SUR L'EMPLOI DES BOUGIES STEARINES (I
MEMOIRE INLDIT.
(Suite).
Sed jain ralio postulat ut momenta, quse pro novis cereis afferuntur sedulo perpendantur. Prœcipua autem ha;c sunl. Inprimis quia si tum cera ex apibus, cum illa exadipe analysi subjiciatur, constat de utriusqiie identitate. Nara utraque materia non solum in eadeni resolvitur elementa scilicel carbo7iîum, hydrogenum, et oxigenum, verum etiam ipsoruni elementorum eadem ferme adest quantitas ponderihus atoniisticis mensurata, quinimo l'acide stéarique contient plus de yai oxigène, (t il est par conséquent plus propre à la lumière. Ita auctor observationuni quas transmisit Episcopus Massiliensis (Summ. num. 111), qui ex eo quod in quibusdani planlis et floribus cera reperialur, statuit que la cire n'est pas le produit immédiat de l'abeille, et que l'on est fondé à croire que cet insecte la cueille sur les plantes semées dans la nature, et la dépose dans sa ruche. Ex his autem qui novis favent candelis inferunt stearinam aut vcram esse ceram, aut saltem o sébum nunc chymica arte taliter immutatiim fuisse 1' ut aliud vere quippiam evasisse credi deberet » et « ceram huic sebo, » etsi pro parva quantitate adjunctam, ita misceri, ut unum quid ejusdem )' generis censeri posset >» {Sum. num. Il) : addunt tandem sébum ita esse purgalum « ut deposito faitore, duritiem, albedinemque, quidl' damque perluciditatis assumpserit » ac propterea n novœ antiquis » candelse praîferantur propter munditiei , atque nitoris , parciorisque )' sumptus ralionem , » (ibid).
Est et alia ratio ob quam novœ candeke antiquis prccferunlur, ncmpe quia ex opificum confesso constat « triginta , atque quadraginta, et )' quinquaginta usque sebi pro centum ccnc parlibus in antiquis cereis )) adjungi, unde putide defluunt, et cuncta quse supponuntur... macu- )' lautur » (ibid.) : idem refert opifex Mediolanensis (Summ. num. Vil). Tandem nonnuUi ex eo moventur quod jam in quibusdani Ecclesiis in Germania {Summ. num. IV), in Galliis, et Italia (Summ. num. VII) novi cerei pro divino cultu usurpantur; alii vero etsi ilias candelas non audeant approbare, nihilominus dubitant utrum eas liceat adhibere, ea tâutum de causa quia ferunt aliquam ceraî parlem stearinœ esse commixtam (Summ. num. IV. V. VI). \lx sunt raliones quas uovorum ceieorum opifices vel palroni urgent, ut eorumdeni usus nro sacris fu::-
(') Voir ci de,ssus, p. 586.
— 6îS — riionihiis lioluis declaretur. Et primo qiiiilcni contcndiint stcaiiiunn. hahetuliim esse lanicjuani ceram ai) apibus co'lectain quia iisdem (îIomoijtis coiiîpoïiitur.Verum ut hujiismodi momenta diluantur statiicndiim <st fallaccm onuiino esse eorum incihoduni, qui ex aiialysi elemcnioriini ([iiihijs corpora coinpoiuitit;ir, eornai naluram asscqiii arbili-antiir. Etenim ratio qua natiira praeparal , disponil , simiilque miris modis conneclit primigena elemenla adeo abstriisa est, lU hiimana; mentis aries eo usquc nequcat pcnctraie. Ilinc est ut uuiusciijusque corpntis nalura, presertim si de corporibus organicis, ul ajunt, agatur, si analysi suhjiciatur , natura {j5sa destruitur; hinc est ul si iisdem elemenlis, <*ademque quanlitate ope artis chymi* aliquod corpus conficiatuv ei it specie tenus alteri simile, quod quisque imiîaadum vcl fingendurn sihi proposuit, sed nalura et proprietatibus potest esse omnino diversuni , quod et neoterici chymiie periii fateri coguntur. Quid autem si elemeritu quanlitate, et proportione sint diversa? Nonne et pleroïque plantai caibonio , hydrogeno, et oxigeno componuntur, et tamen cum in unaquaque specie elcmentorum proportiones sint diverssc, una ab altéra virtul(', sapore, cxlerisque proprietatibus differt? Quod de plantis diclum est, oliam de c«teris corporibus esse intelligendum nemo ignorai. Il;i'(; aulcm non solum apud veteres, sed etiam apud recenliores verissinia sunt, semperque erunt, quia natura rerum nunquam mutatur. Caîteruni bene nostis, Emi. ae Rmi. Patres, Ecclesiam numquam suas legcs mntavisse ob aliquod physicaî vel chyniioe adinventum , alioquin onini.i SMsd«qrîe vertercnlur, neque liceret, ex. gr., diebus jejunii, vel ahsri- 5tcnli:e pane triticeo vesci, eo quod celebris Brugnalelli Papia; profosscufîeccari Bononiensis observationes el expérimenta perficiens , dcmons'ravil illud, quod ex farina, cui amylum subtrahatur, remanet', fihriuœ animali quoad essenliales proprietalcs esse persiniile, seu farin;ie glulcu iisdem, ac caro, elementis constare.
His aemel positis , quibus nemo fordaUis poterit contradiceie , jam iiullius roboris raliones, qu;e ex analysi tiim cerre, cum stearinœ siitit allatae esse intclliguntur. Et re quidem vera, etiamsi probaretur slearinam iisdem numéro et quanlitate ac ceram constare eleraentis , nihiUiminus de ulriiis(jue substantiLC identilate jure esset dubitandum, et «nique exploratum esset stearinam a cera omnino esse diversam , quia semper erit diversa ratio naturng a ralione artis. Verumtamen ex ipsa aùalysi, quam auclor observationum superius laudatus exhibuit, appairt discrinicn quantilalis oxigeni inter ceram et stearinam, ex quo necessuriu oritur divorsitas utriusque substanfi*. ïiujusmodi discrimen aaimadvordt ille auctor, el contra ipsas pliysic;^ leges asserere non dubitavi;, plus de gaz oxigèrie, et il est par conséquent plus propre à la /»/»/('/<% tluin cerlo constat oxigenum, quod combuslioni inservit esse illnd,
qiiod in acte habetur, minime vero quod in se corpora continent qii;e lomburuntur. Igitur steariita a cera est omuino diversa, quod adeo verum est ut clarissimus Chevreul , qui ut superins dixi, primus fuit qui adipes analysi subjecit,ac meihodum proposuit, qua ab oleo posset purgari, non sit ausus eam adipis partem, quae solida est ceram appellare, sed nomen iniposuit stearinx a grœeo vocabub), quod idem esse ac sevuni pcruotum est. Qnapropter candeliie ex stearina nil aliud sunt nisi • andelae ex sevo oleo purgato, ac propterea nunquam comparandae cum lis, quae ex cera ab apibus elaborata conficiuntur.
Sed prsRfatus auctor in dubium revocat apes ceram elaborare , eamque ipsarum esse opus,ac potius existimat illas ex floribus et plantis ceram colligere, ac in alveari recondere. Si hoc verum esset, quin ille auctor sciât, valde inûrmata esset vis argument! ex mystica cer;ie signiticatione , quod jam in médium atiulinius. Ast res aliter se habet; et in primis animadvertendum est aliud esse quasdani plantas ceram exhibere, aliud esse apes vel eam tantum colligere et recondere, vel inficiari ceram non coniicere. Quidquid sit quoad speciem cerse illarum plantarum, et an ubique plantai illae reperiantur, non est hic inquirendi locus, dicam tamen etiam in sententia illorum , qui celebris Reaumur observationibus obsequuti arbitrabantur in plantis quamdam cerae speciem icperiri, firmam atque iucoocussura remanere veterum doctrinam. Nam ipse Reaumur pluries testatus est se vidisse apes hujusmodi cerae speciem postquara coUegerant deglutirc, et tandem in stomacho elaboratam omnino ab ea, quam manducaverant diversam evomere. Ita profeclo Dmnes hislorire naturalis periti prope usque ad finem sseculi praeteriti tenucrunt. Verum anno 1792 Joannes Hurter adhibitis diligentissiniis observationibus ostendit ceram, quamdam esse apum excrelionem, atque insuper adinvenit, et descripsit organa huic excretioni a natura dcstinata. Ejus vestigia premens F. Huber eo pervenit ut demonstraret non solum ceram verara esse apum excrelionem, verum etiam apes ceram conficere etiamsi cibum vegetalem nuUimode gustaverint.
Deinde novarum candelarum patroni affirmant eas antiquis pra;[creudas propler munditiei , nitoris , parciorisque sumptus rationem. Hujusmodi argumenta eadem omnino esse ac illa qute pro usu gossipii afTerebantur anno 1819 luce clarius videtis, et tamen lutc S. Congregatio decrevit ab antiquo more non esse recedendnm , neque sacra suppelloclilia conficienda esse ex alia materia, et si mundilie, candore, ac tenucilaie linum aut cannabem œmulanie et aquante. Curnam illi Euii. Patres in hac sententia ita obûrmati fuere? Quia mos ille et ab Ecclesiœ priniordiis , et pb reaies et mijsticas signifîcaliones erat inductus. Atqui idem de usu cerjT* esse dicendum jam, ni fallor, demonstravi. Rationem vero majoris fpconomiae ctiam pro utendo gossipio adfuisse pcrspicue patet. Hiiic
(lilTiciiltati optimc satisfecit Archiepiscopus Colocensis in sua ej)istola ad Kpiscopum Zagabri;ï; {Summ. uum. V) inquiens : « Parsimonia) dcniqiie » ubi de décore, et magnificeutia cullus xlivini, et de gloria Dei promo- )) vciida quaîstio est rationem haberi haud coiivenire res ipsa loquiUir. " Hisconsona sunt,qu3e jam deralione convcnientiœ etdeccntiiS cxposuiiuiis.
Aliud argumentuiu pro novis caiideiis ex eo siiniuiit, quod ilîis ex cera confecîis haiid parva scvi pars ab opificibus nunc coinniiscctur. ïloc veruiu est, et fortassis etiam in l'rbc bujusniodi caiulelii) al» aliquo opifice conliciuntur sed qiiid inde? Estne propler fraudein et nialitiam qua hodie pêne oiiinia corrumpuntur et adiilleianlur ait antiquo more recedendum, et non polius episcopis praicipiendum ni scdiilo invigilent, ut pro divine cuitu, sacriscpie funclionibus noiinisi candeke ex sola cera ab apibus conlecla adhibcautur? lia profccto arbiîrarer, qiiemadmodum dicam inferius.
Deuique posset aliquani difficullaîem facossere vel quod jam in niult.ts Ecdesias, episco})is conniventibus , vel tacite probantibus candcke ex stcarina sint inductae ; vel quod rêvera aliqua cerœ pars candclis sicariiis sil conimixta. Quoad priniani difficultatem respondeo ctiani gossipii usuni anuo 1819 niullis in Ecclesiis , alque etiam Urbisila invaluisso ul quam bene midli enm conuptelam consneludinis notvine cohonatari niteleiiiur, quemadniodum legitur in laudato decreto (§ 8). Porto in re nostra rum stearinœ adinventio adhuc sit recens, ejusdem usus nundum consueliidinis nomine potest donari. Pra;terea si ali(|uibus in locis cpiscopi tacite videnlur novas candelas approbare, in aliis vero , et pra;scrtim iu Galliis earumdum usura dalis encydicis epistolis omnino prchibucrunt (Summ. num. IV. V). Quapropter, si ita Vobis , Emi. ac Rnii. Patres , videlur, ne hnjusmodi usus , seu corrupîvla tiactu lemporis ia consuc- (udinem transeat , quam evellere perdifficilc sit , non ansplius expcdit cuncfari, sed opus est ut haec S. Congregatio pro tuendis sacris ritibus siatuta , aliquo modo voceni extollat.
Quoad vero alteram difficultatem ex cercc cum stearina niixlione , ego non inficior in aliqua ofticina fortassis bac ratione confici candelas , sed affirmo eas , qua; generatim vénales prostant ex sola constare stearina absque ulla vel pêne ulla cer:K imniixtione. Et sane quamvis Episcopus Massiliensis in sua informatione (Summ. num. II) dicat stearinœ immixlam esse, perexiguam cerœ quantitatem , nihilominus auctor observationum, quas ad hanc S. Congregationem ipsemet Episcopus transmisit {Summ. num. III) , ne verbum quidem facit de cerce commixtionc , quod utique , si verum esset, fecisset. Idem dicendum de altero opifice modiolanensi prout legenti patet {Summ. num. Vil). Archiepiscopus vero Colocensis seu ejus vicarius {Summ. num. YI) ait : « Quod maleria diclarum candc- » larum per factores carum ia arcano servetur, adeoque pro certo deter-
I minari per nos non possit, communiter tanien censeant illas ex mixfuja I) sebi , cei'usae , et ceiœ couslare , ita ut exterius cortex harum caudc- » larurn ex tenirissima cerea niembrana constet. » Verura quod apiid Hungaros in arcano servalur, pênes nos luce clarius apparet, cum omncs leceaiiores chyraiae tractores absque ullo niysterio doceant quomodo ev adipe acidus stearicus obtineatur , atque ex eo candelae conficianliii . l'truai vero, cera excepta , alla subslantia ab aliquibus opificibus slearin* clam adjungatur jam prœmoniiimiis nos non inquirere. Quare si fas est suspicari , timeo ne aliqua sequivocatio intercédât, etenim a quibusdam recentioribus stearina habetur , et dicitur cera. Sed etiamsi daieuip in quibusdam officinis confici candelas ex stearina cui aliqua rerx pars adjungatur, contendo tamen nullam contra ea , quse dicta sunt difticultatem exoriri, quia etiam in bac hypothesi candeUe ila pr^epai alic, non essent iilae quibus a primis sseculis Ecclesia usa est, qua^ relata s\mbola repraesentant. Quanam raîioue perexigua cerœ pars bovis, arielis , suis adipi commixta poterit ininiaculalam , et virgiualcm Chrisli carucm, seu assuinptam hunianitatem symbolice exprimere , et adunibrare ".' Tandem cum in arbitrio sit opitlcis ceram inuniscere vel non , qua-ro quonara modo œdituus , sacrista , aut quis alius cujus muneris est pro sacris funclionibus cereos comparare, poterit specie tenus eos discernere quibus cera adjuucta sit, ab illis, qui carent ? Praîsertim cum opilices candelis stearinicis cerae nitorem, et odorem conférant. Confugiendumne erit qualibet vice ad analysim , ycI ad peritos ? Ergo utcumque res considerelur patet uullius esse momenii rationera, quie pro usu novorum cereorum ex cerae cum stearina mixtione afferlur.
Ex lis, quce hucusque dispulata sunt abuude ac perspicue mihi videtur probari Ecclesiam a novitalibus etiani quoad ea, quce ad diviuum cultura, sacrosque ritus spectaut semper abhorruisse, cerœ usum ab ejusdem Ecclesia; primordiis inductum mysticam, eamque praeclaram habere signiiicationem, ac propterea easdem prorsus pro cer» in ecclesiasticis functiouibus esse rationes , ac pro retinenda tela ad sacra suppellectilia conficienda ex lino, vel cannabe contexta adfuere ; ac tandem argumenta , qu?e a novarum candelarum patronis sive ex physica , et hisloria naturali , sive aliunde excogitata parvi, aut nullius esse roboris ac momenti , dum e contra pro adhibeudo in grossipio sacris supelleclilibus, exceplis corporali , et palla, haud parva theologorum, et canonistarum acies pugnabat , nec contemnenda praesto eraut argumenta , uti videre est apud De-Âlberiis aliosque doctores. Quœ cum ita sint ego arbitrarer usura prsediclarum candelarum iii sacris functionibus non esse permittendum , ncque tolerandum. Quare ad primum dubium respondereni : yegalive
Tandem quaeri posset ulrum tolcrandus sit usus stearina; cum aliquod
— GJ9 — Ir-iiim extraordinario apparatu celebrafur pro iis iumiiiibus , qiix e.\li;i altaria acceiiduntur, ex gr., pro lychnuchis pensilibus vulgo lampadari ? Ego ut dicani quod sentio , in cou Ira ri ara abirem sententiam tum quia adipis usus utcuraque pro diviiio cuitu iuduceretur, tum etiam quia ea candelarum pars residua facile postea adhiberelur etiam pro aliis lïiti- < lionibus , ne dicara pro missœ sacrilîcio. Gfterum expectanduni niihi potius videtur ut hujusmodi dubiuni propouatur , et intérim nihil esie aJdendum putarem.
Ha'C omnia quaï pro ingenii mei modulo ut mandatis obtemperareni u(cunique exposui , sapieutissimo vestro judicio bumiliter subjicio.
(ILa suite plus tard. )
