Ps. xliv

£. Ces traductions ne paraissent pas avoir été imprimées. Voir la lettre du 8 juillet et celle du i4 octobre, p. 53 et 23 1.

sept. 1698] DE BOSSUET. 177

periodorum. quas de meo addcre scclus mihi duccrcm ; ne Bcilicel nobilisadamasvinctusprodeat circulo ferreo. Proptorea ctiam in versione, quantum potui, adhasi littenr ; mihiquc liberum id uniee volui, ul aptarein stylo italico venustatcm gallicam, ne seilieet asperior currens oratio, si ad verbum redderetur, lectorem retardaret. Vertam hacce metbodo Prcefationem et Acta quietistarum quantocius, ut permittent occupationes complures ab aliquot Romanis Congregationibus mihi commisse in dies, quaruin expediendarum causa fateor me hucusquc pluries abrupisse tilum versionis.

Illud in sinum vestrœ Benignitatis refundere debeo, quod non nemo conscius mea? translationis significavit utilissimum fore, si tractatui lllustrissima? vestraj Dominationis conjungerem Litieram pastoralem illustrissimi ac reverendissimi arehiepiscopi Parisiensis de eodem argumente Sed qui ego audeam, sine ejusdem archipraesulis venia, mittere meam falcem in messem illius, et sine vestra in unum manipulum colligare?

Quod ad meam dissertationem B de necessitate amoris initialis ad sacramenta mortuorum, compléta jam fuit impressio : solum restât conferre, juxta stylum Romanum, exemplaria typis édita cum originali scripto, ut permittantur evulgari. Celebris est illa qua'stio, et a compluribus tractata, ut mihi verendum fuisset ne actum agerem. Nibilominus notaveram scholasticos modernos multum obstare necessitati, adeo ut in Decreto Alexandri VII fuerit insertum, communiorem in scholis esse opinionem quaî negat prœdictam necessitatem ; et prax>ccupati scholastici ratiunculis, quas ad schola? amussim non vident dissolutas, etiam hic in Urbe, ubi alias frigescere incipiunt opiniones laxiores, non sibi satisfaciant juxta suam methodum. Operae propterea pretium existimavi illis abripere Scholaî principes, sanctos Thomam, Bonaventuram, Albertum Magnum, Alexandrum Alensem

5. Dissertatio theolofjico-scholastica de necessitate aliqualis saltem imperfecti amoris Dei, propter se dilecti, ad impetrandam gratiam in sacramentis mortuorum, Rome, 1698, in-8.

178 CORRESPONDANCE [sept. 1698

virosque persimiles, quorum rationibus et principiis, ad evidentiam, meo videri, confirmavi necessitatem amoris initialis ; quas vero e contra moderni ratiunculas urgent, scholastica methodo facillime dissolvi.

Utinam in ea elucubranda potuissem sedere ad pedes vestra? Dominationis Illustrissime : profecto sperassem voce Pauli in illos tonare : Qui non amat Dominum Jesum Christum, anathema sil&. Diebus bisce licebit facile publici juris eam facere, et mittam eam vestrae Illustrissime Dominationi per tabellarium sequentis hebdomadœ, ut vestra cura educetur quae vestro spiritu non potuit nasci. Quam sane si exceperitis, dissolvetur vêtus problema : Nu m plus educatione quam nativitate conceptus proliciat? babebit enim, quod per me non habuit, per Illustrissimam vcstram Dominationem.

Quoniam autem semel cœpi, loquar ad Dominum meum pulvis et cinis ' : Quid est quod Dominus meus in Epistola scribit se sanctum Thomam habere ducem, quasi unus vos praeeat Doctor angelicus ; cum Patrum omnium velut encyclopaedia sint vestri libri, etiam mysticorum, quorum sensa perquiritis, et sanam doctrinam proponitis? Sane salebrosam orationis passive segetem nemo utilius, ne-mo salubrius tractavit, adscita seculorum omnium traditione, non unius tantum Angelici doctrina, licet angelica methodo.

Sed si gloriamini habere ducem Angelicum, gloria vestra sit Angelicum imitari. Vix fuisse crediderim, qui me operosius dissentiret a doctrina sancti Thomse, presertim in materiis de gratia et amore Dei, in quibus explicandis premit ille vestigia sancti Augustini, magistri grati;e et prodigii amoris. At ille solis, quem gestat in pectore, radio evibrato, sua? cœlestis doctrina? fecit discipulum et admiratorcm. Radio vestrœ Benignitatis percellar, Illustrissime Domine, ut qui admiror vestram doctrinam et pietatem, utriusque possim calcare vestigia ; et vivam exinde discipulus, qui vivo Illu-