I. — USURPATIONS DES BIENS D'ÉGLISE
« 1) Votum a civitatis Consiliariis eorumque Majore emissum obligavit Majorem ipsum ad emendum ;
2) Bonum a Majore sic acquisitimi in proprios urbis usus est monasterium a religiosa communitate légitime possessum et ab eadem prorsus invita derelictum : a civili potestate usurpatum et a spoliatore seu sic dicto « liquidatore » pretio venditatum, vi nefandarum legum contra religiosas Congregationes in Galliis latarum ;
3) Sorores injuste spoliatee atque in miseriam fere adducta? totis viribus renituntur ;
4) Bona fides diiïicillime admitti potest, propter denuntiatam per ephemerides omniumque timoratae conscientiae virorum monita excommunicationem ?
« IL Rursum quatenus negative ad I, scilicet quatenus intelligendum sit excommunicationem in casu incurri, utrum iidem Consiliarii eorumque Major, in toro externo, tamquam excommunicati habendi non sint ante declaratoriam Ordinarii sententiam, etiamsi publiée constet de delicto ?
« III. Utrum rescriptum (Resp. ad dubium III) ita sit intelligendum ut dicti Consiliarii eorumque Major non habendi sint publiei peccatores quando :
« 1) Publico suo emptionis voto et publica ipsa emptione maximum toti oivitati scandalum intulerunt ;
« 2) Emptionem ea mente pacti sunt, ut in monasterio jam spoliato puellarum scholam instituèrent neutram seu potius acatholicam ;
« 3) Efficaciter ita prohibuerunt catholicos viros quin monasteri uni idem, obtenta jam tum Sanctse Sedis, tum Episcopi, tum Monialium ipsarum licentia, acquirerent ad catholicam in eo puellarum scholam restituendam ?
c IV. Si, postquam civitas bonum certo religiosum in publiées usus émit, istud idem sive per partes vendibile proponit, utrum m ivi emptores, qui jam in proprios usus id acquirunt, excommunieationi supra dicta? subjaceant ? — Et Deus...
« Sacra Pœnitentiaria super noviter deductis respondet :
« Quod spedai ad excommunicationem Tridentinam : in decisis, excepta casu recens proposito, de Us qui bona ecclesiastica usurpata èmunt cl in proprios usus convertunt, ut jam declaracit Cofigregafio S a net! Offìcii.
« Quoad casu m cero tertium. sub num. Ili propositum, videat Ordinarius an locus sit censurœ contra faventes hœreticis.
CONSULTATIONS DE MOBALE. — I. — 2
« Ceterum non impeditur Ordinar ïus quominus in casibus proposais utatur jure suo et, si id expedire judicaverit, excommunicationem décernât in delinquentes futuros vel latse vel ierendee sententiœ.
« Datum Roma? in S. Pœnitentiaria die 8 Martii 1906.
« V. Luchetti, S. P. Sigillato!-.
«III. — Beatissime Pater, Episcopus Atrebatensis, ut numeri suo tutius satisfaciat certamque sequatur gravissimis in casibus normam, sequentium dubiorum solutionem enixe postulat :
« I. Cum civitatis alicujus Consiliarii, publiais suis votis, spoliatsa cujusdam Congregationis religiosa? conventum et bona in publicos usus emenda decreverunt, cumque illorum Major actu authentico emptionem postea pactus est, utrum iidem Consiliarii eorumquo Major, ob illatam pra?dicta? Congregationi injuriam, ad restituendum personaliter teneantur ?
« II.Quatenus affirmative, quid, quantum, quomodorestituendum?
« III. Rursum, quatenus affirmative, utrum unusquisque Consiliariorum singillatim ad totius damni reparationem teneatur, salvo tamen suo contra complices recursu ?
« IV. Et si nulla jam subsistât prsedicta Congregatio spoliata, sive ob extinctionem,sive quamcumque ob causanti, utrum persistât restitutionis obligatio ? Ac quatenus affirmative, cui et qua mensura restituendum erit ? — Et Deus...
« Sacra Pœnitentiaria circa prsemissa respondit :
« Ad I : Attentis omnibus, qux ad rem spectant, non constare de obligatione restitutionis.
« Ad II, III et IV : Provisum in primo.
« Datum Romse in S. Pœnitentiaria die 9 Maii 1906. « B. Pompili, S. P. Datarius.
a Franc. Pascucci, S. P. Snbstitutus.
« IV. — Beatissime Pater, Episcopus Atrebatensis, ob molas jam in sua dicecesi ac certo brevi movendas conscientia? difficultates, compleri postulat responsiones a S. Pœnitentiaria datas diebus 3 Januarii, 8 Martii et 9 Maii hujus anni : ideoque supplex implorât ut sequentia ac gravissima dubia solvere Sanctitas Vestra dignetur :
« I. Quum civitas, qua? bonum ecclesiasticum usurpature, in publicos usus emit, istud idem sive per totum, sive per partes, vendibile proponit, utrum novi emptores, qui jam in proprios usus id acquirunt, ad restitutionem teneantur, ob illatam Congregationi spoliata? injuriam ?
n. — COMPOSITION APRÈS ACQUISITION 10
« II. Quatenus affirmative, quid, quantum, quomodo restituendum ?
« III. Et, si nulla jam subsistât prœdicta Congregatio spoliata sive ob dissolutionem, sive ob extinctionem, sive quamcumqfie ob causam, utrum persistât restitutionis obligatio ? — Et quatenus affirmative, cui et qua mensura sit restituendum ? — Et Deus...
« S. Pœnitentiaria circa prœmissa respondit :
« Teneri hiijusmodi emptores, ratione rei acceptée, ad restitutionem Congregationi vel saltem Ecclesix ;
« Restitutionem vero fieri posse per compositionem, ad guani ab Ordinario admitti poterunt, juxta facultates Eidem a Sacra Pœnitentiaria ad triennium concessas in adnexo folio typis impresso.
« Datum Romse in S. Pœnitentiaria die 7 Junii 1906.
« V. Luchetti, S. P. Sigillator. » — TV.]
CONSULTATION II
De la composition après les acquisitions tant licites qu'illicites des biens ecclésiastiques.
Sommaire. — 1. Introduction. — 2. Différences entre les anciennes et les nouvelles règles. — 3. État de la question à traiter.
1. Dans la Consultation précédente, on a vu comment ceux qui acquièrent des biens des églises ou des établissements religieux confisqués par le Gouvernement, encourent l'excommunication majeure simplement réservée au Pape ; c'est aussi ce qu'a déclaré '•\i .ressèment le Saint Office, le 8 juillet 1874 (Cons. I, n. 6).
Qu'on ne dise pas que l'acheteur n'est pas un usurpateur, mais un étranger, puisqu'il a acquis l'immeuble en le payant un juste prix. Car il n'est permis à personne d'acquérir une chose usvn et d'en jouir en paix, parce que, suivant le principe bien connu, res clamât ad dominum.
Par conséquent, pour que l'acquéreur d'un bien d'église puisse obtenir l'absolution de la censure, il doit ou restituer à F Eolisele bien ainsi acquis, ou entrer en composition avec l'Eglise au sujet de ce bien.
La composition est un accord sans solennité entre l'acquéreur
et le corps moral auquel appartient l'immeuble ; il consiste en ce que l'acquéreur fait au propriétaire dépouillé une offre, contre laquelle Vautre cède tout son droit sur l'immeuble en question. La composition n'obtient son effet que du moment où le Saint ■ ratifie le contrat, lequel autrement serait nul, et même ferait urir aux contractants l'excommunication non réservée de la constitution Ambitiosae.
2. Il y avait autrefois deux manières pour les acquéreurs de mettre ordre à leur conscience : la déclaration et la composition (1). Par la première, l'acheteur s'obligeait à tenir l'immeuble à la disposition de l'Eglise, à le garder, à satisfaire aux charges qui le grevaient, à aider des revenus qu'il en retirait les institutions qui en avaient été dépouillées, enfin, à notifier ces obligations à ses héritiers. Par la seconde, l'acquéreur faisait une offre au propriétaire ; celui-ci cédait à l'acquéreur tous ses droits, en vertu de la sanction donnée par le Saint Siège à ce contrat, et ainsi l'acquéreur devenait propriétaire absolu de l'immeuble, sans aucune obligation ultérieure.
Or. la déclaration a été entièrement supprimée ; toutefois les actes accomplis sous le régime de la déclaration n'ont pas été abrogés et continuent à être en pleine force. Ce n'est que pour les négociât ions ultérieures que l'on doit se conformer aux nouvelles règles. Car les déclarations déjà faites conservant leur valeur, on ne veut pas troubler les signataires de ces conventions, ni leurs héritiers, pourvu qu'ils accomplissent les conditions auxquelles ils se sont obligés : on fera bien cependant de les engager à recourir à la composition qui fait cesser toute obligation de conscience.
Mais à l'avenir, quiconque n'a pas recouru à la déclaration, ne peui plus adopter ce moyen, désormais aboli.
11 ne reste donc que la composition (2). Mais, même en ce qui la concerne, il y a des différences entre les dispositions anciennes et
(1) V. Monit. ecclyt. III, part, n, pp. 64, 94 ;t. V, part. 1, p. 86.
(2) Il est vrai que la S. Pénitencerie a répondu à l'archevêque de T. : ptores, detentores, etc., hortandos esse ut ad compositionem deve-
niant, cum hac ratione prss céleris facilior illis exhibetur modus suœ 16011» consulendi ». Le mot prse ceteris indique les diverses manières blés, suivant la justice (par exemple, la restitution intégrale, la compensation n<l œqualitatem, etc.), mais non les concessions grafi" uses.