὰ ἐκρατοῦσαν οἱ Ῥωμαῖοι, τὴν Κόρινθον, τὸ ἀνάπλιον, καὶ τὴν Μονεμξασίαν" χαὶ ἔκαμε xovaQuoy μὲ τοὺς ἄρχοντάς του, πῶς νὰ τὰ πάργ. Op ἔδωκαν τον βουλὴν, καὶ ἔστειλεν ἀμπασαδόρον εἰς τὴν Βενετίαν, νὰ τοῦ δώσουν τέσσαρα κάτεργα ἁρματωμένα, διὰ νὰ σφαλίσῃ τὰς ἐμπασίας νὰ μὴν τοὺς ἔρχωνται βιτουάρια, ἤγουν τροφὴ, εἰς αὑτὰ τὰ κάστρη, καὶ ἂν τοῦ δώσουν τὰ χάτεργα, νὰ τοὺς χαρίσῃ τὴν Μοθώνην καὶ τὴν Κορώνην νὰ τὰ ἔχουν αἰώνια καὶ ἀπόσπαστα" χαὶ ὡσὰν ἐπάρῃ τὴν Κόρινθον, τὸ ἀνάπλι, καὶ τὴν Μονεμξασίαν, νὰ πᾶσι τὰ χάτεργα εἰς τὴν Βενετίαν, nai νὰ τοῦ στείλουν δύο ἁρματωμένα, καὶ νὰ πλερώνῃ ταῖς ἔξοδαίς τοὺς ὁ πρίγκιπος τοῦ Μωρέως. Καὶ ἔγραψεν εἰς τὸν ἀφέντην τῆς ἀθήνας τὸν μέγαν κύριν , Hat εἰς τὸν δοῦχαν τῆς ἀξίας, χαὶ εἰς τὸν ἀφέντην τῆς Εὑρέπου, χαὶ εἰς ὅλους τοὺς ἀφεντάδες τῶν νησίων, καὶ εἰς τὸν ἀφέντην τῆς Μανδονίτξας 8, ὅτι νὰ ἔλθουν μετὰ φουσάτα τους, καὶ ἦλθαν καὶ ἐμπῆκαν εἰς τὸν Μωρέαν.
Καὶ ἡ ἀφεντία τῆς Βενετίας ἔστειλε τέσσαρα κάτεργα καλὰ ἁρματωμένα εἰς τὴν Κορώνην, καὶ εἰς τὴν Κόρινθον ἔσμιξεν ὁ πρίγκιπος τοῦ Μωρέως μὲ ὅλους τοὺς ἄνωθεν ἀφεντάδες, καὶ ἔκαμαν μεγάλους πολέμους εἰς τὴν Κόρινθον, καὶ᾿ ὁ λαὸς τῆς Κορίνθου ἐστενοχωρήθη # πολλὰ, ὅτι l'église Saint-Jacques (voy. p. 488 et le mot ἀνδραθίϑα dans l'index géographique), que se trouvait, suivant la Chronique métrique , le monument de famille des Ville- Hardoin.
(5) C'est-à-dire le marquis de Bodonitza ; les autres étaient les Dalle Carcere de Vérone, barons tierciers de Négrepont, et les Sanudo ducs de Naxos {voy. mes Généa— ! logies des 12 pairies d'Achaie). !
xxYY
ἀπὸ χανέναν τόπον δὲν εἶχαν χαμίαν βοήθειαν, μόνον ἦλθαν εἰς μεγάλην τ περίστασιν » ὅτι ἤθελαν ἀποθάνῃ ἀπὸ πολλὰ ἐναντία. Kai ἔτξι εὐγῆκαν οἱ προεστῶτες τῆς Κορώθου; καὶ ἐπαρέδωκαν τὸ κάστρον τοῦ πριγχίπου" χαὶ ἔδοκέ τοὺς χρυσόἔουλλον νὰ εἶναι ἐλεύθεροι ἀπὸ πᾶσαν ἐγγαρίαν, καθὼς nai οἱ ἄλλοι τόποι, καὶ κανένα βάρος νὰ μὴ δὲν ἔχουν. Καὶ ὡς ἔλαθεν αὐτὸς ὁ πρέγκιπος τὸ χάστρον τῆς Κορίνθου, ἔθαλε μέσα ἀφέντην καὶ φυλαχάτορας εἰς αὐτό.
Épaÿe? δὲ ὁ πρίγειπος, ὅτι πῶς ἔστειλαν où Βενέτιχοι τέσσερα κάτεργα κατὰ τὴν ξήτησίν του, καὶ ἔπεμψενϑ ἐν τῷ ἅμα, καὶ ἐπαρέδωχε τὰ δύο κάστρη τῆς Μοθώνης, καὶ τῆς Κορώνης, χαθὼς ἔταξεν εἰς αὐτοὺς τοὺς Βενετίκους. Τότε ἐμήνυσεν εἰς τὸν χαπετάνιον τῶν χατέργων νὰ πάρῃ τὰ κάτεργά του, νὰ ἔλθῃ νὰ ἀποκλείσῃ διὰ ϑαλάσσης τὸ ἀνάπλιον. Κ αἱ ὡς εἶδεν ὁ κα-πετάνιος τὸν ὁρισμὸν τοῦ πριγχέπου, ἐν τῷ ἅμα ἐσυχώθη ἀπὸ τὴν Κορώνην, καὶ ἦλθεν εἰς τὸ ἀνάπλιον, vai ἐσφάλισέ το ἀπὸ πᾶσαν βοή-θειαν καὶ τροφὴν, ὁποῦ τοῦ ἔμπαινεν ἀπὸ τὴν Jde λασσαν. ἦλ λθε δὲ καὶ ὁ πρίγκιπος μὲ τοὺς ἄνωθεν ἀφέντας, μετὰ φουσάτα AS στερεᾶς, καὶ τὸ ἀπόχλεισαν. Kai ἦτον τότε ἀπρῶλιος μῆνας, ὅταν ἐπῆγαν καὶ τὸ ἐπολέμησαν" καὶ ὅλον τὸ καλοχαῖοι δὲν ἔπαυσαν τοὺς πολέμους, rai δὲν ἠμπόρεσαν νὰ τὸ πάρουν, rai ἔτξι ἐπρόσμειναν τὸν χειμῶνα τὰ χάτεργα διὰ ϑαλάπσης καὶ τὰ φουσάτα τῆς στερεᾶς, χαὶ τὸ ἐπολεμοῦσαν ὅλον τὸν χειμῶνα. Καὶ ἦλθε καὶ τὸ δεύτ τερον καλοχαῖριν ἤγουν ὁ δεύτερος χρόνος, rai δὲν ἔκαμαν τέποτε, καὶ εἶχαν λύπην μεγάλην. ὅμως ὁ ὁ λαὸς ἐστενοχωρέθηκε πολλὰ ἀπὸ τροφὴν καὶ ἀπὸ ἄλλα πολλὰ καλὰ, ὅτι ἦλθαν πολλοὶ νὰ ἀποθάνουν εἰ; τὸν ἀποχλεισμὸν ἐκεῖνον, καὶ δὲν ἐκαρτεροῦσαν βοήθειαν ἀπὸ καμίαν ἀφεντίαν. Καὶ αἱ ἔτξι εὐγῆχαν ἀπὸ τοὺς roc
(3) Tout cet alinéa de Dorothée doit avoir été pris à une autre source où dans un autre manuscrit de la Chronique que les manuserits connus.
τοὺς τοῦ AvarAlou, καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν πρίγχιπον, καὶ ἔκαμαν συμφωνίαν μετ᾽ αὐτὸν, ὅτι τὸ Ἀνάπλιον ἔχει χαστέλλια δύο, ἀπάνω εἰς δύο τραχώνια τοῦ βουνοῦ, καὶ τὸ ἕνα νὰ εἶναι τοῦ πριγκίπον, nai τὸ ἄλλο τὸ ἀχαμνότερον νὰ εἶναι τῶν Ῥωμαίων" καὶ ἔτξι τὸ ἔστερξεν ὁ αὑτὸς πρίγκιπος, χαὶ ἔδωχέ τους χαὶ ἄλλα χαρίσματα, ὄτι νὰ εἶγαι ἐλεύθεροι ἀπὸ πᾶσαν ἐγγαρίαν καὶ βάpos, καὶ αὐτὰ τὰ δύο κάστρη, ὁποῦ τὸ ἕνα εἶναι πρὸς τὸ μέρος τῆς ἀνατολῆς ἐλέγετο Φράγγικον, τὸ δὲ ἄλλο ὁποῦ ἧτον εἰς τὰ μέρη τῆς δύσεως ἐλέγετο Popatiroy- καὶ ἔτξι ὀνομάζονται ἕως τὴν σήμερον.
σήμερον. Opus ὁ ὡσὰν ἄνθρωπι τος χαὶ αὐτὸς ἡσθένησε, rai ἀπέθανεν. Éuerve δὲ ἡ αὐτοῦ γυναῖκα τὸ ἀνάπλι, καὶ ὥριξε καὶ ἔχρινε καθὼς καὶ ὁ ἄνδρας αὑτῆς.
(4) Les quatre alinéas qui suivent contiennent des faits qu'on ne trouve pas dans la Chronique ; le dernier, relatif à Bojazet, est évidemment ajouté par Dorothée lui-même; quant aux trois premiers qui commencent au récit de la Chronique-métrique et s'étendent jusqu'en 4389, sont-ils αἰγὸς en partie de la Chronique elle-même, et alors Dorothée surait possédé, comme je l'ai dit, un manuscrit différent des nôtres, ou sont-ils tirés d'un autre ouvrage? Je n'en connais aucun qui ait pu les lui fournir,
.4) Pour κερά,
NOTICE
πρώτους τοῦ ἀναπλίον » οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὁ Καματερὸς καὶ ὁ Καλοηθὴς, καὶ τοὺς ἔγραψαν γράμ-ματα, καὶ ἔταξάν τοὺς δωρεὰς μεγάλας, ἵνα μεσιτεύσουν εἰς τὴν αὐτὴν σιγνιώρα Μαρώαν νὰ τὴν παντρεύσουν μὲ ἕνα γεντιολόμον! ἐδιχόν τους" καὶ ἔτξι ἐμεσίτεσσαν τοῦτοι οἱ δύο εἰς αὐτὴν τὴν σωνιώρα Μαρίαν μὲ πᾶσαν γνῶσιν καὶ φρόνησιν, καὶ ηὗραν καιρὸν χαὶ τῆς ἀνάφεραν 3 τὴν ὑπόθεσιν, καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν δὲν ἐδέχθη τοὺς λόγους τοὺς διὰ νὰ παντρευθῇ. Η μέρᾳ δὲ τῇ ἡμέρᾳ ἔκαμαν μὲ πολλοὺς τρόπους, nai ἔκαμαν αὑτὴν καὶ ἔστερξε, καὶ ἔδωχε τὸν λόγον της" καὶ τοῦτοι, ὡς ἔλαξαν τὸν λόγον της βέδαια, παρευθὺς ἀπέστεῦ αν εἰς τὴν Βενετίαν ἐγγράφως τὴν ὑπόθεσιν" xai ὡς ἔλαξαν τὰ γράμματα, ἐ ἐχάρησαν πολλὰ, καὶ τῆς ὥρας ἔστειλαν εἰς τὸ ἀνάπλιον ἕνα γεντὐόμον, μπάρπαρον τὸ γένος, μὲ φορέματα καὶ στολίδια διάφορα πολύτιμα, καὶ bn τὴν εὐλογέθη.
Éxaue δὲ καιρὸν μετ᾽ αὐτῆς, χαὶ ἡσθένησεν αὐτὴ ἡ ἢ σηνιώρα Μαρία 3 καὶ ἀπέθανε, χαὶ ἐχληρονόμησαν αὐτὸ τὸ ἀνάπλι αὐτοὶ οἱ Βενέτιχοι.
Ioay δὲ χρόνοι τότε ἀπὸ Χριστοῦ γεννήσεως", arr S'. Τοῦτοι οἱ δύο ὁ Καματερὸς καὶ ὁ Ka λοηθὴς εὐγῆκαν καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν πρύγκιπον, ὑποῦ ἔκαμαν ταῖς συμφωνίαις. ὅμως αὑτὸ τὸ κάστρον ὁποῦ εὑρίσχεται εἰς αὐτὸ τὸ ἀνάπλι, τὸ ὁποῖον ὀνομαξέται τῶν Τόρων, ἦτον πέτρα βουνόπον)ον͵ τὸ ὁποῖον φαίνεται ἕως τὴν σήμερον y « , , dE ἔρημον χωρὶς "κανένα κτίσμα, καὶ ἦτον εὐεργε-σία τῶν ἀρχύντων" xai ὅταν ἔλαδαν αὐτοὶ οἱ
τότε αὐτουνῶν μεγάλας εὐεργεσίας ἔξω εἰς τοὺς κάμπους, καὶ ἔλαξαν αὐτὸ τὸ κάστρον τὸ τρίτον, καὶ αὐτοὶ ἔκτισαν αὐτὸ, καὶ τὸ ὠνόμασαν τῶν H δ. ΄ , NU -»
Τόρων. Αμὴ ὅταν ἐπῆρεν ὁ πρίγχιπος αὐτὸ τὸ ae - à ᾿ "ἢ Le # ᾿ στρον τοῦ Ἀναπλίου, δὲν εἶχεν ἄλλον τόπον, uéνον αὑτὰ τὰ δύο κάστρη" πλὴν ἡ κάτω χώρα τοῦ ἀναπλίου, ὁποῦ φαίνεται τὴν σήμερον χτισμένη
(5) Περευθὺς ἐν τῷ ἅμα ἀπέστειλαν, (4) L'au 1389.
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
Ἐχτίσθησαν δὲ τὰ αὐτὰ τείχη ἀπὸ τὸν καιpèr ὁποῦ ἦλθεν ὁ σουλτὰν Μπαγιαξίτης ἔν, καὶ ἐπολέμησε, καὶ ἐπῆρε τὸ Νιόπακτον, τὴν Μοθώνην, καὶ τὴν Κορώνην, καὶ τὸν ἀναξα-pivoy” διατὶ ὡσὰν ἐπῆρε! τὰ ἄνωθεν κάστρη, ἡ ἦλθε3 χαὶ εἰς τὸ ἀνάπλι νὰ τὸ πολεμήσῃ νὰ τὸ πάρη" χαὶ ἐχεῖ ὁποῦ εἶναι τώρα τὰ χάτω τείχη χτισμένα, ἦσαν ὅλοι παάλλοι δαλμένοι καὶ καρφωμένοι" διότιή ϑάλασσα ἀνέξαινεν ἕως ἀποκάτω εἰς αὐτὰ τὰ τρία κάστρη, εἰς τὸ Pouatinoy καὶ εἰς τὸ Φραάγγιχον, καὶ εἰς τὸν Tépor. ταν γὰρ ἦλθεν ὁ αὐτὸς σου)τὰν Μπαγιαξίτης νὰ πολεμήσῃ αὐτὸ τὸ ἀνάπλι 3 Θεοῦ βοηθοῦντος, ἐμετάδαλε τὸν λογισμὸν αὐτοῦ" καὶ ὡς εἶδεν αὐτὸ εἰς τὸ βουνὸν ἀπάνω χτισμένον, καὶ γύροθεν ϑάλασσαν, καὶ τὰ κάστρη σιγοῦρα, ἄφηκεν αὐτὰ καὶ ἐμίσευσεν, καὶ ὑπῆγεν εἰς τὸν ϑρόνον αὐτοῦ εἰς τὴν Κων-σταντινούπολιν. Τότε ὁ ἀφέντης τοῦ τόπου, ἤγουν ὁ Βενετζιάνος μὲ τὸν λαὸν ὅλον τοῦ ἀναπλίου a ἔκαμε πᾶσαν οἰχονομίαν, mai ἔκτισαν τριγύρον τὰ τείχη δ καθὼς φαίνονται ἕως τὴν σήμερον" καὶ μέσα ὁποῦ ἦτον ἡ ϑάλασσα ἕως κάτω εἰς τὴν ῥίζαν τῶν κάστρων, τῶν βουνῶν ἔκαμαν πᾶσαν τέχνην, καὶ εὔγαλαν τὴν ϑάλασσαν, διότι ἦτον ὀλίγη, καὶ ἔῤῥηξαν χῶμα rod, καὶ ἐκαταπλάχωσαν τὴν ϑάλασσαν, καὶ ἔκτισαν ἀπάνω σπήτια. Kai ὁ ἀφέντης τοῦ τόπου ὁ Βενετξιάνος ἔδωχεν εὐεργεσίας nai χαρίσματα πολλὰ τῶν χριστιανῶν, ὁποῦ ἤρχουνταν à ἀπὸ ἔξω καὶ ἐκατοιχοῦ-- Gay μέσα εἰς τὸ ἀνάπλι' καὶ ἔϑωκε χαὶ ταύτην τὴν χάριν, ὅτι, ὅποιος ἦλθεν ἀπὸ ἔξω χαὶ ἐχατούχησεν εἰς τὸ Ανάπλι, χαὶ κάμει ἑπτὰ χρόνους, νὰ )έγεται τξιταδῖνος, ἤγουν ἐντόπιος. Kai ὡσὰν ἐχυρίυσεν ὁ Τοῦρκος τὸν Μωρέαν, ἄφηναν οἱ χριστιανοὶ ἀπὸ τὰ κάστρη καὶ ἀπὸ τὰς χώρας τὰ ὀσπήτιά τους, χαὶ τὰ ἄλλα τοὺς πράγματα, καὶ ταῖς εὐημερίαις τους, καὶ ἤρχουνταν φαμιλικῶς
| ἀπὸ τὰ πάθη τῶν Τουρχῶν. Kai ὡσὰν ἦλθε μέσα
εἰς τὸ κάστρον ὁ λαὸς, ἀπ᾽ ἔξω καὶ ἀπὸ μέσα, ἔχτισαν σπήτια εὔμορφα, χαὶ φαδονται ἕως τὴν σήμερον" καὶ ἐγέμησεν ὅλος ὃ τόπος ἐκκλησίαις καὶ ὀσπήτια, ὁποῦ τὰ ἔχουν μέσα τὰ τείχη περιπλεμένα, καὶ ἔκαμαν καὶ παλάτι τοῦ ἀφεντὸς, καὶ φόρον, διότι εἰς τὴν κάτω χώραν ἦσαν ὀλίγα ὀσπήτια xriquéva, ἐκεῖ ὁποῦ ἧτον ξηρά, Τῷ δὲ καιρῷ ὁποῦ ἐπῆρεν ὁ σουλτὰν Μεχμέτης3 τὴν Eÿριπον, εἰς τοὺς χιλίους τετρακοσίους ἑδδομήντοῦ ἀπὸ Χριστοῦ γεννήσεως, μηνὶ ἰουλίῳ, τελείως κάτω ὀσπήτιον κανένα δὲν ἦτον οὔτε τειχεῖον, οὔτε πόρτα. ὦταν ἐκεὶ ἄρχησαν νὰ χτίσουν τὰ κάτω τειχεῖα τοῦ ἀναπλίου ; ἧσαν χρόνο: ἀπὸ Χριστοῦ γεννήσεως" a φβ'. ἀνάπλιον ἐχράζετο, διότι ἀνάπλιος, ὁ ὁ ἀδελφὸς τοῦ II αλαμήϑους, ἔ ἔκτισεν ἐκεῖνα τὰ δύο χάστρη ἀπάνω εἰς ἐκεῖνο τὸ βουνόν" χαὶ αὐτὴ ἡ κάτω χώρα τοῦ ἀναπλίου, χαὶ ὁποῦ ἦτον ὅλη ϑάλασσα, τὸν παλαιὸν και-ρὸν ἧτον ἀρσανᾶς τοῦ ἧ βγους.
pus νὰ ἔλθωμεν περὶ τοῦ Μωρέως εἰς τὸ προκείμενον. ὠσὰν ἐ ἐπῆρε τὸ ἀνάπλιον αὐτὸς ὁ πρίγκιπος, εἶπε τῶν ἀφεντῶν ὁποῦ ἦσαν βοήθειά του, ὅτι νὰ ὑπάγουν χαθ᾽ ἕνας εἰς τοὺς τόπους αὐτῶν, καὶ εἰς τὴν ἀφεντίαν ὁποῦ ἔχουν, xai ὡσὰν περάσῃ ὁ χειμῶνας καὶ ἔλθῃ τὸ καλοκαῖρι, νὰ ἔλθουν ὅλοι οἱ αὐτοὶ ἀφέντες μὲ τὰ φουσάτα τους, νὰ ὑπάγουν νὰ πολεμήσουν τὸ χάστρον τῆς Μονεμξασίας" καὶ ἔτξη ἐπῆγαν καὶ ἔκαμαν τὸν χειμῶνα. Καὶ ὡσὰν ἦλθεν ἡ ἄνοιξις, ἥγουν τὸ καλοχαῖρι, ἦλθαν ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀφέντες εἰς τὰ λιδάδια τοῦ Νικλίου, ὅτι ἐκεῖ ἦτον ὁ πρίγκιπος, καὶ ἐχεῖ ἐμαξώχθησαν᾽ καὶ τότε ἐκίνησεν ὁ πρέγχιπος μὲ τοὺς ἄνωθεν ἀφέντες καὶ μὲ τὰ φουσάτα τους, καὶ ἐπῆγεν εἴς τὴν Μονεμδασίαν. Τὰ δὲ τέσσαρα κάτεργα ὥρισε χαι ἐπῆγαν διὰ ϑαλάσσης nai τὴν ἐσφάλισαν.. ὡσὰν ἐπῆγαν ἐχεῖ, ἐμήνυσεν ὁ
(1) ἀπ' Go μέσα.
(5) L'an 1410.
(4) L'an 1564.
πρίγκιπος τῶν Μονεμξασιώτων, ὅτι νὰ παραδοθοῦν, καὶ νὰ τοὺς κάμῃ ὅ, τι ϑέλουν" χαὶ aùτοὶ τελείως δὲν τὸν ἐδέχθησαν. Τότε ὁ πρίγκιπος ἐθυμώθη πολλὰ, καὶ ἔχαμεν ὅρκον, ὅτι ἀπ᾽ ἐχεῖ νὰ μὴ δὲν εὔγγ ἕως οὗ νὰ τὴν πάρη, καὶ τὸν λαὸν νὰ κόψῃ. Καὶ ἔτξη ἄρχησε τὸν πόλε-μον, χαὶ ἐξαροῦσαν ταῖς λουμπάρδαις τοῦ πριγ-κίπου, καὶ ἐχαλοῦσαν τὰ σπήτια, καὶ ἀνθρώποὺς ἐσχότωναν μέσα εἰς τὴν Μονεμβασίαν.
Éroéuouy δὲ αὐτὴν χρόνους τρεῖς, nai ὁ πόλε-μος νύκτα καὶ ἡμέραν δὲν ἔπανεν. μως, ὡς el day οἱ Μονεμδασιώταις τὸ τέλος, ὅτι δὲν ἔχουν πλέον καμίαν δύναμιν νὰ πολεμοῦν μὲ τὸν πρίγ-κιπον, ἐμήνυσαν εἰς αὐτὸν ἔξω ὅπου ἧτον τεντωμένος, ὅτι ἂν ἔῃ νὰ τοῦ παραδώσουν τὸ κάστρον, νὰ τοὺς δώσῃ χρυσόξουλλον, ὅτι νὰ εἶναι πάντοτε ἐλεύθεροι ἀπὸ πᾶσαν ἐγγαρίαν χαὶ βά- POS ἀφεντικὸν, καὶ ντάτξιον κανένα νὰ μὴ δὲν di δουν, οὐδὲ δεκατίαις νὰ δίδουν εἰς τὰ πράγματα αὐτῶν, ἀμὴ νὰ εἶναι πάντα ἐλεύθεροι εἰς ὅλα.
Kai ὡς τὸ ἤχουσεν ὁ πρίγκιπος, ἔλαδε χαρὰν μεγάλην καὶ τῆς ὥρας ἐγγράφως χρυσόξουλλον τοὺς ἀπέστειλε μέσα εἰς τὸ χάστρον. Οἱ δὲ Μονεμξασιώταις ἔστειλαν ἀπὸ τοὺς πρώτους ἄρχον-τὰς αὐτῶν, καὶ ἐπῆγαν καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν πρίγκιπον. Ὁ ἕνας ἦτον ὄνομα Μηνᾶς, ὁ δὲ dei τέρος ἦτον ὁ Δαιμονογιάννης, καὶ ὁ τρίτος ἦτον ὁ Νοταρᾶς", Κα αἱ ὡς τοὺς εἶδεν ἠγκαλιάσθη αὑτοὺς, καὶ τοὺς Épinaey ὡς ἀδελφοὺς, καὶ ὄχι ὡς δού-λους. Καὶ τῆς ὥρας ὥρισε καὶ τοὺς ἔνδυσαν φορέματα χρυσᾶ, χαὶ ἄλλα πολύτιμα, καὶ χάριτες πολλαῖς τοὺς ἔκαμε, χαὶ φέουδα τοὺς ἔδωχε νὰ τὰ ἔχουν κατὰ διαδοχὴν αὐτῶν καὶ τὰ παιδιά τους, τὸ μέρος τῶν Βατιχῶν. Κι αἱ ἔτξη τοῦ ἐπαράδω-- Hay τὰ χλειδιὰ τοῦ κάστρον, καὶ τῆς ὥρας ἐμ-πῆχε μέσα καὶ τὸ ἐπαρέλαξε, καὶ ἔκαμε χαραῖς μεγάλαις, καὶ ἔκλεξεν ἀπὸ τοὺς πρώτους τῆς βουλῆς του ἕναν καὶ ἔξαλέ τον ἀφέντην, καὶ φυλακάτοραν 3 ἐχατέστησε μετὰ καπιτανίου. Kai εἴτι
(1) Les exemplaires connus de la Chronique métrique les appellent Μαμουνᾶς, Movciawns et Σοφιανός, On voit que Dorothée ἃ dû avoir un autre texte entre les mains.
NOTICE
χρεία ἔκαμνεν εἷς αὑτὸ τὸ κάστρον, χτίσις καὶ ἄλλοι καλλωπισμοὶ καὶ ἄλλα ἀναγκαῖα, ὅλα τὰ ἐξέφλησε καὶ τὰ ἔκτισε. Τότε εὐχαρίστησε roll τῶν ἀφεντῶν, ὁποῦ τοῦ ἔκαμαν τὴν συνοδίαν, καὶ τὸν ἐξοήθησαν, καὶ ἐπαράλαξεν ὅλον τὸν Μωρέαν, καὶ τὸν ἐμονάρχησε" καὶ ἔδωχέ τους δῶρα πολύτιμα, καὶ τοὺς ἀπέστειλεν εἰς τὴν ἀφεντίαν tous, ἤγουν εἷς τὸν τόπον τους.
Καὶ ἀπὸ τὴν Μονεμξασίαν ἐχαβαλίκευσεν αὐτὸς ὁ πρίγκιπος, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Λακεδαιμονίαν" καὶ ἐχεῖ ἔκαμε κονσέγιον μετὰ τῶν ἀρχέντων αὐτοῦ, καὶ τοὺς ἠρώτησε, ποῖος τύπος τοὺς ἀρέσει διὰ νὰ χτίσῃ κάστρον δυνατὸν χαὶ σιγοῦ-poy* καὶ ἐσυμξούλευσαν αὐτὸν, ἀπάνω εἰς τὸ βουνὸν τῆς Λαχεδαιμονίας, ὁποῦ ἀπέχει ἕως δύο pue, ἐκεῖ νὰ τὸ κτίσονν, ὅτι δὲν εἶναι ἄλλος ré πος καλλιώτερος, καὶ δυνατώτερος ἀπὸ ἐχεῖνον. Καὶ ἤρεσέ του ἡ βουλὴ τους, καὶ ὁ τόπος. Καὶ τῆς ὥρας ὥρισε καὶ ἐμαξώχθησαν μαστόροι καὶ ὑπουργοὶ, καὶ ἔφεραν πᾶσαν ὕλην, καὶ ἀσθέστην, χαὶ πέτραις, ξύλα, καὶ ἄλλην ὑπηρεσίαν τοῦ χτίσματος᾽ χαὶ En ἄρχησαν καὶ ἔκτισαν τὸ κάστρον, καὶ τὸ ἐτελείωσαν, καὶ τὸ ἐξέφλησαν ὑψηλὸν καὶ εὐμορφότατον, καὶ τὸ ὠνόμασε ΔΜειξηθρᾶν, διότι ὁ τόπος ἐκεῖνος ἔτξζν, ἐλέγετο Μιξηθρᾶς, καὶ Ἑλληνικὰ λέγεται Σπάρτα. Η “Λακεδαιμονία εἶναι κάτω εἰς τὸν κάμπον, καὶ ἦτον χάστρον περιφανέστατον, καὶ εἶχεν ἄνδρας ἀνδρειομένους, ἀμὴ τὴν σήμερον εἶναι ἔρημος.
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
ὁποῦ εἶναι μέσα εἰς τὴν Μάνην, εἰς ἐκείνους τοὺς | χαχοὺς καὶ σκληροὺς τόπους. Kai διὰ νὰ τοὺς τα-πεινώσῃ καὶ δουλώσῃ, καὶ νὰ τοὺς φέρῃ εἰς τὴν δουλωσύνην τῆς ἀφεντίας αὐτῆς" καὶ τῆς ἐξουσίας, νὰ εἶναι ὡσὰν ὅλα τὰ κάστρη καὶ τὰς χώρας" τοῦ Μωρέως εἰς τὴν ὑποταγὴν αὐτοῦ, διὰ τοῦτο ὥρισε va χτίσουν ἐχεῖ κάστρον. Kai ἔτξι ἐπῆγεν ἀτός του ὁ αὐτὸς πρίγκιπος, καὶ εἶδε τὸν τόπον, καὶ ἐκεῖ ὁποῦ ἔχαμνε χρεία ἔκτισε τὸ κάστρον, καὶ Μάνην τὸ ἐχάλεσε, καὶ ἔτξι λέγεται ἕως τὴν σήμέρον. ὡς δὲ εἶδαν τοῦτο οἱ αὐτοὶ ΜΙ ανιάτες, ὅτι ἔκτισε κάστρον, καὶ περιφραγμοὺς ἔκαμεν εἰς τὰ βουνὰ, ἔστειλαν ἀποχρισιαρίους εἰς τὸν πρίγκιπα, καὶ ἐπροσχύνησαν αὐτόν, ὅτι πολλὰ τοὺς ἐμήνυ-σεν ὁ πρίγκιπος, καὶ χάριτας τοὺς ἔδιδε πολλὰς διὰ νὰ τὸν προσχυνήσουν, ἀμὴ τελείως δὲν τὸ ἔστεργαν. ὁμω; ὡσὰν ἔστειλαν αὐτοῖο Μανιάτες, καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν πρίγκιπον, ἐζήτησαν 3, ὅτι, ἂν εἶναι καὶ τοὺς ϑώσῃ χρυσόξουλλον, ὅτι νὰ εἷναι εἰς τὴν ὑποταγὴν τῆς ἀφεντίας αὐτοῦ δοῦλοι καὶ αὐτοὶ, καὶ τὰ παιδία αὐτῶν κατὰ διαδοχήν. Καὶ ἐκεῖνος, ἔστωντας ὁποῦ ἔμαθεν ὅτι αὐτὸς ὁ τόπος, ὁ ξυγὸς τοῦ Μελιγκοῦ, εἶναι λόγγοςϑ πολλὰ μεγάλος, καὶ ἔχει δυναταῖς κλεισούραις, καὶ χώραις μεγάλαις, τοὺς ἔκαμεν ἐλευθέρους, ra θὼς τοὺς εἶχε καὶ ἡ βασιλεία τῶν Ρωμαίων , ἤγουν ἐλευθέρωσεν ἀπὸ πᾶσαν ἐγγαρίαν, nai οὐδὲ νὰ δίδουν κανένα ἀφεντικὸν δικαίωμα, ἀμὴ νὰ εἶναι εἰς πάντα ἐλεύθεροι. Καὶ αἱ ἔτξι τοὺς ἔδωχε χρυσόβουλλον, καὶ τὸν ἐπροσκύνησεν ὅλος ὁ τόπος ἐχεῖνος τῆς Μάνης διὰ ἀφέντην tous καὶ κεφαλήν τους. H Mavn εἶναι ἐπισκοπὴ τῆς pr πόλεως Μονεμξασίας, ὅμως ἀπ᾽ αὐτοὺς ὡς Μανιάτες, ὁποῦ ἦλθαν καὶ ἐπροσκύνησαν τὸν πρίγκαιον, τοῦ εἶπαν, ὅτι ἂν Sn νὰ ἔχης τὸν ζυγὸν, ἤγουν τὸν τόπον ὅλον, κτίσε κάστρον εἰς τὸν αἰγιαλὸν χοντὰ τῆς Γηδτέονας" καὶ ἔτξι ὥρισε καὶ τὸ ἔκτισαν, καὶ τὸ ὠνόμασε Λεῦκτρον. καὶ ἔκτισεν αὐτὰ τὰ τρία κάστρη, τὸν Μιξηθρὰν, καὶ τὴν Μάνην, καὶ αὐτὸ τὸ Λεῦκτρον, καὶ ἐκυ-
βίευσε xai ἐδούλωσεν ὅλον τὸν τόπον τοῦ Mu | ρέως, καὶ τότε ἐπερπάτει ἀπὸ τόπον εἰς τόπον, ὡς ἀφέντης καὶ πρίγκιπος ὁποῦ ἦτον.
Τοῦτος ὁ τόπος τῆς Μάνης, ἀχούσετε διατὶ ὠνομάσθη Μάνη. Οἱ ἄνθρωποι, ὁποῦ κατοικοῦν εἰς αὐτὴν, εἶναι φυσικὰ μισώδεις, καὶ καχοὶ ἄν-θρωποι’ καὶ διατὶ φυλάγουν τὴν μανίαν καὶ τὴν καχίαν μέσα εἰς τὴν καρδίαν, καὶ δὲν τὴν μετα-- Édhhouy ποτὲ εἰς ἀγάπην, διὰ τοῦτο ὠνομάσθη ὃ τόπος ἐχεῖνος Mar. ὦμως, ὡσὰν ἐπῆραν οἱ Φραγγοι τὴν ΚΑωνσταντινούπολιν, ἐπῆραν καὶ τὸ ῥγπγάτον τῶν ἱεροσολύμων, καὶ ἔδαλαν ἐχεῖ ῥή-γαν. Καὶ ὡσὰν ἐγυρίευσαν, ἔχαμναν πολλοὺς συχνοὺς πολέμους καταπάνω τῶν Τουρχῶν χαὶ τῶν ἀράξων καὶ τῶν ἄλλων ἐχθρῶν. Κ αἱ ὡς ἔχασαν οἱ Ῥωμαῖοι τὴν βασιλείαν τῆς λωνσταντιγουπόλεως,, ἔφυγαν οἱ ἄρχοντες τοῦ παλατίου, καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἀπὸ τοὺς πρώτους τῆς Κωνσταντινουπόλεως" χαὶ τότε συμξούλιον ἔκαμαν ἀναμέσον αὐτῶν, ὅτι νὰ κάμουν βασιλέα » #ai νὰ εἶναι καὶ νὰ εὑρίσκεται ἐκεῖ εἰς τὴν Àva= τολὴν, νὰ τὴν βασιλεύη, ἕως οὗ ὁ Θεὸς δώσῃ 1 νὰ λάδῃ πάλιν τὴν κυρίαν καὶ βασίλισσαν καὶ παλαιὰν πατρίδα αὐτῶν, καὶ βασιλείαν τῆς ΚΚωνσταντινουπόλεως, Kai ἐπειδὴ αὐτὸς ὁ Ga σϑεὺς τῶν Ῥωμαίων > Δοῦχας ὁ Μούρτξουφλος, ἔλαξε Θάνατον ἀπὸ τοὺς Φράγγους, ὡμοφώνησαν ὅλοι μίαν βουλὴν, καὶ ἐψήφισαν βασιλέα Θεόδωρον τὸν Λάσχαριν τὸν γέροντα.
Καὶ ἔτξι εὐτρέπισαν τὸν βασιλικὸν ϑρόνον, ὁποῦ τὸν ἐπῆραν ἀπὸ τὴν Πόλιν, καὶ ὅλα τὰ βατιλικὰ φορέματα καὶ τὴν κορώναν, καὶ παλάτιον βασιμικὸν ἔκαμαν, καὶ εὐτρέπισαν αὐτό. Kai ἕτξι ἐπῆραν αὐτὸν τὸν ὑποψήφιον βασμλέα, nai ἐπὴ-γαν ἐν τῇ μητροπόλει Duo αδελφείας ὅτι ἐχεῖ ἔχα-pes τὸν ϑιρόνον τοῦ βασιλέως, καὶ ἐκεῖ ἴ ἐκαθέξ, eo καὶ ἐφόρει τὴν βασιλικὴν κορώναν καὶ τὰ βασιλικὰ φορέματα' xai ἐστέφθη ἀπ᾽ αὐτὸν τὸν μη-
(1) ὃ Θειὸς νὰ Sup.
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
τοῦ Αγίου Μάρκον" χαὶ δὲν εἶναι ἡ ἡ χαθολικαῖς πόρταις, ἀμὴ εἶναι τῶν Παραχ)ησίων' ὅτι ἡ καθολικαῖς ἦσαν " πολλὰ μεγάλαις καὶ ὑπερθαύ-μασταις. Καὶ οὐ μόνον τοῦτα ἐπῆραν, ἀμὴ καὶ τὴν ὑπερθαύβαστον καὶ ἐξάκουστον ὰ γίαν Τράπεξαν τῆς αὐτῆς ἁγίας Σοφίας, τὴν πολύτιμον χαὶ ὡραιοτάτην, εὔγαλαν ἀπὸ τὸν ναὸν χαὶ τὴν ἔϑαλαν εἰς τὸ καράξι. Καὶ αἱ καθὼς ἔκαμναν ἄρμενα καὶ ἐπήγεναν εἰς τὴν Βενετίαν, ὦ τοῦ θαύματος, πλησίον τῆς νήσου τοῦ Μαρμαρᾶ ἄνοιξε τὸ χαράξι, καὶ ἔπεσεν εἰς τὴν ϑάλασσαν ἡ Aya Τράπεξα, καὶ ἐξούλησε, καὶ εἶναι ἐχεῖ ἕως τὴν σήμερον. Καὶ τοῦτο εἶναι φανερὸν, καὶ τὸ μαρτυ-ροῦν οἱ πάντες, διότι ὅλον τὸ μέρος ἐχεῖνο, ὅταν κάμνῃ φουρτοῦνα, ἡ ϑάλασσα En χάμνει χύ-ματα φοθερά" εἰς δὲ τὸν τόπον ὅπου εἶναι ἡ ἀγία αὐτὴ Τράπεξα εἶναι γαλήνη, καὶ δὲν ταράσσεται ἡ Θάλασσα. Καὶ ὑπαγένουν τινὲς ἐκεῖ μὲ περάματα, καὶ λαμβάνουν ἀπὸ τὴν ϑάλασσαν ἐχείνην, ὅπου εἶναι ἡ Αγία Τράπεξα, χαὶ μυρίξει Say μασιώτατα μυρωδίαν ἀπὸ τὸ ἅγιον μύρον ὁποῦ ἔχει καὶ τῶν ἄλλων ἀρωμάτων, Opus ὦ ὡς ἐξασί-. λευσαν οἱ Βενέτικοι. τὴν Κωνσταντινούπολ ιν»
ἐδασῦῶευσαν nai οἱ i Pouator τὴν ἀνατολήν. Καὶ ὁ βασϑεὺς ὁποῦ ἔγινε πρῶτος εἷς τὴν Ἀνατολὴν, ὁποῦ ἐγράψαμεν ἄνωθεν, Θεόδωρος Λάσκαρις, ἐπέρασε τὸ βασίλειόν του δέχα ὀχτὼ χρόνους χα)ῶς nai ϑεαρέστως, rai ἠσθένησε, καὶ ἀπέθανε.
(1) Var, ἦταν.
, Curox. Norices.
ΧΧΧΙΙ τριάντα ἑπτὰ χρόνους ἀπὸ χτίσεως χόσμου, μηνὸς δεκεμϑρίου. Εἰς τὰς ἡμέρας τούτου τοῦ Basdé ἕως, ὁ ἐπίσκοπος Δομένεκος μετετέθη εἰς τὴν ἐπισχοπὴν Σ' ὑταγῶνος. ὁ ad), φὸς τούτου, ὁ χύρης ἰωάννης 3 μετετέθη ἀπὸ τῆς ἐπισχοπῆς Ἐξέρου εἰς τὴν ἕπαχτον μητρόπολιν. ὅμως ὁ ὁ βασϑεὺς ἀσθενήσας ἀπέθανε, χαὶ ἐτάφη ἐντίμως τ παρὰ παντὸς τοῦ λαοῦ.
To τῆς βασιλείας ἰωάννου τοῦ Βατάτζη,
σιεὺς, καθὼς ἐσυμφώνησαν, ὅτι τόσον καιρὸν νὰ ἔχουν τὸ βασίλειον οἱ Βενέτιχοι, χαὶ τότε νὰ ἔν Enr παλιν εἰς αὐτὸν, ὡς πατρικήν του. ὡς ἥχουσαν δὲ τοῦτο οἱ Βενέτιχοι, ἔκαμαν τέχναις πολ-
λαῖ:, nai ἐξώδιασαν rai à βών πολὺν, μήπως καὶ ἀπομείνῃ τὸ βασώειον αὐτῶν. ἀμὴ ἀπέτυχαν ἀπὸ τὴν βουλὴν nai ἀπὸ τὸν σχοπὸν ὁποῦ ἐμετροῦσαν,, διότι τὸ χονσέγιον τῆς πόλεως τῶν Φραγγῶν εἶδαν τὰς συμφωνίας, ὁπον εἶχαν ἀπ᾽ ἀρχῆς ὁ βασιλεὺς Βαλδοδῖνος μετὰ τῶν Βενετίκων, χαὶ τελείως δὲν εἶδαν δῶρα, οὐδὲ πρόσω-πον, μόνον ἔδωχαν τὴν βασιλείαν τοῦ υἱοῦ Βαλ-δοξίνου.
Ἐἔλαξε δὲ τὴν βασιλείαν ὁ υἱὸς τοῦ Βαλδοξινου, καὶ ἐχάθησεν εἰς τὸν βασιλικὸν ϑρόνον βα-σιμεὺς, ai ἐπέδλεπε τὴν βασιλείαν αὑτοῦ" καὶ πάντοτε ἐφυλάγετο καὶ ἐπρόσεχε, ἵνα μὴ γένῃ ἐπιξουλὴ εἰς αὐτὸν, καὶ χάσγ τὴν βασιλείαν, καὶ ἔρεμιν εἰς τὸ βασίλειον ὅπου €; καὶ ἐφοβεῖτο τ πολλά. Λοιπὸν ὡσαν ἀπϑβθνεν εἰς τὴν ἀνατολὴν ὁ βασιλεὺς ἰωάννης ὁ ὁ Δούκας 6 Ba τάτζης, ἔγινεν ὁ υἱὸς αὐτοῦ Θεόϑωρος, καὶ ἐθασίλευσε χρόνους πέντε. Καὶ χαταλαδὼν τὸν
(1) Μέπιε erreur que celle commise par la Chronique de Morée. Baudoin}Il était le frère , non le fils de son prédévesseur, qui était Robert de Courtenai et non Baudoiu Let,
χόσμον καὶ τὰ τοῦ χόσμου, ὅτι εἶναι μάταια καὶ πρόσκαιρα, ὅλα ματαιότης, χατὰ τὸν Ἐχκλησιαστὴν, καὶ κατὰ τὸν Θεῖον Aa6id, πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης, τουτέστιν, ὅλα τὰ ἀνθρώπινα εἶναι ψεύστιχα τοῦ χόσμου τούτου τοῦ φθαρτοῦ τὰ πράγματα, ὅτι σήμερον τὰ ἔχομεν, καὶ αὔριον τὰ ὕστερούμεθα, ἀμὴ ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ εἶναι αἰώνιος χαὶ ἀτελεύτητος" διὰ τοῦτο ἀφῆκε τὴν βασιλείαν του, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸ μοναστήριον τῶν Σουδάντρῶν, καὶ ἐγίνη γαλόγερος, καὶ ἤρεσε τῷ Θεῷ ἀπὰ τὴν πολλὴν ἀρετὴν ὁποῦ εἶχε nai τὴν ταπείνωσιν" καὶ ἐχεῖ ἐν τῷ μοναστηρίῳ ἀπέθανε.
Καὶ ὡσὰν ἐπῆγεν ἐτοῦτος ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ μοναστήριον, ἔλαξε τὴν βασιλείαν ὁ Μιχαὴλ, ὁ πρῶτος τῶν Παλαιολόγων, ὁ ὁποῖος ἐξασίλευσε χρόνους xd’, καὶ ἐλατίνιξε. καὶ ὡς ἔλαθε τὴν βασιλείαν, εἶχε μεγάλην λύπην νὰ ἔχουν οἱ Φράγγοι τὸ βασίλειον, καὶ οἱ Ῥωμαῖοι ὁποῦ τὸ γίξετο πῶς νὰ τὸ ἐπιχειρισθῇ, καὶ μὲ τί τέχνην νὰ τὸ λάβῃ, καὶ νὰ καθήσῃ εἰς τὸν βασιλικὸν ϑρόνον τῆς ἹΚωνσταντινουπόλεως βασιλεὺς, νὰ ἀποδιώξῃ τοὺς Φράγγους" καὶ ἦτον εἰς μεγάλην ἀδημονίαν, καὶ εἶπε τὸ μυστήριον τινῶν ἐδικῶν τον φρονίμων ἀνδρῶν, καὶ αὐτοὶ τὸν ἐσυμξούλευσαν νὰ ὁμιλήσῃ μετὰ τῶν Γενοξέξζων, νὰ κάμῃ συμφωνίαν, χαὶ μετ᾽ αὐτῶν τὴν βοήθειαν ϑέλει πάρει τὴν Κωνσταντινούπολιν. Καὶ ἔτξι ἔστειλεν εἰς τὸν Γαλατὰν εἰς τοὺς Γενοδέξους, ὁποῦ ἐκαθέξουνταν ἐχεῖ πραγματευτάδες μεγάλοι καὶ μπάϊλοι, ἥγον κόνσουλοι, καὶ ἑἐταξέ τοὺς τὸν Γαλατὰν νὰ τὸν ἔχουν, καὶ va μὴ δὲν πλερώνουν εἰς κανένα τόπον τῆς βασιλείας αὐτῶν κανένα δάτξιον, ἤγουν χουμέρκι. Καὶ ἔτξι τοῦ «οὔ » καὶ ἔχαμαν κάτεργα ἑξῆντα,
φουσα Ἢ πολλὰ, καὶ ἦλθε nai ἀπόκλεισε τὴν πολιν στερεᾶς nai Ξαλάσσης"᾽ καὶ ὡς τὴν , ἐσφάλισε, καὶ ἄρχησε καὶ τὴν ἐπολέμα δυνατὰ ἡμέραν καὶ νύχτα, τὰ κάτεργα ἀπὸ τὴν ϑάλασ-σαν, καὶ τὰ φουσάτα ἀπὸ τὴν στερεὰν, ὁ βασι-
4) Constantinople fnt pris par surprise par Alexis Stratégopule en 1264.
NOTICE
λεὺς, ὁποῦ ἤτονε μέσα, ὁ Βαλδοξῖνος ὁ Φράγγος, ὡς εἶδεν ὅτι νικᾶται ὑπὸ τοῦ βασιλέως τῶν Ῥωμαίων ἐκατέφυγε μὲ ὅλους τοὺς Φράγγους τοῦς χονσέγιου αὐτοῦ, χαὶ τοὺς" ἄλλους ὁποῦ εἶχε μετ᾽ αὐτοῦ μὲ φυλαχάτοραξϊ, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὰ παλαιὰ παλάτια καὶ ἐρ γυλάχθη. Εἶχε δὲ καράξι ἐξαχουστὸν καὶ Θαυμαστὸν καὶ δυνατὸν μεγάλον καλὰ ἁρματωμένον, καὶ πρὶν νὰ περιλάξουν οἱ Ῥωμαῖοι τὴν πόλιν, ἐμπῆκεν αὐτὸς μὲ τὸν λαόν του μέσα, nai ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Πόλιν, nai ἐπῆγεν εἰς τὴν Μονεμξασίαν. ὁ δὲ βασι εὺς τῶν Ῥωμαίων, αὐτὸς ὁ Μιχαὴλ ὁ Παλαιολόγος, ἦλθε καὶ Eure μέσα εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἐπῆγε καὶ ἐπροσχύνησεν εἰς τὴν À ay Σοφίαν. Καὶ ἀπῆλὅλος, καὶ ἐσυναπάντησαν αὐτὸν καὶ τὸν ἐπροσχύνησαν. Kai ἔτξι τὸν ἐπῆραν nai τὸν ἐπῆγαν εἰς τὸ βασιλικὸν παλάτι, ai ἐπέλαξε τὸ βασίλειον, ὥσπὲρ3 τὸ εἶχον ἀπ᾽ ἀρχῆς οἱ Ῥωμαῖοι, εἰς τοὺς χρόνους, ἀπὸ κτίσεως χόσμου, ἔξη χιλιά-δὲς καὶ ἑπταχοσίους ἐξῆντα δύο, ἰουλίου χ΄, ἡμέρᾳ πέμπτη. ὥμως ὁ βασιλεὺς Βαλδοέῖνος ἔφυγεν ἀπὸ τὴν πόλιν, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Moveuἔασίαν, καὶ εὑγῆκεν ὁ πρίγκιποςϑ rai ἐσυναπάντῆσεν αὐτόν. Καὶ τὸν ἐπροσχύνησε μετὰ πάσης τιμῆς καὶ εὐλαξείας ὡς βασιλέα αὐτοῦ. ὦ δὲ βασι εὺς ἐμίσευσε nai ἐπῆγεν εἰς τὸν πάπαν μὲ βίαν, καὶ εἰς τοὺς ῥηγάδες, καὶ εἰς τοὺς δούκιϑες, χαὶ εἰς τοὺς κόντιθες διὰ νὰ τοῦ δώσουν βοήθειαν, νὰ γυρίσῃ νὰ φρλεμήσῃ τὸν βασι έα, νὰ πάρῃ τὴν ec ut MP ΔΝ δὲν τὸν ἤχουφσαν. οὕτως ἔμεινε βασιλεὺς χύριος εἰς τὴν βασιλείαν Κωνσταντινουπόλεως αὐτὸς ὁ Μιχαὴλ ὁ Παλχιολόγος. Kai εἰς τὰς ἡμέρας ἐτούτου ἐπῆρεν ὁ σουλτὰν Ὀρκάνης τὴν Προῦσαν, ἡ ὁποία ων ϑρόνος τῶν ῥηγῶν ὑπὸ τῆς Βιθυνίας" διότι ἔκαμε μάχην μὲ τὸν αὐτὸν βασιλέα, καὶ ἔγινε πόλεμος δυνατὸς καὶ μέγας ἀνάμεσα αὐτῶν, καὶ τότε ἐπῆρε τὴν αὐτὴν Προῦσαν, ἦσαν χρόνοι ἀπὸ Χριστοῦ γεν-
(4) Var, φυλάκτορας.
(3) Var. ὡς.
(3) Le prince était alors prisonnier en Asie depuis sa défaite en Pélagonie l'an 1259,
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
νήσεως at y'3,O δὲ βασιλεὺς, ὡς ἔλαδε τὴν Rave σταντινούπολιν, ἐχάρη πολλὰ, καὶ τὸν Θεὸν εὐχαρίστησε, πῶς εἰς τὰς ἡμέρας αὐτοῦ τὸν ἠξίωσε καὶ ἔλαξεν αὐτὴν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν Φραγγῶν.
Περὶ δὲ τῆς Προύσας, ὁποῦ ἔλαθεν ὁ σουλτάνος, ἔπεσεν εἰς λύπην μεγάλην, καὶ ἔκλαυσε καὶ ἐθρή-νησε, πῶς ἐγίνη ἡ αὐτὴ παραχώρησις εἰς τὰς ἡμέpas αὐτοῦ.
Βασιλεύοντος τούτου τοῦ βασιλέως κυρίου Μικαὴλ τοῦ Παλαιολόγου εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἀφέντευε τὴν Ἑλλάδα ὅλην ὁ κύριος Ἰωάννης, Κοκυτούνης τὸ γένος του, καὶ ἐλέγετο δεσπότης τῆς Ἰυλλάδος. Éd)dda λέγεται ἀπὸ τοῦ “Λυκοστομέου τὸ ποτάμι, καὶ ἡ Λάμρσα καὶ τὸ Ζντοῦνι, καὶ παγένει τὴν Μοδονέτξαν, καϊκατα-- Exiver κάτωθεν, καὶ λέγεται ᾿λλάδα. À πὸ δὲ τοῦ Λυχοστομίον τὸ ποτάμι καὶ ἡ Λάρισσα λέ-γεται δευτέρα Θεσσαλία. Λοιπὸν ὁ δεσπότης ἐτοῦτος» ὡς ἔμαθεν ὅτι ὁ Μιχαηλ ὁ Παλαιολόγος ἔγινε Bardeds εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, τοῦ ἐχαχοφάνη πολλὰ, διότι ἦτον ἄξιος καὶ φρόνιμος, χαὶ ἐφοξήθη μήπως καὶ πάρῃ καὶ τὸ βασίλειον αὐτοῦ, καὶ ἐξολοθρεύσῃ αὐτὸν, καὶ ἔλε) eye πολλὰ καχὰ κατ᾽ αὐτοῦ. ὦ βασιλεὺς δὲ, ὁ αὐτὸς Παλαιολόγος, ὡς ἔλαθε τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἔμαθε τοῦτα τοῦ δεσπότου τῆς Ελλάδος, καὶ ἔκαμε φουσάτα, χαὶ ἀπέστειλε νὰ τὸν πολεμήσῃ. Καὶ αὐτὸς ὁ δεσπότης ἔμαθε πῶς ὁ βασι εὺς στέλλει τὰ φουσάτα καταπάνω tou, καὶ ἔστειλε δωρήματα μεγάλα εἰς τὸν πρἴγκιπον τρῦ Μωρέως τὸν μισὲρ Γουλιέλμον νὰ τοῦ βοηθήσῃ" ὁμοίως ἔστειλε καὶ εἰς ἄλλους ἀφένταις, ὅπου καὶ ἂν ἦσαν Φράγγοι" καὶ ἔτξι ἐσύναξε πολλὰ φουσάτα, χαὶ ἐπολέμει μετὰ τοῦ βασιλέως τὰ φουσάτα ὡσὰν ἤἥλθαν ἀπάνω του. Καὶ δὲν ἐδυνήθησαν νὰ τὸν γικήσουν, μόνον ἐστράφησαν εἰς τὸν βασιλέα χωρὶς καμίαν νίχην, χαὶ ὁ δεσπότης ἔμεινεν εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ πάλιν ἀφέντης. ὁ δὲ πρίγκιπος τοῦ Μωρέως χαὶ οἱ ἄλλοι ἀφέντες, ἐπῆγεν ὁ καθ᾽ ἕνας εἰς τὸν τόπον του, ἐχεῖ ὁποῦ ἀφέντευαν.
(1) Le texte dit 4360 ; il ÿ a erreur d’un siècle, (2) IL est connu sous le nom de Coutroulis.
mms ἠσθένησε, καὶ εἶδε καὶ ἐπλοροφορήθη ἀπὸ ἕνα νόμιμον, καὶ τὸν ἄλλον νόθον 3, Καὶ ὁ μὲν νόμιμος ἤκουε τὸ ὄνομά του Νικηφόρος, ὁ δὲ ἄλλος ὁ νόθος ἥκουε Θεόδωρος. Καὶ ἔκαμε κληρονόμὸν εἰς τὸ δεσποτάτον αὐτοῦ Νικηφόρον τὸν υἱὸν αὐτοῦ" ἀφῆκε δὲ καὶ τοῦ νόθου Θεοδώρου ἕνα μέρος. Τοῦτος δὲ ὁ Νικηφόρος δὲν εἶχε πράξιν καὶ γνῶσιν, καθὼς τὸν πατέρα του, ἀμὴ ὁ νόθος εὐ-γῆκεν ἀνδρειομένος καὶ ἀξυώτατος. Λοιπὸν τοῦτος ὁ Νικηφόρος ἔκτισε τὴν Νέαν Παάτραν, καὶ χά-στρον ἔκαμε διὰ φύλαξιν, καὶ ἄρχησε νὰ πολεμῇ μὲ τὸν ἀδελφόν τον τὸν νόθον, διὰ νὰ τοῦ πάρῃ τὸν τόπον ἐχεῖνον, ὁποῦ τοῦ ἀφῆκεν ὁ πατέρας του. Τοῦτος ὁ δὲ ὁ ἀδελφός του ὁ νόθος εἶδεν, ὅτι δύναμιν δὲν ἔχει νὰ πολεμήσῃ μὲ τὸν ἀδελφὸν του τὸν Νικηφόρον » καὶ ἔκαμεν ὡς φρόνιμος. Καὶ ἐν τῷ ἅμα ἔδοαμε καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολινδ, χαὶ ἐπροσκύνησε τὸν βασιλέα, καὶ . ἔταξέτον νὰ τοῦ δώσῃ τὸν de), φὸν αὐτοῦ Νικηφόρον δεμένον εἰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ. ἀκούσας τοῦτο ὁ βασιλεὺς ἐχάρη, καὶ ἠγκαλιάσθη αὑτὸν, χαὶ ἔτξι τὸν ἔκαμε σεδαστοχράτορα εἰς ὅλα του τὰ φουσάτα. ἀχούσας δὲ τοῦτο ὁ αὐτὸς Nomgépos δεσπότης τῆς μλλάδος, ὅτι ὁ ὁ ἀδελφός του ὁ νόθος ἐπῆγε καὶ ἐπροσχύνησε τὸν βασιλέα, ἐσφάγη μέσα εἰς τὴν καρδίαν, ἵνα μὴ ϑανατώσῃ αὐτόν.
Καὶ εἶχαν ἀδελφὴν εὐμορφοτάτην, A xaixapqupéνην ἀπὸ χεφαλὴν καὶ ὶ ὅλον τὸ κορμὶ » ὡς δευτέραν Ἑλένην τοῦ Μενελάου. Χωρίς νὰ στολισθῇ, τὸν στολισμένη ἀπὸ τὰ κάλλη τῆς τὰ εὔμορφα, καὶ ἔδωκέ τὴν γυναῖκα τοῦ μισὲρ Τουλιέλμου, τοῦ πριγκχίπου τοῦ Μωρέως, διὰ νὰ τὸν ἔχῃ βοήθειαν εἰς τοὺς πολέμους" ai ἔδωχέ του προικίον ἑξήντα χιλιάδες ὑπέρπυρα, καὶ ἔκαμαν τὸν γάμον εἰς τὴν Παλαιὰν Παάτραν, καὶ ἐπῆρεν ὁ πρίγκιπος αὐτὴν διὰ γυναῖκα του εὐλογητωοῖν. Καὶ ἔτξι ἐπῆγεν ὁ ὁ ἀδελφὸς αὐτῆς Ν ικηφόρος εἰς τὸ δεσποτάτον αὐτοῦ εἰς τὴν [λλάδα. ὄμως οἱ ἀφέντες τῆς
(1) Var. εὐγολιτιχδν,
(3) Var. βαστάρδον,
(5) Constantinople n'élait pas encore reprise par les Grecs ; elle ne le fut que deux ans après, en 1264, C'est la mème erreur qu’a commise la Chronique de Morée,
᾿Αθήνας", τῆς Μοϑονίτζας, τῆς Edpirou ai τῶν Δώδεκα Νησίων, ὁποῦ ἔδιδαν τέλη πρὸς αὐτὸν τὸν πρίγκιπον τοῦ Μωρέως, ὡς ἂν λέγομεν χα-ράτξι, ὡμοφώνησαν, καὶ ἠθέτησαν μὲ τοῦτο τὸν πρίγκιπον, καὶ ἐσύναξαν φουσάτα πολλά.
Καὶ ἐμήνυσε καὶ τοῦ γαμδροῦ του τοῦ ἀφεντὸς τῆς Καριτήνου, διότι τοῦ μέγα κύρι τοῦ ἀφεντὸς τῆς ᾿Αθήνας τὴν ἀδελφὴν εἶχε γυναῖχα αὐτὸς τῆς Καριτήνου ὁ ἀφέντης, καὶ ἦτον ἄξιος τοῦ πολέpou. Ἡσαν δὲ τοῦτοι οἱ πέντε ὁποῦ ἐσυνάχθησαν χαταπάνω τοῦ πριγχίπου. Kai ὅταν ἦλθεν ὁ καιpôs νὰ δώσουν τὰ τέλη πρὸς αὐτὸν τὸν πρίγκιπον, τοῦ ἐμήνυσαν ὅτι δὲν τοῦ χρεωστοῦν χανένα τίnotes, οὐδὲ τοῦ δίδουν, μόνον τὸν ἔχουν ὡς ἕνα τους ἀδελφὸν, καὶ τέλη δὲν τοῦ δίδουν. ἀχούσᾶς δὲ τοῦτο ὁ πρίγχιπος, ἐθυμώθη πολλὰ, καὶ ἐν τῷ ἄμα ἀπέστειλεν εἰς ὅλον τὸ πριγκιπάτον του ἡλλάκιδες » καὶ ἔγραψεν εἰς τοὺς φλαμπουραρέους Lou , καὶ εἰς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ εἰς ὅλους τοὺς καβαλαρέους, ὅτι, εἰς τὰς ἡ τοῦ μαΐον pme νὸς, νὰ εἶναι ὅλοι συνηγμένοι εἰς τοὺς κάμπους τοῦ Μεγαλίου 3, Kai ἔτξι χατὰ τὸν ὁρισμόν του ἐσύναχθησαν. Καὶ ὡσὰν τὸ ἔμαθαν ἐτοῦτοι οἱ ἀφέντες, ἐμαξώχθησαν ὁμοῦ αὐτοὶ, καὶ ë rt κιπὸς τοῦ Μωρέως, rai ἐπῆραν τὰ φογσάτα τοὺς καὶ ἦλθαν εἰς τὴν Κόρινθον, καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖ ἦλθαν καὶ ἀπέρασαν τὴν σκάλαν τοῦ Μέγαρ. Κα αἱ 6 μέγας κύρις καὶ οἱ ἄλλοι ἀφέντες μετὰ φουσάτα τοὺς ἦλθαν καὶ ἐσυναπαντήθησαν εἰς τὸ βουνὸν τοῦ ἹΚαριδίου" χαὶ ἐκεῖ ἔδωκαν πόλεμον μέγαν χαὶ φοβερὸν, καὶ ἔγινε σφαγὴ πολλὴ καὶ θρῆνος εἷς τὰ φουσάτα. Καὶ τέλος ἐνίκησεν ὁ πρίγκιπος χαὶ ὁ μέγας κύρις τῆς ᾿Αθήνας, καὶ οἱ ἄλλοι ἐτζακίσθησαν nai ἔφευγαν. Kai ὁ πρίγκιπος μὲ τὰ φουσάτα του τοὺς ἐχαταδίωχνε καὶ τοὺς ἐκατέσφαξε, καὶ ἔδραμαν nai ἐμπῆκαν μέσα εἰς τὴν Θήξαν καὶ ἐσφαλίσθησαν. Καὶ αἱ ὁ πρίγκιπος . ἦλθεν ἀπ᾽ ἔξω καὶ ἐτέντωσε, καὶ μὲ τὰ φουσάτα τοὺ ἐδιαγούμιξε τοὺς τόπους αὐτῶν. ὡς δὲ εἶδαν τοῦτοι μέσα ἀπὸ τὸ κάστρον, ἤγουν ἀπὸ τὴν (1) Le seigneur d'Athènes ne revint de France que l'année suivante, et avec le titre de due,
(2) C'est-à-dire Méagare, La lettre/ remplace souvent la lettre r.
NOTICE
Θήδθαν, ὅτι τοὺς νιχᾷ καὶ τοὺς ϑανατώνει, ἔστειλαν τὸν μητροπολίτην, ἤγουν τῶν Θηδῶν, καὲ ἄλλους χρησίμους ἄνδρας, καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν πρίγκιπον ἀπὸ μέρος αὐτῶν" χαὶ ἐξητοῦσαν συμπάθιον καὶ ἐλεημοσύνην, καὶ εὐσπλαγχνίαν νὰ κάμῃ εἰς αὐτοὺς νὰ τοὺ δεχθῇ, καὶ νὰ τὸν ἔχουν πάλαι χαθὼς τὸν εἶχαν ἀφέντην τους" ἱκαὶ τὰ τέλη ἐκεῖνα νὰ τοῦ δίδουν, καὶ περισσότερον, καὶ πλέον νὰ μὴ δὲν φανοῦν ἐναντίοι του, οὐ δὲ παρήκοοι εἰς ὅ, τι τοὺς ὁρίσῃ. ὁ δὲ πρίγκιπος, ὡς εἶδε τὸν ἀρχιερέα καὶ ἐκείνους τοὺς χρησίμους ἄνδρας, καὶ ἤκουσε τοὺς λόγους αὐτῶν, ἐχατα-πραῦνεν ὁ ϑυμὸς αὐτοῦ, καὶ ἡ ὀργὴ ὁποῦ εἶχε πρὸς αὐτοὺς ἰὰ τοὺς ϑανατώσῃ 1, καὶ ἐσυμπάθη-σεν pes, δὲ ἀφέντην τῆς Καριτήνου, τὸν μισὲρ Τξεντερρὲ τὸν ἀνεψιόν του, ὠργίσθη τόσον, καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ τοῦ συμπαθήσγ,, διατὶ ἦτον ἐπίξουλός του mai τὸν ἐπιξδουλεύθη, καὶ ἐπὴγε καταπάνω του. ὡς δὲ εἶδεν, ὅτι δὲν τὸν συμπαθεῖ, ἔδεσε τὸν λαιμόν του μὲ τὸ χαπίστριον τοῦ ἀλόγον, καὶ ἤφεράν τον γονατιστὸν, καὶ ἔξ-ῥηξάν τὸν εἰς τὰ ποδάρια τοῦ πριγκίπου, καὶ ἔχοαξε μὲ μεγαλην φωνὴν, ἐλεημοσύνην διὰ τοὺς οἰκτιρμοὺς τοῦ Θεοῦ. ὁ δὲ αὐτὸς πρίγκιπος ἦτον φυσιχὰ καλὸς εἰς τὴν γνώμην καὶ εὔσπλαγχνος, καὶ ἐσυμπάθησεν αὑτὸν, καὶ δὲν τὸν ἐθανάτω-σεν" ἀμὴ τὸν τόπον tou ἐπῆρε, διατὶ τὸν ἐπιξουλεύθη χωρὶς καμίαν αἰτίαν. Καὶ ἔτξι ἐχαβδαλί-χευσεν ὁ πρίγχιπος εἰς τὴν Θήδαν, καὶ ἐχαθαλίκευσαν ai οἱ ἄλλοι ἄφεντες, καὶ ἔκαμαν αὖ-τοῦ συνοδίαν ὡς ἀφέντην τους, χαὶ τὸν ἤφεραν ἕως εἰς τὴν Ὑγκην᾿" nai ἐκεῖ πάλιν ὑποσχέθησαν, ὅτι τὰ τέλη; ὁποῦ τοῦ ἔδιδαν, νὰ τοῦ τὰ δίδουν χωρὶς καμίας ἐναντιότητος, καὶ ἔτξι τὸν ἐπροσχύνησαν. Καὶ τοὺς ἔδωκε ϑέλημα, καὶ ὑπῆγε καθ᾽ ἕνας εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ. Μετὰ δὲ καιρὸν ὀλίγον, ἔδωχε πάλιν τοῦ ἀνεψιοῦ αὐτοῦ τὴν ἀφεντίαν, ἤγουν τὴν Καρίτηνον.
Ésrovtas νὰ γένῃ ὁ αδελφὸς αὐτοῦ τοῦ Νι-
(1) Var. ἀπεθάνγ,
SUR LA CHRONIQUE DE MOREE
χηφόρου, ὁ Θεόδωρος 6 νόθος, ὁποῦ ἐγράψαμεν ἄνωθεν, σεβδαστοχοάτωρ τοῦ βασιλέως τῶν Ῥωμαίων Μιχαὴλ τοῦ Παλαιολόγου, ἀνάφερε πρὸς τὸν βασιλέα, ὅτι νὰ τοῦ δώσῃ τὰ φουσάτα, νὰ ἔλθη νὰ πολεμήσῃ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν δεσπότὴν, αὐτὸν τὸν Νικηφόρον, νὰ τοῦ réon τοὺς τόποὺ: αὐτου. Καὶ Et τοῦ ἔδωκε ϑθημα, χαὶ ἐπῆρε τὰ φουσατά. Καὶ εὐγῆχεν ἀπὸ τὴν πόλιν, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸ μέρος τῆς ἀδριανουπό) eus. καὶ ὡς τὸ ἤκουσεν ὁ δεσπότης, αὐτὸς ὁ Νιχηφέρος, τῆς ὥρας ἔστειλεν ἀποχοισαρίους εἰς τὸν γαμδρὸν αὐτοῦ τὸν πρίγκιπον τοῦ Μωρέως, λέγων-τας, ὅτι ὁ ἀδελφόςτου, ὁ σεθαστοχράτωρ τοῦ βα- Gus, ἔρχεται μὲ δύναμιν μεγάλην νὰ τὸν ro λεμήσῃ. Ἀκούσας δὲ τοῦτο ὁ πρίγκιπος ἐλυπήθη πολλὰ, καὶ ἐπῆρεν ὅλους του τοὺς πρώτους φ)αμπουραρέους nai ous πρωεστοὺς χαὶ ἦλθεν εἰς τὴν Παλαιὰν Παάτραν. ἕτξι καὶ ὁ γυναικάδε).-
φόςτου, αὐτὸς 6 δεσπότης Νιαηφέρος, ἦλθεν ἀπὸ τὴν Ἐλλάδα εἰς τὸ Νιόπακτον, χαὶ ἐπέρασε μὲ τὸ πέραμα εἰς τὸν Δράπανον, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Παλαιὰν Πάτραν, καὶ ἔσμιξε τὸν γαμδρόν του τὸν πρίγκιπον, καὶ ἔχαμαν χαραῖς μεγάλαις, καὶ ἐκεῖ ἔκαμαν κονσέγιον, καὶ ὡμοφώνησαν νὰ πᾶσι χαταπάνω τοῦ σεδαστοκοάτορος, τοῦ νόθον, ὁποῦ εἶχε τὰ φουσάτα τοῦ βασϑέως. Καὶ ἔτξζι ὑπῆγεν ὁ δεσπότης καὶ ἐπέρασεν εἰ; τὸ Νιόπαιτον, χαὶ ὑπῆγεν εἰς τὴν ἄρταν , χαὶ εἰς ἀ)-λους τόπους, μαξώνωντας φουσάτα. Καὶ ὁ πρῷ- “nos ἐσυχώθη ἀπὸ τὴν Παλαιὰν Πατραν, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἀνδραδίϑα, nai ἀπέστεῶε χαὶ nd Gay ὅλα τον τὰ ψουσδίε: Καὶ ἐμαξώχθησαν ἐκεῖ, χαὶ τῆς ὥρας ἐπέρασε μὲ πλευσίματα εἰς τὴν ἕἔπαχτον ἀπὸ τὸν Δράπανον" καὶ ἐπῆγεν εἷς τὴν ᾿λλάδα, καὶ ἔσμιξε τὸν αὐτὸν γυναιχάδελφόν τον τὸν δεσπότην μὲ τὰ φουσάτα του. Καὶ ἐπή- “ἕναν νὰ σμίξουν τὸν σεδασζονράτορα νὰ τὸν πολεμήσουν. Καὶ ὡς ἐχίνησαν, ἦλθαν εἰς τὸ σύvopoy τοῦ βασιλέως ὁποῦ ἐχώριξε, καὶ ἦτον ἢ
κάστρον, τὸ ὁποῖον τὸ λέγουν Σέρδεια, καὶ ἔπιασαν ἀνθρώπους ἀπ᾽ ἐνεῖ, χαὶ ἠοώτησαν, εἰς ποῖον τόπον εὑρίσκεται ὁ σεδαστοκράτωο μὲ τὰ φουσάτα του" καὶ αὐτοὶ τοὺς εἶπον, ὅτι aux εἰς
em
τὴν ἀϑριανούπολιν, εἰς τοὺς μεγάλους κάμπους, ἐκεῖ εὑρίσκεται τεντωμένος, χαὶ καθέζεται, χαὶ Se νὰ ἔλθη ἐδὼ γυρεύωντάς σας. Ἀκούσας τοῦτο ὁ πρίγκιπος χαὶ ὁ δεσπότης, ἔλαθαν μέγαλην χαρὰν, καὶ τοὺς λόγους τούτους εἶπαν καὲ εἰς τὰ φουσάτα tous, χαὶ τὰ ἐχαροποίησαν χαὶ τὰ ἐστερέωσαν" χαὶ ἔτξι ἐκαδαλίκευσαν, καὶ ἦλ.- Gay εἰς τὰ μέρη τῆς Πελαγωνίας", Καὶ τότε ὁ σε-δαστοχράτωρ τὸ ἔμαθε, καὶ ἐχώρισε τοὺς χαθα-λαρέους,, καὶ τοὺς ἔκαμε μὲ μερτικὰ,, καπετα-νέους εἰκοσιεπτὰ, καὶ ἐδιώρθωσε χαλὰ τὰ φου-σάτα του. Καὶ ὡς φρόνιμος ὁποῦ ἦτον, ἐσυλλο-γίπθη εἰς τὸν ἑαυτόν τον χαὶ εἶπεν" ὦτι ἂν σμίξω ἐγὼ μὲ τὸν πρίγχιπα τὸν γαμθρόν μου, καὶ μὲ τὸν ἀδελφόν μου τὸν δεσπότην, νιχοῦσί με, χαὶ πλέον εἰ; τὸν βασιλέα δὲν ἔχω πρόσωπον, μόνον ἐντροπὴν καὶ ὀνειδισμούς. Καὶ τὴς ὥρας γράφει γράμματα πρὸς τὸν ἀδελφὸν tou τὸν Νιμηρόρον τὸν δεσπότην, λέγωντας Et ἀδελφὲ, à ἂν ϑέλῃς χαθὼς τὸ εἶχες, nai νὰ γένῃς μέλος τοῦ βασιλέως νὰ σὲ τιμήσῃ, καὶ νὰ σὲ αὐξάνῃ πέρισσοτέρως, ὅταν ἔλθωμεν εἰ; πόλεμον, φὐγε σὺ μὲ τὰ φουσάτα σου, χαὶ ἄφες μὲ νὰ πολεμήσω τὸν πρίγκιπον νὰ τὸν νικήσω, νὰ λάξω τιμὴν ἀπὸ τὸν βασϑέα, καὶ ϑέλεις ἀναπαυθῇ καὶ ἐσύ. Kai ἔτξι τοῦ ἔστειλεν ἄνθρωπον πιστὸν, καὶ ἔϑωχέ του χρυφῶς ἀπὸ τὸν πρίγκιπα τὴν γραφήν. Ὁ δὲ δεσπότης, ὡς εἶδε τὸ γράμμα, ἔστερξε τὸν λόγον τοῦ ἀδελφοῦ τον χαὶ τοῦ ἀπέστειλεν ἀπόχρισιν μὲτὸν ἄνθρωπον, ὁποῦ τοῦ ἔπεμψε τὸ γράμμα, καὶ ἔστερξε μεθ᾽ ὄρχου ὅτι νὰ τὸ κάμη, Kai ὡς ἔλα-δεν ὁ σεδαστοκράτωρρ τὸ γράμμα τοῦ ἀδελφοῦ tou, ἐχάρηκε πολλά" rai τῆς ὥρας ἐκαδαλλίχευσε καὶ ἤρχετο εἰς τὴν Πελαγωνίαν, “ai σαξδάτω ὑἡμέοᾳ ἔφθασε. Καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον τὸ πουρνὸν τὴν χυριακὴν, ἔσμιξαν τὰ δύο φουσάτα, τοῦ σεθαστοκράτορος τοῦ μπαστάρϑου ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος, καὶ τοῦ πριγκίπου καὶ τοῦ δεσπότου ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος. Καὶ τότε ἔδωκαν ἡ τρουμπέταις καὶ τὰ τύμπανα, καὶ ἄρχησαν νὰ πολεμοῦν. ὦ
δεσπότης, rat τὴν ὑπόσχεσιν ὁποῦ ἔδωχε τοῦ
(1) Ces événemeuts sont de l'année 1259,
ἀδελφοῦ του, ἐπῆρε τὸ φουσᾶτον του, χαὶ ἔφυγε, καὶ dignes τὸν πρίγκιπον μοναχόν του μὲ τὸ φουσάτον του, χωρὶς χαμίαν βοήθειαν. ὧταν γοῦν εἶδεν ὁ πρίγκιπος τὴν ἐπιδουλίαν τοῦ γυναικαδελφοῦ του δεσπότου, ἔλυπήθη πολλὰ, καὶ εἶπε πρὸς τὸ φουσάτον του" () ἀδελφοὶ, βλέπετε τὴν ἐπιξουλίαν, ὁποῦ μᾶς ἔκαμεν ὁ δεσπότης, καὶ τώρα νὰ γυρίσωμεν ἡμεῖς νὰ φύγωμεν, νὰ ὑπάμεν εἰς τὸν Μωρέαν, δὲν καταξοδωνόμεσθεν, ὅτι ὅλους μᾶς σφάξουν διώχνοντας, διότι ἐτοῦτοι εἶναι πολλοὶ, καὶ ἡμεῖς ὀλίγοι. καὶ μηδὲν φανοῦ-μεν ἄνανδροι νὰ φύγωμεν, ἀμὴ ἃς πολεμήσωμεν ὡσὰν ἀνδρειομένοι, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἂν ἔχωμεν ὁμόνοιαν, ὁ ἕνας ἀπὸ ἡμὰς νὰ ξίζῃ διὰ εἴκοσι ἀπὸ τρὺς ἐχθρούς. Καὶ τότε ἄρχησαν xai ἔδωκαν πόλεμον φοδερὸν., χαὶ ὁ ἀνδρειομένος ἐκεῖνος ἀφέντης τῆς Kaprmivou ἔδωχε πρῶτος εἰς τὸν πόλεμον, καὶ ἔκαμε μεγάλην φθορὰν εἰς τὸ Poudixov φουσάτον. Καὶ πολεμῶντας, ἐτξακίσθη τὸ κοντάρι τον, καὶ ἔῤῥηξέ το, Kai εὔγαλε τὸ σπα- GE του, καὶ ἔκοπτε τοὺς Ρωμαίους ὡσὰν χορτάpra εἰς τὸ λιδάδι. καὶ οἱ Φλαμπουραρέοι, καὶ ὅλον τὸ φουσάτον τοῦ πριγχίπου, ἐπολέμησαν δυνατὰ καὶ ἀνδρειωμένα. ἀμὴ τί εἶχαν νὰ κά-μουν εἰς τόσον πλῆθος; ἐκεῖ γοῦν ὁποῦ ἐπολεμοῦ-σαν, ἐσχκοτώϑη ὁ αὐτὸς ἀνδρειομένος ἀφέντης τῆς Καριτήνου,, καὶ ἄλλοι πολλοὶ Φλαμπουραρέοι, χαὶ ἄλλοι ἐξακουστοὶ ἀνδρειομένοι. ἐξδουλήθη δὲ ὁ πρίγκιπος νὰ πάρῃ μερικοὺς καδαλαρέους νὰ φύγῃ, ἀμὴ δὲν ἠμπόρεσεν, ὅτι τὸ πλῆθος τοῦ φουσάτον τῶν Ῥωμαίων τοὺς ἐτριγύρισε, καὶ τοὺς ἔβαλεν εἰς τὴν μέσην, καὶ δὲν εἶχαν ποῦ νὰ φύ- Jouy, μόνον τοὺς ἐκοτέσφαξαν μὲ ταῖς σαΐταις. Los ἔδωχαν χαὶ εἰς τὸ ἄλογον τοῦ πριγκίπου μὲ τὴν σαΐταν καὶ τὸ ἔσφαξαν, χαὶ ἔπεσε. Kai ἔδοα-μαν καὶ τὸν ἔπιασαν τὸν πρίγκιπον ζωντανὸν, καὶ τὸν ἐπῆγαν εἰς τὸν σεδαστοχράτορα καὶ τὸν ἐπαρέϑωκαν,, ὁμοίως καὶ τοὺς ἄλλους ὁποῦ δὲν ἐσχοτώθησαν εἰς τὸν πόλεμον, καὶ ὅσους ἔπιασαν ἀπ᾿ αὑτοὺς ζωντανούς. ὦμως ὡσὰν ἐνίκησεν ὁ σεβαστοκράτωρ τὸν πρίγκιπα. μὲ τὰ φουσάτα του, ὥρισε χαὶ ἔστησαν ταῖς τένταις, καὶ ἡ τέντα ὁποῦ ἐκαθέζετο εἰς αὐτὴν ὁ σεξαστοχράτωρ εἶχε
NOTICE
τέσσαρας στύλους. Τότε ἤφεραν ἔμπροσθέν του τὸν πρίγκιπα, καὶ ὅλους τοὺς καδαλαρέους ὁποῦ ἔπιασαν. Καὶ ὡσὰν εἶδε τὸν πρίγκιπα τὸν yau- Épéy του, ἐσυχώθη ὀρθὸς, καὶ τὸν ἔπιασεν ἀπὸ τὸ χέρι, καὶ τὸν ἐκάθισεν εἰς τὸ ἕνα μέρος αὑτοῦ, χαὶ γλυκέως τὸν ἐχαιρέτησε, καὶ τοῦ εἶπε" l'auἔρέ μου. δὲν ἤσουν εἰρηνικὸς νὰ χαθέζεσαι εἰς τὸ πριγκιπάτον του, εἰς τὸν Μωρέαν, νὰ χαίρέσαι ὡς ἀφέντης, dun ἦλθες καὶ ἐπιάσθης εἰς τὰ χέρια τοῦ βασϑέως ; Ο δὲ πρίγκιπος τοῦ ἀπε-χρίθη φρονιμώτατα, χαὶ τὸν εἶπε. Κύριε σεδαστοχράτωρ ἀδελφέ μου, ἐγὼ εἶμαι πρίγκιπος ἕνας μικρὸς στρατιώτης, καὶ ἔδραμα νὰ πολεμήσω ἕνα μεγάλον βασιϑέα, nai ἂν ἤθελα τὸν νικήσῃ, ἤθελεν εἶσται ϑαυμαστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, πῶς ἐνίκησεν ὁ στρατιώτης τὸν βασιλέα. τὸ δὲ πῶς ἐνικήθη στρατιώτης ἀπὸ τοῦ βασιλέως δὲν εἶναι ϑαυμαστόν. Ééaptôn δὲ τοῦ πριγκίπον τοὺς λόγους ὁ σεδαστοχράτωρ, διατὶ ἐσύντυχε μὲ ὑπερηφάνειαν, καὶ δὲν τὸν ἐφοθήθη ὁποῦ τὸν εἶχε νικημένον εἰς τὰ χέριά τον. ὅμως ὁ σεξαστοχράτωρ ὥρισε καὶ ἔθαψαν ὅλους τοὺς σχο-τωμένους, καὶ τότε ἐκαδαλλίκευσε μετὰ φουσάτα του χαὶ ἐπῆρε καὶ τὸν πρίγκιπον, καὶ ἐκείνους ὁποῦ ἐγλύτωσαν εἰς τὸν πόλεμον, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Kai ὡσὰν ἐπέξευσεν, ἐπῆρε τὸν πρίγκιπον ἀπὸ τὸ χέρι, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸ παλάτι τοῦ βασιλέως. Καὶ ἔτξι ἐγονάτισεν ὁ πρίγκιπος ὀμπρὸς εἰς τὸν βασιλέα, χαθὼς τὸν εἶδε, καὶ τὸν ἐπροσχύνησε. Καὶ ὁ βασιλεὺς τὸν ἔπιασεν ἀπὸ τὸ χέρι, καὶ τὸν ἐσύκωσε, χαὶ τοῦ cire" Καλῶς ἦλθες μὲ τοὺς συντρόφους σον, ὦ πρίγκιπε. Καὶ τότε ὥρισε καὶ τὸν ἔθαλαν εἰς φυλαχὴν μὲ τοὺς ἀνθρώπους toy, mai ἔχαμεν ἕως pay ἑδδομάδα, nai μετὰ τὴν ἑδδομάδα πάλιν ἤφεράν τὸν ἔμπροσθεν τοῦ βασιλέως, καὶ τὸν ἐπροσχύνησε. Τότε τοῦ, λέγει" Ἡρίγκιπε, ἐσὺ βλέπεις ὅτιεἶσαι εἰςτὴν ἐξουσίαν μου, ἢ νὰ σὲ ϑανατώσω, ἀψὰ σὲ ἀπολύσω, ὅμως συμξουλεύω σε νὰ χάμης τοῦτο" ὅτι νὰ σοῦ δώσω βίον πολὺν ὅ, τι Θέλεις ἀπὸ τὴν βασιλείαν μον, νὰ ὑπάγης καὶ νὰ ἀγοράσης
τόπους εἰς τὴν Φραγγίαν νὰ καθέξεσαι, καὶ ἐμένα | νὰ ἀφήσῃς τὸν Μωρέαν, ὁποῦ εἶναι ἐδιχός pou,
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
Ô à πρίγκιπος τοῦ ἀπεχρίθη, ὅτι ἐγὼ μοναχός μου δὲν τὸν ὁρίζω, dun εἶναι καὶ ἄλλοι ἀφέντες, ὁποῦ τὸν ἐχέρδεσαν μὲ τὸν πατέρα μου ὁμάδι, χαὶ μετὰ ταῦτα ἔκαμαν τὸν πατέρα μου ἄρχη-- Jo, καὶ ἐγὼ ἐξουσίαν δὲν ἔχω νὰ χάμω αὐτὸ ὅπου ὁρίζεις. ὡς δὲ ἤκουσε τοῦτο ὁ βασιλεὺς, ἐδαρέθη πολλὰ, καὶ τοὺς ἔθαλε πάλιν εἰς τὴν qu λακὴν, αὐτὸν καὶ τοὺς ἀνθρώπους του, καὶ ἔχα-pay τρεῖς χρόνους" καὶ ἔπεμψαν' βίον πολὺν εἰς τὸν βασιλέα νὰ τοὺς ἐλευθερώσῃ, ἀμὴ δὲν ἠθέλησε νὰ τὸν δεχθῃ, ὅτι νάαπάρῃ φλουρία νὰ τὸν ἐλευθερώσῃ. Κα αἱ ἔτξι ἐμπῆχαν τινὲς εἰς τὴν μέσην, ὅτι νὰ τοῦ δώσῃ τοῦ βασιλέως τοῦτα τὰ τρία ᾿χάστρη» τὴν Μονεμδασίαν, nai τὴν Παλαιὰν Μάνην, καὶ τοῦ Μιξηθρᾶ τὸ κάστρον), καὶ τὸν λαὸν, καὶ τὰ ἄρματα, καὶ τὰ σκεύη νὰ τὰ πάρῃ ὁ πρῶκιπος. Καὶ ἐστερξε χαὶ ὁ βασὼϑεὺς, καὶ ὁ πρίγκιπος, καὶ ἔκαμαν ἀγάπην. Καὶ διὰ πλέον βεδαιότερον τῆς ἀγάπης εἶχεν ὁ βασιλεὺς παιδὶ μικρὸν, καὶ τὸ ἐδέχθη ἀπὸ τὸ ἅγιον βάπτισμα, nai ἔγωαν σύντεχνοι. Kai ἔστησαν καὶ τοῦτο, ὅτι, ὅταν ἔλθῃ πόλεμος εἰς τὸν βασιλέα, νὰ εἶναι Bondés του ὁ πρίγκιπος. καὶ ὅταν ἔλθῃ πόλεμος εἰς τὸν πρίγκιπον, πάλαι νὰ εἶναι βοηθός του ὁ βασιλέας, καὶ ποτὲ μάχη νὰ μηδὲν εἶναι ἀνάμεσόν τους. Καὶ ἔτξι ἔστειλεν ὁ βασιλεὺς ἀπὸ τοὺς πρώτους τον ἄρχοντας, τὸν ἐνδοξότατον.
καὶ ἐντιμότατον, καὶ ἀνδρικώτατον Καταχουξηνὸν3, ὡς ἀξιώτατον ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἄρχοντάς του. Καὶ ὁ πρίγκιπος ἔγραψε γράμμα εἰς ἀνθρώ- + ποὺς ἐδικούς του, καὶ ἐπαρέδωχε τὰ αὐτὰ κάστρὴ, εἰς χεῖρας τοῦ αὐτοῦ ἀφεντὸς Καταχουξηνοῦ. Καὶ ὡς τὰ ἔλαδε χαὶ τὰ τρία αὐτὰ κάστρη, ἔγραψε γραφὴν, καὶ ἔστειλε τοῦ βασιλέως, ὅτι ἔλαβεν αὐτὰ κατὰ τὴν συμφωνίαν. Kai ὁ βασιλεὺς ὡς ἔλαξε τὸ γράμμα, τῆς ὥρας ἔλευθέρωσε τὸν πρίγκιπα τὸν σύντεκνον αὐτοῦ μὲ τοὺς ἂν-θρώπους του, καὶ ἦλθαν εἰς τὸν Μωρέαν, καὶ ηὗρεν ὁπρίγκιπος τὴν πριγκιπέσσαν εἰςτὸ Ξίχλιδ,
(4) Ces trois places furent en effet cédées par le prince en 1202, et amenérent la création du despotat grec de Misitbra.
(3) Gantacuzène, Toul'ce récit est tiré de la Chron, métr.
(5) 11 faut lire Nicli, Ν
ΧΧΧΙΧ ὅμως μετὰ ἡμέρας ἐχαθαλλίχευσεν ὁ πρύκιπος καὶ ἐπῆγε τὸ γύρον ἀπὸ τοὺς τόπους ou, καὶ τοὺς τοὺς ὄρχους ὁποῦ ἔχαμε τοῦ βασιλέως, καὶ ὅταν εἶδε τὸ κάστρον τοῦ Μιξηϑρᾷ, ὅτι ὁ πρίγκιπος ὑπάγει κατὰ πάνω τοῦς, ἔγραψαν εἰς τὸν ἀφέντην τὸν Καταχουξηνὸν, ὁποῦ ὥριξε τὴν Μονεμδασίαν καὶ αὐτὰ τὰ ἄλλα δύο κάστρη τὸν Μιξηθρὰν καὶ τὴν Μάνην.
ka φουσάτα του ὅλα. ὦ δὲ [Μάχρινος ὁ καπετάγιος ἔστειλεν εἰς τοὺς πρώτους τοῦ δρόγγου τοῦ Μελιγκοῦ, ὁμοίως καὶ τῆς Téaxovias, καὶ τῶν Βατιχῶν, καὶ ἔχαμέ τους σεδαστοὺς, καὶ ἄλλους τξαούσιδες, καὶ ἐπροσχύνησαν αὐτὸν, καὶ ἠθέτησαν τὸν πρέγχιπον. Και ὁ χαπετάνιος ὁ Ma χρινὸς ἔγραψε τοῦ βασι έως, ὅτι ἐπῆρε τὸ τρίτον τοῦ Μωρέως, nai νὰ τοῦ στεῶῃ βοήθειαν καὶ ἄλλα φουσάτα, νὰ ἀντισταθῇ τὸν πρίχκιπον.
Καὶ ἀκούσας τοῦτο ὁ βασιλεὺς ἐχάρη, καὶ ἀπέστεῖλε τῆς ὥρας φουσάτα εἰς βοήθειαν τοῦ χαπε-τανίου Μαχρινοῦ. Καὶ ὡσὰν ἐμπῆχαν εἰς τὸν Μωρέαν, ἦλθαν εἰς τὴν Βελιγόστην, nai ἤρ-χοντο ἐκ τοῦ Χείρνου" τὰ μέρη, καὶ ἐχεῖ εἰς τὴν Βελιγόστην ἔπιασαν τὰ χωρία, καὶ ἦλθαν εἰς τὴν Καρύτεναν εἰς τὸν χάμπον. Kai ἐπὶ τὴν αὖρον ἦλθαν εἰς τὴν Λεοδώραν τοῦ παραποταμοῦ τοῦ ἀλφίως, καὶ ἐκατέδαιναν ὁλόρθα, καὶ ἔσμιξαν μὲ τὸν καπετάνιον δαχρινόν. Καὶ ὡσὰν ἦλθαν εἰς τὴν Πρινήτζαν, ἐχεῖ ἔδωχαν πόλεμον μὲ τοῦ
(4) 11 faut lire Chelmos,
ΧΙ, Φράγγους » καὶ τοὺς ἐνίκησαν οἱ Φραγγοι τοὺς Ῥωμαίους, καὶ ἔσφαξαν πολλούς" καὶ πάλιν μετὰ ἡμέρας ἔδωχαν πόλεμον, nai ἔγινε μεγάλη σφαγὴ εἰς τὴν μέσην τους. ὅμως ἐχώρισαν τὰ φουσάτα, nai ἐπῆγαν ai ἀναπαύθηχαν. Τότε οἱ Σχορδιανοὶ ἠθέτησαν τὸν πρίγχιπα, καὶ ἐπῆγαν μὲ τοὺς Ῥωμαίους. Καὶ ὡς τὸ ἤχουσεν ὁ πρίγκιπος, ἔστειλε χαὶ ἐξωλόθρευσε τὸν τόπον καὶ τὰς χώρας τῶν Σκορδῶν.
Λοιπὸν ὁ πρέγκιπος εἶδεν ὅτι δὲν ἔχαμε παιδὶ ἀρσενικὸν νὰ χληρονομήσῃ τὸ πριγχιπάτον, μόνον εἶχε μίαν ϑυγατέρα, καὶ τὴν ἔλεγαν Μπέτα 3, χαὶ ἠδουλήθη ὅτι νὰ τὴν ὑπανδρεύσῃ μὲ τὸν υἱὸν τοῦ ὑψηλοτάτου ῥηγὸς τῆς ἀνάπολις τοῦ ῥὲ Kaphou, ὀνόματι Λούκιον, διὰ νὰ τὸν ἔχῃ βοή-θειαν νὰ τὸν βοηθήσῃ, νὰ εὐγάλῃ καὶ νὰ ane διώξῃ τοὺς Ῥωμαώυς ἀπὸ τὸ πριγχιπάτον τοῦ Μωρέως. Καὶ ἔτξι ἔκλεξεν ἀποχρισιαρίους νὰ στείλῃ εἰς τὸν ῥήγαν τὸν ἀφέντην τῆς Θήδας, ὀνόματι Νικόλαον Τὲ Σατ Quep?, χαὶ τὸν ἀρ-χιερέα τῆς és, zai τὸν Πιέρον Te Nré6ay9, ἄνδρας φρονιμωτάτους χαὶ λογίους, καὶ τοὺς ἔστειλεν ἐκεῖ, γυρεύωντας διὰ τὸν υἱὸν τοῦ ῥηγὸς νὰ τὸν πάοῃ γαμέρὸν εἰς τὴν ϑυγατέρα του, καὶ νὰ τοῦ δώσῃ διὰ προικίον τὸ πριγκιπάτον τοῦ Μωρέως, ὁποῦ εἶναι ἐδικόν τον πατρικόν. Καὶ Eye ἐμπῆκαν εἰς πλευσίματα οἱ ἀποχρισιάριοι, καὶ ἐπῆγαν εἰς τὸ Βροντίσι τῆς Πούλιας. Καὶ ἀπ᾿ ἐχεῖ ἐπέρασαν εἰς Avarohw, χαὶ ἐπῆγαν καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν Géyæ, καὶ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ εἶπαν. Ὁ δὲ ῥήγας ἠρώτησε διὰ τὸν τόπον τοῦ Μωρέως, πῶς εἶναι, καὶ τί εἰσοδήματα ἔχει.
ἔστειλεν ἕναν ἐπίσχοπον ἐδικόν tou
᾿ Te Le :
ἄρχουνες, καὶ δύο χαθαλαρέους, καὶ ανὺς απουρισιαρίονς ὡς ἀπὸ μέρος τοῦ ῥηγὸς εἰς τὸν πρίγκιπον, χαὶ ἕστησαν τὸν γόνον, καὶ ἔδωχκαν πολλὰ δωρήματα τῶν ἀποχριτιαρίων τοῦ ῥηγός. Καὶ ἔτξι ὃ πρίγκιπος ἐπῆρε τὴν ϑυγατέρα του, καὶ ἐμπῆκεν εἰς τὸ κάτεργον, Lai ἐπῆρε (1) Var, κεράτζα ΜΙ πέτα; Isobelle,
(2) Nicolas de Saiut-Omer ( voy. mm n Gloscaire). (5) Pierre de Douai (voy. Glossaire au mot Ντέθα), |
NOTICE
καὶ ἀπὸ τοὺς ἄρχοντας τον, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸ Βροντίσι. Καὶ μήνυμα ἔστειλεν εἰς τὸν ῥήγαν, ὅτι ἔφθασεν ὁ πρίγκιπος, χαὶ τῆς ὥρας ἀπέστει-λεν ἄλογα, καὶ συνοδίαν ἀρχόντων, καὶ ἀρχόν-- ; { 5: À Fr . “ » ᾿ 2 ᾿ τισσων. Καὶ ὡσὰν ἐσύμωσαν εἰς τὴν Λνάπολιν, τος ἌΝ NM τ τἀὰ ᾿ εὐγῆχε καὶ ὁ ῥήγας καβαλάρης ἔξω μὲ ὅλους τῆς αὐλῆς, αὶ ἐσυναπάντησε τὸν πρίγχιπον, LM).
Gay εἰς τὸ παλάτι τοῦ Onyôs εἰς τὴν πόρταν, καὶ »
ἐπέξευσαν. Καὶ εἶχε τὸ παλάτι εὐτρεπισμένον, καὶ τὸν ἀπέστειλεν ἐκεῖ καβαλάρην μὲ τὴν συνο- , OS ἡ Ὁ CASE PORN δίαν αὑτοῦ, καὶ εἶχε φαγητὰ διάφορα, καὶ ἀνά-- Ἷ ἀν πρὶ ἐς ΟΝ ce παυσες μεγάλαις. Καὶ τὸ πουρνὸν ἐπῆγεν ὁ πρίγ- RE LA ὅς χιπὸς εἰς τὸ παλάτι τοῦ ῥηγὸς, καὶ ὡμῶησαν.
Hoi Lois Lee “es ποεῖν Καὶ ἐν τῷ ἅμα ἡτοίμασε, καὶ ἔγινεν ὁ γάμος, χαὶ ἔκραξαν τὸν ἀρχιερέα τῆς Λνάπολις, καὶ εὐλόγησε τὸν χὺρ Λούχιον3, τὸν υἱὸν τοῦ ῥηγὸς, μὲτὴν κεράτξα Μπέταν τὴν ϑυγατέρα τοῦ πριγχίπου, καὶ ἔκαμαν ἐκεῖ χαραῖς πολλαῖς χαὶ με-- A 0 RER ἘΣ ΣΊ ΔῈ γάλαις,, χαὶ ἔκαμεν ὁ πρίγκιπος νὰ δίδῃ τέλος + ᾿ . Ν + ῃ + =, τοῦ ῥηγός. Apynse δὲ ὁ πρίγκιπος ἐχεῖ ἡμέρας, ιε΄, Καὶ ὁ βασιλεὺς ἀπεστέιλε τὸν ἀνεψιόν τον μὲ φουσάτα εἰς τὸν Μωρέαν. Καὶ οἱ ἄρχοντες τοῦ πριγκίπου, ὡς εἶδαν τὰ φουσάτα, ἔστειλαν λόγονίπαρευθὺς εἰς τὸν πρίγκιπον, εἰς τὴν Avdπολιν ὁποῦ ἦτον. Καὶ ὡς τὸ ἤχουσεν, εἶπε τοῦ ῥηγὸς, καὶ τοῦ ἔδωχε Θέλημα νὰ ὑπάγῃ. Καὶ ἔτξι ἤλθεν εἰς τὸ Βροντίσι, καὶ διὰ δέχα ἡμέραις ἦλθεν ἀπ' ἐκεῖ εἰς τὸν Μωρέαν. δὲ ῥήγας ὥρισε μὲ ἕνα του χαπετάνιον ἄξιον, ὀνουατι Γαλτιές ρὴν καὶ ἔδωκέ τον ἑχατὸν χαβαλαρέους καὶ τριαχοσίους πεζοὺς, καὶ ἦλθαν μὲ μεγάλα πλευσίματα εἰς τὸν Μωρέαν, ei; τὴν Κλαρέντξα, καὶ εὐγῆχαν ἕξω. Καὶ αὶ ἔτξι ἐκίνησαν νὰ ὑπᾶσι RE νὰ σμίξουν ὃ πρίχκιπος, ἔδραμε νὰ τὸν συναπαντήσῃ. Kai εἰς τὸν ποταμὸν τοῦ Ἀλήκον εἰς τὴν Κλέρκοδον, ἐχεῖ ἐσυνα--
παντήθηκαν ὃ πρίγκιπος μετὰ τοῦ καπετανίου, καὶ ἐχαιρετήθησαν, nai ἔχαμαν χαραῖς μεγά--
(1) Var, μὲ τὴν χόρτε του.
(2) Louis. 11 était plus conou sous le nom de Philippe, son second nom.
(δ) Isabelle de Ville-Hardoin. Elle était âgée de deux ou trois aus lors de ce mariage, en 4267.
SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
λαις, χαὶ ἐκεῖ ἐπῆραν βουλὴν ποῦ νὰ ὑπᾷν va | τεντώσουν. Καὶ ἔτξι ἐπῆγαν εἰς τὸ Νίκλι vai | ἐτέντωσαν,, διότι εἶναι τόπος πλατὺς, καὶ διὰ νὰ εἶναι συμὰ εἰς τοῦ βασιλέως τὸ φουσάτον. Τότε ἀπ᾽ ἐκεῖ ἐσυχώθησαν, καὶ ἐκαβαλλίχευσαν καὶ ἐπῆγαν εἰς τὴν Καὶ αρύτεναν, καὶ εὐγῆχεν ὁ ἀφέντῆς τῆς Καρνυτένης χαὶ τοὺς ἐπροσκύνητε, καὶ ἀπὸ τὴν Εἰκιδάκην ἦλθεν ὁ μισὲρ Γαλτιέρης χαὶ τοὺς ἐπροσχύνησε. Καὶ ἔτξι ἀπέστειλε φουσάτα ὃ πρίγκιπος, καὶ ὁ καπετάνιος τοῦ ῥηγὸς εἰς τὸ Γαρϑελίξωνον τῆς Τξαχονίας, καὶ τὸ ἐκούρσευσαν μὲ ὅλην τὴν Τ ξακονίαν, διατὶ ἠθέτησαν τὸν πρίγκιπον, χαὶ ἐπῆγαν μὲ τὸν βασιλέα. ἔδωκαν δὲ φόδον μέγαν εἰ: τὰ φουσάτα τοῦ βασϑέως.
ως ὁ πρέγκιπος καὶ αὐτὸς ὡς ἄνθρωπος ἤσθένησε καὶ ἀπέθανε, καὶ ἔμεινε τὸ πριγκιπάτον τοὺ εἰς τὸ χέριτοῦ συμπεθέρου τουτοῦ ῥηγὸς τῆς ἀνάπολις. καὶ ὡς ἔμαθεν ὃ ῥήγας τὸν ϑάνατον τοῦ πριγχίπου, ἔλυπήθη πολλὰ, καὶ τῆς ὥρας ἔχαμε “κονσέγιον περὶ τὸν τόπον τοῦ Μωρέως, πῶς νὰ τὸν χυξερvin. Καὶ τὸ χονσέγιον τοῦ ἔδωκε βουλὰν, ὅτι νὰ στείλῃ τινὰ ἄνδρα πραχτικώτατον πεπαιδευ-μένον διὰ μπάϊλον, καὶ γοδερναδόρον εἰς ὅλον τὸ πριγκιπάτον. Καὶ ἔτξι ἔκλεξεν ἕναν ἄνδρα ἀνδριχώτατον πεπαιδευμένον, ὀνόματι Ῥουσῆ, τὸ γένος του Δὲ Σουλὰ!, καὶ ἔδωκέ του πενῆντα ἄλογα, χαὶ διακοσίους ἄνδρας ἐχλεντοὺς, θιὰ νὰ τοὺς βάλῃ πρὸς φύλαξιν εἰς τὸ κάστρον τοῦ Mu ρέως. Adrôs δὲ ἐπροσκύνησε τὸν ῥῆγα, καὶ εὐγῆχεν ἀπὸ τὴν ἀνάπολιν » καὶ ἦλθεν εἰς τὸ Βροντίσι, καὶ ἐμπῆκεν εἰς μεγάλα πλευσίματα καὶ εἰς τὴν Κλαρέντξα τὸν μαϊον μῆνα, rai ἐκεῖ διὰ μήνυμα ὅλους τοὺς φλαμπου-pagéous τοῦ πῤιγκιπάτον, καὶ τοὺς ἀρχιερεῖς, ai τοὺς χαθδαλαρίους, χαὶ τοὺς στρατιώτας ὅλους. Καὶ ὡσὰν ἐμαξώχθησαν ὅλοι, ἄνοιξε τὸν ὁρισμὸν τοῦ ῥηγὸς καὶ τὸν ἐδιάδασαν, ὅτι νὰ τὸν ἔχουν διὰ ἀπάϊλόν τοὺς καὶ γοδερναδόρον, νὰ τοῦ δίϑουν ὅλα τὰ συνηθισμένα τέλη τὰ ἀφεν-τικὰ, καὶ νὰ τὸν τιμοῦν καὶ νὰ τὸν ἔχουν ὅλοι, καθὼς νὰ ἦτον καὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ τοῦ ῥη--
(1) Hugues de Sullr, surnommé Rousseau, de la couleur de ses cheveux. (Voy. mon Glossaire. )
τὸ παλάτι τοῦ πενθεροῦ της τοῦ ῥηγὸς. Éxaue δὲ
ai μεγάλον ϑρῆνον ὁ ῥήγας εἰς τὸν περιπόθητόν του υἱὸν διὰ τὸν Θάνατον τοῦ.
Τῷ καιρῷ ἐχείνῳ ἦσαν δύο φλαμπουραρέοι εἰ; τὸν Μωρέαν, ἄνθρωποι εὐγενικοὶ χαὶ φρονιμώτατοι, ὁ ἕνας εἶχεν ὄνομα Τὲ Δρώνς 1, μέγας χωντόσταυλος, χαὶ ὁ ἄλλος Téevreopis TEN τούρναης. Καὶ ὅταν εἶχε χρείαν ὁ πρίγκιπος ὁ μισὲρ Τουλιέλμος ἀπὸ τὸν ῥήγαν,, ἀπ᾽ αὐτοὺς τοὺς δύο ἔπεμπεν ἀμπασαδόρους. Καὶ ἀπὸ τὴν τάξιν χαὶ γνῶσιν αὐτῶν, τοὺς ἠγάπησεν ὁ ῥήγας πολλά, καὶ τοὺς ἐτίμα, καὶ τοὺς εἶχεν εἰς τὴν χόρτε τοῦ ὡσὰν οἰκειαχούς του. Λοιπὸν ὁ μέγας χωντό-σταυλος τοῦ ῥηγὸς ὀνόματι Φλώριοςϑ ἔδλεπε τὴν ἀγάπην, ὁποῦ εἶχε πρὸς τούτους ὁ ῥήγας, χαὶ ἔκαμε nai αὐτὸς μεγάλην ἀγάπην καθαρὰν μὲ τοὺς αὐτούς. Ὅμως, ὡσὰν ἀπέθανεν αὑτὸς ὃ πρὶγε κιπος ὃ μισὲροουλιέλμοςὅ, ὁ πατέρας τῆς Mréταὶ, ἤλθαν αὐτοὶ οἱ δύο φλαμπουραρέοι εἰς τὸν ῥήγαν διὰ χρείαν αὐτῶν, ἔστωντας ὁποῦ ὥριξεν εἶδεν ὃ μέγας χωντόσταυλος τοῦ ῥηγὸς, ἐχάρην, διὰ νὰ τοὺς εἰπῇ τὸ μυστήριον, μήπως καὶ καίμουν εἰς τὸν ῥήγαν καὶ τοῦ δώση τὴν νύμφην τοῦ τὴν κεράτξα ΔΙπέταν διὰ γυναῖκά του, καὶ μὲ τὸ πριγχιπάτον τοῦ Μωρέως τὸ ra τριχόν της. Καὶ αἰ ἔτξι τοὺς ἐπαραχάλεσε, χαὶ τοὺς
(1) C'est celui que la Chronique de Morée appelle Τζαδροῦς, nom abrégé, je pense , de Τζὰν δὲ Ροὺς où Peig, Jean de Roy. |
(4) Geoffroi de Tournai, seigneur de Calavryla, un des douze pairs d'Achaie.
(5) Var, Φλόρες, Florent de Hainaut, qui était grandconnétable du royaume de Naples.
(4) Var, ἠγάπα τούτους.
(5) En 1277 ou 1278.
εἶπε τὸ μυστήριον καὶ τὴν βουλήν τον. Kai αὐτοὶ ἐδέχθησαν τὸν λόγον τοῦ μεγάλου xwvroσταύλου μετὰ χαρᾶς μεγάλης, καὶ ἔταξαν αὐτῷ ὅτι νὰ τὸ χάμουν. Καὶ ἔτξι ηὗραν καιρὸν ἐπιτήδειον, γαὶ ἄρχησαν ὁμιλίαν πρὸς τὸν ῥήγαν, καὶ ἤφεραν τὴν ὑπόθεσιν οὕτω τεχνιέντως, Δου-λικῶς ἀναφέρομεν εἰς τὴν ἀφεντίαν σου, καὶ μὴ δὲν βαρεθὴς τοὺς λόγους μας, ὅτι οἱ δοῦλοι πρὸς τὸν δεσπότην μετὰ πῷτὸς Ξάῤῥους χαὶ πληρο-φορίας συντυχένουν, ὅσον εἶναι διὰ συμφέρον τοῦ ἀφεντός TOUS. Opus nai ἡμεῖς ὡς δοῦλοί σου λέγομεν πρὸς τὴν ἀφεντίαν σον, ὅτι εἰς τὸ πριγκιπάτον τὸ ἐδικόν σου τοῦ Μωρέως πέμπεις ἐπιτρόπους ἐδικούς σου νὰ ἐπιδλέπουν τὰ δικαιώματά σου, νὰ τὰ μαξώνουν νὰ σοῦ τὰ στέλλουν.
Καὶ αὐτοὶ, ἔστωντας νὰ εἶναι μάχη, τὰ τρώγουν καὶ τὰ χαταπίνουν, λέγοντες, ὅτι τὰ ἔξοδιάξουν εἰς ταῖς μάχαις, καὶ ἡ ἀφεντία σου τοὺς πιστεύεις, καὶ μεγάλην ξημίαν ἔχεις. Καὶ εἰς ἐτοῦτο ἔχομὲν λύπην » καὶ κάμε καθὼς ὁρίζεις. μὴ μᾶς φαίνεται, ὅτι ἤθελεν εἶσται ὠφέλιμον εἰς τὴν ἀφεντίαν σου νὰ μὴ δὲν ξημιώνεσαι, νὰ ἤθελες ὑπανδρεύσῃ τὴν ὀρφανὴν ὁποῦ ἔχεις εἰς τὰ χέριά σου, καὶ τὴν νύμφην σου τὴν κεράτξα Μπέταν, τοῦ πριγχίπου τὴν ϑυγατέρα, νὰ τὴν δώσης τινὸς χρησίμου ἀνδρὸς ἀξώον ἀπὸ τοὺς ἐδιχούς σου dy θρώπους τοῦ παλατίου, ὁποῦ νὰ γρδικᾷς νὰ εἶναι φρονιμώτατος, καὶ ἄξιος διὰ νὰ κνδεονῇ " αὐτὸ τὸ πριγκιπάτον τῆς νύμφης σον, xai τῆς ἀφεντίας σον. Kai ἔτξι ἐδέχθη τὸν λόγον ὁ ῥήγας μετὰ πάσης χαρᾶς, καὶ ἐσυμξουλεύθη μετ᾽ αὐτοὺς, ποῖον ἄνδρα va τῆς δώσῃ. Kai ἔτξι ἀνάφεραν τὸν μεγάλον χωντόσταυλον τὸν μισὲρ Φλώριον, καὶ ἄρεσε τοῦ ῥηγὸς ὁ λόγος τοῦτος, διὰ νὰ πάρῃ αὐτὴν τὴν χεράτζα Μπέταν τὴν νύμφην αὐτοῦ, τὴν ϑυγατέρα τοῦ πριγκίπον. Καὶ ἔτξι ἔκραξεν αὐτοὺς καὶ τοὺς εὐλόγησεν ὁ μητροπολίτης τῆς ἀνάπολις2, καὶ ἐπῆρεν αὐτὴν εἰς τὸ σπῆτι αὐτοῦ ὡς γυναῖκά του. Καὶ ὡς ἔκαμε τὸν γάμον, ἔχραἔεν ὁ ῥήγας τὸν αὐτὸν μισὲρ Φλώριον, καὶ τοῦ ἐπαράθωχε τὸ πριγκιπάτον αὐτοῦ τοῦ Μωρέως (1) Var. γοβερνάρῃ.
, (2) Ce mariage eut lieu à Naples en 1494.
NOTICE
τῆς γυναικός του, νὰ τὸ ἔχῃ αὐτὴ ἡ γυναῖκά του ὡς πατρικὸν αὐτῆς δικαίωμα, μὲ τοῦτο, ὅτι νὰ χρεωστῇ ὁ αὐτὸς πρέγχιπος, ὃ ἄνδρας τῆς κλερο-νόμησας, τῆς αὐτῆς χερᾶς Μπέτας, νὰ δίδῃ κάθε χρόνον τὰ τέλη τοῦ ῥηγὸς ἐχεῖνα,, ὁποῦ ἔταξεν ὁ πατέρας αὐτῆς, ὃ ποτὲ μισὲρ Γουλιέλμος. Καὶ ἔτξι ἐπροσχύνησε τὸν ῥήγαν Ὁ πρίγχιπος,, καὶ ἡ γυναῖκα τον αὐτὴ ἡ χερὰ Μπέτα, καὶ ὁ πρίγκιπος ἐπῆγε μόνος του, καὶ ἀπεχαιρέτησεν ὅλους τοῦ παλατίου μεγάλους καὶ μικρούς, Καὶ ἔτξι ἡτοιμάσθη μὲ τοὺς ἀνθρώπους tou xai ἄλλους καδαλαρέους καὶ πεξοὺς μὲ πλερωμὴν, καὶ ἔδωκε του ὁ ῥήγας ὁρισμὸν εἰς τὸν Μωρέαν εἰς τὸν μπάϊλον καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἀφέντες, ὅτι τὸν πέμπει διὰ πρίγκιπον τοῦ Μωρέως μὲ τὴν γυvaine αὐτοῦ χερὰ Μπέτα, νὰ ἔχῃ τὴν τιμὴν nai κληρονομίαν. Kai ἔτξι ἐχαδαλλίκευσε μὲ τὴν πριγκιπέσσαν τὴν γυναἴκα τὸν μὲ ὅλην του τὴν ϑύναμιν, βὲ xaGahapéous καὶ πεξοὺς, καὶ ἦλθεν εἰς τὸ Βροντίσι. Kai ἐμπῆκεν εἰς μεγάλα πλευσίματα, καὶ ἔκαμαν ἄρμενα, καὶ ἐμίσευσαν ἀπὸ τὴν Πούλιαν, καὶ ἦλθαν εἰς τὴν Κλαρέντξαν, καὶ εὐγῆκαν ἔξω rai ἐκάθισαν εἰς τὰ ἀφεντιχὰ παλάτια. Καὶ ὁ μπαῖλος ὁποῦ ἦτον εἰς τὴν ἀνδοαβίδαν, ὡς τὸ ἔμαθεν, ἔδραμε καὶ τὸν ἐπροσχύνησε, καὶ τὸν ἐδέχθη μετὰ πάσης χαρᾶς. Καὶ ὁ πρώῴκιπος ἐπῆγεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, ὁποῦ ele ναι ἡ Φανερωμένη, καὶ εχεῖ ἐσυνάχθησαν καὶ οἱ φλαμπουραρέοι, καὶ ὁ χόσμος ὅλος, χαθαλα-ρέοι, καὶ πεξοὶ, καὶ ἔδειξε τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ ῥηγὸς εἰς τοὺς ἀφέντες, καὶ εἰς ὅλον τὸν λαὸν, καὶ νὰ τοῦ παραδώσουν τὰ χάστρη καὶ ταῖς; χώραις, καὶ νὰ τὸν γνωρίζουν πρίγκιπόν τους. Καὶ αὐτοὶ τοῦ ἐξήτησαν τὰ πράγματα τους, καὶ τινὰς νὰ μὴ δὲν τοὺς ἐμποδίζῃ, οὐδὲ νὰ τοὺς ἀγγαρεύγῃ.» κατὰ τὸ χρυσόθονλλον τοῦ ποτὲ πριγχίπου. Καὶ ὡς ἔλαξε τὸ πριγκιπάτον, ἤλλαξε τὰ ὀφφίχια ὅλα, καστελλάνους, καὶ ῥεγέντες τῶν κάστρων,, καὶ εἰς ὅλαις ταῖς ἐξουσίαις ἔξαλεν ἀνθρώπους ἐδιχούς τον. Καὶ ὡσὰν ἐδιώρθωσε τὸ πριγκιπάτον αὐτοῦ, ἔχαμε χονσέγιον, πῶς νὰ κάμη, διὰ νὰ πορευθῇ εἰς τὸ πριγκιπάτον αὐτοῦ, ἔστωντας ὁποῦ ἦτον μάχη, καὶ τὰ φουσάτα τῶν
‘SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE
Ῥωμαίων ἦσαν ἐκεῖ διὰ νὰ πολεμήσουν. Kai τὸ | χονσέγιον ἐσυμβούλευσεν,, ὅτι νὰ κάμῃ ἀγάπην | γὰ εἶναι εἰρηνεμένος μὲ τὸν βασιλέα. Kai ἔστει-λαν εἰς τὴν Μονεμξασίαν εἰς τὸν ἀφέντην Κατα-χουζηνὸν, ὁποῦ ἦτον ἀφέντης εἰς τὰ κάστρη τοῦ βασιλέως τῶν Ῥωμαίων, καὶ ἔστειλαν φοῦσταν ἁρματωμένην διὰ τὴν ἀγάπην. Kai ὡς τὸ ἔμαθεν ὁ βασιλεὺς, τοὺς ἐδέχθη μετὰ πολλῆς χαρᾶς, χαὶ ἔγινε μεγάλη ἀγάπη μετὰ τοῦ βασιλέως καὶ τοῦ πριγκίπου, καὶ ἀναπαύθη ὁ λαὸς τοῦ Mu | ρέως, καὶ ἐδόξασαν τὸν Θεόν". Καὶ ὁ βασιλεὺς 6 |
(1) La Chronique de Morée ne νὰ que jusqu'aux évé- |
ALU
| nements de cette mème année ; elle n'ajoute que quelques
détails sur la reprise des hostilités qui suivit cette paix, Dorothée n'a pas donné cette partie, fort probablement parce que son manuscrit était, comme ceux de Paris et de Copenhague, interrompu au milieu du récit de cette cam pagne.
(1) Michel Paléologue était mort en 1283, huit ans avant l'arrivée de Florent de Hainaut en Morée, deuxième mari d'Isabelle deVille-Hardoin, et prince d'Achaïe. (Voy. mes Éclaircissements historiques, généalogiques et numismatiques sur la principauté française d'Achaïe et ses douze pairies.)
NOTICE SUR RAMON MUNTANER
