I. 7« uv

momorum hujusmodi pœnas inhibent; quœ eœ certd scientidpro tanto bono toUimus in hoc casu.

Addentes nichilominus quhd reges prœdictà aliquos de baronibus suis notabûioresj per juramenla faciant obligare ad sponsalia prœdictà j et matnmonia procurandaj et ad iollenda impedimenta pro vi* ribus qu(B passent circa hoc vel contra hoc im/eniri.

Quia verà sponsalia prœdictà j tanto ampliàs desideramus habere felicem effectum et efficacem eventumj quan/d per hoc probabiliter credimus pacem prœdictam firmiùs etfideli^ observarij pro tanto pacis bono decemimusj autorkxtte apostoUedj qubd terra régis iUius cujus culpa *ùel maïUia ste^ terit, quominiis contrahantur prœdictà sponsalia et matrimonium consummetur, ecclesiastico subjaceat interdictOj nisij super hoc requisitusj prœdictà cum effectu correxerit infirh mensemJ^

Jtemj dicimuS:, laudamus^ arbitramur^ seu etiâm diffinimuSj qubd de omnibus bonis j mobilibus "ùel se mos^entibuSj ablatis vel aUàs malè subtractiSj et de omnibus dampnis^ datis hinc indèj ante tempos motœ a>el ortœ guerrœ prœsentis^ primh de omnibus quœ extant et consumpta non suntj prœsertim de navibus et aliis quibuscumque bonis j per Ang^os et J^ascones et eorum complices ante guerram ocupatisj in mari vel in terni ^ qubd rex Angliœ omnia quœ de prœdictis extantj bondjide^ sine Ike ep absque figura judicii^ omrd fraude cessante, ad requisitionem régis Franciœ vel nuntii sui, statim faciat ad plénum restituL

Et rex Franciœ similiier^ si çua iaUa arUe dic^ tamguerram^ copia 'velabUOa, apud ipsum^ vel in sud potestate eoMntia reperta JuerbU^ similiter ad plénum restilui faciat , a pnefato rege An^Uœ^ "uel ejus nuntio requisiius.

De ttUatis "oerb non extantibus^ sed deperdids et consumpUsj laudamus^ arbitmmur^ seu eiiam di^nimus^ qubd rex An^iitB ad requisitionem régis Franciœ vel ejus nuntii satisfieri faciats et ad hoc Jaciendum etiam teneatur sine liie ac figura judicU, boiUlfidej et omni fraude cessante.

Et rex Franciœ similiierj si qua^ per gentes suas ablata^ deperdita^ seu consumpta^ im^enta fiierint^ ad requisiUonem r^is An^iœ vel nuntii sui^faciat sadsfieri^ taxatione nobis^ circa prœdic^ forum extimationemj contra utramque partem^ ubi per concordiam partium negotium super prœdictis sopitum non esset^ plenariè reserwOd.

Item, dicimusj laudamus, arbitramur seu etiam diffinimuSy quod idem rex An^œ, de omnibus terris j vassalUs et bonis quœ ipse nunc habet et tenet in regno Franciœ , seu tenebat ante motam guerram prœsentem, habeat illam quantitatem et illam partem terraium j vassaUorum et bonorurvi eorundemj quant sibi ex virtute compromissorum prœdictorumj laudaverimus et mondainerimus assignari, vel inter ipsos regesjuerit concordatum; et sub ilUs fidelitate j homagiOj modis et conditionibus habeat sub quibus ipse ac pater suus habuisse hactenus et tenuisse noscuntur.

Modis et temperamentis per nos adhihendis in âbusUj si quis ex parte gpntis régis FrancÙBj hoctenus commissusj irwentus fuerit in exercitio resorti,

Modis etiam et temperamentis per nos adhibendis in abusu partis alteriuSj si quiSj videlicet ex parte régis Angliœj vel suorumj hactenus commissus contra jus resorti fuerit inventas ^ ne taUa in posterum committantur.

Condùionibus etiam j modis et securitatibus per nos imponendis et adhibendis in terris j vassallis et bonis J et alOs quœ per nostram pronuntiationem seu concordiam partium prœfatus rex Angliœ habiturus est de prœdicds, ne amodà idem rex Ang/iVe J vel successores ejusj contra regem FrancifBy ^el successores ipsiusj valeant rebellare.

Dicimus etiam j Umdamus et arbitramurj seu etiam diffinimuSj qubd ex nunc omnes tenWj vassallij et bona prœ dicta j et aliaj tam quœ tenet rex Franciœ de hiis quœ tenebat rex Angliœ ante guerram prœsentemj quàm quœ tenet rex Angliœ j in regno Franciœ j bonâfidcj ac sine omni fraude^ absohitè ae libère j in manibus et posse nostris ponanturj et assignentur^ tenenda a nobisj nomine régis Franciœ J quœ ex parte sud j et nomine régis Angliœ J quœ ex parte ejusdem nobis fuerint as^ signata.

Ita tamen qubd per hoCj in possessione vel proprietatCj nichil novi furis accrescat alterutri par-^ tiumj vel antiqui decrescat.

Super quorum assîgnatione si qua fueiit exorta dubitatio vel ajnbiffiitas irUer partes j illam no^a^ declarationi et arbitrio reservamus.

Quhd siforsan reges de ipsis terris -et bonis, ad invicem concordaverint^ "volumusj laudamuSj et arbitramur, ex nunCj id in quo confiordaverint perpétua ac inmolabiliter obsers^ari : alioquin ne. ^ ex compromissi prœdicti ^irtutej apponemus ad id illud remedium quod Dominus ministrabitj et ex traditd nobis potestate licebit

Si vero casu aliquo contingente j hoc facere non possemuSj volumuSj dicimus et arbitramur^ quod utrique parti pristina jura sua saha remaneant et illa^sa*

Porrbj per hujusmodi assignationem faciendam nobis de terris^ vassallisj et bonis prœdictiSj nullum ipsis regibus ^ vel eorum alterij quoad passes^ sionem^ vel proprietatemj seu detentionem^ vel aliter prejudicium generetur.

Omnia autem et singula suprà dicta per nos arbitrataj^ laudata^ dijj^nita et arbitraliter sententiata et pronuntiataj dicimus^ arbitramur^ et prœcipimus sub pœnis ih compromissis contentisj et aUis de quibus nobis videbitur {arbitrio nostro nichilominus firmo manenté) a partibus im^iolabiliter obser^ari.

Et insuper reservamus nobis liberum arbitrium et plenariam potestatemj prout ex formé compromissorum prœdictorum nobis competit^ super pmnibus et singulisj quœ inter eosdem reges ex

( iSa )

compromissis prœdictisj arbitrandaj laudandûj componendàj diffinienda et pronuntianda restant (^ et lue arbitrataj laudatUj diffinita et prorvunUata non sunt) arbitrandij laudandij diffiniendi^ arbitraliter sententiandi j prcecipiendi j ordinandi^ disponendij atque pronuntiandi; nec non et tam in omnibus et 0êgulisj arbitratisj laudatiSj diffmitiSj et pronuntiatis in prœsenti arbitrio atque laudoj quhm in hiis quce arbitranda, laudandaj arbitraliter sententiandaj diffinienda^ et pronuntianda j ut prœ* mittiturj restant j addendij minuendi^ corrigendij interpretandi et declarandi semel et pluriesj et quo^ tiens nobis placueritj ac videbitur ex pe dire.

Cceterunij ut dextera Domini^ quce miramfacit in suorum operum executione mrtutenij effîcax)iùs et perfectiîis huic negotio prosperetur^ terminum peremptorium ex nunc ipsis regibus assignamusj ut super omnibus J in prœsenti arbitrio j nobis super dicto negotio fesen^atisj et ad ea pertinentihuSj illis die ac loco compareant coram nobis j de quibus eis ad id per nostrq/s, duxerimus litteras nuntiandum; cum quibus super hiisj pro ipsorum quitte ac prospéra statu mundij et pro utilitate negotii Terrœ Sanctœ pi'widçre salubriterj dante Dontino^ valeamus.

Acta J lata et pxonuntiata fuerunty arbitHumj, laudum j arbitralis sententia j mandatum j di^nitioj ordinatioj dispositioj et omnia suprh dicta per çundem Dominum papamj ut superiàs enarranturj^ annOj indictione, mense, ac. die prcedictiSj RomcBx

apudSanctum Peùnm^ in palath papaU^ in consistorio pubUco, facto in sald ma/on , prœsenie ibi gendum multitudine copiasd; et pnesentibus rêverendis Jhuribus Ihminis^ Deigratiâ:

Genmto Sabinen.^ Fraùre Matheo Partuen. et Sanciœ Mufinœ, ac Johanne Tusculan. Episcopis :

Johanne -f Sanctorum Marcellini et Pétri ^

Nicalao -f Sancti Laurentii in Damassa^ frotte Jacobo -f' Sancti démentis ^

Thamd \ Sanctœ CœciUœ, ac Roberto \ Sanctœ Potentianœ^ presbjrteris ;

Matheo Sanctce Mariœ in porticu^ NepoUone Sancti jàdrianij

Guillielmo Sancto Nicolai in carcere TuUiano,

Francisco Sanctœ Mariœ in CosmediUj Petro Sanctœ Mariœ Novœ^ ac Jacobo Sancti Geoi^ii ad vélum aureum^ diaconibus/

Sanctœ Romanœ Ecclesiœ cardinaUbuSj

Et venerabilibus viris^ Dominis^ Johanne Judice^ Matheo Carazuloj Guidone de Anojgnid et Adenulpho de Supino^ Domim papœ notariis;

Ac nobilibus wris^ Dominis Urso et BertuMo de GilliiSj Vrsi de urbe\,

Bartholomeo de Capud regni Siciliœ Logothetdj et Jacobo de Pisis Jamiliare ipsius Domini papœ^ testibus; ac Domino Deodato de urbe^ ipsius Do^ mini papœ capellano;

Qui arbitrium^ laudum^ arbitralem sentenUamj mandatumj diffinitionem j ordinationem j et omnia suprà dicta J de mçndato prœdicti Domini papœ^

ibidem publiée legitj et voce quasi prœcorud recitas^it.

Et ego Nicolausj dictas Noi^eHus^ de Ficoj apostolicd et imperiali autoritate notariuSj prœdictis interfuij et ea omniaj ut suprà legitur^ de mandato prœfaU Domini papœj scripsi et publiawi^ ac meo signa consueto signavL

Nulli ergo omnino honUnum liceat hanc paginam nostrœ constitutionis et annotationis infringerCj etc.

Dot. Roniœ j apud Sanctum Petrunij secundo kal. juliij pontificatus nostri anno quarto (i).

SigilU) Avuho.

(i) La date de cette balle ne s'accorde point avec celle que Gaillard loi donne dans le cours de son Mémoire. Secundo koL juUi répond au 3o juin, et non au 27, qui est quînto kal. julu. (^EditS)

(i85) DE L'ABOLITION