CXXVII. — DISPENSE MATRIMONIALE EN CAS D'URGENCE
Voici comment Riganti raconte la chose (in reg. 49 Cane, n. 2) : « Cum alias episcopus Syracusanus litteris datis ad cl. mem. Card. Corradum s. m. Alexandri VII Prodatarium narrasset in diœcesibus suée conterminis nonnullos episcopos eam sequi sententiam, quod in casu urgentissima necessitatis ante contractum matrimonium super impedimento publico dirimente dispensare... consiliumque peteret, an eadem sibi liceret uti facultate, re per Jaudatum cardinalem exposita Pontifici, discussimi fuit ejus mandato in S.C.C.dubium : « An episcopus in casu urgentissima necessitatis possit ante «contractum matrimonium in impedimento publico dispensare »? Et die 13 martii 1660 prodiit responsum : Negative. Successive vero cum ab Emis ejusdem S. C. Patribus injunctum fuisset DD. Qualifìcatoribus SS. Inquisitionis ut propositionem quoad prœtensam a nonnullis episcopis facultatem dispensandi certis in casibus super gradibus matrimonium dirimentibus qualificarent, prodiit qualificatio his verbis concepta : « Propositio asserens episcopum posse « dispensare in publico impedimento matrimonii dirimente consan- « guinitatis prò matrimonio contrahendo sive in articulo mortis sive « in alia urgentissima necessitate, in qua contrahentes non possint « expectare dispensationem Sedis Apostolica?, est falsa, temeraria, « scandalosa, perniciosa et seditiosa ». Denique eadem S. C. C. die 19 januarii 1661 censuit : « Mox descriptam propositionem esse « falsam et temerariam ».
C'est ce qu'a pareillement confirmé et déclaré officiellement le Saint Office dans l'instruction du 8 juin 1756 à l'évêque de Panama, insérée dans la Collectanea de la S. C. de la Propagande (n. 543, n. 459) (1).
De ces documents il résulte clairement :
a) Que les évêques ne peuvent jamais dispenser des empêchement publics pour les mariages à contracter.
(1) En voici la teneur :«Noveris quidem impedimenta dirimentia vela Conciliis generalibus universam Christi Ecclesiam repraesentantibus, vel a Romanis Pontiflcibus supremis universalis Ecclesia? pastoribus, imposita esse. Quapropter nullam particularis episcopus adjudicare sibi potest auctoritatem in hujusmodi publicis impedimentis, qusevis urgeat nécessitas, valide ac licite dipensandi. Hinc sub die 13 Martii 1660 propositum fuit sequens dubium, videlicet : « An episcopus in casu urgentissima? «necessitatis possit ante contractum matrimonium in impedimento pu- «blico dispensare». Et S. C. Cardinalium Concilii Tridentini interpretum respondit : Negative. Quinimo institutum deinde fuit examen super opi-
b) Pas même dans les cas d'urgente nécessité, et spécialement dans les deux cas considérés par les auteurs, le danger de mort (antérieurement au décret du Saint Office du 20 février 1888), et quand omnia parata sunt, qu'il y a danger de diffamation ou de scandale, et qu'on n'a pas le temps de recourir au Saint Siège.
c) Cette défense concerne non seulement la licéité, mais aussi la validité de la dispense {valide et licite) ; en sorte que toute dispense donnée dans ces circonstances d'un empêchement public de parenté (et il faut en dire autant de tout empêchement dirimant) est certainement nulle.
12. Mais ici il faut examiner deux cas : Doit-on regarder comme public, au sens des décrets allégués, 1° un empêchement public de sa nature, mais de fait occulte ; 2° un empêchement matériellement public, mais formellement occulte ?
Le premier cas peut se produire quand, par exemple, l'empêchament résulte des livres paroissiaux, mais est ignoré du public ; ce qui arrive assez souvent, spécialement pour les empêchements de parenté éloignée, d'alliance ou de parenté spirituelle. Alors est-il interdit de dispenser ?
Feije {De Disp. matr., n. 636, 7°), dit que ce cas n'est pas compris dans les décisions du Saint Siège, lesquelles concernent plutôt les empêchements dont le public est informé : « Resolvi quaestio non potest ex Sedis Apostolica? declarationibus n. 634 allatis, quse videntur spectare impedimenta ratione notitise aliorum publica ».
Toutefois cet auteur penche vers l'opinion qui n'étend pas à ces sortes d'empêchements le pouvoir extraordinaire des évêques : « Contra episcopi potestatem dici potest non videri adesse motivum vitandi scandalum vel infamiam, quod urgentissimam necessitatem adducit ; impedimentum enim natura sua publicum sine scandali vel infamise periculo manifestari posse, et expectari Sedis Aposto-
nione quse asserebat id episcopo licere ; et S. R. Universalis Inquisitionis censores theologi quibus prœfatse opinionis examen demandatimi est, sequens protulere judicium : « Propositio asserens episcopum posse « dispensare in publico impedimento matrimonii dirimente consanguini- «tatis prò matrimonio contrahendo, sive in articulo mortis, sive in alia «urgentissima necessitate, in qua contrahentes non possint expectare dis- « pensationem Sedis Apostolicse, est falsa, temeraria, scandalosa, permet ciosa et seditiosa ». Hoc censorum judicium prœlaudataS. G. Concilii sub die 19 januarii 1661 probavit et confirmavit ».