AU CARDINAL GABRIELLI
Sur le bruit qui se répandait de la révocation du Légat désigné pour aller examiner sur les lieux la nature des cérémonies cliinoises , et les inconvéniens de cette révocation. Opinions hardies des docteurs de Louvain sur le Jansénisme , et nécessité de réprimer leur témérité.
Cameraci , 3i januarii 1702.
QuAMQUAM grandis epistola summâ taciturnitate occultari débet , de hoc tamen adjuncto epistolio altius silentium Eminentiam vestram oro impensissimè.
I» Jesuitarum adversarii ovantes prasdicant legatuiu de investigando Sinensium cultu designatum revoçari ; hanc quidem fuisse benignioris Pontificis industriam et indulgentiam, ne Societas tanti sceleris convicta , seterno opprobrio afTiceretur, sed sanctissimum Patrem , reclamante ferè unanimi sacro collegio, ab incœpto tandem desistere , reosque pro merito mojt damnatos iri. Jesuitarum causam orare non est animus : sed rumorem hune latè tantâ confidentiâ disseminatura , me œgerrimè tulisse fateor. Aut in in-
(i) La minute originale de cette lettre ne marque point à qui elle est adressée ; mais on ne peut douter que ce ne soit au Cardinal Gabrielli^ si on la compare avec celle du 3o avril de cette même année , que nous donnerons à son rang.
stituenda , aut in levocanda tam solenni legatione , tantus Pontit'ex tlexilioris et fluctuantis ingemi atqiic animi argueretur. Ipsi auctores immutandi consilii, in hoc sibi for le clam gratularentur , quod tum pauli^ minor videretur surama gentium admiratio , et illa quani sibi metuunt Pontificis auctoritas. Insuper et fausto omine Alexandri septimi decretum de cultu Sinensi rescindi gauderent. Eniin verô is ipse qui Jesuitarum pracsligiis ilhisus Sinic.x idolatria3 favisset, quidni et pari illusione fuisset adversatus Augustiuo Hipponensi ia Yprensi redivivo ?
2* Tametsi de controversiis Lovaniensium parcissimè loquor , hos tamen frequens audio liberrimè disceptantes. Alii affirmant Pontificum bullas contra Baïum et Jansenium subreptitias esse , atque adeo nuUas. Alii queruntur se nihil intentatum reliquisse, ut sedes apostolica quis sit prcecisè bullarum sensus ingénue declararet. Nodum secet , inquiunt : expresse defmiat quaenam sit urgentis prœcepti actualis possibilitas , dum actualiter deest gratia efficax ad actum prcccepti pernecessaria. Expresse definiat quaenam sit actualis dissentiendi potestas , dum actualiter adest gratia illa per se, id est ex sua natura sive essentia, efficax , indeclinahilis , insuperabilis , et omnipotentissima. Nos sedem apostolicam a viginti annis compellamus , provocamus , fatigamus , ut nostram doctrinam aut condemnet aut ratam habeat. Tacet , et consentire yidetur. Quin etiam doctissimi cardinales , ne in tuenda Augustini doctrina spondeamus animum , clam nos adhortantur. Porrô summi Pontifices plus susc auctoritati quàm doctrinœ consulentes , ab omni peremptorio decreto tempérant, ne fragilis, etprocellis
jamdudum quassata infallibilitas , huie scopulo illidatur. Unde vagis ambiguisque respotjsis utrarumque partium animos demulcent. His equidem nullateuus obsequor. Imè candidus et dolens obsto , citra tamen haud decentis controversise periculum , et quoniam dies mali sunt , tempus redimo.
3° Nuper in inceni prodiit in nostro Belgio libellas , quo auctor pro virili suadet , ut professores Lovanii suis catbedris pellantur , qui quatuor Cleri Gallicaiii de pontificia potestate Propositiones amplecti et docere recusabunt. Quocirca vult institui formularium , quo singuli doctores Ultramontensium placita , tanquani regum potestati et securitati infensissima, ejurare coganlur. Hinc liquet , quo animo factio illa Pontificum totiusque curiae Romanœ gratiam captet.
4^* Dictitant D. Gasoniura, factum nuper sancti Officii assessorem , sibi esse addictissimum , ac brevi cardinalem fore (2) ; bunc scientiâ, ingenio , eloquentiâ, singulari denique apud sanctissimum Patrem gratiâ poUere.
5» Horum studia , odia , ingenium , vires , machinationes , suflugia, artes, fautores , patronos , scripta, dicta jaœpridem novi. Perspectum liabeo quidin Galliis , quid m Belgio sit illis prsesidii ; quid valeant antesignani, quid asseclœ. Quo plus se metui sentiunt, eo plus audent. At vero , si se minimum metui sentirent , brevi sanè viiesceret meticulosa et enervis illa factio. Contra , quo plus timet Ecclesia mater , eo minus ipsa timetur.
Summa cum observantia , devotoque animi cultu ero perpetuum , etc.
(2) Cette espérance des Lovanistcs se réalisa en l'joG.