XVI. — ABSENCE DES OFFICES ET REMPLACEMENTS
c) Le remplacement peut se faire en faveur de qui réside dans la ville ou sur son territoire, mais non de qui demeure au loin, fût-ce dans le diocèse : « Ut subrogentur, dit Benoît XIV, canonici solum vel mansionari présentes in civitate, non vero qui extra illam vel extra suburbia versantur ». Et la S. C. a répondu (in Alatrina, 24 mars 1612) : « Eos tantum qui in civitate ubi est cathedralis vel in ejus suburbiis sunt prsesentes, non autem alios posse substituere ». Et dans une autre cause (Asculana, 26 juin 1830) : « 2. An canonici intra civitatem e jusque territorium degentes possint sese invicem in chorali servitio substituere in casa. 3. An sustineatur consuetudo, ut canonici a territorio civitatis absentes, sed intra diœcesim commorantes, gaudeant substitutionis benefìcio in casu. 4. An sit ex grafia eisdem concedendum beneficium in casu. 5. An idem beneficium sit tribuendum absentibus a diœcesi in casu. — S. C. respondit : Ad II. Affirmative, dummodo substitutiones nimium fréquentes non sint, neque ipse substitutus eodem die in chorum venire debeat. Ad III, IV et V. Negative ».
d) Le remplacement ne peut se faire qu'en faveur des véritables . capitulaires, qu'ils soient chanoines ou mansionnaires, mais non en faveur de leurs coadjuteurs ou des chanoines honoraires : « Ultimo ne hanc facultatem alterius substituendi obtineant, nisi canonici vel mansionarii, non autem ipsorum coadjutores, qui nec re ipsa canonici neque mansionarii nuncupari possunt » (Ben. XIV, l. c). De même la S. C. (in Asculana, 26 juin 1830) : « 6. An sustineatur consuetudo ut canonici coadjutores substitui et substituere possint in casu. Et quatenus negative : 7. An iisdem sit concedendum apostolicum indultum in casu. — S. C. respondit : Ad VI. Negative. Ad VIL Affirmative ». Et in Monlis Politiani, 4 février 1804 :
« An et quomodo canonici honorarii Montis Politiani substitui possint in servitio chorali ab aliis canonicis prœbendatis in casu. S. C. respondit : Negative ».
A ces conditions on en ajoute ordinairement une autre, à savoir
in Senogallien., 1er janvier 1795 : « An archipresbyter Mei ad retinendum munus ludimagistri omnibus scholœ diebus alium substituere possit in chorali servitio in casu? «la S. C. répondit : « Attentis peculiaribus facti circumstantiis, affirmative ad sexennium ». Sur quoi Lucidi fait les réflexions suivantes (/. c, p. 257) : « Unde a contrariis colligitur quod regulariter hujusmodi in casibus substitutio fieri nequeat ; cum prœsertim allato in casu id ex gratia ad sexennium unice concessum fuisse perspicue pateat ».
que le remplaçant appartienne au même ordre que le remplacé, en sorte qu'un dignitaire ne puisse se faire remplacer que par un dignitaire, un chanoine que par un autre chanoine, et un mansionnaire que par un autre mansionnaire. C'est ce qu'affirment Barbosa {De canon., c. 31, n. 61) et Garcia {De benef., part. III, c. 2, n. 496), ce dernier affirmant que la S. C. en a ainsi décidé. Cependant Monacelli, quoique habituellement sévère, apporte à cette conclusion des atténuations {Formul., tit. II, form. 4, adnot.) : « At hœc assertio non videtur absolute vera, quia passim aliqua dignitate impedita, célébrant prò ea canonici, et alii ministrant sicut ministrarent dignitati, et admittunt ipsa decreta S.C. Rituum {in Mediolanensi, 16 maii 1643 ; Bellovacensi, 16 julii 1643 ; Trevisana, 26 augusti 1646) ». Il est bien vrai que la S. C. du Concile, dans la cause citée Montis Politiani du 4 février 1804, a répondu négativement à la question : « An sustineatur consuetudo ut canonici coadjutores substitui possint in casu » ; mais par contre, dans la cause Prœnestina, du 21 novembre 1835, elle a déclaré qu'un chanoine jubilaire pouvait remplacer un chanoine non jubilaire : « IV. Utrum canonici jubilati possint choro inservientes pro aliis non jubilatis supplere, adeo ut isti non sint punctaturœ obnoxii in casu. — R. : Affirmative, exceptis diebus, quibus jubilatustenereturperse». D'où il suit qu'un chanoine absent, qui se fait remplacer par un autre dans les conditions indiquées, ne perd pas les distributions et n'est pas soumis au pointage. Cependant, pour écarter les abus sur ce sujet, il faut agir sous la dépendance de l'évêque, et en obtenir les permissions opportunes : « Cum episcopus, dit Bouix {De capit., part. III, c. 2, § 7), habeat jus providendi ne dictée substitutiones évadant frequentiores, sequitur illum posse exigere ut nulla fìat substitutio absque licentia sua ; non potest tamen hujusmodi licentias omnino recusare, sed tantum illas intra justos limites, ipsius tamen arbitrio gestimandos, coarctare ».
7. Troisième question. — Pamphile s'absente plusieurs fois pour ses affaires et se fait remplacer par un prêtre surnuméraire. — S'il s'agit d'affaires urgentes l'obligeant à s'absenter du chœur pendant quelques jours seulement, Pamphile peut s'absenter même sans commettre aucune faute, sans se faire remplacer, mais en perdant les distributions. — Or, il se fait remplacer par un surnuméraire. Il semble qu'un surnuméraire puisse remplacer un chanoine. Cependant la loi qui oblige les capitulaires à choisir des rempla-