Ephes., VI

5. Ezech., xiii, 18. Ce verset est la source de l'expression souvent répétée : « Mettre des coussins sous les coudes des pécheurs. »

sept. 1700] DE BOSSUET. 33(j

ac falsi nominis scientiam, qua instructi homines non jam accommodarent mores suos ad evangelicfr doctrinae normain, sed et ipsam potius regulam ar sancta mandata ad capiditates suas inflecterent el detorquerent, novaqae et inani philosophia christianam dlsclplinam in academicas quœstiones ac dubias Jluc tuante sqae sententias ventèrent^. Ha^c illi : qua sententia versatilem illam ac noxiam opinionum tlexibilitatem, hoc est ipsummali caput,conterebanl. Illud vero judicium sancti Garoli Borromaei commonitionibus ad ministros pœnitentiae dalis praefixum ad collegas suos sanctos Ecclesiarum Gallicanarum episcopos transmiserunt, ac deplorala saeculi caecitale, id quoque indoluerunt, quod in ipso Comiliorum exitu, oppressi negoliis, congrua medicina grassantes morbos propellere non potuerint. Quibus sane verbis ea remédia non omisisse prorsus, sed in opportuniora tempora dislulisse, eamque provinciam secuturis CouA^entibus demandasse visi sunt. Hanc paternam velut haereditatem Cleri Gallican! Gœtus anno 1682 Parisiis congregatus exceperat, sed, conventuinterrupto, nesalutaris consiliimemoria inlercideret, sapientissimi Patres pravarum propositionum indiculum, anteaquam discederent, edi ac per Ecclesias milti voluerunt, ut futuris Conven-

6. Lettre de l'assemblée de i655, en tète de l'édition des Instructions de saint Charles Borromée aux confesseurs de sa ville et de son diocèse... imprimées par le commandement de l'Assemblée générale du Clergé, Paris, i656, in-i6. Le soin de préparer cette édition avait élt^ confié à l'abbé Gabriel de Giron, chancelier de l'Église et de l'Université de Toulouse, le même qui fonda, avec Mme de Mondonville, la congrégation des Filles de l'Enfance de Jésus.

34o CORRESPONDANCE [sept. 1700

tibus velut digilo indicarent quidtum Gallicana pararetEcclesia, aut quid a posteris exspectari paresset.

Ex his profecto liquet Episcopis Gallicanis ad Dei gloriam semper inlenlis non animum unquam, sed opportunitalem defuisse ; quam nacti occulta quadam divini numinis providentia, opus in manus resumpsimus, hoc vel maxime tempore quo fratres nostros a fide catholica devios, maximo Rege praeeunte, revocare nilimur ad Ecclesiam, cum nihil sit quo magis optimi ac religiosissimi Principis studia adjuvare possimus, quam si demus operam ut christianae de moribus régula?, caslitas et honestas, magis magisque in dies, nec tantum decretis atque senteniiis, verum etiam factis et executione enitescat : quippe qua vel maxime ad Christum omnia trahi atque etiam infidèles ab extremo orbe ad fîdem converti solere diximus.

Nec defuturam speramus Ecclesiae laboranti eam quae semper adfuit regiam auctoritatem. Extant nostris temporibus ', Rege ipso praesente, regii Consihi suprema judicia de coercendis erroribus qui ad Ecclesiae ac Reipublicae exitium publiée docerentur, castigatis quoque ac repressis eorum auctoribus. Neque quidquam est boni utilisque consilii quod Ludovici Magni temporibus non exspectari possit. aut est quidquam hujus regni gloriœ ac splendori congruentius quam ut religionis ac discipHnae puritas sanctitasque floreat.

Hujus ergo rei gratia, nos in Spiritu sancto et in Ghristi nomine adunati, ejusque ope freti, non tam