ET SUR L'EXTRAIT FAIT DE CET OUVRAGE PAR DOROTHÉE

Dans aucun endroit de son poëme l’auteur de la Chronique métrique ne donne le moindre renseignement ui sur son nom, ni sur sa patrie, ni sur sa personne, ni sur l’époque où il a vécu; on ne peut donc arriver sur ces divers points qu’à des inductions plus ou moins probables ou vraiseinblables.

Quant au nom, aucun auteur contemporain ni subséquent ne le mentionnant, il est inutile de chercher à le découvrir à l’aide des documents connus jusqu’ici.

L'époque où il a vécu se déduit de certains faits contenus entre des limites fort resserrées. Il mentionne lui-même des événements qui se sont passés en 1309, tel que la mort de Gautier de Brienne, qui, du droit de sa mère, avait succédé en 1308, dans le duché d’Athènes, à son cousin-germain Guillaume de La Roche, mort en novembre 1308, et de plus deux réflexions de lui me semblent n’avoir pu étre écrites que vers l’an 1319 ou 1320.

« Le duc d'Athènes ( Gautier de Brienne) fut, dit-il (p. 169), défait et tué (en 1309), et le duché fut occupé par la grande compagnie catalane qui y règne encore aujourd'hui. »

Ces mots, qui y règne encore aujourd’hui, indiquent que plusieurs années avaient dû s’écouler depuis la première occupation de 1309, mais non pas un nombre suffisant d'années pour que cette occupation de conquête se fût transformée en établissement permanent et garanti par des conquétes plus étendues. Je place cette époque dans les dix années qui s’écoulèrent entre la première occupation et la conquête nouvelle du duché de Néopatras.

NOTICE

Dans un antre endroit, en parlant du mariage de Floreut de Hainaut avec Isabelle de Ville-Harduin, il dit (p. 192) :

« Uu des articles portés dans le privilége (l'acte de concession de la principauté à Florent) devait faire le malheur du pays et était en même temps une injustice ; c’élait que, si jamais la principauté venait à échoir à une fille, elle pourrait régner seule ; mais que, si elle voulait se marier, elle devail oblenir lapermission du roi de Naples alors régnant, faule de quoi elle serait déshéritée de la souveraineté de Morée et de toute principauté. »

Or, ce fut en l’an 1317 que Mahaut de Hainaut devint victime la première des stipulations contenues dans cet article, lorsqu'elle déclara au pape et au roi de Naples avoir épousé en secret Hugues de La Palisse, et qu’elle refusa la main de Jean de Sicile, comte de Gravina; ce fut dans l’année suivante qu’elle fut emprisonnée au château de l'Œuf et que Jean de Sicile prit malgré elle le titre de son mari et de prince d’Achaïe, tout en laissant sa prétendue femme en prison ; et ce fut en 1324, une année avant la mort de Mahaut, qu'il se présenta en Morée avec vingt-cinq galères armées en guerre et ajouta à l'état de désordre du pays, en obtenant, il est vrai, une reconnaissance précaire dans la ville de Clarenza, mais sans pouvoir rien fonder de durable.

Si, aux remarques que je viens de faire sur l’époque des derniers événements mentionnés dans la Chronique métrique, on ajoute que des deux manuscrits anciens que nous connaissons, l'un, celui de Copenhague, est de la fin du x1ve siècle, et l’autre, celui de Paris, de quelques années plus récent on en conclura forcément que c’est vers l’an 1324 ou 1328 qu’il faut placer la rédaction de cet ouvrage, et que c’est à peu d'années de là, vers le milieu du x1v- siècle, qu’a dû mourir l’auteur, puisque, avant la fin de ce même x1v° siècle, les inanuscrits de sa Chronique se répandaient déjà.

Il me semble être né, sinon sur le sol, du mo’ en partie de la race des conquérants, car à cha instant il expose au mépris les défauts des Gr qu’il fait contraster avec les qualités des Fran La nature même de son esprit, éloigné de to amplification et de toute déclamation, indique lui une origine franque. Comment supposer Grec revienne à chaque instant sur des ob tions telles que celle-ci :

« Qui donc pourra se fier dorénavant à 1 ou à la parole d’un Grec? » (p. 91.)

Des Francs du pays, hommes de v'

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

« Jamais les prétextes ne manqueront à ces misérables Grecs.» (p. 167.)

Et tant d’autres réflexions dans le même sens mcorporées à tout son récit.

Il faut se rappeler que la conquête des Francs remontait déjà à un siècle, et que trois générations sorties d’eux avaient pu naître dans le pays. Le prince Guillaume de Ville-Hardoin, fils du premier conquérant, était né lui-même en Morée, à Calamata, et le chroniqueur nous apprend, sous l’an 1259, que, tout en ayant conservé, comme ses compatriotes, l’habitude franque de se promener (p. 102), habitude si étrangère à l'Orient, le prince parlait facilement le grec !.

Enlin le grand nombre de mots français qu’il grécise prouverait que, s’il était né sur le sol grec, ses habitudes étaient franques. À quelle classe d'hommes appartenait-il? était-il clerc ou laïque ὃ Franc de pure race ou de mélange? c’est ce qu’il me paraît impossible de déterminer. J'aurais bien désiré pouvoir présenter ici le tableau de cette société politique de Morée telle que nos conquêtes l’avaient faite; mais c’est un sujet qui demande quelques développements, et je les réserve pour un ouvrage à part dans lequel je traiterai avec étendue cette histoire de la domination française aux treizième et quatorzième siècles dans les provinces démembrées de l’empire grec. Je me contenterai ici de quelques courts aperçus.

L'armée des Français qui s'empara de la Morée en 1205 était fort peu nombreuse et se compuosait de diverses classes d'hommes :

Les chefs supérieurs, chevetains , bers (hauts barons ou riches hommes, comme les appellent Muntaner et d'Esclot *), qui possédaient dans leur

(1) Poutxa τὸν λέγει, il lui dit en grec. (p. 95.)

(4) Muntaner distingue souvent dans sa chronique les classes suivantes : riches-hommes, chevaliers, prélats, citoyens des villes, citoyens des forts et citoyens des bourgs, et d'Esclot place en dehors de cette société régulière une société irrégulière qu'on a dù retrouver partout sous d'autres noms. Voici le passage de d'Esclot relatif aux Almogavares, Adalils οἱ Golfins d’Espagne:

« Aquestes gents qui han nom Almogavers son gents que no viven sino de fet de armes, ne no stan en viles ne en ciutals,

ino en muntanyes e eu boschs, e guerreien tols jorns ab Serrayn:. E entren dins la terra dels Serrayns una jornada 0 dues, e liadrunyant e prenent dels Serrayns molts e de llur haver ; e de aço viven. E sofferen molles malenances que als altres homens no porien sostenir, que be passaren a vegades dos jorns <ens menjar, si mester los es; 6 menjaran de les erbes dels camps, que sol no s’en prehen res; 6 los Adelits quels gaien qui saben les terres els camins. E no apporten mes de wa gonella, Ο una camisa , sia stiu o ivern; e en les cames porien unes calses de cuyro, e als peus unes avarques de evro. E porten bon coltell e bona correja e un fogur ἃ la cinla. Eporta cascu una Îlança e dos darts, e un cero de cuyro en

pays une puissance territoriale et qui contribuèrent à former plus tard les seigneuries supérieures, telles que les douze pairies d'Achaïe ;

Les simples chevaliers et les écuyers non encore chevaliers, mais de race noble;

Les ecclésiastiques de tous les degrés qui formaient la milice organisée de l'Eglise latine;

Les chevaliers-moines de l’Hôpital Saint-Jeande-Jérusalem, du Temple et de l’ordre Teutonique ;

Les compagnies d'élite composées de lanciers et arbalétriers, tirés presque tous des hommes des corporations, conduits par des capitaines à eux;

Les sergeuts ou varlets, composés de croisés sortis de la bourgeoisie des villes, conduits probablement, soit par des bourgeois riches et illustres investis des hautes dignités dans les grandes communes, et portant dans le pays conquis le titre de sergents de la conquéte, soit par des espèces de chefs de corporation ;

Enfin les hommes des terres appartenant à la glèbe dans leurs pays respectifs et amenés par chaque seigneur à sa suite comme sa menée ou sa maison particulière;

Puis le cortége ordinaire de petits trafiquants et spéculateurs qui suivent une armée.

Arrivés dans le pays, les Francs y trouvèrent deux races d'hommes parfaitement distinctes : les Grecs qui habitaient les villes, où ils s’étaient réfugiés pour y trouver un abri contre les invasions de tous les Barbares, précipités successivement sur leurs plaines depuis le troisième siècle, ou qui avaient cherché un abri plus sûr dans les montagnes de la Laconie; les Slaves, conquérants déjà anciens! , et d’autres conquérants plus nouveaux, qui s'étaient établis, sous le nom de Blaques, de Bulgares, de Zigues, etc., dans des villages fortitiés et sur la lisière des montagnes, et qui se répandaient dans les pays de plaine, comme travailleurs et fermiers.

que agorten llur vianda. E son molt forts 6 molt laugers per fugir e per encalsar. E son Catalans e Aragonesos ὁ Serrayns, E aquelles altres gents que hon apella Gol/fins son Castellans e Salagons 6 gens de parfunda Spanya; e son la major partida de paratge. E per ço com no han rendes, on han degas tat o jugat, Ο per alzuna mala feyta, fugen de llur terra ab llurs armes.E axi, com ἃ homens que no saben altre fer, vehent se cn la frentera dels ports de Muradal, qui son grans montanyes e forts e grans Lboscatgcs, e marquen ab la terra dels Serrayns e dels crestians e quens passa [0 cami qui va de Castella a Cordova ea Sivilia, axi aquelles gents prenen crestians e Serrayus. E estan en aquells boscatges e aqui viven; € son molt graos gents 6 bones d'armes, lant quel rey de Castells nou pot venir a 8. (Bernai d'Esclot, c. 79. p. 620.)

(1) Les Slaves étaient venus s'établir d'abord dans la Croatie et la Dalmatle, de ST à 665, TT

Les seigneurs laïques et ecclésiastiques francs, de tous les degrés, se distribuérent la terre en sergoruries, selon l'habitude de leur pays. Les autres olasses 1e Francs se partagérent les villes et dépossédèerent les Grecs. Bourgeois et serfs, tous formètent une population unie par le même lien de patrie, et à laquelle il fallait bien que les seigneurs, qui avaient conquis avec eux et qui à Chaque instant avaient à faire appel à eux contre les Grecs, voutussent faire une part plus large de liberté, les serfs vainqueurs ne pouvant évidemment être réduits au niveau des paysans grecs qu’ils avaient conquis. On sentit donc dès le premier moment le besoin de lois et d'institutions adaptées aux nouvelles conquêtes. Les mêmes circonstances s'étaient présentées cent ans avant, lors de la fondation en 1099 du royaume de Jérusalem. Les Francs du Pélopounèse et de Constantinople recoururent à l’expérience plus vieille des Francs de Jérusalem, qui leur envoyèrent leurs assises, et ces assises furent traduites en grec et déclarées lois du p2ys.

A peine les Francs étaient-ils établis en Morée qu'ils s'empressèrent de faire venir leurs femmes, leurs sœurs et leurs filles, comme le fit Guy de La Roche, qui maria sa sœur à Hugues de Brienne. D'autres allèrent chercher des alliances de famille dans le rovaume de Naples et dans la Sicile, devenus le domaine d'un frère de saint Louis (Charles d'Anjou). Muntaner, qui visita la Grèce dans les premières années du quatorzième siècle, mentioane ce fait, comine je l’ai déjà rappelé plus haut :

« Et toujours, dit-il (p.502). depuis la conquête, les princes de Morée ont pris leurs femmes dans les meilleures maisons de France ; et il en a été de même des autres riches-hommes et des chevaliers, qui ne se sont jamais mariés qu’à des femmes qui descendissent de chevaliers de France. Aussi disait-on que la plus noble chevalerie du monde était la chevalerie de la Morée, et on y parlait aussi bon français qu’à Paris. »

Un manuscrit de la Bibliothèque du roi, n° 7222, sur vélin, qui contient des chansons avec musique, prouve l'exactitude de l’assertion de Muntaner. Dans ce volume, écrit certainement dans la dernière moitié dutreizième sièrle, se trouvent un grand nombre de chansons de chevaliers et d'hommes du peuple célèbres à cette époque, et dont les plus anciens vivaient certainement au plus tard en 1250. Quelques-uns portent des noms illustres dans la croisade de Constantinople ; de ce nombre est le célèbre Quenes de Béthune, ami de notre chroniqueur Ville-Hardoin, qui rapporte son noble et fier dis cours à l’empereur Alexis ; puis le comte d'Anjou,

NOTICE

le duc de Brabant, le comte de Bar, le roi de Navarre , le roi Jean de Brienne, empereur de Constantinople ; et de ce nombre aussi est un prince de Morée désigné sous le seul nom de li prince de la Mourée, mais dans lequel on doit recunnattre Geoffroi ler de Ville-Hardoin, neveu du maré-

chal de Champagne et prince de Morée de 1208 à

1218. C’est ceprinc. de la Mourée qui commence le

. volume. Il paraît qu'après avoir copié le premier

couplet de chac:ine des deux chansons citées sous la musique, l’intention du copiste était de transcrire à la suite les autres couplets de ces deux

Chansons, ou d'autres chansons sur le même mètre,

du même auteur, et à cet effet il avait laissé deux feuillets blancs; mais l'intention du copiste n’a pas été réalisée alors, et les deux pages ont été refnplies plus d’un siècle après par d’autres chansons tout-a-fait étrangères aux premières. On n’a donc que les deux premiers couplets des deux chansons du prince de la Morée, et encore ne les a-t-on pas en entier, Car le feuillet ἃ été déchiré. La première commençait, selon la table, par : Loiaus amours qui m'alume .

La seconde par :

Au nouviau lans. . . . . . . . .

Voici ce qui reste de ces deux premiers Cou-

plets :

Première chanson.

Loiaus amours qui m'alume. . . . .

Et m'esmerveille où pris le hardiment Comment nr'osai de chanter euhardir.

Ce fait ma dame à cui snnt mi desir Se u’a de moi merci prochainement, Morir m'esteut, por aimer luiaument.

Deuxième chanson.

Au novel tans, quant je voi la muance, Qu'yvers remain, nois et glace et gelée, Cist oiscillon suut en grant revelance; Retentir fait lor chans bois et ramce.

De douçor est la terre enluminec;

Partot truëve-on flors de mainte semblance.

Et por ce vucilh chauter, en espérance Qu'autrement ue , + vrée.

Mais malgré cette préférence si naturelle de ἢ compatriotes pour la langue et pour les femmes leur patrie, la nécessité forçait souvent d’av recours à la langue du nouveau pays, et parf aussi aux femmes de la nouvelle conquête. !

mélange des deux langues se forma une sort grec bâtard dont notre chroniqueur nous de très fréquents exemples réunis dans le saire; et du mélange des Francs avec les f du pays naquit une race mixte, comme le

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

Coulouglis dans nos possgssions d’Afrique. Cette race mixte prit le noin de Gasmule, dont je ne puis découvrir l’origine précise. Les lois données par les Vénitiens à Candie mentionnent comme différents le Vasmulo, Latino, Blaco, Griego; je les trouve également mentionnés dans Pachymère.

«Comme Palévlogue, dit-il, espéraitbeaucoup de la valeur des Gasmulins, qui étaient demi-Grecs et demi-Francs, et qui avaient la prudente adresse desuns et la fougue courageuse des autres, il les employa sur mer, reprit par leur moyen la plupart des iles, leur assigna des pensions, et excita par ses bienfaits l’ardeur de leur courage. » (1. HI, c. 9.)

La position politique de ces Gasmules ou Gasmulins était évidemment fort précaire ; leur naissance d’une mère grecque les faisait repousser même par les bourgeois fraucs; leur naissance d'uu père franc leur faisait mépriser les Grecs. Aussi les voit-on toujours eu guerre avec les deux partis. Dans un pays plus grand ils auraient, comme les Almogavares en Espagne, ou les Armatolis ou Clephtes en Epire, trouvé un abri dans les montagnes; mais la terre leur manquant, ils se fireut corsaires, et on en trouve un graud nombre engagés au service des empereurs grecs Contre les Francs leurs pères.

Etait-ce à la race des Gasmulins qu'appartenait notre chroniqueur? Je serais tenté de le croire. Ce qui est fort bien prouvé, c’est qu’il était catholique romain, et sa chronique fournit de nombreux exemples de sa soumission au pape.

Au reste, que ce soit un Gasmulin catholique ou uu Franc pur, ce que je ne puis croire, car il l’aurait dit avec orgucil, sa chronique n’en est pas moins un des plus intéressants monuments de cette époque. Son récit est simple, clair, facile. Les événements sont bien choisis et bien distribués. La religion et la guerre n’y ont pas urfe place presque exclusive, comme dans les historiens byzantins ou les chroniqueurs occidentaux. Les détails personnels, les lois, les mœurs y ont leur place. C’est en particulier pour notre histoire le monument le plus authentique et le plus curieux.

Quant à la copie qui en a été faite, elle est due probablement à un Grec, qui a supprimé et denaturé quelques passages, soit par inattention, soit parce qu’ils lui semblaient offeusants pour son pays,

soit qu’ils lui parussent trop éloignés des formes grecques et trop rapprochés des formes françaises ; ces corrections sont rarement heureuses. La copie du manuscrit de Copenhague paraît plus ancienue et plus fidèle à la forme de l’ancienne langue ; mais ce manuscrit est malheureusement mu-

tilé au commencement et à la fin, et plusieurs pages ont été lacérées çà et la dans le cours de l'ouvrage. Le manuscrit de Berne est, come je l’ai déjà dit, la reproduction de celui de Paris.

J'étais bien convaincu qu'il devait en exister d’autres manuscrits sur le sul même de la Grèce, lorsqu'il y ἃ deux années j'en acquis la complète certitude. À mon retour des Pyrénées, je m'étais arrêté à Toulouse et parcourais les anciennes librairies pour y enrichir ma collection de livres et de pièces dans les divers dialectes du Midi. Une chronologie assez détaillée de l’histoire grecque, écrite en assez mauvais grec, attira mon attention. J'y cherchai si le compilateur n'aurait pas ajouté quelques moius maigres renseignements à ceux que donne le gévgraphe Mélétius sur la situation de ce pays pendant notre occupation du ΧΙΠ“ siècle. Quel ne fut pas mon étonnement quaud j'y lus un extrait fort étendu et fort bien fait de la Chronique de Morée publiée pour la premiere fois par moi il y avait douze années! J’achetai ce volume et me unis à le lire avec plus d'attention. L'auteur est un nommé Dorothée, archevêque de Mouewbasie, sur lequel je n’ai pu trouver nulle part aucun renseignement, bien que Du Cange le nome dans son Glossaire.

La première édition de la Chronologie de Dorothée fut publiée sur la fin du xvue siècle, fort probablement vers l’an 1684 ou 1685, car la dédicace, adressée au vaivode Zotos Zigaras, et qui se trouve dans toutes les éditions suivantes, est de 1684.

La deuxième édition fut publiée à Venise, en un volume in-£°, dans l’année 1743.

Eufiu, la troisième édilion, qui est celle que je possède, est aussi en un vol. in-£0, et elle a été imprimée à Venise en 1786. Cette éditiou contient quelques renseignements historiques de plus sur les duges de Veuise.

L'ouvrage de Dorothée n’est cité ni par Du Cange dans son Histoire des empereurs français de Cunstantinople, ni par aucun des Allemands ou Français qui ont, à quelque époque que ce suit, parlé des affaires de la Grèce. Cela est d'autant plus surprenant, que ma publication de la Chrouique de Morée a vivement éveillé l'attention des savants allemands sur ce sujet, et que MM, Ranke, Fallmercyer et Zinkeisen ont regardé comme désormais conquis à l’histoire les faits qui s’y trouvent mentionnés.

Eh bien! ces faits étaient mentionnés, et avec détails et d’une manière fort satisfaisante, dans les trois éditions successives de la Chronique de Dorothée , qui m’élait restée inconnue à moi-même.

Dans le cours de son histoire, Dorothée traite en passant de la conquête de Constantinople par les Français en 1204; mais un chapitre particulier et additionnel est réservé, après la clôture de la Chronique, pour l'établissement français en Morée. Je donnerai ici le texte de ces deux morceaux. Comme c’est un extrait tout-à-fait servile de la Chronique de Morée, dont le volume que je publie contient le texte et la traduction, j’ai cru devoir me dispenser de traduire une seconde fois ces deux morceaux, écrits d’ailleurs dans une langue que la moindre attention fera comprendre.

Dans son premier morceau, après avoir raconté, presque avec les mêmes expressions que l’auteur anonyme de la Chronique métrique, l’expédition de la première croisade de 1097 sous Pierre l’Ermite, la prise de Jérusalem, le couronnement de Godefroy de Bouillon, dont le nom est ici défiguré χόντε (le comte) Φρενδεπεούλιαν, au lieu &e Κον-τέφρες δὲ Πούλιον, qu'il place aussi comme notre chroniqueur en 6612, conformément à l'ère de Théophile, et après avoir raconté presque dans les mêmes mots aussi ' son refus de porter la couronne royale, Dorothée passe à la narration de la quatrième croisade, celle de 1204, qui amena la prise de Constantinople.

ὡσὰν ἤκουσαν οἱ χριστιανοὶ (la reprise de Jérusalem par les Sarrazins), ci ἀφεντάδες, ὁ Ντεπιάνκος 3 ὁ κόντες τῆς Καμπανείας, ὁ χόντες τῆς Φιλανδρείας 5, ὁ xôvres τῆς Δούζας3, καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἀφένταις καὶ διὰ νὰ εἶναι πολλοὶ δὲν τοὺς γράφομεν καὶ τὰ ὀνόματα. ὅμως ὡμοφώνησαν ὅλοι, καὶ ὁ πάπας μετ᾽ αἰτοὺς, καὶ ἕχαμαν ὄρχους φρικτοὺς νὰ ὑπᾶσι νὰ noaturocuv τοὺς Σ τραχηνόυς. Kai ἔκχιμαν γενεpas τὸν χόντε τῆς Καμπανεσίας, ὀνέυιατι Τζεφρὲν δ, ὁποῦ ἦτον φρονιμώτατος, καὶ ἀνδ᾽ρειόμμενος καὶ ἄξιος διὰ φουσάτα, Καὶ ἐπέρασαν δύο μῆνες καὶ ἦλθε του ἀσθένεια καὶ ἀπέθανε,

(1) Voici ses expressions que l'on peut comparer avec celles de la Chronique nriétrique, page 4, deuxième culonne :

Τοῦτος δὲ ἐδέχθν, τὴν ἀφεντίαν, ἀμὴ τὸ στέμμα τὸ youσῦν δὲν ἠθέλτσι ποτὲ νὰ βάλῃ εἰς τὴν κεφαλήν του, λέγωντας, ὅτι δὲν εἶναι ἄξιος. οὐδὲ ποέπει τοῦ ἐκεῖ ὁποὺ ἔστεψαν τὸν βασιλέα τῶν βασιλέων μὲ τὸ ἀκάνθινον στέαλωα, τὸν Κύριον ἡμῶν ἰγσοῦν Χοιστὸυ, νὰ στεφανώσουν ἕναν ἁμαρτωλὸν ὡσὰν ἐμένα. (l'age 306.)

(9) Ce nom dufig'iré est là pour Thibaut, comte de Champagne, qui devait être en effet le chef de la quatrième croisade quand il ‘ut frunpe par ue mort prématurée. {Voyez la Chropique du maréchal de Champagne, Geoffroy de Ville-Hardoiu.)

13) Baudoin. romte de Flandre.

(4) Probablement Saluces; ce qui semblerait désigner le marquis de Moutferrat.

(δ) 11 confand Thibaut, comte de Champagne, avec Geoffroy de Ville-Hardoin, maréchal de Champagne; et quelques ligues plus loin il nomme ce comte, vrs Ββαλάρτος de Ville-Hardoin, deux mots dont l'imprimeur n'a fait qu'un.

NOTICE

ἦτον τὸ γένος τοῦ vre Βαλάρτος. Καὶ πολλὰ τὸν ἡλυπήθησαν ὅλοι, καὶ ἔκαμαν χονσέγιον εἰς τὸ Πουργοῦνι ". Καὶ ἔχαμαν ἀφέντην καὶ γενεράλε τὸν Μαονιφαάτζιον μαρχέζε ντὲ Mouvesράτο, ὁποῦ ἦτον ἀφέντης μέγας εἰς τὴν ἰταλίαν, καὶ τὴν ἀδελφιήν τοῦ εἶχε γυναῖκα ὁ ῥήγας τῆς Φρανιζας 3. Καὶ ἔτζι ἐσηκώ-θηχαν ἀπ᾽ ἐκεῖ οἱ ἀφεντάδες μὲ τὸν γενεράλε, xai ἦλθαν εἰς τὴν ὕγιαν Ὁ va ὑπᾶν εἰς τὴν Βενετίαν χαὶ ἔστειλαν ἀποκρισιαρίους εἰς τὴν Βενετίαν πρὸς τὸν πρίντζιπα, dv ὁρίζῃ νὰ εἶναι χαὶ αὐτὸς ἕνας ἀπ’ ἐκείνους τοὶς ἀφεντάδες νὰ βοηϑήσῃ διὰ τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, νὰ ἐλευθερώσουν τὸν ἅγιον Τάφον ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν ἀσεξζῶν, χαὶ νὰ ἑτοιμάσουν κα» τέργα καὶ μεγάλα περάματα διὰ τὰ φουσάτα, καὶ ἦσαν καθαλερέοι δεκοχτὼ χιιάδες, χαὶ πεζοὶ ὀγδόηντα χιλιάδες,

Καὶ τὸν καιρὸν ἐχεῖνον ἥτονε πρίντζιπας ὁ μισὲρ ἀριάχος Νταάντιλος 8, ἔστερξαν δὲ ci Everoi νὰ κάμουν τὰ χάτεργα καὶ τὰ ἄλλα πλευσίματα, ἀμὴ ἔχαμαν μὲ τοῦς ἀποκρισια-picus, ὅσα μείνουν εὔκαιρα δίχως νὰ ἔχουν φουσάτον νὰ τὰ γεμίσουν, νὰ τοὺς τὰ πλερώνουν, ἤγουν τὴν ἔξοδον. Καὶ αὶ στε νὰ συναχϑοῦν οἱ ἀφεντάδες, ἔγιναν καὶ τὰ κάτεργα καὶ τὰ πλευσίματα, καὶ ἦλθεν ὁ γενεράλες μὲ τὰ φουσάτα xai μὲ τοὺς ἀφεντάδες εἰς τὴν Ἑνετίαν. Καὶ ὁ κόντες τῆς Αόυζας uè τὸ φουσάτον του δὲν ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἐνετίαν, διατὶ ἀπὸ τὸν τόπον τοῦ ἐμπῆκεν εἰς τὰ ἐδικά τοῦ πλευσίματα μὲ ὅλον τοῦ τὸ φουσάτον, διατὶ ἀπ᾽ ἐχεῖ τοῦ ἔπεφτε πλέα εὐχολώτερα καὶ συμώτερα νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ ἱεροσόλυμα. Καὶ ἔμειναν ἀπὸ τὰ πλευσίματα τῶν Ἐνετῶν εὔκαιρα, καὶ ἔγινε σκάνδαλον μέγα, ὅτι ἐγύρευσαν τὰς ἐξόδους χατὰ τὴν συμφωνίαν ὁποῦ εἶχαν. Τέλος δὲ εἰρήνευσαν μετὰ τούτου.

Εἰς τοῦτο ἐσύχωσαν κεφάλι τῆς Τζάρας οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν Σχλαθουνίαν, χαὶ ἠθέλυσαν νὰ κάμουν αὐθέντην ἐδικόν τους, χαὶ ἔκαμαν. Kai ἔτζι τὴν ἐπῆραν οἱ ἀφεντάδες μὲ τὸν γενεράλην, καὶ τὴν ἔδωκαν τῶν Ἐνετῶν διὰ τὴν ἔξοδον τῷ, χατέργων. Καὶ τότε Écauav χυνσέγιον νὰ ὑπᾶσι νὰ πολεμήσουν νὰ πάρουν τὴν Κωνσταντινούπολιν, διατὶ τιὺς ἐγώνασεν ἐ βασιλεὺς ποτε, va τὴν ϑασιλεύσουν,

Καὶ τότε ἔστειλεν ὁ βασιλεὺς, ἤτοι ὁ ῥύγας τῆς Φραάντζας γοζαματα νὰ ὑπᾶσιν εἰς τῆν Κωνσταντινούπολιν, χαὶ νὰ ἀφίσουν τὸ ταξίδι τῶν ἱεροσολύμων. Καὶ ἔτζι, ἐπῆγαν εἰ; τὴν Κωνσταντινούπολιν, χαὶ εὔγαλαν τὰ φουσάτα τῆς στερεᾶς, καὶ τὰ χάτεργα τῶν ξνετῶν τοῦ πελάγου ἀπ᾽ ἕξω ἀπὸ τὰ τείχη, χαὶ ἔδωκαν μέγαν πέλεμον καὶ φεξζερὸν,͵ καὶ μὲ ταῖς λουμπάρδαις ἔκαμαν χαλάστριαις τὰ χάτεργα, χαὶ ἐμπῇχαν ci ξνετοὶ εἰς τὴν πόλιν πρῶτοι ἀπὸ τοὺς ἄλλους.

Καὶ τότε ἐμπῆκαν τὰ φουσάτα τὰ ἄλλα, χαὶ ἔδαλαν παντιέραις 5, fret φλάμπουρα, εἰς τὰ τείχη, καὶ μὲ μεγᾶλαις χα-

(1) La Bourgogne. SI j'avais à faire des observations philologiques sur cette Chronique, j'aurais à rappeler ici la muluitude de mots français qui s’y trouvent grécisés ; mais je n'ai à rectitier que les uoms propres.

(4) Dorothée adopte, comme on voit, l'erreur de notre Chronique métrique.

(3) Détails puisés dans notre chroniqueur, qui n'oublie pas de meutionner ce passage par la Savoie.

(ἢ Henri Dandolo. (5) Bannières.

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

ραῖς ἔπαιξαν ταῖς τρουμπέταις καὶ τὰ ἄλλα παιγνίδια, Kai ὡς ἐχυρίευσαν οἱ Φράγγοι τὴν Πόλιν, ἐγύρευσαν τὸν βασιλέα καὶ δὲν τὸν τὖραν, διατὶ ἔφυγεν. Οἱ δὲ Φράγγοι ἔταξαν μεγάλα χαρίσυατα ὅποιος τὸν παραδώσῃ, καὶ μετὰ χαρίσματα τὰ πολλὰ τὸν ἐπρόδωχαν τῶν Φραγγῶν. Καὶ αὐτοὶ, ὡς χύραν τὸν βασιλέα, ἐχάρησαν πολλὰ, καὶ ἐδιαλογίζουνταν τί θάνατον νὰ τοῦ δώσουν. Καὶ ἔτζι ἦσαν τοῦ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ ci χρησμοὶ εἰς τὴν χολώναν τὴν γλυπτὴν, ὁποῦ εἶχε πολλὰς προφητείας περὶ τῆς βασιλείας τῶν πόλεων. Καὶ χατὰ τὸν χρησμὸν ἐχρέμασαν αὐτον εἰς τὴν χολώναν. Κα θὼς ἕκαμεν αὐτὸς ἀλεξίου τοῦ βασιλέως, ἔτζι καὶ χειρότηρα ἔπαθε. Καὶ μετὰ τούτου τὸν θάνατον, ἔχαμαν χονσίλιον, ἦτοι σύνοδον, xai ἔπεσεν ὁ κλῆρος ἐπὶ Μπαλδοῦῖνον τὸν Φιλανδρῖνον, καὶ ἔστεψαν αὐτὸν βασιλέχ. Μετὰ τοῦτο, νὰ ἔχουν τὸ “ασίλειον μὲ τοὺς Ἐνετοὺς, καθὼς τὸ ἐπῆραν ὁμάδι, καὶ ἂν ἤϑελαν λύπῃ οἱ Βνετοὶ δὲν τὴν ἔπερναν.

Δαζόντες δὲ τὴν βασιλεία. οἱ ξνετοὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεωξ, ἐσύναξαν ὅλα τὰ ἅγια λείψανα καὶ τὰ ἐπῆραν, καὶ εἰκονίσματα μικρὰ καὶ τρανὰ, ποτήρια ἐγκυσμυμένχ, Br μόϑυρα, ποδιαῖς, ἀέρας, καλύμματα ἐχλεχτὰ, τὰ πολύτιμα πράγματα τῆς Αγίας Σιφίας καὶ ἄλλων μοναστυρίων καὶ ἐκκλυσιῶν, φαιλόνια, ἐπιτραχύλια, ἐπιμάνυκα, ὡράρια, sbayγέλια ἀξιοτίμητα καὶ θαυμαστὰ, χαὶ ὅλα τὰ βιό,ία ἀπὸ πᾶσαν γλῶσσαν γραμμένα. ἐπῆραν δὲ καὶ δ... θυμιατὰ τὰ μαλαματένια τῆς ἁγίας Σοφίας, τὰ ὁποῖα νοῦς ἀνθρώπινος δὲν δύνεται νὰ χαταλαάθῃ καὶ νὰ μετρήσῃ τὸ χάλλος καὶ τὴν bexiornra τῶν θυμιατῶν, à νὰ τὴν διηγυθῇ “ὁμοίως χαὶ τὸν τέμπλον, ὁ ὁποίος ἦτον ὅλος ἀργυροδιάχρυσος πολύτιμος μετα τῶν ἀποστόλων χαὶ πρεφητῶν, ἱεραρχῶν, μαρτύρων, ἑσίων, μετὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἰγσοῦ Χοιστιῦ, καὶ τῇς Παναγίας, καὶ τοῦ ἁγίου ἰωάννου τοῦ Προδρόμου " τὰ μανουάλια ὅλα ἀ-:γυφοδιάχρυσα, τὸν τίμιον σταυρὸν ὁπ... ixauev ὁ μέτᾶς Κωνσταντῖνος, ὅταν ἐπολέμει μετὰ τοῦ Μαξιμιανοῦ, ὁποῦ εἶδε τα ἄστρα τὴν νύχτα, ἔλαξζαν τὴν λγίαν Εἰκόνα ὁποῦ ἰστίοτσεν ὁ Ἅγιος Αουχὰς τῆς Θεοτόκου, τὰ LAVE ἄλογα, ταῖς κορώναις ὑπεῦ ἐπροσήλωσαν οἱ βασιλεῖς" καὶ καθόλου, εἶτι ἔχει ὁ ἅγι-ς Μάρκος, εἶναι ὅλα τῆς ἁγίας Σοφίας. Ταῖς πόρταις τῆς Ayias δοφίας, καὶ ἕζαλαν ταῖς; εἰς τὸν γιον Ἄχ: κὸν, χαὶ φαίνουται πορύτιαχις καὶ θαυμασταῖς. ὥρισαν δὲ τὴν Κωνσταντινούπελιν εἴ Ἐνετοὶ γούνους ve” ἄλλοι λέστὸν, ξ΄ μῆνας τὶς χαὶ ἡμέρας ty Καὶ ὡσὰν εἶχαν τὴν Κωνσταντοούπολιν οἵ Évezci, ci Ρωμαῖοι cl βασιλεῖς Tax εἰ; τὴν λιχτολὴν, καὶ ἐκεῖ ἔστγσαν τὰ βασίλεια. 1lag. 5917 ΟἹ 505}

Apres ce court récit de la marche des croisés, de la prise de Constantinople et du pillage de Saiite- Sophie pour eurichir Samt- Marc, le chroniqueur cesse ici de parler de l'empire fondé par les Latins et suit succinctement les phases de empire grec en Asie, puis à Constantinople après l'expulsion des Latins, et jusqu'a la conquête que Mahomet ΠῚ fit

de cette ville en 1453. Arrivé à cette époque, son

rolume offre des détails tres circonstanciés sur

cette seconde prise de Constantinople, sur le dé- Cason. Noricss.

veloppement des conquêtes de Mahomet II dans le reste de l'empire grec et sur les successeurs de Mahomet ἢ jusqu’au règne d’Abdoul-Achmet IV qui règna de 1774 à 1789. C’est à cette époque qu’a été terminée la dernière édition de cette Chronique, ainsi que nous l’appreud la dernière phrase relativ à Abdoul-Achmet :

A la suite de cette histoire générale commence l’histoire particulière de la Morée depuis sa conquête par les Francs en 1205. C’est ce morceau d'histoire qui est un extrait souvent presque littéral de la Chronique métrique.

Ce qui me frappe plus particulièrement encure dans cet extrait donné par Dorothée de la Chronique de Morée, c’est qu'il s’y trouve un passage relatif aux limites assignées aux possessions des Français et des Grecs en vertu du traité de 1263, et relatif également aux forteresses bâties par chacun sur les limites de leurs territoires respectifs, ‘et que ce morceau ne se retrouve ni dans le manuscrit de Paris ni dans le manuscrit de Copenhague. Dorothée ἃ donc pu, dans la ville de Me:nethbasie où il était métropolitain, consulter, eu xvire siècle où il écrivait, un manuscrit autre que les deux manuscrits cités. Ce manuscrit consulté par Dorothée existe peut-être encore en Grèce. Si ce manuscrit ue peut se retrouver, n'est-il pas possible d’en retrouver d’autres dans ce pays? C’est ce que j'aille dessein d'aller moi-même vérilier sur les lieux.

On voit d’ailleurs que cette dernière partie de la Chronique de Dorvthée a été écrite par lui sur de nouveaux matériaux, et quand tout le reste était déja terminé, car il y revient sur des sujets qu’il avait précédemment traités et qu’il reproduit, en les complétant par des détails quelquefois peu essentiels, mais souvent aussi très importants. Ainsi, par exemple, il répète presque mot pour mot Île pillage de Constantinople par les Vénitiens ; seulement il en déplace l’époque. Ce qui prouverait à la fois que Dorothée a copié la Chronique métrique, et que les récits de cette Chronique n’ailaient pas plis loin que l’arrivée de Florent de Hainaut comme prince de Morée en 1291, et ses premières campauues contre l’empereur, c'est que Dorothée termine aussi son récit des affaires de Morée par le récit des mêmes événements. Quant aux aveniures de Geoffroi de Brienne, cet épisode est comme un fragment additionnel du manuscrit de Paris, fragment qui ne 56 retrouve ni dans le manuscrit de Copenhague, ni dans la Chronique de Dorothée,

Voici ce second morceau,

τὐπὶ ΠΕΡῚ ΤΟΥ NOTE ΕΠΕΡΑΝ OI ῬΡΑΓΓΟΙ ΤῸΝ ΜΩΡΕΑΝ.

Βασιλεύοντος του προγεγραμμένου Βαλδου- Etvou 1 ἀπὸ τὴν Φιλάνδραν εἰς τὴν Κωνσταντινού-πολιν, οἱ ἀδελφοὶ τοῦ ἀφεντὸς χόντε τῆς Καμπαγίας 5, τοῦ πρώτου καπετανίου δποῦ ἀπέθανε τότε ἕν συντομίᾳ, καθὼς τὸ ἐγῥάψαμεν ὁ ὀπίσω, ἐσυμ-δουλεύθησαν ἀνάμεσόν τους αὐτοὶ οἱ ἀδελφοὶ νὰ συνάξουν φουσάτα, νὰ ἔλθουν κατὰ τοῦ Μωρέως διὰ νὰ πολεμήσουν, νὰ πάρουν τόπους, νὰ ἀφεντἐψόυν χαὶ νὰ" ὀρίσουν" καὶ ἕκαμαν ἁρμάδᾶν εἰς τὴν Βενετίαν, καὶ εἶπαν, ὅποιος ϑέλει νὰ ὑπάγῃ. Τότε λοιπὸν εἶπαν οἱ δύο ἀδελφοὶ ἀνάμεσόν τους, πῶς δὲν εἶναὶ καλὸν νὰ ὑπᾶν καὶ οἱ δύο, μόνον νὰ ἀπομείνῃ ὁ ἕνας εἰς τὴν πατρίδα καὶ εἰς τὰ πράγματά τους. Kai ἔτξι ἔμεινεν ὁ μεγαλήτερος εἰς τὴν ᾿Φραγγίαν" καὶ ὁ μιχρότερος, ὀνόματι Τουλιθμοςδ, ἐπῆρετὰ φονοάτα καὶ ἦλθεν εἰς τὴν

“Brvetlév , ὅπου ἥτονε ἡ ἁρμάδα,, τὰ καράβια LR τὰ ἄλλα' πλευσίματα. Raï ἐμπῆκαν ὅλα τὰ ᾿ φουσάτα εἷς τὰ ἐκἀραβία, καὶ ἔκαμαν ἄρμενα ἀπὸ τὴν Βενετίαν εἰς τὸν μάρτιον μῆνα Ἑ, καὶ ᾿ἔραξαν εἰς τὴν Αχαΐαν τοῦ Μωρέως τὴν πρώτην τοῦ μαΐου, καὶ ἐκεῖ ἔκτισαν χάστρον μέγα" καὶ τότε ἐπῆγεν 6 évite Γουλιξ), ass εἰς ἐὴν παλαιὰν Né τραν, καὶ ἐπολέμησε καὶ ἐπῆρέ τὴν, du La νώρισαν οἱ Πατρινοὶ πῶς γιχοῦνται, ἐπροσχύνησαν μετιὰ τοῦτο, καὶ ἐσυμφώνησαν νὰ ἔχουν τὰ ᾿βάγματά τοῦς, ὡσὰν τὰ εἶχαν καὶ μὲ τοὺς Puμαΐους, ai τινὰς νὰ μὴν τοὺς πειράξῃ" καὶ ἔδα-λεν à ἀφέντην ᾿ἐδικόν του ὁ κόντες, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν ἀνδραδίδαν" καὶ ὡς τὸ ἔμαθεν ὁ λαὸς, ἔλαβαν τοὺς σταυροὺς καὶ ϑυμιατὰ, καὶ λαμπάδας,

(4) Baudoin de Flandre, dont il est parlé dans la citation qi précède. 4 Variantes de l'édition de 474 Βαλδουθίνον ντὺ Φιλάνδρα. -

(8) Les frères du comte de Campagne ; même erreur que la ckramique de Morée à lagaelle je renvoie.

(8) ὑνίωχτι μισὲρ Γουλιίλμος, Guillaume de Chump- Lite.

mo

NOTICE καὶ ταῖς ἁγίαις εἰχόνες, καὶ εὐγῆκαν ἀπὸ ne!

τοὺς ἔκαμε χρυσόδουλλα, νὰ ἔχουν τὰ πράγματα τοὺς ὡς τὰ εἶχαν καὶ πρῶτα. ὡσὰν ἐπῆρε τὴν ἀνδραθίδαν, ἐπῆρε καὶ τὴν Βοστέτξανξ, ἔστειλε τὰ xdtep;a καὶ τὴν ἁρμάϑδαν διὰ ϑαλάσσης εἰς τὴν Κόρινθον, καὶ αὐτὸς ἐπῆγε μετὰ φουσάτα τῆς στερεᾶς, καὶ ἔξωθεν τῆς Κορίνθου ἐτέντωσεν. Elvau δὲ τὸ κάστρον τῆς Κορίνθου ἀπάνω εἰς μῶν κορυφὴν βουνοῦ, καὶ κάτω εἶναι χώρα ϑαυμαστὴ εἰς τὸν κάμπον, μὲ πύργους καὶ μὲ τείχη ϑαυμαστὰ κτισμένα τὸ γύρον. Καὶ τότε ὁ κόντε Γου-λιέλμος ὥρισε καὶ ἔδωκαν πόλεμον τὰ φουσάτα αὐτοῦ μὲ λουμπάρδαις καὶ μὲ ἄλλα ἅρματα τοῦ πολέμου, καὶ περιώρισαν3 τὰ τεύχη; , καὶ δὲν ἄφησαν ἄνθρωπον νὰ προβάλῃ ἀπ᾽ αὐτὰ, διότι εἶχαν

᾿τουφέκια πολλά. To ἐμπῆχαν καὶ ἐπῆραν τὴν

A) Ἐπῆρε τὴν Βοστίτζαν, καὶ ἐκεῖ foras.

(8) Boniface de ε Montreat roi de Salouique

(8) Geoffroy de ‘vilte- -Hardois,

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

Ν Η | , ᾽ : 4 y ; , 3 , - , 3 ᾿ Eu TC? Μωρέαν, Χχαι ἔσμιξαν TOY χοντε μισὲρ ; pouaata τοὺ εἰς βοήθειαν TOY XOVTE μισερ Το").

Γουλιέλμον εἰς τὴν Κόρωθον. Καὶ τίς δύναται νὰ γράψῃ ταις χαραῖς ὁποῦ ἔχαμαν τότες ; Τρουμ-πέταις καὶ ἄλλα παιγνίδια ἐλάλησαν Ἢ διάφορα, καὶ λουμπάρδαις χαὶ τουφέκια ἐδάρεσαν » καὶ tuurava πολλὰ, χαὶ φωτίαις ἔχαμαν, καὶ ἄλ-λαις χαραῖς μεγάλαις. Kai ὡσᾶν ἔσμιξαν τοῦτοι

ἱ τρεῖς αὐθεντάδες, ἔκαμαν χονσέγιον, ἤγουν συμβουλὴν, χαὶ ἐπῆγαν εἰς τὸ ἂρ γος, καὶ aoû χαν εἰς τὴν χάτω χώραν τῆς Κορίνθον ἀφέντην χαὶ φουσάτα, καὶ ἐφύλαγαν" καὶ ὡσὰν ἦλθαν κὑτοὶ εἰς τὸ Ἄργος, ἐπολέμησαν καὶ τὸ ἐπῆραν. ὁ δὲ Σγοῦρος ὁ ὁ καπετάνιος τῶν Ῥωμαίων », ὁποῦ ἥτυνε ἀπάνω εἰς τὸ καστέλλιον τῆς Κορίνθου, ὡς εἶδεν ὅτι τὸ Φραάγγυιον φουσάτον ἐμίσεψε χαὶ ἐπῆγεν εἰς τὸ Ἄργος, ἐνατέδη τὴν νύκτα μὲ τέχνὴν, καὶ ἐμπῆκεν εἰς τὴν κάτω χώραν τῆς Κορίνθου, ἐκεῖ ὁποῦ ἐφύλαγαν οἱ Dpayyor, καὶ τοὺς ἔκοψεν ὅλους, καὶ ἐπὴρε τὴν χώραν. Καὶ ὡς τὰ ἔμαθεν ὁ χόντες μισὲρ Γουλιέλμος, πολλὰ ἔλυπήθη, μετ᾽ αὐτοῦ, καὶ ἦλθαν ἀντιχρὺ τῆς Κορίνθου μὲ

τὰ φουσάτα τους, καὶ ἔκαμαν ἡμέρας ὀκτὼ OLA.

Καὶ ἔτξη ἐδέχθη ὁ ῥήγας τὰ λόγια τοῦ κόντε μισὲρ Γουλιέλμου, καὶ ἔδωκέ του ὅλα τὰ εἰσοδήματα τὰ ἀγεντικᾶ, ἤγουν τὰ ντάτξια xai ἄλλα δικαιώματα τῆς: ᾿Αθήνας, τῆ. Μοδονάξα-3

πρώτους τῶν κάστρων τῶν τριῶν, χαὶ TOUS ἐπα-

geuxe τοῦ μισὲο Γουλιέλμου νὰ τὸν γνωρίζουν

a De TNY τοὺς ὡσὰν τὸν ἑαυτόν του ὃ, χαὶ νὰ τοῦ

‘3: δαιυδουνίτζας, Bodonitza (νογ. l'Index géogr.). 2) ὦσαν τὸ κορμί του.

λιέλμου" καὶ ὁ ῥήγας ἐμίσεψε μὲ τὰ φουσάτα του, χαὶ ὑπῆγεν εἰς τὸ ῥηγάτον τον εἰς τὴν Θεσσαλο-νίκην" καὶ ὁ χόντε μισὲρ Γουλιέλμος μὲ τὸν ἄλλον ἀφέντην τὸν μισὲρ Τξζξεντεφρὲ ἐμίσεψαν ἀπὸ τὴν Κόρινθον μετὰ φουσάτα τους καὶ ὑπῆγαν εἰς τὴν ἀνὸραθίδανϑ: καὶ τῆς ὥρας ἔγραψαν γράμματα, χαὶ ἔστειλαν εἰς τὰ κάστρη τὰ μέσα τοῦ Μωρέως, καὶ εἰς τὰς χώρας, ὅσοι ϑέλουν νὰ προσχυνήσουν, νὰ ἔχουν τὰ ῥοῦχά τους καὶ τὰ πράγματά tous ἀνεμπόδιστα" εἰ δὲ ὅσοι παρθοῦν μὲ πόλεμον, væ γένωνται3 τὰ ῥοῦχά τους ἀφεντικὰ, χαὶ νὰ τοὺς καὶ ἡ χώραις τὸν φόδον αὐτὸν, ἔδραμαν οἱ ἄρχοντες, où πτωχοίϑ, καὶ ὅλος ὁ λαὸς, καὶ ἐπροσ-χύνησαν αὑτούς" καὶ ἔδωχάν τους ὁρισμοὺς νὰ ἔχουν τὰ πράγματά τους ὡσὰν τὰ εἶχαν ἀπ᾽ ἀρ»

χῆς. καὶ εἴ τι χάρισμα εἶχαν ἀπὸ τὴν βασιλείαν τῶν Ρωμαίων ,va τὸ ἔχουν. Καὶ ἔτζη ἐπροσχύνησεν ὁ λαὸς, καὶ ἐπῆραν ὁρισμοὺς καὶ ἐπῆγαν εἷς τοὺς τόπους των μὲ χαραῖς μεγάλαις. Μετὰ τοῦτο ἐσυκώθησαν καὶ ὑπῆγαν εἰς τὸ κάστρον τοῦ Ποντικοῦ, καὶ ἐξήτησαν νὰ τοὺς παραδώσουν τὸ κάστρον, καὶ ὁ ἀφέντης τοῦ κάστρου ἐκείνου καὶ λαὸς δὲν ἠθέλησαν" καὶ ἔτξη ἐπολέμησαν καὶ τὸ ἐπῆραν ἀπὸ σπαθίον, καὶ ἔδαλαν ἐχεῖ αὐθέντὴν ἀπὸ ἀνθρώπους ἐδικούς τους, καὶ φυλακάτοραφ' καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖ ἐπῆγαν εἰς τὴν ἀρκαδίαν καὶ τὴν ἐπο)έμησαν, καὶ ἐπῆραν τὸ καστέλλιϑ, καὶ τὸν πύργον, καὶ τὸ ἐχυρίευσαν" καὶ ἀφῆχαν καὶ ἐκει ( αὐθέντην καὶ φυλαχάτορας' καὶ ἐσυκώθησαν ἀπὸ τὴν ἀρκαδίαν » καὶ ἐπῆγαν εἰς τὴν Μοθώνην, καὶ ἥτονε ἔρημη, ὅτι τὴν εἶχαν οἱ Βεν ἑτικοι ἀπὸ καιρὸν χαλασμένην" καὶ ἀπὸ τὸν Μοθώνην

ἀκ NOTICE

ἔχουν τὰ πράγματά τους ὡσὰν τὰ εἶχαν καὶ πρῶτα, χαὶ ἔτξη τοὺς τὰ ἔδωκαν. ÉGaday δὲ τοὶ ἐσυχώθησαν an” ἐκεῖ καὶ ἐπῆγαν εἰς τὴν Kaλαμάταν, καὶ ἐπροσχύνησαν οἱ Καλαματιανοί" καὶ ἐπῆραν ὁρισμὸν νὰ ἔχουν τὰ πράγματά τους, ὡσὰν τὰ εἶχαν τὰ ἄλλα κάστρη ὁποῦ ἐπροσχύνησαν. ἔμαθε δὲ τοῦτο, τὸ χάστρον τοῦ Νικλήτου,

καὶ ἡ Βελιγόστη μὲ ταῖς χώραις τῆς, καὶ τῆς Λακεδαιμονίας, καὶ ἐμαζώχθησαν απὸ τοὺς Λάκχους τὰ χωρία, xai ἐμαξώχθησαν πεζοὶ χαὶ καθαλ αρέοι χιλιάδες τέσσαρες εἰς τὸν Κούντουρον Ἐλαιῶνα. Ετζη ἔδραμαν ἐκεῖ καὶ οἱ ἀφέντες οἱ Φραγγοι μὲ τὸ φουσάτον τους, xai ἔδω-καν πόλεμον μέγαν καὶ φοδερὸν, καὶ ἐνίκησαν τοὺς Ῥωμαίους οἱ Φραγγοι, καὶ ἔσφαξαν πολ-λοὺς ἐξ αὐτῶν" χαὶ αὐτὸν τὸν πόλεμον ἔκαμαν εἰς τὸν χάμπον οἱ Φράγγοι μὲ τοὺς Ῥωμαίους ie γον. ὦμως ὡσὰν ἐνίκησε τὰ φουσάτα, ὥρισεν ὁ χόντες ὁ μισὲρ Γουλιέλμος νὰ ὑπαγουν 3 τὰ φου-σάτα tou εἰς τὴν Καλαμάταν' καὶ μὲ τὸν ἀφέντὴν τὸν μισὲρ Τδοντεφρὲ ἔκαμε συμβούλιον, καὶ μὲ τοὺς πρώτους τῶν

νὰ πολεμήσῃ τὴν Βελιγόστην, καὶ τὸ Νίκλητον" χαὶ τὸ Νίχλητον εἶναι εἰ.8 χάμπον, καὶ ἡ Βελιγόστη εἶναι εἰς χαμοθουνόν. Ô δὲ μισὲρ Téeuteppns εἶπεν, ὅτι νὰ Undouv εἰς τὸν ἀρακ)ωβὸν ; ὁποῦ κρατοῦν τὸν δρόμον, ὁ ὁποῖος ὀνομάξεται Σχοδρά. Hrov de Μικρὸν χαστέλλι, καὶ ὑπὴ ἦγαν εἰς αὐτὸ, καὶ ἐκεῖ τὸν ἔσωσαν γραφαῖς ἀπὸ τὸν ῥήγαν τῆς Φραγγίας καὶ ἀπὸ τοὺ: συγγενεῖς του, καὶ τοῦ ἔγραφαν, ὅτι τὴν ὥραν ὁποῦ νὰ ἰδῇ ταῖς γραφαῖς, νὰ ἀφήσῃ τὸν πόλεμον, καὶ νὰ ὑπάγῃ εἷς τὸν τόπον του, ὅτι ὁ ἀδελφός του ἀπέθανε, νὰ πάρῃ τὴν ἀφεντίαν του. Καὶ ὡς ἀνέγνωσε τὰς γραφάς, ἔκλαυσε πικρὰ, καὶ ἔκραξε τὸν μισὲρ Téevteppé, ὁποῦ τὸν εἶχε πρωτοστράτοοα, καὶ δύο ἀρχιερεῖς, mai δύο καπετάνιου:, καὶ ἄλλους

(4) Τοῦ Νυκρίου. Nicli, appelé auj. Palæo-Moukli. (2) Na ὑπᾶσι.

(5) Εἰς σὲ xaumer.

(4) Philippe-Auguste.

πέντε ἄρχοντας, καὶ εἶπέ τους τὴν λύπην του, καὶ νὰ γράψουν τοὺς τόπους tou, ὁποῦ ἐπῆρεν εἰς τον Μωρέαν, καὶ τὸν λαὸν, καὶ τὰ πράγματα τι.

λαοῦ" καὶ ἔτξι τοῦ τὰ ἔδωκαν διὰ γράφου. Kai αὐτὸς ὁ χόντες μισὲρ Γουλιέλμος ἔκραξε τὸν μισὲρ Τξεντ: γρὲ ἔμπροσθεν εἰς ὅλους τοὺς ἄρχοντας χαὶ εἰς τὰ φουσάτα, χαὶ τοῦ εἶπεν. ὅλα σου τὰ καλὰ καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὰ κέρδη σου τὰ ἄφηces, ὑποῦ εἶχες νὰ πάρῃς ἀπὸ τὸν βασιλέα τῆς Πόλεως τὸν Βαλδουδῖνον, ὁποῦ ἤσουν σύντροφος, ὅταν ἐπῆρε τὴν Πόλιν, καὶ διὰ ταῦτα τὰ ἀγαθὰ, χαὶ τὴν εὐσπλαγχνίαν ὁποῦ ἔδειξες εἰς ἐμὲ, δίϑω καὶ χαοίξω σου νὰ ἔχης κατὰ διαϑοχγν καὶ κληρονομίαν τὴν Ἰξαλαμάταν καὶ τὴν À ρχαδίαν μὲ ὅλαις τους ταῖς περιοχαῖς. Καὶ τοῦ ἔδωχε your σόδουλλον 2, χαὶ τοῦ εἶπε, νὰ εἶναι εἰς αὑτὸν πι στὸς καὶ ἀληθινὸς εἰς ὅλα, γωοὶς χαυίαν ἐπιδουλὴν" καὶ τοὺς ténous, ὁποῦ ἐπῆρα εἰς τὸν Μωρέαν, σοὶ παραδίδω νὰ εἶσαι ὑπέη:8, χαὶ ἐγὼ παγένω εἰς τὴν Φραγγίαν εἰς τὴν ποτρίθα μον, καὶ εἰς ἕνα χρόνον 3 ἕλω στείλει ἀνθρώπους ἐδιχούς μου" καὶ ὥς τε νὰ ἔλθουν οἱ ἄνθρωποί μον, γὰ φυλάγγς ὡτὰν νὰ ἤμουν καὶ ἐγὼ σωματικῶς, χαὶ οἱ ἄνήῆρωποι Séhouy εἶσθαι συγγενεῖς μου" χαὶ ἂν δ᾽. ϑελήση τινὰς νὰ ἔλθη, ϑέλεις εἶσαι ἐσὺ αὐθέντης. Εἰ: ἕνα χοόνον τινὰς δὲν ἡσέλησε νὰ ὑπαγη" καὶ ἔτξι τοῦ εἶχε παραγγελίαν va st ναι κληρονόμος τῶν τύπων του, καὶ νὰ μειράσῃ τῶν συμξβουλατόρων του τοὺς τόπους, χαὶ αὑτὸς νὰ εἶναι αὐθέντης τῶν κατὰ τὸ χρυσόβουλλόν του. Καὶ αὐτὰ ὅλα τὰ ἔγραψαν. καὶ τὰ ὑπέγρα-» ψαν ὁ κιντες, οἱ δυχιερεῖς, καὶ ὁ μισὲρ Téevteφορὲς, καὶ οἱ συμξουλάτοροι, χα! οἱ ἄρχοντες τοῦ Μωρέως ὅλοι. Ναὶ ὁ κόντες μισὲρ Γουλιέλμος ἐμπῆκεν εἰ: τὰ κάτεργα, χαὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Βενετίαν, καὶ ἀπ᾿ ἐχεῖ ἐπὴγεν εἰς τὴν πατρίδα του εἰς τὴν Καμπανίαν, ἤγουν Φραγγίαν.

(1) Ma ὅλαις τως ταῖς.

(3) Χυυσηθουλεν, 9) Bail, gouverneur ele Gus, ἂν mot Μταῦ δὺο

(4) Οἰλες ticrau,

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

ἱ τὰ φουσάτα (ἦς τὴν ἀνδοαξίδανϑ, καὶ χατὰ ισμὸν τοῦ κόντε μισὲο ΤΓουλιέλαου, ἐμείρασε πους εἰς τοὺς ἄρχοντας αὑτοῦ. Καὶ ὁ πρῶτος τας ἥτονε ὁ μισὲρ Γιλτιάργς ὁ ντὲ Ροξηέρ-- "αἱ ἔδωχέ του: φύαις8 εἰκοσιτέσσαρες" φύαις αι πρόνοιαιςξ, ἢ φέουδα, ἤγουν σπελίικια" μεν ἐχεῖ χάστρον, καὶ τὸ ὠνόμ::7ὲν Ἰά- ᾽, Τοῦ δὲ δευτέρου τοῦ μισὲρ Peyod ντὲ Τη- ᾿ ἔδωχε φύαις εἴχοσι δύο, εἰς τὰ Σκόδρα τοῦ υἿ, καὶ ἔχτισεν ἐκεῖ κάστρον y καὶ TO ὠνό- Καρύτεναδ' καὶ τοῦ τ τρίτου » ὀνόυατι μισὲρ μου, τὸ γένος του ἀλαμάνοςϑ, τοῦ ἔδωχε λαιὰν Παάτραν μὲ ὅλην τὴς τὴν τ᾿ “οιοχήν.

XXI τοῦ πέμπτου, ὀνόματι μισὲρ

τοῦ μὲ ἕξη φύαις 10. χαὶ τοῦ ἕκτον, τοῦ utὑντε Νιδέλε! 8. τοῦ ἔδωχεν ἔξη φύαις εἰς τὴν νίαν, καὶ ἐχεῖ ἔχτισε κάστρον, καὶ τὸ ὠνό- Γεοάκι" καὶ τοῦ ἐξδόμου, τοῦ μισὲο Τοὺ ὡρνα 15, ἔδωκε τὰ Καλάδρυτα δ μὲ δώ- ’ " -. N° ᾽ » - - Ρ Α + ύαις. Τοῦ δὲ ὁγδόον, τοῦ μισὲρ Pnyoù ντὲ 4, ἔδωχε νὰ ἔχη ὀκτὼ καδαλαριῶν φύαις εἰς ’ > 5 δὲ , , - t T L 4 στίτξαν. Τοῦ δὲ ἐννάτου, τοῦ μισὲρ 1 οὐ ντὲ \] Δ “«- Σ ’ 45 ,

DUVTE, μισερ Δοῦκα ὀνομαξόμενος 19, εἰς

ἦν ἀδραδίδαν. (8) Gautier de Ronchères. (3) Φύες. “τες. (5) ἀκόξα.

)ὔγγος ντὲ Πριέρης, Hugues de Brières, dans la ue métrique,

omme il s’agit ici des défilés de Scorta, il faut pme dans la Chronique métrique (p. 47) : Εἰς ρτῶν τὸν δρόγγον,

zuillaume Alaman.

La Chronique métrique nomme 16 quatrième Mathieu Raimond,

Ἐτὲὶ Nréshe Guy de Nevelet. Ted est sans doute u de Γοὺ ou Guy ; la Chron. métr. l’appelle Γγιοῦν. Raoul de Tournai. Te est là pour Pcb.

Ta Καλαύριτα.

Hugues de l'Ile, Οὗγηος vrè Δέλε dans la Chr. mer.

Suivant la leçon de la Chronique de Morée (p.48), : t Hugues de lle qui portait le surnom de :

ur, où Charpignÿ, tandis qu'ici ce serait μισὲρ ue La Chronique métrique nomme μισὲρ Αοῦχα,

τοὺς Λάκχους τέτσαρες φύαις, χαὶ τὴν Λακεδαι-μονίαν. Τοῦ δεκάτον, τοῦ μισὲρ Δανιηλ, ἔδωχε τὸν Πασαξᾶν, καὶ τέσσαρες φύαις, καὶ φλάμπουρον νὰ βαστᾷ. Τοῦ δὲ ἑνδεκάτου, μισὲρ luπερτοὺ tôn Τρέμουλα 3, τέσσαρες φύαις, καὶ ἀντὸς ἔκτισε τὴν Χαλανρίτς Σανδ Τὸ σπιτάλιοντοῦ Ἀγίου ἰωάννου, ÿ Jouy τὸ ξενοδοχεῖον, ἄλλαις τέσσαρες ἐδόθησαν καὶ εἰς τὸ μέρος τῆς Καλαμάτας, χαὶ τῶν ἀλαμάνων ἄλλαις τέσσαρες φύαις, καὶ τοῦ Τέμπλου τοῦ ξενοδοχείου ἄλλαις τέσσαρες" τοῦ μητροπολίτου τῆς παλαιᾶς Πάτρας μὲ τοὺς ἐχκλησιαστικούς τον ἄλλαις ὀκτὼ φύαις, καὶ τοῦ ἐπι-

de Vostitza qui appartenait aux sires de Charpigny. La Chronique métrique désigne Gritzena comme chef-lieu du δεῖ de Laconie, au lieu de Lacédémonia,

(1) Δανιήλ me parait évidemment une faute du copistr qui aura lié ensemble deux mots à jui inconnus pour n'en faire qu’un qui lui était connu. La véritable leçon devrait être δὲ ou ντὲ Ναάουλῃ de Neuilly, ainsi que le donne la Chronique métrique ( p. 48). Les seigneurs de Passava portaient en effet le nom de Neuilly.

(2) Imbert ce La Trémouille. II y eut en effet un Imbert de La Trémouille qui partit pour la quatrième croisade à cette époque. La Chronique métrique l'appelle Rabert, et il me semble que la leçon du manuscrit suivi par Dorothee est ici préférable.

(3) Τὴν Xakaorpirtav.Ces onze barons, savoir : 4. Gaultier de Ronchères, baron d'Akova ; 2. Hugues de Brières, baron de Carytena ; 3. Guillaume Alaman, baron de Pa tras; 4. Mathieu Raimond, baron de Veligosti; δ. Guillaume, baron de Nicli; 6. Guy de Nevelet, baron de Gheraki; 7 Raoul de Tournai, baron de Calavryta ; 8 Hugues de l'Ile, sire de Charpigny, baron de Vostitza ; 9. Lucas, baron de Lacédémonia (ou de Gritrena, dans le même pays de Laconie, suivant la Chronique métrique); 10. Jean de Neuilly, baron de Passava ; 41. Imbert de la Trémouille, baron de Chaladritza, réunis à Geoffroi de Ville-Hardoin, qui reçut en même temps de Guillaume de Champ-Litte les baronnies de Calamata et d’Arcadia et Je baïlat de Morée, et complétait le nombre douze, formerent les douze hauts barons ou bers, suivant l'expression des Assises d’Achaïe, ou pairs du prince suivant le langage reçu, qui seuls possédaient le droit de faire bâtir des forteresses et de rendre la haute justice sans appel, ou justice par le sang. Ces douze pairies se modifièrent plus tard et prirent la forme que j’indique dans les tableaux annexés (Voy. aussi mes Eclaircissements sur la principauté fran -

çaise d'Achat.) s authentiques prouvent que c'était la seigneurie

(4) Lisez τοῦ Σπιταλίου.

σχόπου τῆς ὠλένης pÜxis τέσσαρες, χαὶ τῆς Beλιγόστης, καὶ τοῦ Νικλήτου, καὶ τῆς Λακεδαιμογίας τὰ ὅμοιχ, φύαις τέσταρες τοῦ χαϑ' ἑνός.

χρεωστῃ καθ᾽ ἕνας νὰ ἔχῃ καδαλάρην ἕνα, καὶ δώδεκα σαργέντας" καὶ pi χαθαλάροι, ὁποῦ ἔχουν χαθ᾽ ἕνας μίαν φύαν, ἀτός του νὰ χρεωστῇ νὰ δουλεύῃ διὰ τὸ φυέτον, ὡσαύτως xai οἱ σαργένται τῆς κοντόταςϑ, ὁ καθ᾽ ἕνας νὰ δουλεύῃ μὲ τὸ χορμίτον. Καὶ ἔτξι ἀποφάσισαν νὰ εἶναι εἰς πᾶσαν ἀνάχραξιν, διὰ φύλαξιν τοῦ τόπον" καὶ οἱ προνοιατόροι νὰ εἶναι ὁμοίως εἷς πᾶσαν ἀνάχρα- Et, διὰ φύλαξιν τοῦ ἀφεντὸς, νὰ εὑρίσκωνταιδ xai νὰ εἶναι ἕτοιμοι πᾶσανῶραν καὶ καθ᾿ ἡμέραν μετὰ ἅρματά τους, ὅπου νὰ τοὺς μηνύσῃ ὁ ἀφέντης νὰ εὑρεθοῦν, καὶ ὅπου τοὺς ὁρίσῃ" καὶ ἀπὸ τοὺς ἄνωθεν, χατὰ ταῖς φύαις ὁποῦ ἔχει, νὰ χρεωστῇ νὰ ἔχῃ τόσους χαδαλαρέους μετ᾽ αὐτοῦ εἰς πᾶσαν χρείαν πολέμον. Καὶ ἐδεδαίωσαν τοῦτο οἱ ἄρχοντες καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ ὅτι νὰ βαστοῦν καὶ φλάμπουρα εἰς ἀφορμὴν τῆς μάχης" καὶ εἰς τὴν βουλὴν τῆς ἀφεντίας, καὶ εἰς ταῖς χρίσες τοῦ τόπου νὰ εἶναι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, ὡσὰν καὶ οἱ φλαμπουραρέοι. Πλὴν εἰς χρίσιν καὶ εἰς συμδουλὴν.

(4) Τῆς uvre,

(4) Je pense qu'il faut lire χονγήστας, comme dans la Chronique métrique, c'est-à-dire sergents de La conquéte. Comme ces deux mots sout d'urigiue française, le

copiste aura dénaturé χονγήστας, faute de le compreaure, (δ) Na εὑρίσκονται.

NOTICE

γαν μὲ τὸν αὐθέντην εἰς τὴν Βελιγόστην, à χαὶ TO λέμησαν πόλεμον μεγάλον καὶ τὴν ἐπῆραν. Καὶ ὅσοι ἐπροσχύνησαν, ἔκαμαν χαλὰ, διατὶ τοὺς λοιποὺς ἔκοψαν" καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖ ἐπῆγαν εἰς τὸ Nfχλητον, καὶ ἐπολέμησαν αὐτὸ ἡμέρας τρεῖς, καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ παραδοθοῦν, καὶ αὐτὸς ἀποφάσισε νὰ ἀποθάνῃ, ἣ νὰ τὸ πάρῃ ἀληθῶς, νὰ τοὺς ἀποχεφαλίσῃ μικροὺς καὶ μεγάλους" καὶ αὐτοὶ, ὡς ἤκουσαν, ἐπροσχύνησαν, μετὰ τοῦτο, νὰ τοὺς δώσῃ ὁρισμὸν νὰ ἔχουν τὰ πράγματά τους ἂνἐμποδίστως, καὶ ἔτξζι τοὺς ἔδωκε" καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖ ἐπῆγαν εἰς τὴν Λαχεδαιμονίαν, καὶ ἦτον κάστρον μεγάλον καὶ δυνατὸν, καὶ μὲ τείχη στερεὰ καὶ μὲ πύργους. Καὶ ὡς ἐπῆγαν, ἄρχησαν πόλεμον μέ»

τοὺς πάρει, ἔκαμαν συμφωνίαν, ὅτι νὰ μὴν ἔχουν πειρασμὸν εἰς τὰ πράγματά τους, καὶ ἐπροσκύνησαν. Καὶ ἔδωκέ τους χρυσόβουλλον » καὶ ἔδα» λεν αὐϑέντην καὶ φυλαχάτορα εἰς τὴν Λαχεδαι-. μονίαν" καὶ ὥρισε τὰ φουσάτα νὰ πᾶσι νὰ χουρ» σεύσουν ὅλον τὸ μέρος τῆς Τζακονίας, καὶ τέλος χαὶ εἰς τὴν Μονεμδασίαν, καὶ εἷς τὰ Βατιχὰ, καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τόπους, ὁποῦ δὲν εἶχεν ἐπαρμένους. Καὶ ὡς ἔμαθαν οἱ ἄρχοντες τὴν (Bou tou, δὲν ἄφηκαν νὰ χουρσέψουν αὐτοὺς, διὰ νὰ

χάμουν τρόπον νὰ τοὺς πάρουν. Καὶ ὥρισεν ὁ géo Téeyt: ἐφρὲς va ἰδοῦν, ποῖα κάστρη δὲν ἔπροσα χύνησαν, καὶ NUDAY τὴν Νόρινθον xai τὸ ἀν καὶ τὴν Μονεμδασίαν, τὰ ὁποῖα κάστρη de χαλὰ ἁρματωμένα, καὶ δὲν ἔχουν πόλεμον

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

πολεμηθοῦν, «un τοῦ εἶπαν, ἂν ϑέλη νὰ τὰ πάρῃ, νὰ τὸν προσχυνήσουν > ἀμὴ νὰ εἶναι παντελ εὖθεpor ἀπὸ πᾶσαν ἐγγαρίαν 1 παιδίων. παιδίων τως.

καὶ Ῥωμαῖοι xai Φράγγοι διὰτ ταῖς χάριτες ὁποῦ

εἶχε3: χαὶ ἐτξ ι ἐδουλ εὐθησαν οἱ ἄρχοντες οἱ Po μαῖοι χαὶ οἱ Φράγγοι. νὰ χάμουν ἀφέντην τοῦ"

| ἄνθρωπον » καὶ δὲν Este, πρέπει νὰ εἶναι αὐθέντης ὁ μισὲρ ΤΖ εἐντεφρὲς , χαθὼς εἶχε᾽ παραγγεί-

Καὶ ὡσὰν ἐπῆγεν ὁ χόντες ὁ μισὲρ Toul

pos εἰς τὴν Dpayyiav, ἔλυπήθη διὰ τὸν '9ά.-

χιδὲς καὶ ἀπὸ τοὺς χόντιδες, ὦ xai ἐχαιρέτησεν

ti ἀγκαρίαν.

(si Ces détails sur les avantages personnels de Geoffoi de Ville-Hardoin pe sont pas donnés d’une manière eus minutieuse deus la Chronique métrique,

(3; Εἶχε mac a vit.

ὀνόματι Ῥομπέρτον, καὶ ἔδωκέ του τὸ γράμμα, ὁποῦ εἶχε συμφωνίαν μὲ τὸν μισὲρ Τῷ ἐντεφρὲ καὶ ἱ μὲ τοὺς ἄρχοντας αὐτοῦ, ἤγουν τοῦ Μωρέως , καὶ ἔτζι τὸν ἔστειλεν εἰς τὴν Βενετίαν, νὰ ὑπάγῃ μὲ τὸ χάτεργον εἰς τὸν Μωρέαν. Kai ὅταν εὖ- "γῆς χὲν ἐτοῦτος ὁ ὁ Ῥομπέρτος ἀπὸτὸὴν pa γγίαν, ἧτον νοέμδριος μῆνας, καὶ ἔφθασεν εἰς τὴν Βενετίας εἰς τὸ τέλος τοῦ γενναρίον. Kai ἐδέχθηκεν αὖτὸν ὁ πρίγκιπος μετὰ πάσης χαρᾶς, γχαὶ ἔδειξέ του πολλὴν ἀγάπην καὶ ἔκαμέ του καὶ τράπεξαν. Καί τί ἔκαμεν ὁ πρέγκιπος , διά νὰ τὸν ἐμποδίσῃ τὸν Poprrégrov; ἔκραξε τὸν ἁρμηραλη, » ὁποῦ elναι ἀπάνω εἰς τὰ κάτεργα καὶ εἰς τὰ χαράβια, καὶ τοῦ εἶπεν, ἂν τοῦ γυρεύσῃ ὁ Ῥομπέρτος κάτεργον ἣ φούσταν νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν Μωρέαν, νὰ τὸν ἐμποδίσῃ ὥστε νὰ ἔλθῃ ὁ μάρτιος μῆνας τεχνιέντως. Καὶ ἔτξι ἔγινε. Τὸν μάρτιον ἡτοιμάσθη χά-τεργον νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐκρήτην, » καὶ τὸν ἔδαλαν εἰς αὑτὸ διὰ νὰ τὸν ῥήξουν εἰς τὸν Μωρέαν" καὶ ὡσὰν ἐμπῆκεν ὁ Ῥομπέρτος εἰς τὸ “ατεργον , ἔκοαξεν ὁ ἁρμηράλης τὸν χόμην, καὶ τοῦ ἐπαρήγγειλεν ἀπὸ μέρος τοῦ πριγκέπον κρυφὰ νὰ ἀφήσῃ εἰς τοὺς Κορφοὺς τὸν Ῥομπέρτον μὲτέχνην » καὶ νὰ μισεύσῃ, καὶ νὰ μὴ τὸν πάρῃ εἰς τὸ κάτεργον.. Kai ὡσὰν ἔφθασαν 3 εἰς τοὺς Κορφοὺς, εἶπεν ὁ κόμης τοῦ Ῥομπέρτου" Ἡμεῖς ἔ ἔχομεν δουλείαν καὶ ϑέλομεν ἀργήσει ἐδώ" καὶ ἂν ὁρίξῃς γὰ ἔχῃς τὴν ἀνάπαυσίν σου μὲ τὸν ἄνθρωπόν σον, πιάσε ἕνα σπῆτι, νίκιασέ το, καὶ κάθου" καὶ ὅταν εἶναι ὁ καιρὸς νά μισεύσωμεν, σοῦ δίδω λόγον νὰ ἔλθῃς εἰς τὸ κάτεργον νὰ παγένωμεν. À δὲ Ῥομπέρτος énéotee τοὺς λόχους τοῦ κόμητος, χαὶ εὐγῆκεν ἔξω, καὶ ἐκάθετο" xai ὡσὰν ἐκάμασιν ἐκεῖ δέκα ἡμέραις, ἐσυκώθη τὸ κάτεργον μίαν νύκτα, καὶ ἐμίσευσε, καὶ τὸν ἄφηκεν ÉMEE εἰς τοὺς Κορφούς᾽ καὶ τὸ πουρνὸν ὡσὰν ἐξημέρωσεν, ἔμαθε πῶς ἐμίσευσε τὸ κάτεργον, χαὶ πολλὰ ἔλυπήθη μέχρι ϑανάτου" καὶ ἐγύρενε πλεύσιμον νὰ ναυλώσῃδ, νὰ τὸν ῥήξῃ εἰς τὸν Μωρέαν » καὶ δὲν ηὔριχσε, διότι ὁ κόμης εἶχε παραγγελίαν τοῦ

(+) Robert, parent de Guillaume de Ghamp-Lilie. (8) Εὔϑασαν.

μπαῖλον τῶν Κορφῶν ἀπὸ μέρος τ τῆς Βενετίας, νὰ ὀρίτῃ νὰ ur τὸν rar γανένα πλευσιαον" χρυφᾶ τὸ ἔκαμαν νὰ μὴν τοὺς γνω ρίσῃ τινάς.

Εἶχε δὲ μεγάλην ἀδημονίαν ὁ iséo Po μπέρτος rai λύπην, πῶς dev εὔοισχε βάοναν νὰ περάσῃ εἰς τὸν Μωρέαν" χαὶ ἔτυχε καὶ ἤλθε μία βάρκα μεγάλη ἀπὸ τὴν []ούλιαν εἰς τοὺς Κορφοὺς μὲ πραγματείαν, καὶ ἔτξι τὴν ἐναύλω-devl ἀκριβὰ, καὶ ἐυπῆκε μέσα ὁ μισὲρ Ῥουπέρτος μὲ τοὺς ἀνθρώπους του, καὶ ἔκαμαν ἄρμενα, καὶ ἦλθαν εἰ; τὴν Kiparviav, καὶ ἀπ᾽ ἐκεῖ εἰς τὴν Ζάκυνθον, χαὶ ἀπ᾽ ἐχεῖ ἦλθαν, καὶ τὸν εὖγαλαν εἰς τὴν Κλαρέντζξαν 3 εἰς τὸν Μωρέαν" καὶ ὡσὰν εὐγῆκεν ἐχεῖ, ἔγραψεν εἰς τὸν ἀφέντην τῆς Ανδραθί)αςδ νὰ τοῦ στεῇλη ἄλογα νὰ καθδαλιχεύσῃ καὶ αὐτὸς χαὶ οἱ ἄνθοωποίτου. Καὶ αἱ αὑτὸς εὐθὺς ἐπῆρε τοῦς ἄρχοντάς τον, καὶ ἄλογα, νὰ τιμήσῃ τὸν ἐξάδελφον τοῦ κόντε, καὶ ἐπῆγε, καὶ ηὗρεν αὑτὸν εὐθὺς, καὶ ἐσυνατιἀντησέ τον μὲ τοὺς ἄρχοντας του, καὶ μὲ ἄλλους χρησίμους ανδοας" χαὶ εἰς τὴν Κλαρέντξαν 4 ὡσὰν ἐπῆγεν, ὁ ἀφέν. τῆς τῆς ἀνδραθίβας τὸν ἐδέχθη μετὰ πάσης χαρᾶς καὶ τιμῆς.

Καὶ ἔτξι ἐκαδαλίκευσε μὲ βίαν ὁ μισὲρ Poμπέρτος, καὶ ἐδιάδη νὰ σμίξη τὸν μισὲο Téevτεφρὲ, διότι ἔμαθεν εἷς τὴν Κλαρέντξαν, πῶς χατὰ τὴν συνφωνίαν ὁποῦ εἶχαν vue μὲ τὸν μισὲρ Γουλιέλδμον κόντε, εἶχε περάσει ὁ χρόνος γὰ στεῶῃ ἀφέντην, καὶ ἔμεινε λυπημένος Κλαρέντξαν , τοῦ ἔδωκεν ὁ ἀφέντης τῆς ἀνδρα-θίδας ἄρχοντας καὶ στρατιώτας, καὶ τὸν ἐσυν-τρόφεψαν, καὶ ἔτξι ἐπὴγαν εἰς τὴν Καλαματαν.

(8) Τῆς ἀδραθίδας, (6) Tav Γλαρέντζαν.

NOTICE

Kat ἐσυνάχθησαν ὅλοι οἱ ἀοχιερεῖς καὶ οἵ ἄγοντι: τοῦ Ιωρσέως, χαὶ τὸν ἐποοτχύνηταν" καὶ ὠτᾶν EUXSOYNTAY ὅλοι οἱ προιστοι ἀπο FA σαν χώραν, TOUTE εὐγαλαν τὸν ὁρισμὸν απὸ τὸν αὐπέντην τὸν κύντε μίσὲο Γουλιέλμον, ὁ ὁποῖος ἔγραφε, γὰ εἶναι αντὶ δι αὑτὸν τὸν χήντε μισὲρ Γουλιέλμον ὁ μιτὲο Ρομπέοτος, αὐθέντης 2x proto τοῦ Μωσέως. Rai ὡς ἤχεουσε τὸν λόγον ὁποῦ ἔλεγεν ὁ ὁριτυὸς, ὁ μισὲρ Téevrempe: ἐποοσκύνησε, καὶ λόγον δὲν εἶπε. Τότες ἀπεκρίσησαν μέρος ἀπὸ τοὺς ἄρχοντας καὶ εἶπαν" τὸν ὁρισμὸν ποοσχυνοῦμεν, ἀμὴ συυφωνίαν εἶχαν κάμει ὃ χόντες μ: τὸν μισὲρ Τζξεντεφοὲ, καὶ ἃς ἀναγνωθὴ À ἡ συμφωνία εἰς τὸ μέσον νὰ τὴν ἀκούσωμεν. Κ αἱ ἔτξι ἐδιάλεξαν κριτ ἀὖες Ῥωμαύους καὶ Φραγγους, χαὶ τοὺς ἔδαλαν νὰ χοίνουν τὴν ὑπόθεσιν αὑτήν" καὶ τῆς ὥρας ἥφεραν τὴν συμφωνίαν, ἡ ὁποία ἀποφάσιζεν, ἂν δὲν εἶναι ἀφέντης ἐρχόμενος εἰς ἕνα χούνον, νὰ εἶναι ὁ μισὲρ Téevrepoës ἀφέντης. Καὶ οἱ κοιτάδες ἐμέτοησαν τὸν χαιρὸν, χαὶ ηὗραν δεκαπέντε ἡμέρας περισσοτέρας, καὶ ἀποφάσισαν μὲ δικαιοσύνην νὰ εἶναι ὁ μισὲρ Τξεντεφρὲς ἀφέντης καθολικὸς τοῦ Μωρέως κατὰ τὴν συμ»

ἔμεινε δὲ χυρίως ἀφέντης καὶ μπαῖλος τοῦ Μωρέως ὁ μισὲρ Téevteppéc, καὶ τὸν ἠγάπησαν πολλὰ ὅλοι ἀπὸ τὴν ταπείνωσιν ὁποῦ εἶχε, καὶ ταῖς χάριτες ὁποῦ ἔχαμνε τῶν Ῥωμαίων.

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

ὅτι ἀποθνήσχει, ἔκοαξε τοὺς ἀρχιερεῖς, χαὶ ὅλους τους ἄοχοντας τῆ: βουλῆς αὐτοῦ, καὶ ἔκαυς διαθηκην, καὶ ἐδλιώογωτειν εἴ τι οἶχε νπ κάνη. [χε δὲ καὶ δύο υἱοὺς, τὰ ὀνήματα τους Ἵ Σεντιοῖς ὁ πρῶτος, καὶ ΤΓουγιέλμος ὁ δῖῆύτερος ντὲ Kaka ματα, ἐπειδὴ εἶχε γεννηθῇ εἰς τὴν Καλαυάταν, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὠνόμασεν ἔτξι. ἀφηκέ του αὺτουνοῦ εἰς τὴν διαθήκην τὴν Κα αλαυάταν μὲ ὅλην τῆς τὴν περιοχγν, ὅσον ἥτονε τὸ σύνορόν τὴς, χαὶ τοῦ πρώτον του υἱοῦ, τοῦ μισὲρ Τζεντεφρὲ, ἄξηχε τὸν ἐπίλοιπόν του τόπον, ὡσᾶν TO ἴοιόν ‘tou χορμὶ νὰ εἶναι ἀφέντης, καὶ τὸν ἐπροσχύνη-σαν διὰ ἀφέντην tous ὅλοι où ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἄρχοντες, Ῥωμαῖοι καὶ Φραγγοι, καὶ ὅλος ὁ κόσμος. Καὶ αἱ τότε ἀπέθανεν ὁ μισὲρ Τξεντεφρὲς ἀπὸ ἀσθένειαν, καὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἐντίμως μετὰ παῤῥησίας.

ἔλαδαν δὲ ϑλίψιν μεγάλην οἱ δύο ἀδελφοὶ διὰ τὸν Θάνατον τοῦ πατρὸς αὐτῶν" καὶ ὡσὰν ἐπέρασεν ἡ ϑλίψις, καὶ ἐκάθησεν εἰς τὴν ἀφεντίαν ὁ πρῶτος ἀδελφὸς, οἰχονόμησαν τὰ πρα)-porta μετὰ εἰρήνης χαὶ δικαιοσύνης, χσὶ τὸν ἡγαποῦσαν πολλὰ τὰ κάστρη καὶ ἡ χώραις.

Ouws ὁ βασιλεὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως, δηλονότι ὁ Ῥομπέρτος, ἔστειλε λόγον εἰς τὸν ῥήγαν τῆς Καταλωνίας ὀνόματι, νὰ τοῦ δώτῃ τὴν ϑυγατέοα του διὰ γυναῖκά τον" καὶ ἔστερξε, καὶ ἔστειλε τοῦ βασιλέως χαρίσματα βασιλικά, χαὶ τῆς ϑυγατρός του τῆς ἀῤῥαδωνιαστικῆς του, ὅτι va εἶναι γυναῖκά του, καὶ νὰ τὴν στείλῃ μὲ χάτεργα καὶ μὲ συνοδίαν νὰ τὴν εὑλογηθῇ. Kai ἔτξι ἡτοίμασεν ὁ βασιλεὺς δύο κάτεργα, καὶ ἔδαλε τὴν ϑυγατέρα τον μέσα μὲ συνοδίαν γυναικῶν κορτζίων καὶ γεροντισσῶν, καὶ μὲ πιστοὺς ἀνθρώπους τοῦ παλατίον αὐτοῦ, xai ἐμπῆκαν μέσα εἰς τὰ χατεργα, καὶ ἐμίσεψαν ἀπὸ τὴν Πόλιν, καὶ ἐπήγεναν εἰς τὴν Φραγγίαν. Kai ὡσὰν ἦλθαν εἰς

(1) Τῆς Χαταλωνίας. Le roi d'Aragon, comte de Cataπε.

(2) Elle n'était pas la fille, mais la sœur de Robert. Dorothée ἃ partasé ici l'erreur de la Chronique métrique, de mème que l'a fait aussi le rédacteur vénitien des assises dachaie dans son préambule,

τὸν ΔΙωρέαν, ἔραξαν εἷς τὸν λιμιῶνα τοῦ χάστοου τοῦ Ποντικοῦ, πλησίον τὴς ins LA ὐᾶν EU γἧκαν οἱ ὄνήοωποι ἀπὸ τὰ χατεηγα ἔξω, τοὺς x pu τησαν τοῦ τόπου οἱ ἄνύοωποι απὸ ποῦ ἔογονται, χαὶ ποὺ εἰπαᾶσι, χαὶ διὰ τί ὑπόθεσιν. Kai ἔτσι τοὺς εἶπαν" Διὰ τὴν ὑπανδρείαν τοῦ βασιλέως.

Κ αἱ ὡς τὸ ἤχουσαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ τόπου, ἔδρα-μαν EU US καὶ τὸ εἶπαν τοῦ APEVTOS τοῦ μισερῖξεντεφρέ. Αὐτὸς δὲ ὡς τὸ ἤκουσεν, ἐχαθαλίκευσε τῆς ὥοας, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὰ κάτεργα μὲ πλῆθος κα- Éx)apéwv καὶ μετὰ παῤῥησίας μεγάλης" καὶ εὖ-θὺς ὡς ἔσωσεν, ἐπέξευσε καὶ ἐπῆγεν εἷς τὸ κάτερ-γον ὅπου ἥτονε τοῦ βασιλέως ἡ ϑυγατέρα, καὶ ἐπροσκύνησεν αὑτὴν μὲ πολύτιμα κανίσχια, καὶ μὲ χαρίσματα μεγάλα" καὶ ὡς εἶδε τὴν εὑμορ-φίαν της, τὸν ἐπῆρε φόθος καὶ τρόμος μέγας ἀπὸ τὸν ἔρωτα" καὶ ἔτξι τὴν ἐπαραχάλεσε νὰ εὔγῃ ἔξω εἰς τὸ κάστρον, νὰ περιδιαδάσῃ καὶ νὰ ἰδῇ τὸν τόπον, καὶ νὰ ἀναπαυθὴ ὀλίγας ἡμέρας ἀπὸ τὴν ξάλην τῆς ϑαλάσσης, καὶ τότε νὰ μισεύσῃ. K αἱ ὡς ἤχουσε τοὺς λόγους τούτους ἡ βασιλοπούλαι, εὐγῆκεν εἰς τὸ κάστρον μετὰ πάσης χαρά" καὶ ὁ ἀφέντης ἔστειλε καὶ ὀρδίνιασε τὸ παλάτιον, καὶ τὴν ἐπῆγε μὲ τὴν συνοδίαν αὐτῆς, Kai ὡσὰν τὴν ἠγάπησεν ἡ καρδία τον, ἐθουλήθη νὰ δοκιμάσῃ ἂν ἠμπορῇ νὰ τὴν πάρῃ διὰ γυναιχά τον" καὶ ἔχραξε τοὺς ἄρχοντας τῆς βουλῆς τον, καὶ τοὺς εἶπε τὸ μυστήριον. Καὶ αἰ αὐτοὶ τὸν ἀνάγκασαν, και ἔστειλαν διὰ ἐκλεκτότερον τὸν ἐπίσκοπον τῆς Ὠλέns, καὶ εἶπέ της ταῖς καλωσύναις τοῦ μισὲρ Τξζεντεφρὲ, καὶ εἶπέ της καὶ τοὺς χινδύνους τῆς ϑαλάσσης" καὶ αὐτὴ ἔστερξε τὰ λόγια τοῦ ἀρ-χ:ερέως, καὶ τὸν ἐπῆρε διὰ ἄνδρα της, καὶ ἔκαμᾶν τοὺς γάμους. Καὶ παρευθὺς ἔστειλε τὰ χάτέργα μὲ γραφαῖς εἰς τὸν βασιλέα τον πενθερόν του, πῶς ἐπῆρε τὴν ϑυγατέρα του διὰ γυναῖκά του, καὶ τὸν παρακαλεῖ νὰ μὴν τὸ βαρεθῇ οὐδὲ εἰς αὐτὸν, οὐδὲ εἰς τὴν ϑυγατέρα τον, καὶ νὰ εἷναι δοῦλός του, καὶ ὄχι ὡσὰν γαμθρός του. Ὁ δὲ βατιλεὺς ὡς τὸ ἤκουσε, πολλὰ ἐλυπήθη τῆς ὥρας. ὄμως ἔκαμε KOVT ἵλιον μὲτοὺς ἄρχονταςτον, καὶ

(4) Pour ὑπάγουσι, ὑπᾶσι.

ἔ)..δ- τὸ voduna ὅποῦ τοῦ ἔστειλεν ὁ γαμδο΄ς του, καὶ τον ἐσυμδούλευσαν νὰ τοῦ συυπαθήση, AC νὰ τὸν ἔχη ὡς νὶόν του. ὁ δὲ βασιλεὺς, αχούσας τὴν βουλὴν ταύτην, ἑκαταπρᾳῦνεν ἀπὸ τὴν

γράμμα εἰς τὸν γαμδρόν tou, ὅτι τὸν τάδε καίρὸν νὰ σμίξουν εἰς τῆς Θεσσαλίας τὸν χάμπον, ἤγουν εἰς τὴν Λάρισσον 2, καὶ ἔτξι ἐκατέξη ὁ βασιλεὺς καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Λάρισσον » καὶ ὁ γαμ-δρόςδ του ἐπῆρε τὸν ἀφέντην τὴς ᾿Αθήνας τὸν μέγαν κχύριν, καὶ ὑπῆγαν καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν βασιλέα εἰς τὴν Λάρισσον. Καὶ ὡς εἶδεν 6 βασι-λεὺς τὸν γαμθοόν του τὸν ἐκαταφίλησε, καὶ ἔδωχξ του διὰ δωρεὰν καὶ προῖκα τὰ Δωδεκάνησα καὶ ἔκαμέν τον πρίγκιπον #, καὶ μέγαν δομέστιχον εἰς ὅλην τὴν Ῥωμανίαν" καὶ ἔδωχέ του χαὶ ϑέδημα

του, εἰς τὸν τόπον του, ἤγουν εἰς τὸν Μωρέαν, χαὶ ἄλλαις πολλαῖς δωρεαῖς τοῦ ἔδωχε, καὶ Été: τὸν ἐπροσχύνησε καὶ ἦλθεν εἰς τὸν τόπον του.

"Ὁ δὲβασιεὺς ὑπῆγεν εἰςτὴν Πόλιν «Ὁ δὲ μισὲρ Τξεντεφρὲς ὁ πρίγκιπος, ὡσὰν ἦλθεν εἰς; τὸν Muρέαν, ἔγῥαξε τοὺς ἀρχοντάς τον, καὶ ἐσυμθου-λεύθη τί νὰ χάμῃη εἷς τὰ κάστρη, ὁποῦ δὲν εἶχε πάρει, καὶ τὰ ἐχρατοῦσαν OÙ Ῥωμαῖοι, τὴν Kéρινθον, τὸ Ἀνάπλιον, καὶ τὴν Movep6ac{av καὶ

οἱ ἄρχοντες τοῦ εἶπαν, πῶς χάμνει χρεία νὰ χά-᾿ uns φουσάτὰ πολλὰ νὰ τὰ πολεμήσῃς, καὶ κά--᾿

ver χρεία νὰ ἔχης βοήθειαν καὶ βίον πολὺν νὰ χρατῆς τὰ φουσάτα, καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἔχουν εἰσοδήματα; τὸ τρίτον μέρος τοῦ Μωρέως, καὶ ἃς σοῦ βοηθήσουν, καὶ αὐτοὶ νὰ σοῦ δώσουν ἔξοδον νὰ βοηθηθῆς: Καὶ ἔτξι ἐμήνυσε τῶν ἀρχιερέων, καὶ δὲν τοῦ ἀπεκρίθησαν διὰ βοήθειαν, μένον τοῦ ἐμήνυσαν, πῶς δὲν τοῦ χρεωστοῦν τίποτε, μόνον νὰ τὸν τιμοῦν διὰ ἀφέντην τους, καὶ νὰ τὸν προσχυνοῦν ὡσὰν πρίγκιπον. ὀ δὲ πρίνχιπος, ὡς ἤχου--

(3) Noa den gendre, mais son bead-frère.

(8) Voyez mes Æclaircissements historiques , généalogiques et minéralogiques sur la principauté française d'éçhel,

NOTICE

σεν ὅτι δὲν τοῦ χρεωστοῦν τίποτε, é6anéôn εἷς αὐτοὺς, καὶ ἔστειλε χαὶ ἐπαράλαθεν ὅλα tous τὰ εἰσουδήματα, καὶ τὰ ἔπερνε νὰ χτίσῃ τὸ Χλομοῦτξι μὲ ταῦτα τὰ εἰσοδήματα. Kai οἱ ἀρχιε-βρεῖς ἀφύρεσαν τὸν πρώχκιπα, καὶ ὁ πρίγχιπος ἔγραψε τὰ γενόμενα τοῦ πάπα, καὶ τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀρχιερέων, καὶ ὅτι τὰ εἰσοδή ματά τους ἐπῆ-pe, καὶ κτίζει χάστρὸν. Καὶ ὡς ἤκουσεν ὁ πάπας, τοῦ ᾿ἐσυγχώρησεν. Ἐκράτησε δὲ τὰ εἰσοδήματά τοὺς τρεῖς χρόνους, ὥστε ὁποῦ ἐτελείωσε τὸ χά-στρον, καὶ, ὡσὰν ἐτελείωσε τὸ κάστρον, ἔκραξε τοὺς ἀρχιερεῖς, καὶ τοὺς ἔδωκε τὰ εἰσοδήματά τους, ἤγουν τὰ κχανονικὰ τῶν ἐχκλησιῶν τους, χαὶ ἔχαμεν ἀγάπην, καὶ τὸν εὐλόγησαν χαὶ εὐ-χήθηκαν.

ὁμως αὑτὸς ὅ πρίγκιπὸς , ὁποῦ ἐπῆρε τὴν ϑυγατέρα τοῦ βασιλέως, δὲν ἔκαμνε παιδὶ, καὶ εἶχε μεγάλγν λύπην" καὶ ἔδραμεν εἰς ἰατροὺς, καὶ πολλὰς χατασχευὰς ἔκαμεν, ἀμὴ δὲν ἔχαμε τίποτε. Καὶ ὡς εἶδε πῶς ἀποθνήσκει δίχως χληρονομίαν, ἔχραξε τὸν ἀδελφόν του τὸν ἀφέντην τῆς Καλα»μάτας, καὶ εἶπέ του" ἀδελφὲ » ἐγὼ, ϑεωρεῖς, εἶμαι καὶ παραγγέλλω σου νὰ πάρης γυναῖκα νὰ χάuns παιδία, νὰ χληρονόμήσουν τοὺς τόπους τοῦ πατρός μας, ὁποῦ ἐχοπίασε πολλὰ νὰ τοὺς πάρη" καὶ ἐσὺ ἀπὸ τὴν σήμερον, μετὰ τὸν ϑάνατόν μου, νὰ εἶσαι ἀφέντης, καὶ πρίγκιπος, καὶ κληρονόμος ὅλου τοῦ Μωρέως, καὶ πρίγκιπος νὰ λέγεσαι χαὶ νὰ γράφεσαι" καὶ παραγγέλλω σου νὰ κάμης ἕνα ναὸν μέγαν καὶ περιδόητον, καὶ νὰ τοῦ χάμης κελλία 3 καὶ πύργον μέγαν, καὶ νὰ βάλης ἱερομονάχους καὶ καλογέρους ἐχεῖ, χαὶ νὰ τοὺς δώσης μούλκια νὰ εἶναι πολλὰ ἀναπαυμένοι, νᾶ παραχαλοῦν τὸν Θεὸν διὰ τὴν σωτηρίαν μας, καὶ νὰ χάμῃς μίαν λάρνακα, ἤγουν ἕνα μνῆμα πολύτιμον, ἐκεῖ νὰ βάλῃς τοῦ πατρός μας τὸ λείψανον καὶ τὸ ἐδικόν pou. Kai ὡς εἶπεν αὐτὰ ἀπέθανε, χαὶ ὁ ἀδελφός του ἔκτισε τὸν ναὸν εἰς τὴν Κλα--

' ρέντξα, καθὼς τοῦ ἐπαρήγγειλεν ὁ ἀδελφός tous.

(3) Ce ne fut pas à Clarentza mais à Andravida, dems

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

Dot ἔλαψαν τὸν αδελ piv του, ἔστεψαν οἱ ἀρχιερεῖς, χαι οἱ ἄρχοντες. καὶ ὁ λαὸς, τὸν αιτὲρ Γουλιέλμον ἴξαλαματας αὐθέντην, καὶ πολλὰ sue πήθηκαν 1 τὺν ἀδελφόν του Ῥωμαῖοι καὶ Pour.

ἀφέντην τως, καὶ ὡσᾶν ἐχάθησεν 2 αὐτὸς εἰς τὴν ἀφεντίαν, εἶχε λύπην μεγάλην διὰ τὰ κάστρη, ὁποῦ τὰ ἐκρατοῦσαν οἱ Ῥωμαῖοι, την Κόρινθον ; τὸ Ανάπλιον, καὶ τὴν Μονεμδασίαν᾽ καὶ ἔχαμε χονσίλιον μὲ τοὺς ἄρχοντάς του, πῶς νὰ τὰ πάρῃ. Ὅμως ἔδωκάν τον βουλὴν, καὶ ἔστειλεν ἀμπασαδόρον εἰς τὴν Βενετίαν, νὰ τοῦ δώσουν τέσσαρα χάτεργα ἁρματωμένα, διὰ νὰ σφαλίσῃ τὰς ἐμπασίας νὰ μὴν τοὺς ἔρχωνται βιτονάρια,. ἤγουν τροφὴ, εἷς αὑτὰ τὰ κάστρη, καὶ ἂν τοῦ δώσουν τὰ χάτεργα, νὰ τοὺς χαρίσῃ τὴν Μοθώνην χαὶ τὴν Κορώνην νὰ τὰ ἔχουν αἰώνια καὶ ἀπόσπαστα" χαὶ ὡσὰν ἐπάρῃ τὴν Κόρινθον , τὸ ἀνάπλ TA καὶ τὴν Μονεμδασίαν, νὰ πᾶσι τὰ κάτεργα εἷς τὴν Βενετίαν. καὶ νὰ τοῦ στείλουν δύο ἁρματωμένα, χαὶ νὰ πλερώνῃ ταῖς ἔξοδαίς τους ὁ πρίγκιπος τοῦ Μορίως, Καὶ ἔγραψεν εἰς τὸν ἀφέντην τῆς ἀθή-

vas, τὸν μέγαν χύριν, καὶ εἰς τὸν δοῦχαν τῆς.

l'église Saint-Jacques (voy. p. 484 et le mot ἀνδραδίδα .

dans l'index géographique), que se trouvait, suivant la Chronique métrique, le monument de famille des Ville- Hardoin.

(3) C'est-à-dire le marquis de Bodonitza ; les autres étarent les Dalle Carcere de Vérone, barons tierciers de Nésrepont, et les Sanudo dus de Naxos (νον, mes Géuéa— logies des 12 pairies d'Achaie),

XVH

απὸ χανέναν τόπον δὲν εἶγαν aauiav β:ήθεισν, vou ni Gay εἰ; μεγάλ, ν περίστασιν. ὅτι ἠθέλαν ἀποθάνῃ ἀπὸ πολλὰ ἐναντία. Kai ἔτξι εὑγῆχαν οἵ προεστῶτες τῆς Nopiviov, καὶ ἐπαρέδωχαν τὸ χώστρον τοῦ πριγκίπου" καὶ ἔδυκέ τους χρυσός θουλλον νὰ εἶναι ἐλεύθεροι ἀπόπᾶσαν ἐ,γαρίαν, καθὼς καὶ οἱ ἄλλοι τόποι, καὶ κανένα βάρος νὰ μὴ δὲν ἔχουν. Καὶ ὡς ἔλαθεν αὐτὸς ὁ πρέγκιπος τὸ κάστρον τῆς Κορίνθου, ἔδαλε μέσα ἀφέντην καὶ φυλακάτορας εἰς αὐτό.

ἔμαθε3 δὲ ὁ πρίγκιπος, ὅτι πῶς ἔστειλαν οἱ Βενέτικοι τέσσερα κάτεργα κατὰ τὴν ζήτησίν του, καὶ ἔπεμψενϑ ἐν τῷ ἅμα, καὶ ἐπαρέδωχε τὰ δύο κάστρη τῆς Μοθώνης, καὶ τῆς Κορῴνης, χαθὼς ἔταξεν εἰς αὐτοὺς τοὺ: Βενετίκους. Τότε ἐμήνυσεν εἰς τὸν χαπετάνιον τῶν χατέργων νὰ πάρῃ τὰ κάτεργά τον, νὰ ἔλθῃ νὰ ἀποχλείσῃ διὰ ϑαλάσσης τὸ ἀνάπλιον. Kai ὡς εἶδεν ὁ κα-πετάνιος τὸν ὁρισμὸν τοῦ πριγκέπου » ἐν τῷ ἅμα ἐσυχώθη ἀπὸ τὴν Κορώνην, χαὶ ἦλθεν εἰς τὸ ἀνάπλιον, καὶ ἐσφάλισέ το ἀπὸ πᾶσαν foi θειαν καὶ τροφὴν, ὁποῦ τοῦ ἔμπαινεν ἀπὸ τὴν Je λασσαν. ἔλθ, δὲ καὶ ὁ πρίγκιπος μὲ τοὺς ἄνωθεν ἀφέντας, μετὰ φουσάτα διαὅ στερεᾶς, καὶ τὸ ἀπόχλεισαν. Kai ἦτον τότε ἀπράλιος μῆνας, ὅταν ἐπῆγαν καὶ τὸ ἐπολέμησαν" καὶ ὅλον τὸ καλοχαῖρι δὲν ἔπαυσαν τοὺς πολέμους, καὶ δὲν ἠμπόρεσαν νὰ τὸ πάρουν, καὶ ἔτξι ἐπρόσμειναν τὸν χειμῶνα τὰ κάτεργα διὰ ϑαλάσσης καὶ τὰ φουσάτα τῆς στερεῶς, καὶ τὸ ἐπολεμοῦσαν ὅλον τὸν χειμῶνα. Καὶ ἦλθε καὶ τὸ δεύτερον xahoxaipt, ἤγουν ὁ δεύτερος χρόνος, καὶ δὲν ἔκαμαν τέποτε, καὶ εἶχαν λύπην μεγάλην. ὅμως ὁ ὁ λαὸς ἐστενοχωρέθηκε πολλὰ ἀπὸ τροφὴν καὶ ἀπὸ ἄλλα πολλὰ καλά, ὅτι ἦλθαν πολλοὶ νὰ ἀποθανουν εἰς τὸν ἀποχλεισ-μὸν ἐχεῖνον, χαὶ δὲν ἐκαρτεροῦσαν βοήθειαν ἀπὸ καμίαν ἀφεντίαν. Κ αἱ ἔτξι εὐγῆκαν ἀπὸ τοὺς πρώ-

(8) Tout cet alinéa de Dorothée doit avoir été pris à une autre sourre on daus un autre manuscrit de la Chro— aique que les mauuscrits cunnus.

+ ? ι 9 ’ 4 ͵ τους τοῦ Αναπλίον, καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν TOI)

XITOV, χαὶ ÉLAXUGY συμφωνίαν μετ᾽ αντὸν, ὅτι.

τὸ ἀνάπλιον ἔχει καστέλλια Po, ἀπάν:» εἰς δύο τραχώνια τοῦ βουνοῦ, καὶ τὸ ἕνα νὰ εἶναι τοῦ πριγχίπου, καὶ τὸ ἄλλο τὸ ἀχαμνέτερον νὰ εἶναι τῶν Ῥωμαίων" καὶ ἔτξι τὸ ἔστερξεν ὁ αὐτὸς πρίγχιπος, καὶ ἔδωχέ τους καὶ ἄλλα χαρίσματα, ὄὅτι νὰ εἶναι ἐλεύθεροι ἀπὸ πᾶσαν ἐγγαρίαν ἃ xai βά-ρος, καὶ αὐτὰ τὰ δύο xdotpr?, ὁποῦ τὸ ἕνα εἶναι πρὸς τὸ μέρος τῆς ἀνατολῆς ἐλέγετο Φραγγιχον, τὸ δὲ ἄλλο ὁποῦ ἦτον εἰς τὰ μέρη τῆς δύσεως ἐλέγετο Pouarxoy καὶ ἔτξι ὀνομάξονται ἕως τὴν σήμερον.

Ébadey ἐκεῖ ἕναν ἀφέντην Φραντζέξον, ἄνθρωποὸν ἐδικόν του, ὁ ὁποῖος ἐπαντρεύθηκε καὶ ἐπῆρε γυναῖκα ἑνοῦ ἄρχοντος ϑυγατέρα, ἀπὸ τῶν ἀρχόντων τῶν Φραγγῶν, ὁποῦ ἦσαν ἐκεῖ εἰς τὸν Mupéay ; τὴν ὁποίαν τὴν ἔλεγαν σιγνιώρα ζέζος ἀφέντης τοῦ Ἀναπλίου καὶ ἔκαμε ταῖς ἄρ-μᾶις του, καὶ ταῖς ἔδαλεν ἀπάνωθεν εἰς ταῖς πόρ-ταις τοῦ κάστρου, ὁποῦ χωρίζουν τὰ δύο χάστρη Φραγγικον καὶ ἱ ωμαῖϊκον »καὶ φαίνονται ἕως τὴν σήμερον. Opos ἁ ὡσὰν ἄνθρωπος χαὶ αὐτὸς ἠσθένησε, καὶ ἀπέθανεν. ἔμεινε δὲ ἡ αὐτοῦ γυναῖκα χήρα, ἡ σιγνιώρα Μαρία, καὶ ἦτον χρυφὰϑ εἰς τὸ ἀνάπλι, χαὶ ὥριξε καὶ ἔχρινε καθὼς καὶ ὁ ἄνδρας αὐτῆς.

(1) Évraplar.

(9) Les quatre alinéas qui suivent contiennent des faits qu’on ne trouve pas dans la Chronique ; le dernier, relatif à Bajazet, est évidemment ajouté par Dcrothée lui-même ; quant aux trois premiers qui commencent au récit de la Chronique métrique et s’étendent jusqu'en 4389, sont-ils tirés en partie de la Chronique elle-même, et alors Dorothée surait possédé, comme je l'ai dit, un manuscrit diffé. rent des nôtres, on sont-ils tirés d’un autre ouvrage? Je s’en cosnais aucun qui ait pu les Jui fournir.

t@ Pour κερά.

NOTICE

ποώτους τοῦ λναπλίου, οἱ οποῖοι ἦσαν ὁ Καματιοὐς καὶ ὁ Καλοηδὴς, καὶ τοὺ: ἔγραψαν γράυpata, καὶ ἔταξαν τους δωο:ὰς μεγάλας, ἵνα μεσιτεύσουν εἰς τὴν αὑτὴν σιψνιώσα Δ᾽ χρίαν vx τὴν παντρεύσουν μὲ ἕνα γεντιολόμονἱ ἐδιχόν τους" χαὶ ἔτξι ἐμεσάξευσαν τοῦτοι οἱ δύο εἰς αὑτὴν τὴν σιγνιώρα Μαρίαν μὲ πᾶσαν γνῶσιν καὶ φρόνη.σιν, χαὶ ηὗραν καιρὸν χαὶ τῆς ἀνάφεραν 3 τὴν ὑπόθεσιν, καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν δὲν ἐδέχϑη τοὺς λόγους τους διὰ νὰ παντρευθῇ. H μέρᾳ δὲ τῇ ἡμέρα ἔκαμαν μὲ πολλοὺς τρόπους, καὶ ἔκαμαν αὐτὴν καὶ ἔστερξε, καὶ ἔδωχε τὸν λόγον της" καὶ τοῦτοι, ὡς ἔλαδαν τὸν λόγον της βέϑαια, παρευθὺς ἀπέστειλαν ὃ εἰς τὴν Βενετίαν ἐγγράφως τὴν ὑπόθεσιν" καὶ ὡς ἔλαδαν τὰ γράμματα ᾿ ἐχάρησαν πολλὰ, καὶ τῆς ὥρας ἔστειλαν εἰς τὸ ἀνάπλιον ἕνα γεντιλόμον , μπάρπαρον τὸ γένος ᾽ μὲ φορέματα καὶ στολίδια διάφορα πολύτιμα, καὶ ἔτζη τὴν εὐλογήθη.

Ἦσαν δὲ χρόνοι τότε ἀπὸ Χριστοῦ γεννήσεως, a τα 9". Τοῦτοι οἱ δύο ὁ Καματερὸς καὶ ὁ Καλοηθὴς εὐγῆκαν καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν πρίγχιπον, ὁποῦ ἔκαμαν ταῖς συμφωνίαις. ὅμως αὐτὸ τὸ κάστρον ὁποῦ εὑρίσχεται εἰς αὐτὸ τὸ ἀνάπλι 3» τὸ ὁποῖον ὀνομαζξέται τῶν Τόρων, ἦτον πέτρα βουνόπονλον, τὸ ὁποῖον φαίνεται ἕως τὴν σήμερον ἔρημον χωρὶς "κανένα κτίσμα, καὶ ἦτον εὐεργεσία τῶν ἀρχόντων" xai ὅταν ἔλαδαν αὐτοὶ oi Βενέτικοι αὐτὸ τὸ χάστρον τοῦ ἀναπλίου »ἔδωκαν τότε αὐτουνῶν μεγάλας εὐεργεσίας ἔξω εἰς τοὺς χάμπους y καὶ ἔλαθαν αὐτὸ τὸ χάστρον τὸ τρίτον, καὶ αὐτοὶ ἔκτισαν αὐτὸ, καὶ τὸ ὠνόμασαν τῶν Ἰόρων. À μὴ ὅταν ἐπῆρεν ὁ πρίγκιπος αὐτὸ τὸ κἄν στρον τοῦ ἀναπλίου, δὲν εἶχεν ἄλλον τόπον, μόνον αὑτὰ τὰ δύο χάστρη᾽ πλὴν ἡ κάτω χώρα τοῦ ἀναπλίου, ὁποῦ φαίνεται τὴν σήμερον χτισμένη

(4) L'au 1189.

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

Ἐχτίσθησαν δὲ τὰ αὑτὰ τείχη ἀπὸ τὸν καιρὸν ὁποῦ ἦλθεν ὁ σουλτὰν Μπαγιαξάηςϊ, χαὶ ἐπολέμησε, καὶ ἐπῆρε τὸ Νιόπαχτον, τὴν Μοθώνην, καὶ τὴν Κορώνην, καὶ τὸν ἀναθα-βίνον᾽ διατὶ ὡσὰν ἐπῆρε, τὰ ἄνωθεν κάστρη, ἦλθεϑ χαὶ εἰς τὸ ἀνάπλι νὰ τὸ πολεμήσῃ νὰ τὸ πάρῃ" καὶ ἐχεῖ ὁποῦ εἶναι τώρα τὰ κάτω τείχη χτισμένα, ἦσαν ὅλοι πάλλοι δαλμένοι καὶ καρφωμένοι" διότιη ϑάλασσα ἀνέδαινεν ἕως ἀποκάτω εἰς αὐτὰ τὰ τρία κάστρη, εἰς τὸ Ῥωμαίϊκον χαὶ εἰς τὸ Φραγγιχον » καὶ εἰς τὸν Τόρον. ὅταν γὰρ ἦλθεν ὁ αὐτὸς σουλτὰν Μπαγιαξ της νὰ πολεμήσῃ αὐτὸ τὸ ἀνάπλι, Θεοῦ βοηθοῦντος, ἐμετάδαλε τὸν λογισμὸν αὐτοῦ" καὶ ὡς εἶδεν αὐτὸ εἰς τὸ βουνὸν ἀπάνω κτισμένον, χαὶ γύροθεν ϑάλασσαν, καὶ τὰ χάστρη σιγοῦρα, ἄφηκεν αὐτὰ καὶ ἐμίσευσεν, χαὶ ὑπῆγεν εἰς τὸν ϑρόνον αὐτοῦ εἰς τὴν Κων-σταντινούπολιν. Τότε ὁ ἀφέντης τοῦ τόπον, ἤγουν ὁ Βενετξιάνος μὲ τὸν λαὸν ὅλον τοῦ ἀναπλίου, ἔχαμε πᾶσαν οἰκονομίαν, καὶ ἔκτισαν τριγύρου τὰ τείχη 5 καθὼς φαίνονται ἕως τὴν σήμερον" χαὶ μέσα ὁποῦ ἦτον ἡ ϑάλασσα ἕως κάτω εἰς τὴν ᾿ῥίζαν τῶν κάστρων, τῶν βουνῶν ἔκαμαν πᾶσαν τέχνην, καὶ εὔγαλαν τὴν ϑάλασσαν, διότι ἦτον ὀλίγη, καὶ ἔῤῥηξανέ χῶμα πολὺ, καὶ ἐκαταπλάκωσαν τὴν Θάλασσαν, καὶ ἔκτισαν ἀπάνω σπή- Tux. Καὶ αἱ ὁ ἀφέντης τοῦ τόπου ὁ Βενετζιάνος ἔδω-

κξν εὐεργεσίας καὶ χαρίσματα πολλὰ τῶν χριστιανῶν, ὁποῦ ἡ ἤρχουνταν ἀπὸ ἔξω καὶ ἐκατοικοῦσαν μέσα εἰς τὸ Avant καὶ ἔδωχε καὶ ταύτην τὴν χάριν, ὅτι, ὅποιος ἦλθεν ἀπὸ ἔξω καὶ ἐκατοίκησεν εἰ; τὸ ἀνάπλι, καὶ χάμει ἑπτὰ χρόνους, γα λέγεται τξιταδῖνος, ἤγουν ἐντόπιος. Καὶ ὡσὰν ἐχυοίτυσεν ὁ Τοῦρχος τὸν Μωρέαν, ἄφηναν oi χοιστιανοῖ ἀπὸ τὰ κάστρη χαὶ ἀπὸ τὰς χώρας 14 ὁσπήτιά τους, καὶ τὰ ἄλλα τοὺς πράγματα, καὶ ταῖς εὐημερίαις τους, χαὶ ἤρχουνταν φαμιλικῶς

er, J'eryopcu εἰς τὰ τείχη.

χοῦσαν καὶ ἐγένουνταν ἐντόπιοι, διὰ νὰ λείψουν ἀπὸ τὰ πάθη τῶν Τουρχῶν. Kai ὡσὰν ἦλθε μέσα εἰς τὸ κάστρον ὁ λαὸς, ἀπ᾽ ἔξω καὶ ἀπὸ μέσα, ἔχτισαν σπήτια εὔμορφα, καὶ φαίνονται ἕως τὴν σήμερον" χαὶ ἐγέμησεν ὅλος ὃ τόπος ἐκχλησίαις καὶ ὀσπήτια, ὁποῦ τὰ ἔχουν μέσα τὰ τείχη περιπλεμένα, καὶ ἔκαμαν καὶ παλάτι τοῦ ἀφεντὸς, καὶ φόρον, διότι εἰς τὴν χάτω χώραν ἦσαν ὀλέγα ὀσπήτια χτισμένα, ἐκεῖ ὁποῦ ἦτον ξηρά. Τῷ δὲ καιρῷ ὁποῦ ἐπῆρεν ὁ σουλτὰν Μεχμέτης 3 τὴν Εὖριπον, εἰς τοὺς χιλίους τετρακοσίους ἑδδομήνταβ ἀπὸ Χριστοῦ γεννήσεως, μηνὶ ἰουλίῳ, τελείως χάτω ὀσπήτιον κανένα δὲν τον οὔτε τειχεῖον, οὔτε πόρτα. ταν ἐκεὶ ἄρχησαν νὰ κτίσουν τὰ χάτω τειχεῖα τοῦ ἀναπλίου, ἦσαν χρόνοι ἀπὸ Χριστοῦ γεννήσεως" ᾳ φβ' ᾿ἀνάπλ ιον ἐκράξετο, διότι ἀνάπλιος »ὁ ἀδελφὸς τοῦ Π αλαμήδους 3 ἔχτισὲν ἐκεῖνα τὰ δύο κάστρη ἀπάνω εἰς ἐκεῖνο τὸ βουνόν" καὶ αὐτὴ ἡ κάτω χώρα τοῦ Avarhiou, καὶ ὁποῦ ἦτον ὅλη ϑάλασσα, τὸν παλαιὸν καιρὸν ἦτον ἀρσανᾶς τοῦ À βγους.

ὄμως νᾶ ἔλθωμεν περὶ τοῦ Μωρέως εἰς τὸ προχείμενον. ὦσὰν ἐ ἐπῆρε τὸ ἀνάπλιον αὑτὸς 6 πρίγκιπος, εἶπε τῶν ἀφεντῶν ὁποῦ ἦσαν βοήθειά του, ὅτι νὰ ὑπάγουν καθ᾽ ἕνας εἷς τοὺς τόπους αὐτῶν, καὶ εἰς τὴν ἀφεντίαν ὁποῦ ἔχουν, καὶ ὡσὰν περάσῃ ὁ χειμῶνας καὶ ἔλθῃ τὸ καλοκαῖρι, νὰ ἔλθουν ὅλοι οἱ αὐτοὶ ἀφέντες μὲ τὰ φουσάτα τους, νὰ ὑπάγουν νὰ πολεμήσουν τὸ κάστρον τῆς Μονεμδασίας" καὶ ἔτξη ἐπῆγαν καὶ ἔκαμαν τὸν καλοχαῖρι, ἦλθαν ὅλοι αὐτοὶ oi ἀφέντες εἰς τὰ te βάδια τοῦ Nixdiou, ὅτι ἐκεῖ ἦτον ὁ πρίγκιπος, καὶ ἐκεῖ ἐμαξώχθησαν" χαὶ τότε ἐκίνησεν ὁ πρίγκιπος μὲ τοὺς ἄνωθεν ἀφέντες καὶ μὲ τὰ φουσάτα τους, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Μονεμδασίαν. Τὰ δὲ τέσσαρα κάτεργα ὥρισε χαι ἐπήγαν διὰ ϑαλάσσης xai τὴν ἐσφάλισαν. ὥσὰν ἐπῆγαν ἐκεῖ, ἐμήνυσεν ὁ

(3) L'an 1470.

(4) L'an 1603.

δοθοῦν, καὶ νὰ τοὺς κάμη ὅ, τι ϑέλουν" καὶ αὐτοὶ τελείως δὲν τὸν ἐδέχθησαν. Τότε ὁ πρύγχι-πὸς ἐθυμώθη πολλὰ, καὶ ἔκαμεν ὄρχον, ὅτι ἀπ᾽ ἐκεῖ νὰ μὴ δὲν εὔγῃ ἕως οὗ νὰ τὴν πάρῃ, καὶ τὸν λαὸν νὰ χόψῃ. Καὶ ἔτξη ἄρχησε τὸν πόλε-μον, καὶ ἐδαροῦσαν ταῖς λουμπαρδαις τοῦ πριγχίπου, καὶ ἐχαλοῦσαν τὰ σπήτια, καὶ ἀνθρώ-ποὺς ἐσκότωναν μέσα εἰς τὴν Moveubaatay.

Ἐπολέμουν δὲ αὐτὴν χρόνους τρεῖς, καὶ ὁ πόλε-μος νύχτα καὶ ἡμέραν δὲν ἔπανεν. ὅμως, ὡς elδαν οἱ Μονεμθασιώταις τὸ τέλος, ὅτι δὲν ἔχουν πλέον χαμίαν δύναμιν νὰ πολεμοῦν μὲ τὸν πρίγ-κιπον, ἐμήνυσαν εἰς αὐτὸν ἔξω ὅπου ἧτον τεντω-μένος, ὅτι ἂν ϑέλῃ νὰ τοῦ παραδώσουν τὸ κάστρον, νὰ τοὺς δώσῃ χρυσόβουλλον, ὅτι νὰ εἶναι πάντοτε ἐλεύθεροι ἀπὸ πᾶσαν ἐγγαρίαν καὶ βά- PO ἀφεντιχὸν, καὶ ντάτζιον χανένα νὰ μὴ δὲν δέδουν, οὐδὲ δεχατίαις νὰ δίδουν εἰς τὰ πράγματα αὐτῶν, ἀμὴ νὰ εἶναι πάντα ἐλεύθεροι εἰς ὅλα.

Καὶ ὡς τὸ ἤκουσεν ὁ πρίγκιπος, ἔλαθε χαρὰν μεγάλην καὶ τῆς ὥρας ἐγγράφως χρυσόβουλλον τοὺς ἀπέστειλε μέσα εἰς τὸ κάστρον. Οἱ δὲ Moνεμβασιώταις ἔστειλαν ἀπὸ τοὺς πρώτους ἄρχον-τας αὐτῶν, καὶ ἐπῆγαν καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν πρίγχιπον. ὁ ἕνας ἦτον ὄνομα Μηνᾶς, ὃ δὲ δεύ-τερος ἦτον ὁ Δαιμονογιάννης, καὶ ὁ τρίτος ἦτον ὁ καὶ τοὺς ἐφίλησεν ὡς ἀδελφοὺς, καὶ ὄχι ὡς δού-λους. Καί τῆς ὥρας ὥρισε καὶ τοὺς ἔνδυσαν φορέματα χρυσᾶ, καὶ ἄλλα πολύτιμα, καὶ χάριτες πολλαῖς τοὺς ἔκαμε, καὶ φέουδα τοὺς ἔδωκε νὰ τὰ ἔχουν κατὰ διο δοχὴν αὐτῶν καὶ τὰ παιδιά τους, τὸ μέρος τῶν Βατιχῶν. Kai ἔτξη τοῦ ἐπαράδω-- RAY τὰ γχλειδιὰ τοὺ κάστηου, καὶ τὴς ὥρας ἐμ-τὴχε μέτα καὶ τὸ ἐπαρέλαθε, καὶ ἔκαμε χαραῖς μεγάλαις. χαὶ ἔκλεξεν ἀπὸ τοὺς πρώτους τῆς βουλῆς του ἕναν καὶ ἔδαλέτον ἀφέντην, καὶ φυλακάτοραν 23 ἐχατέστησε μετὰ χαπιτανίου. K αἱ εἴτι

(1) Les exemplaires connus de la Chronique métrique les appeilent Maucuvas, Mivcuavrs et Σοζιανός. On voit que Durothée ἃ dù avorr un autre texte entre les mains,

NOTICK

Καὶ ἀπὸ τὴν Μονεμδασίαν ἐκαδαλίκευσεν αὑτὸς ὁ πρίγκιπος, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Λακεδαιμονίαν" καὶ ἐκεῖ ἔκαμε κονσέγιον μετὰ τῶν ἀρχόντων αὐτοῦ, καὶ τοὺς ἠρώτησε, ποῖος τόπος τοὺς ἀρέσει διὰ νὰ κτίσῃ κάστρον δυνατὸν καί σιγοῦρον καὶ ἐσυμδούλευσαν αὐτὸν, ἀπάνω εἰς τὸ βουνὸν τῆς Λακεδαιμονίας, ὁποῦ ἀπέχει ἕως δύο pda, ἐκεῖ va τὸ κτίσουν, ὅτι δὲν εἶναι ἄλλος τό-πος καλλιώτερος, καὶ δυνατώτερος ἀπὸ ἐκεῖνον, Καὶ ἤρεσέ τον ἡ βουλή τους, καὶ ὁ τόπος. “Καὶ τῆς ὥρας ὥρισε καὶ ἐμαξώχθησαν μαστόροι καὶ ὑπουργοὶ, καὶ ἔφεραν πᾶσαν ὕλην, καὶ ἀσθέστην, καὶ πέτραις, ξύλα, καὶ ἄλλην ὑπηρεσίαν τοῦ κτίσματος" καὶ ἔτζη ἄρχησαν καὶ ἔκτισαν τὸ κάστρον, καὶ τὸ ἐτελείωσαν, χαὶ τὸ ἐξέφλησαν ὑψηλὸν χαὶ εὐμορφότατον, καὶ τὸ ὠνόμασε Μιξηθρᾶν, διότι ὁ τόπος ἐχεῖνος ἔτξη ἐλέγετο Μιξηθράς, xai É)Ainvaxa λέγεται Σπάρτα. H Λακεδαιμονία εἶναι κάτω εἰς τὸν κάμπον, καὶ ἦτον κάστρον περιφανέστατον, καὶ εἶχεν ἄνδρας ἀνδρειομένους, ἀμὴ τὴν σήμερον εἶναι ἔρηυος.

εἶναι ἀκέραλοι, où ὁποῖο εἶναι οἱ Δῖανιχτες,

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

ὁποῦ. εἶναι μέσα εἷᾳ τὴν. Μάνυν, εἰς ἐχείνους τοὺς χκαχοὺς καὶ σκληροὺς τάπους. Κα αἱ διὰ νὰ τοὺς τα-πεινώσῃ καὶ δουλώσῃ, καὶ νὰ τοὺς φέρῃ εἰς τὴν ὀουλωσύνην τῆς ἀφεντίας αὐτῆς καὶ τῆς ἐξουσίας, ya εἶναι ὡσὰν ὅλα τὰ κάατρη καὶ τὰς χώρας τοῦ Νωρὲέως εἰς τὴν ὑποταγὴν αὐτοῦ, διὰ τοῦτο ὥρισε νὰ κτίσρυν ἐχεῖ χάστρον. Καὶ αἱ ἔτζι ἐπῆγεν ατός του ὁ αὐτὸς πρέχκιπος, καὶ εἶδε τὸν τάπον, καὶ ἐκεῖ ὁποῦ ἔκαμνε χρεία ἔκτισε τὸ χάστρον, καὶ Μάνην τὸ ἐκάλεσε, καὶ ἔτξι λέγεται ἕως τὴν σήμερον. ὡς δὲ εἶδαν τοῦτα οἱ αὐτοὶ Μανιάτες, ὅτι ἔχτισε χάστρον, καὶ περιφραγμοὺς ἔκαμεν εἰς τὰ βουνὰ, ἔστειλαν ἀποχρισιαρίους εἰς τὸν πρίγκιπα, καὶ ἐπροσκύνησαν αὐτόν, ὅτι πολλὰ τοὺς ἐμήνυσεν ὁ πρίγκιπος, καὶ χάριτας τοὺς ἔδιδε πολλὰς διὰ νὰ τὸν προσχυνήσουν, ἀμὴ τελείως δὲν τὸ ἔστεργαν. ὦμως ὡσὰν ἔστειλαν αὐτοῖοἱ Μανιάτες, καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν πρίγκιπον, ἐζήτησαν 3, ὅτι, ἂν εἶναι χαὶ τοὺς δώσῃ χρυσόβουλλον, ὅτι νὰ ele ναι εἰς τὴν ὑποταγὴν τῆς ἀφεντίας αὐτοῦ δοῦλοι καὶ αὐτοὶ, καὶ τὰ παιδία αὐτῶν κατὰ διαδοχήν. Κ αἱ ἐχεῖνος, ἔστωντας ὁποῦ ἔμαθεν ὅτι αὐτὸς ὁ τόπος, ὁ ξυγὸς τοῦ Μελιγχοῦ, εἶναι λόγγος πολλὰ μεγάλος, καὶ ἔχει δυναταῖς χλεισούραις, καὶ χώραις μεγάλαις, τοὺς ἔκαμεν ἐλευθέρους, κα-θὼς τοὺς εἶχε καὶ ἡ βασιλεία τῶν Ρωμαίων »

ἤγουν ἔλευθέρωσεν ἀπὸ πᾶσαν éyyapiav, καὶ οὐδὲ νὰ δίδουν κανένα ἀφεντιχὸν δικαίωμα, ἀμὴ va εἶναι εἰςπάντα ἐλεύθεροι. Ka ἔτξι τοὺς ἔδωκε χρυσόθονλλον, καὶ τὸν ἐπροσχύνησεν ὅλος ὁ τόπος ἐκεῖνος τῆς Mavnc διὰ ἀφέντην τους καὶ XE-

. AXX!

Τοῦτος ὁ τόπος τῆς Mo, ἀκούσετε διαιτὶ ὠνομάσθη Μάνη. Oi ἄνθρωποι, ὁποῦ κατοικοῦν εἰς αὐτὴν, εἶναι φυσικὰ μισώδεις, καὶ καχοὶ ἄν-θρωποι" καὶ διατὶ φυλάχουν τὴν μανίαν καὶ τὴν χαχίαν μέσα εἰς τὴν χαρδίαν, χαὶ δὲν τὴν μετα»-δάλλουν ποτὲ εἰς ἀγάπην, διὰ τοῦτο ὠνομάσθη ὁ τόπος éxeivas- Man. ὦμως, ὡσᾶν ἐπῆραν οἵ Φραγγοι τὴν. Κιωνσταντινούπολιν, ἐπῆραν καὶ τὸ Pxy dtoy τῶν Ἱεροσολύμων » καὶ ἔδαλαν ἐκεῖ ῥή-γαν. Καὶ ὡσάν. ἐχυρίευσαν, ἔκαμναν πολλοὺς συχνοὺς πολέμους καταπάνω τῶν Τουρχῶν καὶ τῶν Αράδων χαὶ τῶν ἄλλων ἐχθρῶν. Καὶ ὡς ἔχασαν οἱ Ῥωμαῖοι τὴν βασιλείαν τῆς Ἀλωνσταντινουπόλεως, ἔφυγαν οἱ ἄρχοντες τοῦ παλατίου, χαὶ ἄλλοι πολλοὶ ἀπὸ τοὺς πρώτους τῆς Κωνσταντινουπόλεως" καὶ τότε συμβούλιον ἔχαμαν ἀναμέσον αὐτῶν, ὅτι νὰ κάμουν βασιέα, καὶ νὰ εἶναι καὶ νὰ εὑρίσκεται ἐχεῖ εἰς τὴν να-τολὴν, νὰ τὴν βασιλεύη, ἕως οὗ ὁ Θεὸς δώση 1 νὰ λάβη πάλιν τὴν χυρίαν καὶ βασίλισσαν καὶ παλαιὰν πατρίδα αὐτῶν, καὶ βασιλείαν τῆς ἹΚωνσταντινουπόλεως. Kai ἐπειδὴ αὐτὸς ὁ βασιλεὺς τῶν Ῥωμαίων » Δοῦχας ὁ Νούρτξουφλος, ἔλαθε ϑάνατον ἀπὸ τοὺς Φράγγους, ὡμοφώνησαν ὅλοι μίαν βουλὴν, καὶ ἐψήφισαν βασιλέα Θεός δωρον τὸν Λάσκαριν τὸν γέροντα.

Καὶ ἔτξι εὐτρέπισαν τὸν βασιλικὸν ϑρόνον, ὁποῦ τὰν ἐπῆρᾷν ἀπὸ τὴν Πόλιν, καὶ ὅλα τὰ βασιλικὰ φορέματα καὶ τὴν κορώναν, καὶ παλάτιον βασιλικὸν ἔκαμαν, χαὶ εὐτρέπισαν αὐτό. Καὶ ἕτξι ἐπῆραν αὐτὸν τὸν ὑποψήφιον βασιλέα, καὶ ἐπῆγαν ἐν τῇ μητροπόλει Φιλαδελφείας, ὅτι ἐκεῖ ἔκαprav τὸν ϑρόνον τοῦ βασιλέως, καὶ ἐκεῖ ἐκαθέξετο καὶ ἐφόρει τὴν βασιλικὴν κορώναν καὶ τὰ Base λικὰ φορέματα καὶ ἐστέφθη ἀπ᾽ αὑτὸν τὸν une τροπολίτην τῆς Φιλαδελφίας βασι εὺς Ῥωμαίων, Θεύφωρος Λάσκαρις ὁ γέρωντος. ÉGagQeuae δὲ

- , ἡ . + » 6 NE D) 6) TOUTOS χρόνους ἢ. Χαι τον ὧν φῶς ἐνλαϑὴς

καὶ τοὺς γέροντας, ὡς ἀδελφοὺς τοὺς ἐτίμα, τοὺς δὲ νέους ὡς υἱοὺς ἠγκαλίζετο. ἔμαθε δὲ περὶ τούτου ὁ Baidobivos βασιλεὺς, καὶ οἱ Βενέτιχοι ὁποῦ εἶχαν ὁμάδι τὴν βασιλείαν, ὅτι ἔκαμαν οἱ Ῥωμαῖοι βασιλέα εἰς τὴν ἀνατολὴν, καὶ ἐφάνη τοὺς πολλὰ βαρύ. ᾿σφάγησαν εἰς τὴν καρδίαν, φοθούμενοι μήπως καὶ τοὺς πάρῃ τὸ βασίλειον, ὡς καθὼς καὶ τὸ ἔπαθαν" καὶ ἐσύναξαν φουσάτα πολλὰ, καὶ ἐπῆρεν αὐτὰ ὁ βασιλεὺς ὁ Βαλδοθινος, xai ἐπέρασεν εἰς τὴν Αναπολὴν, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Φιλαδελφρίαν, καὶ ἐπολέμα μετὰ τοῦ βασιλέως τῶν Ῥωμαίων , χαὶ ἐμάχετο δεκατρεῖς χρόνους, καὶ ἐχεὶ ἀπέθανε. Kai τινὲς μὲν λέγουν ὅτι ἀπέθανε τὸν κοινὸν ϑάνατον, ἄλλοι δὲ λέγουν ὅτι εἰς τὸν πόλεμον ἐσκοτώθη.

Καὶ μετὰ τὸν ϑάνατον ἐτουτουνοῦ, ἔϑαλαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ βασιλέα, τὸν μισὲρ Ῥουμπέρτον, καὶ ἔτξι ἐμήνυσε nai ἦλθαν τὰ φουσάτα αὐτοῦ ἀπὸ τὴν Φιλαδελφείαν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, καὶ ἐκαθέζετο ὡς βασιλεὺς εἰς τὴν Κονσταν-τινούπολιν, εἰς τὸν ϑρόνον τῆς βασιλείας μὲ πᾶσαν τιμὴν χαὶ δουλωτύνην χπὸ παντὸς τοῦ λαοῦ. Érépacay δὲ χρόνοι πολλοὶ ὁποῦ εἶχε τὴν βασιλείαν, καὶ ἠσθένησε, καὶ ἀπέθανε.

ἢ , ᾿ - ’ ” ΄"΄" Μετὰ τὸν Θάνατον τούτον,, ἔψινε μεγάλη φι- ᾿ ᾿ 5» , λονιχεία nat σύγχυσις ἀνάμεσα τῶν Πενετίκων Ι - - - A ᾿ N * + χαὶ τοῦ νἱοῦ τοῦ βαλδοξίνου διὰ τὸ βασίλειον, ποῖος νὰ τὸ λαξῃ, καὶ κατὰ τὴν συμφωνίαν TU » . ζᾧ “ὦ e , ““ι .

τῶν, τὸ ἔλαξαν οἱ Βενέτιχοι οιὰ μεριχὸν καιρὸν. Ἄν. a ες e . - ss .

Βλαδαν de mai οἱ Βενέτικοι τὴν βχτιλτίαν, καὶ ὥρισαν ὡς βασιλεῖς. Rai μιτὰ τὴν ἀγαῦην αὐτῶν γνώμην, παντα τὰ ἐκυξξέρνηταν ὡς τ νωστιχοὶ KA φρονιμοι" καὶ καθὼς ἐξασίλευταν καὶ αὐτοὶ, “4 ΞΕ: ’ 4 , . , ἄρχησαν καὶ ἐσύναξαν ὅ, τι τοὺς ἤρεσεν ἀπὸ τὴν

(1) DELETE

NOTICE

τα μεγάλα καὶ μικρὰ ἐγκοσμημένα,, ποτήρια διά» φορα ἀργυροδιάχρυτα, καὶ ϑυμιατά, μανουά- Ma διάχρυτα, wpaia βημέθυρα, ποδίαις, ἀέρας, χαλύματα ἐκλεκτὰ, ἐπιταφίους, ὅλα πολύτιμα βασιλικὰ τῆς ἁγίας Σοφίας, τῶν ἁγίων ἀποστόλων, τοῦ Παντοχράτορος, xat ἄλλων μοναστη-ρίών͵, καὶ ἐχχλησιῶν, φελόνια, ἐπιτραχήλια, ἐπιμάνικα, ὑπογονάτια, ὡραάρια, στιχάρια, Εὐαγγέλια ἀξιοτίμητα, ὡραῖα καὶ ϑαυμαστὰ Βιδλία ἀπὸ πάσης γενεᾶς. Ῥλαδαν καὶ δύο ϑυμιατὰ τῆς ἀγάς Σοφίας μαλαματένια, εἰς τύπὸν χαστελλίον, τὰ ὁποῖα ἀνθοώπινος νοῦς δὲν δύνεται νὰ τὰ καταλάδη, καὶ νὰ τὰ ἐννοήση,, καὶ νὰ υετρήσῃ τὸ χάλλος χαὶ τὴν ὡραιότητα αὑτῶν τῶν ϑυμιατῶν " ὁμοίως καὶ τὸ τέμπλον αὑτῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι ὅλον ἀργυρὸν καὶ χρυσοῦν, πολύτιμον μὲ τέχνην ἀρεστὴν, μετὰ τῶν ἁγίων προφητῶν, ἀποστόλων, ἱεραρχῶν, μαρτύρων, ὁσίων καὶ δικαίων, μετὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Incoë Χριστοῦ ἐν τῷ μέσῳ, καὶ μετὰ τῆς Θεομήτορος τῆς αὐτοῦ ὑπερσγίαξ: μητρὸς, μετὰ τῶν ϑεοειδῶν ἀγγέλων, καὶ μετὰ τοῦ τιμίου ἐνδόξου προφήτου Προδούμου καὶ Βαπτιστοῦ Ιωάννου. ἔλαβαν καὶ τὰ πολύτιμα μανουάλια τῆς Ἀγίας Σοφίας ἀργυροδιάχουσα. ἔλαθδαν καὶ τὸν τίμιον στανοῦν, ὁποῦ ἔχαμεν ὁ μέγας Κωνσταντῖνος, ὁ πρῶτος βατιλιὺς τῶν χοιστιανῶν, ὅταν ἐπολύήμησε τὸν δι χξέντιον, ὁποὺ εἶδε τὴν νύχτα εἰς τὸν οὐρανὸν μὲ ἄστοα, ὑποῦ γσαν εἰ: σχῆμα στανοοῦ, καὶ ἐνίγησῖν αὑτὸν τον Maxfévriov χαὶ ἕλους τοὺς ἐχύρους. [ξλαδαν και τῆς πανυμνήτου καὶ ὑπερἐνδόξου Oicrerou τὴν εἰχονχ, τὴν ὑποίαν ἱστός ΟΥ7.ν ὁ εὐαγγελιστὴς Λουχὸς 9 σπόστολος, χαὶ τὴν ἐπήος τὴς Dicrerou καὶ τὴν εἶλ:. Kat ὡσᾶν τὴν εἶδιν, εἶπεν" ἢ At τοῦ μονο ἐνοὺξ μοὺ νίοῦ εἰς αὐτιν. Καὶ ἔτζι ἔλαξε τὴν γαάοιν, χαὶ σχυματουσ εῖ ἰάματα καύημερ'νῶς Ξἰς TOUS ποοττρέχοντας εἰς αὑτήν. TX ὁποῖα iv 3E , ὁποῦ ἐγράψαμεν, καὶ ὁποῦ ἐπῆρον οἱ Βενέτιχοι, εἶναι MA εὑρισηονται AA τὴν σήμερον εἰς τὸ TAIVO DU λάχιον τοὺ Αγῶν M: xou χα! εἰς ἄλλου: ναούς.

Σὺν τούτοις 0€ ἔλλξαν nat »πὸ τὰς πήρταξ αὐτῆς

” , - , ΄ , “Ὁ Ὁ 4 Π , τῆς ἁγίας Sois, τας ὁποιας ἔδαλαν εἰς τας SUE 5

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

τοῦ ἀγίον Μάρκου" καὶ δὲν εἶναι ἡ καθολικαῖς πόρται;, Qu εἶναι τῶν Παραχλησίων᾽ ὅτι ἡ καθολικαῖς ἦσαν" πολλὰ μεγάλαις καὶ ὑπερθαύμασταις. Καὶ οὐ μόνον τοῦτα ἐπῆραν, ἀμὴ καὶ τὴν ὑπερθαύμαστον καὶ ἐξάκουστον ἀγίαν Τράεξαν τῆς αὐτῆς ἁγίας Σοφίας, τὴν πολύτιμον χαὶ ὡραιοτάτην, εὔγαλαν ἀπὸ τὸν ναὸν χαὶ τὴν ἔϑαλαν εἰς τὸ καράθι. Kai καθὼς ἔκαμναν ἄρμενα καὶ ἐπήγεναν εἰς τὴν Βενετίαν, ὦ τοῦ Θαύματος, πλησίον τῆς νήσου τοῦ Mapuap& ἄνοιξε τὸ χαράξι, καὶ ἔπεσεν εἷς τὴν ϑΘάλασσαν ἡ ἀγία Τράπεξα, χαὶ ἐδούλησε, καὶ εἶναι ἐχεῖ ἕως τὴν σήμεοον. Καὶ τοῦτο εἶναι φανερὸν, xai τὸ μαρτυροῦν οἱ πάντες, διότι ὅλον τὸ μέρος ἐκεῖνο, ὅταν χάμνῃ φουρτοῦνα, ἡ ϑάλασσα ὅλη κάμνει χύ-ματα pobepa" εἰς δὲ τὸν τόπον ὅπου εἶναι ἡ Αγία αὑτὴ Τράπεζα εἶναι γαλήνη, καὶ δὲν ταράσσεται ἡ ϑάλασσα. Καὶ ὑπαγένουν τινὲς ἐκεῖ μὲ περά-ματα, καὶ λαμβδάνουν ἀπὸ τὴν ϑάλασσαν ἐχείνην, ὅπου εἶναι ἣ ἀγία Τράπεξα, καὶ μυρίζει ϑαυ-μασιώτατα μυρωδίαν ἀπὸ τὸ ἅγιον μύρον ὁποῦ ἔχει rai τῶν ἄλλων ἀρωμάτων. ὅμως ὁ ὡς ἐδασίλευσαν οἱ Βενέτικοι τὴν Κωνσταντινούπολ ιν»

ἐδασίλευσαν καὶ οἱ ἱ Ρωμαῖοι τὴν Ανατολήν. Καὶ ὁ βασιλεὺς ὑποῦ ἔγινε πρῶτος εἰς τὴν ἀνατολὴν , ὁποῦ ἐγράψαμεν ἄνωθεν, Oeid 105 Λάσκαρις, ἐπέρατε τὸ βασίλειόν του δέχα ὀχτὼ χρόνους καλῶς καὶ Θεαρέστως, καὶ ἠσθένησε, καὶ ἀπέθανε.

, , » , , Κ᾿ Le \ ww »" 3 οἰκονόμος ἐγγράφως, ἕως οὗ νὰ ἔλθη ἄλλος ἀρ-

XxxI II τριάντα ἑπτὰ χούόνους ἀπὸ χτίσεως κόσμου, μηνὸς δεχευθδρίου, Εἰ; τὰς ἡμέρας τούτου τοῦ βασιμέως, ὁ ἐπίσκοπος Aouévixos μετετέθῃ εἰς τὴν ἐπισχοπὴν Σταγῶνος. ὁ ἀδελφὸς τούτου, ὁ κύρης ἰωάννης, μετετέθη ἀπὸ τῆς ἐπισκοπῆς Étépou εἰς τὴν Éraxtov μητρόπολ ιν. ὅμως ὁ ὁ βασιλεὺς

Νὰ εἰποῦμεν δὲ καὶ περὶ τῆς βασιλείας τῶν Φραγγῶν. ὡσὰν ἐδασίλευσαν οἱ Βενέτιχοι μεριχοὺς χρύνους, ἐσυχώθη δυϊὸςἢ τοῦ Βαλδοδίνου, τοῦ πρώτου βασιλέως τῶν Φραγγῶν, ὁποὺ ὥρισε τὴν Κωνσταντινούπολιν, νὰ λάδῃ τὸ βασίλειον αὐτῆς ἀπὸ τοὺς αὐτοὺς Βενετίκους, νὰ γένῃ αὐτὸς βασιλεὺς, καθὼς ἐσυμφώνησαν, ὅτι τόσον καιρὸν νὰ ἔχουν τὸ βασίλειον οἱ Βενέτιχοι, καὶ τότε νὰ ἔλθῃ πάλιν εἰς αὐτὸν, ὡς πατρικόν του. ὡς ἥκουσαν δὲ τουτο οἱ Βενέτικοι, ἔκαμαν τέχναις πολλαῖς, καὶ ἐξώδιασαν καὶ βίον πολὺν, μήπως καὶ ἀπομείνῃ τὸ βασίλειον αὐτῶν. ἀμὴ ἀπέτυχαν ἀπὸ τὴν βουλγν καὶ ἀπὸ τὸν σχοπὸν ὁπον ἐμετροῦσαν, διότι τὸ xovaéyiov τῆς πόλεως τῶν Φραγγῶν εἶδαν τὰς συμφωνίας, ὅπου εἶχαν ἀπ᾽ ἀρχῆς ὁ βασιλεὺς Βαλδοδῖνος μετὰ τῶν Βενετίχων, καὶ τελείως δὲν εἶδαν δῶρα, οὐδὲ πρόσω-πον, μόνον ἔδωκαν τὴν βασιλείαν του viou Βαλ-δοθίνον.

ἔλαδε δὲ τὴν βασιλείαν ὁ υἱὸς τοῦ Βαλδοδίνον, καὶ ἐκάθησεν εἰς τὸν βασιλικὸν ϑρόνον βασιλεὺς, καὶ ἐπέδλεπε τὴν βασιλείαν αὐτου" καὶ πάντοτε ἐφυλάγετο καὶ ἐπρόσεχε, ἵνα μὴ γένῃ ἐπιξουλὴ εἰς αὐτὸν, χαὶ χάσῃ τὴν βασιλείαν, PET ἔτοεμεν εἰς TO βασύλειον ὅπου ἐκαθέζετο, χα!

ἐφοθεῖτο τολλά. Λοιπὸν ὡσαν ατιέθανεν εἰ; τὴν Avato/ñv ὁ βασιλιὺς Ιωάννης ὁ Δούχας ὁ Ba-

| τάτξης, ÉJIVEV ὁ υἷος αὐτὸν Θεόδωρος, κα! ἐδα-

(4) Var. ἦταν Cuaon. Norices.

(1) Mème erreur que celle commise par la Chronique de Murée. Baudoin 11 etait le frere, nou le lils de son prédecesseur, qui élit Kubert de Courteuai el non Baudoin Le,

χόσμον καὶ τὰ τοῦ κόσμου, ὅτι εἶναι μάταια καὶ προσχαιρᾶ, ὅλα ματαυΐτης, κατὰ τὸν ᾿χκ)ησιαστὴν, καὶ κατὰ τὸν ϑείὸν Δαδίδ, πῶς ἄνθρωπος ψεύστης, τουτέστιν, ὅλα τὰ ἀνϑρώπινα εἶναι ψεύστικα τον κόσμου τούτου τοῦ pÜagrou τὰ πρά,ματὰ, ὅτι σήμερον τὰ ἔχουεν, και αὔριον τὰ Date ρούμεθα, ἀμὴ ἡ βασιλεία τον Θεοῦ εἶναι αἰώνιος καὶ ἀτελεύτητος" διὰ τοῦτο ἀφῆχε τὴν βασιλείαν του, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸ μοναστηρίου τῶν Σουδάνav, καὶ ἐγίνη καλόγερος, καὶ ἤρεσε τῷ Θεῷ ἀπὸ τὴν πολλὴν ἀρετὴν ὅπου εἶχε καὶ τὴν ταπεέψωσιν" καὶ ἐχεῖ ἐν τῷ μοναστηρίῳ ἀπέθανε.

Καὶ ὡσὰν ἐπῆγεν érouros ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ μοναστήριον, ἔλαδε τὴν βασιλείαν ὁ Μιχαὴλ, ὁ πρῶτος τῶν Παλαιολόγων, ὁ ὁποῖος ἐδασίλευσε χρόνου: x 9", καὶ ἐλατίνιζε. καὶ ὡς ἔλαθε τὴν βασιλείαν, εἶχε μεγάλην λύπην νὰ ἔχουν οἱ Φραγγοι τὸ βασίλειον, καὶ οἱ Ῥωμαῖοι ὁποὺ τὸ εἶχαν ἀπ᾽ ἀρχῆς νὰ τὸ ὑστερηθοῦν.. Kai ἐσυλλογίξετο πῶς νὰ τὸ ἐπιχειρισθῇ, καὶ μὲ τί τέχνην νὰ τὸ λάδῃ, καὶ νὰ καθήσῃ εἰς τὸν βασιλικὸν ϑρόνον τῆς ἹΚΚωνσταντινουπόλεως βασιλεὺς, νὰ ἀποδιώξῃ τοὺς Φράγγους" καὶ ἦτον εἰς μεγάλην ἀδημονίαν, καὶ εἶτε τὸ μυστήριον τινῶν ἐδεκῶν του φρονίμων ἀνδρῶν, καὶ αὐτοὶ τὸν ἐσυμθού-

λευσαν νὰ ὁμιλήσῃ μετὰ τῶν Γενοδέξζων, væ

χάμῃ συμφωνίαν, καὶ μετ᾽ αὐτῶν τὴν βοήθειαν ϑέλει πάρει τὴν Κωνσταντινούπολιν. Καὶ ἔζξι ἔστειλεν εἰς τὸν Τ᾽ αλατὰν εἰς τοὺς Γενοδέξους, ὁποῦ ἐχαθέζουνταν ἐκεῖ πραγματευτάδες μεγάἄτους τὸν Γ᾿ἁλατὰν νὰ τὸν ἔχουν, καὶ νὰ μὴ δὲν πλερώνουν εἰς κανένα τόπον τῆς βασιλείας αὐ-τῶν χανένα δάτζιον, ἤγουν χουμέρχι. Καὶ ἔτξι τοῦ ἐδοήθησαν, καὶ ἔκαμαν κάτεργα ἑξῆντα, χαὶ φουσάτα πολλὰ, καὶ ἦλθε καὶ ἀπόκλεισε τὴν πολιν στερεᾶς χαὶ ϑαλάπσης" χαὶ ὡς τὴν ἐσφάλισε, καὶ ἄρχησε καὶ τὴν ἐπολέμα δυνατὰ ἡμέραν καὶ νύκτα, τὰ κάτεργα ἀπὸ τὴν ϑαάλασ-- Gay, καὶ τὰ φουσάτα ἀπὸ τὴν στερεᾶν, ὁ βασι-

(4) Constantinople fut pris par surprise par Alexis Straδίφρον. “nu 1861.

NOTICE

λεὺς, ὁποὺ ἥτονε μέσα, ὁ Βαλδοθῖνος 5 Φρά,γος, ὡς εἶδεν ὅτι νικᾶται ὑπὸ τοῦ βατιλέως τῶν ὕω μαίων ἐκατέφυγε μὲ ὅλους τοὺς Φράγγους τοῦε χονσέγιον αὑτοῦ, χαὶ τοὺς ἄλλους ὁποῦ εἶχε μετ᾽ αὐτοὺ μὲ φυλαχατορας-, καὶ ἐπῆγεν εἷς τὸ παλαιὰ nadrix καὶ ἐφυλάχθη. Elye δὲ καράϑι ἐξαχουστὸν καὶ ϑανμαστὸν καὶ δυνατὸν μεγάλον καλὰ ἁρματωμένον, καὶ πρὶν νὰ περιλάδουν οἱ Ῥωμαῖοι τὴν πόλιν, ἐμπῆχεν αὐτὸς μὲ τὸν λαόν του μέσα, γαὶ ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Πόλιν, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Μονεμδασίαν. ὁ δὲ βασιλεὺς τῶν Ῥωμαῶν » αὐτὸς ὁ Μικαὴλ ὁ Παλαιολόγος, ἤλθε ai ἐμπῆχε μέσα εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἐπῆγε καὶ ἐπροσχύνησεν εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν. Καὶ ἀπῆλθεν ὁ πατοιάρχης καὶ οἱ χληριχοὶ καὶ ὁ κόσμος ὅλος, καὶ ἐσυναπάντησαν αὐτὸν καί τὸν ἐπροσχύνησαν. Kat ἔτξι τὸν ἐπῆραν καὶ τὸν ἐπῆγαν εἷς τὸ βασιλικὸν παλάτι, καὶ ἐπέλαδε τὸ βασίλειον, ὥσπὲρ3 τὴ εἶχον ἀπ᾽ ἀρχῆς οἱ Ῥωμαῖοι, εἰς τοὺς χρόνους, ἀπὸ κτίσεως κόσμον, ἕξη χιλιάδὲς καὶ ἑπταχοσίους ἐξῆντα δύο, ἰονλίου κ΄, ἡμέρᾳ πέμπτῃ. ὦμως ὁ βασιλεὺς Βαλδοόϊνος ἔφυ» γεν ἀπὸ τὴν πόλιν, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν ονεμδασίαν, καὶ εὐγῆκεν ὃ πρίγκιποςϑ χαὶ ἐσυναπαάντῆσεν αὐτόν. Kai τὸν ἐπροσχύνησε μετὰ πάσης τιμῆς καὶ εὐλαθδείας ὡς βασιλέα αὐτοῦ. ὁ δὲ βασιλεὺς ἐμίσευσε καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸν πάπαν μὲ βίαν, καὶ εἰς τοὺς ῥηγάδες, καὶ εἰς τοὺς δούχκιδες, καὶ εἰς τοὺς κόντιδες διὰ νὰ τοῦ δώσουν βοήθειαν, νὰ γυρίσῃ νὰ πολεμήσῃ τὸν βασιλέα, νὰ πάρῃ

ἔμεινε βασιλεὺ; κύριος εἰς τὴν βασιλείαν Kuv-

(+) Var. φυλώκτορας.

(8) Ver. ὡς,

(3) Le prince était alors prisonnier eu Asie depuis ss défaite eu Pélagonie i'an 1259.

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

νήστως avv'3,0) δὲ βασιλεὺς, ὡς ἔλαθε τὴν Kuvστσνυτινούπο)ιν, ἐχάοη πο»λὰς καὶ τὸν Θεὸν evγσοστησε, τῶς εἰς τὰς ἡμέρας αὐτοῦ τὸν ἡξίωσε var ἔμχδιν αὑτὴν ατὸ τὰς χείρας τῶν Φραγγῶν.

Περὶ δὲ τῆς Ποούσας, ὁποῦ ἔλαϑεν ὁ σουλτάνος, ἔπεσεν εἰς λύπην μεγάλην, καὶ ἔκλαυσε καὶ ἐθρήγησε, πῶς ἐγίνη ἡ αὐτὰ παραχώρησις εἰς τὰς ἡμέpas αὐτοῦ.

Βασιδλεύοντος τούτου τοῦ βασιλέως χυρίου MuxanÀ τοῦ Παλαιολόγου εἰς τὴν ωνοταντιγούπολιν, ἀφέντευε τὴν ξλλάδα ὅλην ὁ κύριος Ἰωάννης , Κοχυτούνης ἔ τὸ γένος του, και ἐλέγετο δεσπότης τῆς Édhados. ᾿λλάδα λέγεται ἀπὸ τοῦ Λυχοστομίου τὸ ποτάμι, καὶ ἡ Λάρισσα καὶ τὸ Ζητοῦνι, καὶ παγένει τὴν Μοδονέξζαν, xaixata θαίνει κάτωθεν, καὶ λέγεται ἐλλάδα. À ro δὲ τοῦ Λυχοστομίου τὸ ποτάμι καὶ ἡ Λάρισσα λέ-γεται δευτέρα Θεσσαλία. Λοιπὸν ὁ δεσπότης ἐτοῦτος, ὡς ἔμαθεν ὅτι ὁ Μιχαηλ ὁ Παλαιολόγος ἔγινε βασιλεὺς εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, τοῦ ἐχαχοφάνη πολλὰ, διότι ἦτον ἄξιος καὶ φρόνιμος, καὶ ἐφοδήθη μήπως καὶ πάρῃ καὶ τὸ βασῶειον αὐτοῦ, καὶ ἐξολοθρεύσῃ αὐτὸν, καὶ ἔλεγε πολλὰ χαχὰ av αὐτοῦ. ὦ βασιλεὺς δὲ, ὁ αὐτὸς Παλαιολόγος, ὡς ἔλαθε τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἔμαθε τοῦτα τοῦ δ:ισπότου τῆς ἔλλάδος » καὶ ἔκαμε φουσάτα, καὶ ἀπέστειλε νὰ τὸν πολεμήσῃ. Καὶ αὐτὸς ὁ δεσπότης ἔμαθε πῶς ὁ βασιλεὺς στέλλει τὰ φουσάτα καταπάνω του, καὶ ἔστειλε δωρήματα μεγάλα εἰς TOY πρἴγκιπον τοῦ Μωρέως τὸν μισὲρ Γουλιέλμον νὰ τοῦ βοηθήσῃ" ὁμοίως ἔστειλε καὶ εἰς ἄλλους ἀφένταις, ὅπου χαὶ ἂν ἧσαν Φρά,γοι" καὶ ἔτξι ἐσύναξε πολλὰ φουσάτα, καὶ ἐπολέμει μετὰ τοῦ βασιλέως τὰ φουσάτα ὡσᾶν ἦλθαν ἀπάνω του. Καὶ δὲν ἐδυνήθησαν νὰ τὸν νοοήσουν, μόνον ἐστράφησαν εἰς τὸν Baouéa χωρὶς καμίαν νίκην; καὶ ὁ δισπότης ἔμεινεν εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ πάλιν χφέντης. ὁ δὲ πρίγκιπος τοῦ Μωρέως καὶ οἱ ἄλλοι ἀφέντες, ἐπῆγεν ὁ καθ᾽ ἕνας εἰς τὸν τόπον τὸν, ἐκεῖ ὁποῦ ἀφέντευαν.

fes Le texte dit 1350 ; il y ἃ erreur d’un siècle, (8) li est counu sous le uum de Coutroulis.

ἘΧΧΥ vns ἠσθένησε, καὶ εἶδε καὶ ἐπ)ηοοφορήθη ἀπὸ

ἰατροὺς ὅτι ἀποθνήσχει. Kai εἶχε δύο υἱοὺς, τὸῤ ἕνα νόμιμον, καὶ τὸν ἄ))ον νόθον 3, Kai ὁ μὲν νόμιυος ἥκονε τὸ ὄνομά του Ν᾿ οσγφόοος, ὁ δὲ ἅλι: λος ὁ νόθος ἤχουε Θεόδωρος. Καὶ ἔκαμε χληρονόμὸν εἰς τὸ δεσποτάτον αὐτοῦ Ν on ρον ἴον υἱὸν αὐτοῦ" ἀφῆχε δὲ καὶ τοῦ νόθου Θεοδώρου ἕνα μέ-pos. Τοῦτος δὲόνΝ ompépos δὲν εἶχε πράξιν καὶ γνῶσιν, καθὼς τὸν πατέρα του, ἀμὴ ὁ νόθος εὖ.γῆχεν ἀνδρειομένος καὶ ἀξιώτατος. Λοιπὸν τοῦτος ὁ Νικηφόρος ἔκτισε τὴν Νέαν Πάτραν, καὶ xdστρον ἔκαμε διὰ φύλαξιν, καὶ ἄρχησε νὰ πολεμῇ μὲ τὸν ἀδελφόν του τὸν νόθον, διὰ νὰ τοῦ πάρῃ τὸν τόπον ἐχεῖνον, ὁποῦ τοῦ ἀφῆχεν ὁ πατέρας του. Τοῦτος ὁ δὲ ὁ ἀδελφός του ὁ νόθος εἶδεν, ὅτι δύναμιν δὲν ἔχει νὰ πολεμήσῃ μὲ τὸν ἀδελφὸν του τὸν Νιχηφόρον » καὶ ἔχαμεν ὡς φρόνιμος. Καὶ ἐν τῷ ἅμα ἔδραμε καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολινϑδ, καὶ ἐπροσχύνησε τὸν βασιλέα, καὶ ἔταξέ του νὰ του δώσῃ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Νιχηφόρον δεμένον εἰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ. ἀκούσας τοῦτο ὁ βασιλεὺς ἐχάρη, καὶ ἠγκαλιάσθη αὐτὸν, καὶ ἔτξι τὸν ἔκαμε σεδαστοχράτορα εἰς ὅλα τοὺ τὰ φουσάτα. ἀκούσας δὲ τοῦτο ὁ αὑτὸς Numzcpos δεσπότης τῆς Ἑλλάδος »ὅτι ὁ ἀδελφός τον ὁ νέθος ἐπῆγε καὶ ἐπροσκύνησε τὸν βασιλέα, ἐσφάγη μέσα εἰς; τὴν καρδίαν, ἵνα μὴ ϑανατώσῃ αὐτόν. Καὶ εἶχαν ἀδελφὴν εὐμορφοτάτην, καὶ χαριτωμένὴν ἀπὸ χεφαλὴν καὶ ὅλον τὸ χορμὶ, ὡς δευτέραν Éévnv τοῦ Μενελάου. Χωρὶς νὰ στοχισθῇ, ἦτον στολισμένη ἀπὸ τὰ κάλλη τῆς τὰ εὔμορφα, καὶ ἔδωκέ τὴν γυναῖκα του μισὲρ Γουλιέλμον, τοῦ πριγκίπονυ τοῦ Μωρέως, διὰ νὰ τὸν ἔχῃ βοήθειαν εἰς τοὺς πολέμους" χαὶ ἔδωκέ του προικίον ἑξήντα χιλιάδες ὑπέρπυρα, καὶ ἔκαμαν τὸν γάμον εἰς τὴν Παλαιὰν Πατραν, καὶ ἐπῆρεν ὁ πρίγκιπος αὐτὴν διὰ γυναῖκά τον εὐλογητικήν. Καὶ ἔτξζι ἐπῆγεν ὁ ἀδελφὸς αὐτῆς Νικηφόρος εἰς τὸ δεσποτάτον αὐτοῦ εἰς τὴν ᾿)λλάδα. ὄμως οἱ ἀφέντες τῆς

(1) Var. εὐγολιτικόν.

(a) Var. βαστάρδον.

(3ÿ Constantinople n'était pas encore reprise par Îles Grecs ; elle ne te fut que deux ans après, en 1281. C'est la mème erreur qu'a commise la Chronique de Moréo,

NOTICE

ons , ie Μοδοντζας, τῆς Ebpérou καὶ τῶν «Δώδεκα Νησίων ᾽ ὁποῦ ἔδιδαν τέλη πρὸς αὐτὸν τὸν πρίγκιπον τοῦ Μωρέως » ὡς ἄν λέγομεν χαράτξι ᾽ ὡμοφώνησαν » καὶ ἠθέτησαν μὲ τοῦτο τὸν πρίγκιπον, καὶ ἐσύναξαν φουσάτα πολλά.

τῆς ἀθήνας τὴν ἀδελφὴν εἶχε γυναῖκα αὐτὸς τῆς Καριτήνου ὁ ἀφέντης, χαὶ ἦτον ἄξιος τοῦ πολέ-μου. σαν δὲ τοῦτοι οἱ πέντε ὁποῦ ἐσυνάχθησαν καταπάνω τοῦ πριγχίπου. Kai ὅταν ἦλθεν ὁ καιpôs νὰ δώσουν τὰ τέλη πρὸς αὐτὸν τὸν πρίγχιπον, τοῦ ἐμήνυσαν ὅτι δὲν τοῦ χρεωστοῦν κανένα τίποτες, οὐδὲ τοῦ δίδουν, μόνον τὸν ἔχουν ὡς ἕνα τους ao φὸν » καὶ τέλη δὲν τοῦ δίδουν. ἀκούσας δὲ τοῦτο ὁ πρίγκιπος, ἐθυμώθη πολλὰ, καὶ ἐν τῷ ἄμα ἀπέστειλεν εἰς ὅλον τὸ πριγκιπάτον του ὁλλάκιδες, καὶ ἔγραψεν εἷς τοὺς φλαμπουραρέους του, καὶ εἰς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ εἰς ὅλους τοὺς καθαλαρέους, ὅτι, εἰς τὰς ἡ τοῦ μαΐον pnvos, νὰ εἶναι ὅλοι συνηγμένοι εἰς τοὺς κάμπους τοῦ Μεγαλίον 3. Καὶ ἔτζι κατὰ τὸν ὁρισμόν tou ἐσύναχθησαν. Καὶ ὡσὰν τὸ ἔμαθαν ἐτοῦτοι οἱ ἀφέντες, ἐμαξώχθησαν ὁμοῦ αὐτοὶ, καὶ ὁ rptyχιπος τοῦ Μωρέως, καὶ ἐπῆραν τὰ φουσάτα tous xai ἦλθαν εἰς τὴν Képivbov, καὶ ἀπ᾽ ἐχεῖ ἦλθαν καὶ ἀπέρασαν τὴν σχάλαν τοῦ Μέγαρ. Kai ὁ μέγας χύρις καὶ οἱ ἄχλοι ἀφέντες μετὰ φουσάτα τους ἦλθαν καὶ ἐσυναπαντήθησαν εἰς τὸ βουνὸν τοῦ Kapidiou” καὶ ἐκεῖ ἔδωκαν πόλεμον μέγαν καὶ φοβερὸν » καὶ ἔγινε σφαγὴ πολλὴ καὶ θρῆνος εἷς τὰ φουσάτα. Καὶ τέλος ἐνίχῃσεν ὁ πρίγκιπος xai ὁ μέγας χύρις τῆς ᾿Αθήνας, καὶ οἱ ἄλλοι ἐτζακίσθησαν καὶ ἔφευγαν. Kai ὁ πρίγκιπος μὲ τὰ φουσάτα του τοὺς ἐκαταδίωχνε καὶ τοὺς ἐχατέσφαζε, καὶ ἔδραμαν καὶ ἐμπῆκαν μέσα εἰς τὴν Θήθδαν καὶ ἐσφαλίσθησαν. Kai ὁ πρίγκιπος ἦλθεν ἀπ᾽ ἕξω καὶ ἐτέντωσε, καὶ μὲ τὰ φουσάτα vou ἐδιαγούμιζε τοὺς τόπους αὐτῶν. ὡς δὲ εἶδαν οὐἶποι μέσα ἀπὸ τὸ χάστρον, ἤγουν ἀπὸ τὴν

(a) Le seigneur d'Athènes ne revint de France que lPiauée suivante, et avec le titre de duc.

(4) C'est-à-dire Méagare, La lettre/ remplace souvent ΡΝ μὰ r

Θύδαν, ὅτι τοὺς νιχᾷ καὶ τοὺς ϑανατώνει, ἔστει» λαν τὸν μητροπολίτην, ἤγουν τῶν Θηδῶν, καὶ ἄλλους χρησίμους ἄνδρας, καὶ ἐπροσχύνγσαν τὸν πρίγκιπον ἀπὸ μέρος αὐτῶν" καὶ ἐξητοῦσαν συμπάϑιον καὶ ἐλεημοσύνην, καὶ εὐσπλαγχνίαν νὰ χάμῃ εἰς αὐτοὺς νὰ τοὺ δεχθῇ, καὶ νὰ τὸν ἔχουν πάλαι χαθὼς τὸν εἶχαν ἀφέντην τους" «αι τὰ τέλη ἐκεῖνα νὰ τοῦ δίδουν, καὶ περισσότερον, καὶ πλέον νὰ μὴ δὲν φανοῦν ἐναντίοι τον, οὐ δὲ παρήκχοοι εἰς ὅ, τι τοὺς ὁρίσῃ. ὁ δὲ πρίγκιπος, ὡς εἶδε τὸν ἀρχιερέα καὶ ἐχείνους τοὺς χρησίμους ἄνδρα:, καὶ ἤκουσε τοὺς λόγους αὐτῶν, ἐχατα-πραῦνεν ὁ ϑυμὸς αὐτοῦ, καὶ ἡ ὀργὴ ὁποῦ εἶχε πρὸς αὑτοὺς νὰ τοὺ: ϑανατώσῃ 1, xai ἐσνμπάθησεν αὐτῶν. Τὸν δὲ ἀφέντην τῆς Καριτήνον, τὸν μισὲρ Τξεντεφρὲ τὸν ἀνεψιόν τον, ὠργίσθη τόσον, καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ τοῦ συμπαθήσῃ, διατὶ ἦτον ἐπίδουλός τον καὶ τὸν ἐπιδουλεύθη, χαὶ ἐπῆγε καταπάνω του. Ὡς δὲ εἶδεν, ὅτι δὲν τὸν συμπαθεῖ, ἔδεσε τὸν λαιμόν του μὲ τὸ χαπίστριον τοῦ ἀλόγου, καὶ ἤφεραν τὸν γονατιστὸν, χαὶ ἔῤῥηξάν τὸν εἰς τὰ ποδάρια τοῦ πριγχίπον, καὶ ἔκραξε μὲ μεγάλην φωνὴν » ἐλεημοσύνην διὰ τοὺς οἰκτιρμοὺς τοῦ Θεοῦ. ὁ δὲ αὐτὸς πρίγκιπος ἦτον φυσικὰ καλὸς εἰς τὴν γνώμην καὶ εὔσπλαγχνος, xai ἐσυμπάθησεν αὑτὸν, καὶ δὲν τὸν ἐθανάτω-σεν" ἀμὴ τὸν τόπον του ἐπῆρε, διατὶ τὸν ἐπιὄου-λεύθη χωρὶς καμίαν αἰτίαν. Καὶ ἔτξι ἐκαδαλέχευσεν ὁ πρίγκιπος εἰς τὴν Θήθαν, καὶ ἐκαδαλίκευσαν καὶ οἱ ἄλλοι ἀφεντες, χαὶ ἔκαμαν av τοῦ συνοδίαν ὡς ἀφέντην τους, καὶ τὸν ἤφεραν ἕως εἰς τὴν Ὑγκην" καὶ ἐκεῖ πάλιν ὑποσχέθησαν, ὅτι τὰ τέλη, ὁποῦ τοῦ ἔδιδαν, νὰ τοῦ τὰ δίδουν χωρὶς καμίας ἐναντιότητος, καὶ ἔτζι τὸν ἐπροσχύ"ynoav. Καὶ τοὺς ἔδωχε ϑέλημα, καὶ ὑπῆγε καθ’ ἕνας εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ. Μετὰ δὲ καιρὸν ὀλίγον, ἔδωγε πάλιν τοῦ ἀνεψιοῦ αὐτοῦ τὴν ἀφεντίαν, ἤγουν τὴν Καρίτηνον. ἔϑὼ Ἰράφομεν τὴν ἐπιδουλὴν, ὁποῦ ἔπαϑεν ὁ ἐλεεινὸς «pr

ἕστωντας νὰ γένῃ ὁ αδελφὸς αὐτοῦ τοῦ Ne

(8) Var. ἀποθᾶν»

SUR LA CHRONIQUE DE ΜΟΆΕΕ

χηφόρου, ὁ Θεόδωρος ὁ νόθος, ὁποῦ ἐγράψαμεν ἄνωθεν, σεδαστοχράτωρ τοῦ βασιλέως τῶν Ρωμαῶν Μιχαὴλ τοὺ Παλαιολόγον, ἀνάφερε πρὸς τὸν βασιλέα, ὅτι νὰ τοῦ δώσῃ τὰ φουσατα, νὰ ἔλθῃ νὰ πολεμήση τὸν ἀδελφὸν αὐτου τὸν δεσπότὴν, αὐτὸν τὸν Νιχηφόρον, νὰ tou πάρῃ τοὺς τό-πους αὐτου. Kai ἔτζι τοῦ ἔδωχε ϑθημα, καὶ

ἐπῆρε τὰ φουσατά. Καὶ εὐγῆχεν ἀπὸ τὴν πόλιν, χαὶ ἐπῆγεν εἰς τὸ μέρος τῆς ἀδριανουπόλεως. καὶ ὡς τὸ ἤχουσεν ὁ δεσπότης, αὐτὸς ὁ Νικηφόρος, τῆς ὥρας ἔστειλεν ἀποχρισαρίους εἰς τὸν γαμὀρὸν αὐτοῦ τὸν πρίγκιπον tou Μωρέως, λέγων-τας, ὅτι ὁ ἀδελφόςτου, ὁ σεδαστοχράτωρ tou βασιλέως, ἔρχεται μὲ δύναμιν μεγάλην νὰ τὸν πολεμήσῃ. Ἀκούσας δὲ τοῦτο ὁ πρίγκιπος ἐλυπήθη πολλὰ, καὶ ἐπῆρεν ὅλους του τοὺς πρώτους φλα-μπουραρέους χαὶ ἄλλους πρωεστοὺς χαὶ ἦλθεν εἰς τὴν Παλαιὰν Παάτραν. τζι raid γυναικάδελφός του, αὐτὸς ὁ δεσπότης Νικηφόρος, ἦλθεν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ Νιόπακτον, καὶ ἐπέρασε μὲ τὸ πέραμα εἷς τὸν Δράπανον, xai ἦλθεν εἰς τὴν Παλαιὰν Παάτραν, καὶ ἔσμιξε τὸν γαμδρόν του τὸν πρίγκιπον, καὶ ἔκαμαν χαραῖς μεγάλαις, καὶ ἐχεῖ ἔκαμαν κονσέγιον, καὶ ὡμοφώνησαν νὰ πᾶσι καταπάνω τοῦ σεθαστοχράτορος, τοῦ νό-- Bou, ὁποῦ εἶχε τὰ φουσάτα τοῦ βασιλέως. Καὶ ES ὑπῆγεν ὁ δεσπότης χαὶ ἐπέοασεν εἰς τὸ Νιόπαχτον, χαὶ ὑπῆγεν εἰς τὴν ἄρταν » καὶ εἰς ἄλ-λους τόπους, μαξώνωντας φουσάτα. Kai ὁ nptyxmos ἐσυχώθη ἀπὸ τὴν Παλαιὰν Πατραν, χαὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἀνδραδίδα, καὶ ἀπέστειλε καὶ ἦλ-θαν ὅλα του τὰ φουσάτα. Καὶ ἐμαξώχθησαν ἐκεῖ, χαὶ τῆς ὥρας ἐπέρασε μὲ πλ ευσίματα εἰς τὴν Éraxtoy ἀπὸ τὸν Δράπανον" γχαὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, χαὶ ἔσμιξε τὸν αὐτὸν γυναικάδελφόν tou τὸν δεσπότην μὲ τὰ φουσάτα του. Καὶ ἐπήγεναν νὰ σμίξουν τὸν σεθαστοχράτορα νὰ τὸν πολεμήσουν. Kat ὡς ἐχίνησαν, ἦλθαν εἷς τὸ σύ-vopoy τοῦ βασιλέως ὁποῦ ἐχώριξε, καὶ ἦτον ἕνα κάστρον, τὸ ὁποῖον τὸ λέγουν Σέρθεια, καὶ ἔπιασαν ἀνθρώπους ἀπ᾽ ἐκεῖ, καὶ ἠοώτησαν, εἰς ποῖον τόπον εὑρίσκεται ὁ σεθαστοχράτωρ μὲ τὰ φουσάτα του" καὶ αὐτοὶ τοὺς εἶπαν, ὅτι συμὰ εἰς

ἐκεῖ εὑρίσκεται τεντωμένος, καὶ καθέζεται, καὶ Θέλει νὰ ἔλθῃ ἐδὼ γυρεύωντάς σας. Ἀχούσας τοῦτο ὁ πρύγκιπος καὶ ὁ δεσπότης, ἔλαβαν μόγάλην χαρᾶν, καὶ τοὺς λόγους τούτους εἶπαν καὶ εἰς τὰ φουσάτα τους, καὶ τὰ ἐχαροποίησαν χαὶ τὰ ἐστερέωσαν᾽ καὶ ἔτζι ἐχαδαλίχευσαν, καὶ ἦλθαν εἰς τὰ μέρη τῆς Πελαγωνίαςβ. Καὶ τότε ὁ σεθαστοχράτωρ τὸ ἔμαθε, καὶ ἐχώρισε τοὺς καθα-λαρέους, καὶ τοὺς ἔχαμε μὲ μερτικὰ, καπετα-νέους εἰχοσιεπτά, καὶ ἐδιώρθωσε καλὰ τὰ φου-σάτα του. Καὶ ὡς φρόνιμος ὁποῦ ἦτον, ἐσυλλο-γίσθη εἰς τὸν ἑαυτόν του καὶ εἶπεν" ὦτι ἂν σμίξω ἐγὼ μὲ τὸν πρίγκιπα τὸν γαμθρόν μου, καὶ μὲ τὸν ἀδελφόν μου τὸν δεσπότην, νιχοῦσί με, καὶ πλέον εἰς τὸν βασιλέα δὲν ἔχω πρόσωπον, μόνον ἐντροπὴν καὶ ὀνειδισμούς. Καὶ τὴς ὥρας γράφει γράμματα πρὸς τὸν ἀδελφὸν του τὸν Ν ικηφόρον τὸν δεσπότην, λέγωντας ἔτξϊ" ἀδελφὲ, à ἂν ϑθης νὰ ἔχῃς τὴν ἀφεντίαν, καὶ τὸ δεσποτάτον σον, καθὼς τὸ εἶχες, καὶ νὰ γένῃς μέλος τοῦ βασιλέως νὰ σὲ τιμήσῃ, καὶ νὰ σὲ αὐξάνῃ περισσοτέρως, ὅταν ἔλθωμεν εἰς πόλεμον, φύγε σὺ μὲ τὰ φουσάτα σον, χαὶ ἄφες μὲ νὰ πολεμήσω τὸν πρίγκιπον νὰ τὸν νικήσω, νὰ λάξω τιμὴν ἀπὸ τὸν βασιλέα, καὶ ϑέλεις ἀναπαυθῇ καὶ ἐσύ. Καὶ αἱ ἔτξι τοῦ ἔστειλεν ἄνθρωπον πιστὸν, καὶ ἔδωχέ του χρυφῶς ἀπὸ τὸν πρίγχιπα την γραφήν. Ὁ δὲ δεσπότης, ὡς εἶδε τὸ γράμμα, ἔστερξε τὸν λόγον τοῦ ἀδελφοῦ του καὶ τοῦ ἀπέστειλεν ἀπόχρισιν μὲ τὸν ἄνθρωπον, ὁποῦ τοῦ ἔπεμψε τὸ γράμμα, καὶ ἔστερξε μεθ᾽ ὄρχου ὅτι νὰ τὸ κάμῃ. Καὶ ὡς ἔλα-θεν ὁ σεδαστοχράτωρ τὸ γράμμα τοῦ ἀδελφοῦ του, ἐχάρηκε πολλά" καὶ τῆς ὥρας ἐκαδαλλίκευσε καὶ ἤρχετο εἰς τὴν Πελαγωνίαν, καὶ σαδδάτω ἡμέρᾳ ἔφθασε. Kai ἐπὶ τὴν αὔριον τὸ πουρνὸν τὴν κυριακὴν, ἔσμιξ αν τὰ δύο φουσάτα, τοῦ.

σεβαστοχράτορος τον μπαστάρδου ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος, καὶ τοῦ πριγκίπον καὶ τοῦ δεσπότου ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος. Καὶ τότε ἔδωκαν ἡ τρουμπέταις καὶ τὰ τύμπανα, καὶ ἄρχησαν νὰ πολεμοῦν. ὦ δεσπότης, κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν ὁποῦ ἔδωχε τοῦ (4) Ces événemeuts sont de l'année 1350,

σάτον τον, χωρὶς καμίαν βοήθειαν. ὦταν γοῦν εἶδεν ὁ πρίγχιπος τὴν ἐπιδουλίαν τον γυναιχαδελφοῦ του δεσπότου, ἔλυπήθη πολλὰ, καὶ εἶπε πρὸς τὸ φουσάτον του" Q ἀδελφοὶ, βλέπετε τὴν ἐπιδουλίαν, ὁπον μᾶς ἔκαμεν ὁ δεσπότης, καὶ τώρα νὰ γυρίσωμεν ἡμεῖς νὰ φύγωμεν, νὰ ὑπᾶμὲν εἰς τὸν Μωρέαν, δὲν καταδοδωνόμεσθεν, ὅτι ὅλους μᾶς σφάζουν διώχνοντας, διότι ἐτουτοι εἶναι πολλοὶ, καὶ ἡμεῖς ὀλίγοι. καὶ μηδὲν pavou— μεν ἄνανδροι νὰ φύγωμεν, ἀμὴ ἃς πολεμήσωμεν ὡσὰν ἀνδρειομένοι, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἂν ἔχωμεν ὁμόνοιαν, ὁ ἕνας ἀπὸ ἡμὰς νὰ ξίζξῃ διὰ εἴχοσι ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς. Καὶ τότε ἄρχησαν καὶ ἔδωχαν πόλεμον φοδερὸν, καὶ ὁ ἀνδρειομένος ἐκεῖνος ἀφέντης τῆς Κὶ αριτήνου ἔδωκε πρῶτος εἰς τὸν πόλεμον, καὶ ἔκαμε μεγάλην φθορὰν εἰς τὸ Ρωμάξxov φουσάτον. Καὶ πολεμῶντας, ἐτξζακίσθη τὸ χοντάρι του, καὶ ἔῤῥηξέ το, καὶ εὔγαλε τὸ Ta γί του, καὶ ἔκοπτε τοὺς Ῥωμαίους ὡσὰν χορτάρια εἰς τὸ λιδάδι. καὶ οἱ Φλαμπουραρέοι, καὶ ὅλον τὸ φουσάτον τοῦ πριγχίπου, ἐπολέμησαν ϑυνατὰ χαὶ ἀνδρειωμένα. ἀμὴ τί εἶχαν νὰ χά-μουν εἰς τόσον πλῆθος; ἐκεῖ γοῦν ὁποῦ ἐπολεμοῦ-σαν, ἐσχοτώθη ὁ αὐτὸς ἀνδρειομένος ἀφέντης τῆς Καριτήνοῦ, καὶ ἄλλοι πολλοὶ Φλαμπουραρέοι, καὶ ἄλλοι ἐξακουστοι ἀνδρειομένοι. ÉGou}xn δὲ ὁ πρίγκιπος νὰ πάρῃ μερικοὺς καδαλαρέους νὰ φύγῃ, ἀμὴ δὲν ἠμπόρεσεν, ὅτι τὸ πλῆθος τοῦ φουσάτον τῶν Ῥωμαίων τοὺς ἐτριγύρισε, καὶ τοὺς ἔδαλεν εἰ: τὴν μέσην, καὶ δὲν εἶχαν ποῦ νὰ φύγουν, μόνον τοὺς ἐκατέσφαζξαν μὲ ταῖς σαΐταις. Τῶλος ἔδωκαν καὶ εἰς τὸ ἄλογον τοῦ πριγχίπου μὲ τὴν σαΐταν καὶ τὸ ἔσφαξαν, καὶ ἔπεσε. Kai ἔδρα-μᾶν καὶ τὸν ἔπιασαν τὸν πρίγκιπον ζωντανὸν, καὶ τὸν ἐπῆγαν εἰς τὸν σεδαστοχράτορα καὶ τὸν ἐπαρέδωκαν,, ὁμοίως καὶ τοὺς ἄλλους ὁποὺ δὲν ἐσχοτώθησαν εἰς τὸν πολεμον, καὶ ὅσους ἔπιασαν ἀπ᾽ αὐτοὺς ζωντανούς. ὄμως ὡδὰν ἐνίκησεν ὁ σεδαστοχράτωρ τὸν πρίγκιπα μὲ τὰ φουσάτα του, ὥρισε καὶ ἔστησαν ταῖς τένται;, καὶ ἡ τέντα ὁποῦ ἐκαθέζετο εἰς αὐτὴν ὁ σεδαστοχράτωρ εἶχε

NOTICE

τέσσαρας στύλονς. Τότε ἤφεραν ἔμπροσθέν του τὸν πρίγκιπα, καὶ ὅλους τοὺς καθαλαρέους ὁποῦ ἔπιασαν. Καὶ ὡσαν εἶδε τὸν πρίγχιπα τὸν γαμ-ὄρόν tou, ἐσυκώθη ὀρθὸς, καὶ τὸν ἔπιασεν ἀπὸ τὸ χέρι, καὶ τὸν ἐχάθισεν εἰς τὸ ἕνα μέρος αὑτοῦ, καὶ γλυχέως τὸν ἐχαιρέτησε, καὶ τοῦ εἶπε" Γαμ-- 6pé μον, δὲν ἥσουν εἰρηνικὸς νὰ καθέζξεσαι εἷς τὸ πριγκιπάτον του, εἰς τὸν Μωρέαν,, νὰ yatβέσαι ὡς ἀφέντης, aun ἦλθες καὶ ἐπιάσθης εἰ; τὰ χέρια τοῦ βασιλέως ; Ο δὲ πρίγκιπος τοῦ ἀποχρίθη φρονιμώτατα, χαὶ τὸν εἶπε. Κύριε σεδαστο» χράτωρ ἀδελφέ μου, ἐγὼ εἶμαι πρίγκιπος ἕνας μικρὸς στρατιώτης, καὶ ἔδραμα νὰ πολεμήσω ἕνα μεγάλον βασιλέα, καὶ ἂν ἤθελα τὸν vuaion, ἤθελεν εἶσται Θαυμαστὸν εἰς ὅλον τὸν χόσμον, πῶς ἐνίκησεν ὁ στρατιώτης τὸν βασιλέα. τὸ δὲ πῶς ἐνικήθη στρατιώτης ἀπὸ τοῦ βασιλέως δὲν εἶναι ϑαυμαστόν. ÉGapéôn δὲ τοῦ πριγχίτου τοὺς λόγους ὁ σεθαστοχράτωρ, διατὶ ἐσύντυχε μὲ ὑπερηφάνειαν, καὶ δὲν τὸν ἐφοθήθη ὁποῦ τὸν εἶχε νικημένον εἰς τὰ χέριά του. ὅμως ὁ σεθαστοχράτωρ ὥρισε καὶ ἔθαψαν ὅλους τοὺς σχο-τωμένους, καὶ τότε ἐκαθδαλλίκευσε μετὰ φουσάτα του καὶ ἐπῆρε καὶ τὸν πρέγκιπον, καὶ ἐκείνους ὁποῦ ἐγλύτωσαν εἰς τὸν πόλεμον, καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Καὶ ὡσὰν ἐπέξευσεν, ἐπῆρε τὸν πρίγκιπον ἀπὸ τὸ χέοι, καὶ ἐπῆγεγ εἷς τὸ παλάτι τοῦ βασιλέως. Καὶ ἔτξι ἐγονάτισεν ὃ πρίγκιπος ὀμπρὸς εἰς τὸν βασιλέα, καθὼς τὸν εἶδε, καὶ τὸν ἐπροσχύνησε. Kai ὁ βασιλεὺς τὸν ἔπιασεν ἀπὸ τὸ χέρι, καὶ τὸν ἐσύκωσε, καὶ τοῦ εἶπε᾽ Καλῶς ἦλθες μὲ τοὺς συντρόφους σου, ὦ πρύχιπε. Καὶ τότε ὥρισε καὶ τὸν ἔδαλαν εἷς que λαχὴν μὲ τοὺς ἀνθρώπους τον, καὶ ἔχαμεν ἕως μίαν ἑδδομάδα, καὶ ὑετὰ τὴν ἑδδομάδα πάλω ἤφεράν τὸν ἔμπροσθεν τοὺ βασιλέως, καὶ τὸν ἐπρο» σχύνησε. Τότε τοῦ λέγει: Πρίγκιπε, ἐσὺ βλέπεις ὅτι εἶσαι els My ἐξουσίαν μον, ἢ νὰ σὲ ϑανατώσω, ἢ νὰ σεαπολύσω, ὅμως συμξονλεύω σε νὰ χάμῃς τοῦτο ὅτι νὰ σοῦ δώσω βίον πολὺν ὅ, τι Θέλεις ἀπὸ τὴν βασιλείαν μον, νὰ ὑπάγῃς καὶ νὰ ἀγοράσῳς τόπους εἰ; τὴν Φραγγίαν νὰ καθέξεσαι, καὶ ἐμένα νὰ ἀφήσῃς τὸν Μωρέαν, ὁποὺ εἶναι ἐδικός μου.

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

ὁ δὲ πρέγκιπος μου δὲν τὸν ὁρίξω, ἀμὴ εἶναι καὶ ἄλλοι ἄφέντες, ὁποῦ τὸν ἐχέρδεσαν μὲ τὸν πατέρα μου ὁμάδι, καὶ μετὰ ταῦτα ἔκαμαν τὸν πατέρα μου ἄρχηpv, καὶ ἐγὼ ἐξουσίαν δὲν ἔχω νὰ κάμω αὑτὸ ὁποὺ ὁρίζεις. ὡς δὲ ἤκουσε τοῦτο ὁ βασιλεὺς, ἐδαρέθη πολλὰ, καὶ τοὺς ἔδαλε πόλιν εἰς τὴν φυ-λακὴν, αὐτὸν καὶ τοὺς ἀνθρώπους του, καὶ ἔκαpay τρεῖς χρόνους" καὶ ἔπεμψαν βίον πολὺν εἰς τὸν βασιλέα νὰ τοὺς ἐλευθερώσῃ, ἀμὴ δὲν ἠθέλησε νὰ τὸν δεχθῇ, ὅτι νὰ πάρῃ φλουρία νὰ τὸν ἐλευθερώσῃ. Καὶ ἔτξι ἐμπῆχαν τινὲς εἷς τὴν μέσην, ὅτι νὰ τοῦ δώσῃ τοῦ βασιλέως τοῦτα τὰ τρία χάστρη, τὴν Μονεμθασίαν, καὶ τῶν Παλαιὰν Μάνην, καὶ τοῦ Μιζηθρᾶ τὸ κάστρον À, καὶ τὸν λαὸν, καὶ τὰ ἄρματα, καὶ τὰ σκεύη νὰ τὰ πάρῃ ὁ πρύγκιπος. Καὶ ἐστερξε καὶ ὁ βασιλεὺς, καὶ ὁ πρίγκιπος, καὶ ἔκαμαν ἀγάπην. Καὶ διὰ πλέον βεδαιότερον τῆς αγάπης εἶχεν ὁ βασιλεὺς παιδὶ μικρὸν, καὶ τὸ ἐδέχθη ἀπὸ τὸ ἅγιον βάπτισμα, καὶ ἔγιναν σύντεχνοι. Kai ἔστησαν xai τοῦτο, ὅτι, ὅταν ἔλθῃ πόλεμος εἰς τὸν βασιλέα, νὰ εἶναι βοηθός του ὁ πρίγκιπος. χαὶ ὅταν ἔλθη πόλεμος εἰς τὸν πρίγκιπον, πάλαι νὰ εἶναι βοηθός τον ὁ βασιλέας, καὶ ποτὲ μάχη νὰ μηδὲν εἶναι ἀνάμεσόν τους. Καὶ ἔτξι ἔστειλεν ὁ βασιλεὺς ἀπὸ τοὺς πρώτους τον ἄρχοντας, τὸν ἐνδοξότατον, χαὶ ἐντιμότατον, χαὶ ἀνδρικώτατον Κατακονξηνὸν ἢ, ὡς ἀξιώτατον ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἄρχοντάς του. Καὶ ὁ πρύχιπος ἔγραψε γράμμα εἰς ἀνθρώποὺς ἐδιχούς του, καὶ ἐπαρέδωχε τὰ αὐτὰ κάoten, εἰς χεῖρας τοῦ αὐτοῦ ἀφεντὸς Καταχουζηνοῦ. Kai ὡς τὰ ἔλαβε καὶ τὰ τρία αὑτὰ κάστρη, ἔγοαψε γραφην, καὶ ἔστειλε τοῦ βασιλέως, ὅτι ἔλαθεν αὑτὰ κατὰ τὴν συμφωνίαν. Kai ὁ βασιλεὺς ὡς ἔλαθε τὸ γράμμα, τῆς ὥρας ἐλευθέρωσε τὸν πρίγκιπα τὸν σύντεχνον αὐτοῦ μὲ τοὺς ἂν-θρώπους του, καὶ ἦλθαν εἰς τὸν Μωρέαν, καὶ κῦοεν ὁ πρίγκιπος τὴν πριγχιπέσσαν εἰς τὸ Ξιίκλιδ.

(4) Ces trois places furent en effet cédées par le prince “ὁ 1264. et amenérent la création du despotat grec de

Misithbra.

“4) Gantacuzêne.Tout ce récit est tiré de la Chron. métr. (3) 11 faut lire Nicli,

AXXIX

ἐπὴγε τὸ γύρον ἀπὸ τοὺς τόπους ou, καὶ τοὺς εἶδε. Kai τότε ἐκίνησε μάχην, καὶ δὲν ἐνθυμήθη

ὑπάγει κατὰ πάνω τοῦς, ἔγραψαν εἰς τὸν ἀφέντην τὸν Καταχουζηνὸν, ὁποῦ ὥριζε τὴν Moνεμδασίαν καὶ αὐτὰ τὰ ἄλλα δύο κάστρη τὸν

xai τοῦ ἔγραφε τὰ γενόμενα. Kai ὡς τὰ ἥχουσεν ὁ βασιλεὺς ἐθυμώθη πολλὰ, καὶ τῆς ὥρας ἔστειλε φονσάτα εἰς τὸν Μωρέαν, καὶ καπετάγιον τὸν Μαχρινὸν, ἄνδρα ἄξων τοῦ πολέμου" καὶ ἔδωκέ του χαρτία ἄγραφα μὲ χρυσαῖς Poux .

aug, ὅπου κάμνει χρεία εἰς τὰ κάστρη, νὰ δίδῃ

, δὲ ὃ πρίγκιπος, ὅτι ἦλθεν ὁ Μακρινὸς ὁ καπετά-vec μὲ φουσάτα διὰ νὰ τὸν πολεμήσῃ, ἐσύναξε

γιος ἔστειλεν εἰς τοὺς πρώτους τοῦ δράγγον τοῦ Μελιγκοῦ, ὁμοίως χαὶ τῆς Τζαχονίας, καὶ τῶν Βατιχῶν, καὶ ἔκαμέ τους σεβαστοὺς, καὶ ἄλλους τξαούσιδες, καὶ ἐπροσκύνησαν αὐτὸν, καὶ n06τησαν τὸν πρίγκιπον. Και ὃ χαπετάνιος ὁ Μαχρινὸς ἔγραψε τοῦ βασιλέως, ὅτι ἐπῆρε τὸ τρίτον τοῦ Μωρέως, xai νὰ τοῦ στείλῃ βοήθειαν καὶ ἄλλα φουσάτα, νὰ ἀντισταθὴ τὸν πρίγχιπον.

Καὶ ἀκούσας τοῦτο ὁ βασιλεὺς ἐχάρη, καὶ ἀπόστειλε τῆς ὥρας φουσάτα εἷς βοήθειαν τοῦ χαπε»-τανίου Μαχρινοῦ. Καὶ ὡσὰν ἐμπῆκαν εἰς τὸν Μωρέαν, ἦλθαν εἰς τὴν Βελιγόστην, καὶ ñpχοντο ἐκ τοῦ Χείρνου3 τὰ μέρη, καὶ ἐχεῖ εἰς τὴν Βελιγόστην ἔπιασαν τὰ χωρία, κα: ἦλθαν εἰς τὴν Καρύτεναν εἰς τὸν χάμπον. Kou ἐπὶ τὴν αὖριον ἦλθαν εἰς τὴν Αιεοδώραν τοῦ παραποταμοῦ τοῦ ἀλφέως, καὶ ἐκατέθαιναν ὁλόρθα, καὶ ἔσμιξαν μὲ τὸν καπετάνιον Ναχρινόν. Kai ὡσὰν ἦλθαν

(4) 11 faut lire Chelmos.

Φράγγους, καὶ τοὺς ἐνίκηταν οἱ Φραγγοι τοὺς Ῥωμαίους » χαι ἔσφαξαν πολ) οὐς" χαὶ πάλιν μετὰ ἡμέρας ἔδωκαν πόλεμον, καὶ ἔγινε μεγάλη σφαγὴ εἰς τὴν μέσην τους. ὅμως ἐχώρισαν τὰ φουσάτα, χαὶ ἐπῆγαν καὶ ἀναπαύθηκαν. Τότε oi Σχορδιανοὶ ἠθέτησαν τὸν πρίγκιπα, καὶ ἐπῆγαν μὲ τοὺς Ῥωμαίους. Καὶ ὡς τὸ ἤκουσεν ὁ πρίγκιπος, ἔστειλε χαὶ ἐξωλόθρευσε τὸν τόπον καὶ τὰς χώρας τῶν Σχορϑῶν.

Λοιπὸν ὁ πρίγκιπος εἶδεν ὅτι δὲν ἔκαμε παιδὶ ἀρσενικὸν νὰ κληρονομήσῃ τὸ πριγκιπάτον, μόνον εἶχε μίαν ϑυγατέρα, καὶ τὴν ἔλεγαν Μπέτα 3, καὶ ἠδουλήθη ὅτι νὰ τὴν ὑπανδοεύσῃ μὲ τὸν υἱὸν τοῦ ὑψηλοτάτου ῥηγὸς τῆς ἀνάπολις τοῦ ῥὲ Κάρλου, ὀνόματι Λούχιον, διὰ νὰ τὸν ἔχῃ βοή-θειαν νὰ τὸν βοηθήσῃ, νὰ εὐγάλῃ καὶ νὰ ἀπο-διώξῃ τοὺς Ῥωμαίους ἀπὸ τὸ πριγκιπάτον τον Μωρέως. Καὶ ἔτξι ἔκλεξεν ἀποχρισιαρίους νὰ στείλῃ εἰς τὸν ῥήγαν τὸν ἀφέντην τὴς Θήδας, ὀνόματι Νικόλαον Te Σατ ὥμερξ, καὶ τὸν ἀρ-χιερέα τῆς ὡλένης, καὶ τὸν Πιέρον Te Ντόδανϑ, ἄνδρας φρονιμωτάτους χαὶ λογίους, καὶ τοὺς ἔστειλεν ἐχεῖ, γυρεύωντας διὰ τὸν υἱὸν τον ῥηγὸς va τὸν πάρῃ γαμόρὸν εἰς τὴν ϑυγατέρα του, καὶ va τοῦ δώσῃ διὰ προικίον τὸ πριγκιπάτον τοῦ Μωρέως, ὁποῦ εἶναι ἐδικόν του πατριχόν. Καὶ . ἔτζι ἐμπῆκαν εἰς πλευσίματα οἱ ἀποχρισιάριοι, χαὶ ἐπῆγαν εἰς τὸ Βροντίσι τῆς Πούλιας. Καὶ ἀπ᾽ ἐχεῖ ἐπέρασαν εἰς ἄναπολιν, καὶ ἐπῆγαν καὶ ἐπροσχύνησαν τὸν ῥήγα, καὶ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ εἶπαν. ὦ δὲ ῥήγας ἠρώτησε διὰ τὸν τόπον τοῦ Μωρέως, πῶς εἶναι, καὶ τί εἰσοδήματα ἔχει.

Καὶ ὅλα του τὰ εἶπαν καταλεπτῶς καὶ τοῦ ἤρεσε, καὶ ἔστερξε νὰ γένῃ ὁ γάμος, καὶ διὰ βέδαιον ἔστειλεν ἕναν ἐπίσκοπον ἐδιχόν του, καὶ δύο ἄρχον ες, καὶ δύο χαδαλαρέους, καὶ ἦλθαν μὲ ἰυὺς απυκρισιαρίους ὡς ἀπὸ μέρος τοῦ ῥηγὸς εἰς τὸν πρίγκιπον, καὶ ἔστησαν τὸν yéuov, καὶ ἔδωχαν πολλὰ δωρήματα τῶν ἀποχρισιαρίων τοῦ ῥηγός. Καὶ ἔτζι d πρίγκιπος ἐπῆρε τὴν 9υγα-τέρα του, καὶ ἐμπῆκεν εἰς τὸ κάτεργον, καὶ ἐπῆρε

(1) Var. χεράτζα ΝΙ πέτα; Isabelle.

(3) Niculas de Saiut-Omer (voy. ma Glossaire). (3) Picrre de Douai (voy. Glossaire au mot Ντέδα).

NOTICE

Β:οντίσι. Kat μήνυμα ἔστειλεν εἰς τὸν ῥήγαν, ὅτι ἔφθασεν ὁ πρύίχκιπος, καὶ τῆς ὥρας απέστειλεν ἄλογα, καὶ συνοδίαν ἀρχόντων, και ἀρχόντισσων. Καὶ ὡσὰν ἐσύμωσαν εἰ; τὴν ἀνάπολιν, εὐγῆκε καὶ ὁ ῥήγας καδαλάρης ἔξω μὲ ὅλους τῆς αὐλῆς 1, καὶ ἐουναπάντησε τὸν πρίγκιπον, καὶ ἦλο θαν εἰς τὸ παλάτι τοῦ ῥηγὸς εἰς τὴν πόρταν, καὶ ἐπέζευσαν. Καὶ εἶχε τὸ παλάτι εὐτρεπισμένον, καὶ τὸν ἀπέστειλεν ἐκεῖ καδαλάρην μὲ τὴν συνοδίαν αὐτοῦ, καὶ εἶχε φαγητὰ διάφορα, καὶ ἀνάπαυσες μεγάλαις. Καὶ τὸ πουρνὸν ἐπῆγεν ὁ Tpiy= χιπος εἰς τὸ παλάτι τοῦ ῥηγὸς, καὶ ὡμῶῦησαν.

Καὶ ἐν τῷ ἅμα ἡτοίμασε, καὶ ἔγινεν ὁ γάμος, χαὶ ἔχραξαν τὸν ἀρχιερέα τῆς ἀνάπολις, καὶ εὐλόγησε τὸν κὺρ Λούκιον, τὸν νἱὸν τοῦ ῥηγὸς, μὲ τὴν κεράτξα Μπέταν ὃ τὴν ϑυγατέρα τοῦ πρῃχίπου, χαὶ ἔκαμαν ἐκεῖ χαραῖς πολλαῖς χαὶ με-γάλαις, xai ἔχαμεν ὁ πρίγκιπος νὰ δίδῃ τέλος τοῦ ῥηγός. Αργησε δὲ ὁ πρίγχιπος ἐκεῖ ἡμέρας, ιε΄, Καὶ ὁ βασιλεὺς ἀπεστέιλε τὸν ἀνεψιόν του μὲ φουσάτα εἰς τὸν Μωρέαν. Καὶ οἱ ἄρχοντες τοῦ πριγχίπου, ὡς εἶδαν τὰ φουσάτα, ἔστειλαν λόγον παρευθὺς εἰς τὸν πρῴχκιπον, εἰς τὴν Ανάπολιν ὁποῦ ἦτον. Καὶ ὡς τὸ ἤκουσεν, εἶπε τοῦ ῥηγὸς, καὶ τοῦ ἔδωχε ϑέλημα νὰ ὑπαγη. Καὶ ἔτξι ἤλθεν εἰς τὸ Βροντίσι, καὶ διὰ δέχα ἡμέραις ἦλθεν ἀπ᾽ ἐχεῖ εἰ; τὸν Μωρέαν.Ὁ δὲ ῥήγας ὥρισε μὲ ἕνα του γαπετάνιον ἄξιον, ὀνουατι Γαλτιό»

ρὴν, καὶ ἔδωκέ τὸν ἑκατὸν χαθαλαρέους καὶ τριακοσίους πεζοὺς, καὶ ἦλθαν μὲ μεγάλα πλευσίματα εἰς τὸν Μωρέαν, et; τὴν Κλαρέντξα ᾽ καί εὐγῆκαν ἔξω. Kat ἔτξι ἐχίνησαν νὰ ὑπᾶσι νὰ σμίξουν τὸν πρίγκιπον. Καὶ ὡς τὸ ἤχουσεν ὃ πρίγκιπος, ὅτι ἦλθεν ὁ χαπετάνιος τοῦ ῥηγὸς, ἔδραμε νὰ τὸν συναπαντήσῃ. Καὶ εἰς τὸν ποταμὸν τοῦ Ἀλήχου εἰς τὴν Κλέρκοδον, ἐκεῖ ἐσυναπαντήθηχαν ὃ πρίγκιπος μετὰ τοῦ καπετανίου, καὶ ἐχαιρετήθησαν, καὶ ἔκαμαν χαραῖς μεγώ»

(1) Var. μὲ τὴν κόρτε του.

(2) Louis. I! était plus connu sous le nom de Philippe,

ἐς sou seroud nom.

(3) Issbelie de Ville-Hardoin. Elle était âgée de deux

ou trois ans lors de ce mariage, en 1267.

SUR LA CHRONIQUE DE MORÉE

λαις, χαὶ ἐχεῖ ἐπῆραν βουλγν ποῦ νὰ ὑπᾶν νὰ τεντώσουν. Καὶ ἔτξι ἐπῆγαν εἰς τὸ Νίχλι και ἐτέντωσαν, διότι εἶναι τόπος πλατὺς, καὶ διὰ νὰ εἶναι συμὰ εἰς τοῦ βασιλέως τὸ φουσάτον. Τότε ἀπ᾽ ἐκεῖ ἐσυχώθησαν, καὶ ἐκαδαλλίχευσαν καὶ ἐπῆγαν εἰς τὴν Καὶ αρύτεναν, καὶ εὐγῆκεν ὁ ἀφέντῆς τῆς Καρυτένης xai τοὺς ἐπροσχύνησε, καὶ ἀπὸ τὴν Εἰκιδάχην ἦλθεν ὁ μισὲρ Γαλτιέρης καὶ τοὺς ἐπροσχύνησε. Καὶ ἔτξι ἀπέστειλε φονσάτα ὁ πρὥγκιπος, καὶ ὁ χαπετάνιος τοῦ ῥηγὸς εἰς τὸ Γαρδελίδωνον τῆς Τζαχονίας, καὶ τὸ ἐχούρσευσαν μὲ ὅλην τὴν Τζακονίαν, διατὶ ἠθέτησαν τὸν πρίγκιπον, χαὶ ἐπὴ γαν μὲ τὸν βασιλέα. ἔδωκαν δὲ φόδον μέγαν εἰς τὰ φουσάτα τοῦ βασιλέως.

pros ὃ πρύγχιπος καὶ αὐτὸς ὡς ἄνθρωπος ἤσθέ- YNOE καὶ ἀπέθανε, καὶ ἔμεινε τὸ πριγκιπάτον του εἰς τὸ χέρι τοῦ συμπεθέρου toutou ῥηγὸς τῆς ἀνάπολις. καὶ ὡς ἔμαθεν ὁ ῥήγας τὸν Θάνατον τοῦ πριγκίπου, ἔλυπήθη πολλά, καὶ τῆς ὥρας ἔκαμε κονσέχγιον περὶ τὸν τόπον τοῦ Μωρέως, πῶς νὰ τὸν χυδεργήση. Καὶ τὸ χονσέγιον τοῦ ἔδωκε βονλὰν, ὅτι νὰ στεῇῃ τινὰ ἄνδρα πρακτιχώτατον πεπαιδευ-μένον διὰ μπαϊλον, καὶ γοδερναδόρον εἰς ὅλον τὸ πριγκιπάτον. Καὶ ἔτξι ἔκλεξεν ἕναν ἄνδρα ἀνθριχώτατον πεπαιδευμένον, ὀνίματι Ῥουσῆ, τὸ γένος του Δὲ Σουλα}, καὶ ἔδωκέ του πενῆντα ἄλογα, καὶ διακοσίους ἄνδρας ἐκλεχτοὺς, διὰ νὰ τοὺς βάλη πρὸς φύλαξιν εἰς τὸ κάστρον τοῦ Μωρέως. Αὐτὸς δὲ ἐπροσκύνησε τὸν ῥῆγα, καὶ εὐγῆχεν ἀπὸ τὴν ἀνάπολιν » καὶ ἦλθεν εἰς τὸ Βροντίσι, καὶ ἐμπῆκεν εἰς μεγάλα πλευσίματα καὶ εὐγῆκεν εἰς τὴν Κλαρέντξα τὸν μαῖον μῆνα, καὶ ἔχραξεν ἐκεῖ διὰ μήνυμα ὅλους τοὺς φλαμπου-ραρέους τοῦ πριγκιπάτου, καὶ τοὺς ἀρχιερεῖς, χαὶ τοὺς καδαλαρέους, καὶ τοὺς στρατιώτας ὅλους. Kai ὡσὰν ἐμαξώχθησαν ὅλοι, ἄνοιξε τὸν ὁρισμὸν τοῦ ῥηγὸς xai τὸν ἐδιάδθασαν, ὅτι νὰ τὸν ἔχουν διὰ μπάϊλόν τους καὶ γοδερναδόρον, νὰ τοῦ δίδουν ὅλα τὰ συνηθισμένα tn τὰ ἀφεν-τιχά, κα' νὰ τὸν τιμηὺν καὶ νὰ τὸν ἔχουν ὅ)οι, χα ὡ: νὰ ἦτον χαὶ τὸ ποίσωπον αὐτοῦ τοῦ ῥη- (1) Hugres de Sully, surnoumé Rousseau, de Ja cou= leur de ses cheveux. (or. mou Glossaire, )