IMPARFAIT. , PLUS-QUE-PARFAIT
Oporteret, quit fallût. Oportuisset, quü eût fitUu.
INFINITIF
PRÉSENT. ' PARFAIT
Oportere, falloir. Oportuisse,, avoir fallu.
ODSERVATIONS SUR LA CONJUGAISON DES VERBES mVXPERSOIVNELS.
219. Les verbes unipersonnels sont inusités à l’impératit Ilb n'ont que denx tensps usités à. l’iQâmüf, et a’oQAni participe ni temps accessoires.
U y a en latin des verbes unipersonnels qui se conjuguent are%- un pronom, à la manière des verbes réûécliis français ; ce sont ; me pteniu^ je me repens; me pudet, j’ai honte; me Uedet, je m’ennuie; 7?ie piyet, je regrette; me misent, j’ai pitié.
104 ÉLÉMENTS DU LANGAGE
Deux de ces verbes prennent aux temps accomplis la forme passive. Ce sont :
Miserere, miseret, misertum est, avoir pitié.
Tædere, tædet, pertæsum est, s'ennuyer.
Ces mêmes verbes ont un participe passé à signification transitive indirecte ; rnisertus, ayant eu pitié; pertosus, s’étant ennuyé.
Pudet et piget font aussi quelquefois au parfait puditum est et pigiturn est. Mais ces formes ne sont pas à employer.
Deux autres verbes unipersonnels ont au parfait, outre la forme régulière, la forme passive. Ce sont :
Licere, licet, licuit oit licitum est, il est permis.
Libéré, libet, libuit ou libitum est, il plaît.
11 en est de même du verbe transitif indirect placere, placée, es, plaire, qui, employé unipersonnellenient, fait également bien au parfait placuit et placitum est.
VERBES DÉPONENTS.
220. Les verbes déponents sont des verbes qui ont la forme passive et le sens actif.
Ils sont, ainsi que les autres verbes, ou transitifs directs, comme imilari, imiter, qui gouverne l’accusatif ; ou transitifs indirects, comme blandiri, flatter, qui gouverne le datif; ou intransitifs, comme mori, mourir.
221 . Les verbes déponents se conjuguent en latin comme des verbes passifs, et en français comme des verbes actifs.
222. Les verbes déponents ont comme les verbes passifs quatre conjugaisons, que l’on distingue par la terminaison du présent de l’infinitif :
La première conjugaison a le présent de l’infinitif terminé en ari;
La deuxième conjugaison a le présent de l’infinitif terminé en cri;
La troisième conjugaison a le présent de l’infinitif terminé en i;
La quatrième conjugaison a le présent de l’infinitif terminé en tri.
DU VERBE
223 , Première eonjiigaison déponente. — Verbe IMITOR, j’imite.
INDICATIF
PRÉSENT
J’imite.
Imit or.
Irait ari.s ou imit are.
Imit atur.
Imit amur.
Imit aminî.
Imit antur.
l)iPARFA.n'.
J’imitais.
Imit abar.
Imit abaris ou imit abare.
Imit abatur.
Imit abamur.
Imit abamini>
Irait abantur.
FÜTOR.
J’imiterai.
Imit abor.
Imit aberis ou imit abere.
Imit abitur.
Imit abimur.
Imit abimioi.
Imit abuntur.
PARFAIT
J’ai imité.
Imitatus sum ou fui.
Imitatus es ou fuisti.
Imitatus est ou fuit.
Imitati sumus ou fuimus.
Imitati estis ou fuistis.
Imitati sunt ou fuerunt.
PLUS-ÛÜE-PARFAIT.
J’avais imité.
Imitatus eram ow fueram.
Imitatus eras ou fueras.
Imitatus erat ou fuerat, Imitati eramus ou fueramus Imitati eratis ou fueratis.
Imitati erant ou fuerant.
FUTUR ANTÉRIEUR
J’aurai imité.
Imitatus ero ou fuero.
Imitatus eris ou fueris.
Imitatus erit ou fuerit.
Imitati erimus ou fueri mus.
Imitati eritis ou fueritis.
Imitati erunt ou fuerint.
IMPÉRATIF
Imit are ou imit ator, imite.
Imit ator, qu'il imite.
Imit amini, imitez.
Imit antor, qu'ils imitent.
ÉLÉMENTS DU LANGAGE
SUBJONCTIF
PRÉSENT
Que j’imite.
Imit er.
Irait cris ou irait er®.
Imit etur.
Imit emur.
Imit emini.
Imit eutur.
IMPARFAIT
Que j’imitasse.' Imit arer.
Imit areris ou imit arere.
Imit aretur.
Imit aremur.
Imit aremini.
Imit arenlur.
PARFAIT
Que j’aie imité.
Imitatus sim ou fuerim.
Imitatus sis ou fueris.
Imitatus sit ou fuerit.
Imitati simus ou fuerimus.
Imitati sitis ou fueritis.
Imitati sint ou fuerint.
PLUS-QUE-PARFAIT
Que j’eusse imité.
Imitatus essem ou fuissem.
Imitatus esses ou fuisses.
Imitatus esset ou fuisset.
Imitati essemus ou fuissemua.
Imitati essetis ou fuissetis.
Imitati esseut ou fuisseat.
KFINITIF.
PRÉSENT
Irait ari, imiter.
Imitaturum esse, devoir imiter.
FUTUR PASSIF
Imitandum esse, devoir être imité.
FUTUR SECOND PASSIF
Imitatum iri, devoir être imité.
PARFAIT
Irait atum esse ou fuisse, avoir imité.
FUTUR ANTÉRIEUR
Imitaturum fuisse, . avoir dû imiter.
FUTUR ANTÉRIEUR PASSIF
Imitandum fuisse, mair dû être imité.
DU VERBE
PARTICIPE
PRÉSENT. PARFAIT OU PASSÉ
Imit ans, gén. imitantis, imi- Imit atus, a, um, ayant imité, tant.
FDXDR.
Imit aturus, a, um, devam imiter.
FUTUR PASSIF
Imit andus, a, um, devant être imité.
TEMPS ACCESSOIRES OU FORMES VERBALES
SUPIN ACTIF.
Imit atum,
à imiter ou pour imiter.
SUPIN PASSIF.
Imit atu,
O être ou pour être imité.
GÉRONDIF
Imitandi,
d’imiter.
Imitando,
à imiter ou en imitant.
Imitandum,
imiter f action d’imiter.
Conjuguez sur imitor les verbes suivants :
Mirari,
miror,
miratus sum,
admirer.
Hortari,
Precari,
horlor,
hortatussum,
exhorter.
precor,
precatus sum,
prier.
Venerari,
veneror,
veneratussum,
respecter.
Adulari,
adulor,
adulatus sum,
flatter.
ÉLÉMENTS DU LANGAGE
224 . Deuxième eonjiiKaixon déponente — Verbe POLLICEOR, je promets.
INDICATIF
PRÉSENT
Je promets.
Pollic eor.
Pollic eris ou pollic ere.
Pollic etur,
Pollic emur.
Pollic emini.
Pollic entur.
IMPARFAIT
Je promenais.
Pollic ebar.
Pollic ebaris ou pollic obare.
Pollic ebatur.
Pollic ebamur.
Pollic ebamini.
Pollic ebantur.
Je promettrai.
Pollic ebor.
Pollic eberis ou pollic ebere.
Pollic ebitur.
Pollic cbiinur.
Pollic ebimini.
Pollic ebuntur.
PARFAIT
J’ai promis.
Pollicitus sum ou fui.
Pollicitus es ow fuisti.
Pollicitus est ou fuit.
Polliciti sumus ou fuimus.
Pollicifi estis ou fuistis.
Polliciti sunt ou fuerunt.
PLUS-QUE-PARFAIT
J’avais promis.
Pollicitus eram ou fueram.
Pollicitus eras ou fueras.
Pollicitus erat ou fuerat.
Polliciti eramus ou fueramus.
Polliciti eratis ou fueratis.
Polliciti erant ou fuerant.
FUTUR ANTÉRIEUR
J’aurai promis.
Pollicitus ero ou fuero.
Pollicitus eris ou fueris.
Pollicitus erit ou fuerit.
Polliciti erimus ou fuerimua.
Polliciti erilis ou fueritis.
Polliciti erunt ou fuerint.
IMPÉRATIF
Pollic ere ou pollic ctor, pt'omets.
Pollic etor,' qu'il promette. ,
Pollic emini, promettez.
Pollic entor, qu'ils promettem.
DU VEKBK.
SUBJONCTIF
PRESENT
Que je promette.
Pollic ear.
Pollic earis ou pollic eare.
Pollic eatur.
Pollic eamur.
Pollic eamini.
Pollic eantur.
IMPARFAIT
Que je promisse Pollic erer.
Pollic ereris ou pollic erere.
Pollic eretur.
Pollic eremur.
Pollic eremini.
Pollic erentur.
PARFAIT
Que j’aie promis.
Pollicilus sim ou fuerim.
Pollicitus sis ou fueris.
Pollicitus sit ou fuerit.
Polliciti simus ou fueïimus.
Pollicili sitis ou fueritis.
Polliciti siot ou fuerint.
PLUS-QUE-PARFAIT
Que j’eusse promis.
Pollicitus essem ou fuissem.
Pollicitus esses ou fuisses.
Pollicitus esset ou fuisset.
Polliciti essemus ou fuissemus.
Polliciti essetis ou fuissetis.
Polliciti essent ou fuissent.
INFINITIF
PRÉSENT
Pollic eri, promettre.
FUTUR
Polliciturum esse, devoir promettre.
FUTUR PASSIF
Pollicendum esse, devoir être promis.
FUTUR SECOND PASSIF
Pollicitum iri, devoir être promis.
PARFAIT
Pollicitum esse ou fuisse, avoir promis.
FUTUR ANTÉRIEUR
Polliciturum fuisse, avoir dû promettre.
FUTUR ANTÉRIEUR PASSIF
Pollicendum fuisse, avoir dû être promis.
ÉLÉMENTS DU LANGAGE
PARTICIPE
PRÉSENT. I PARFAIT OU PASSÉ
Pollic ens , gén. pollicentis, Pollic itus, a, uni, ayant propromettant.
Pollic iturus , a , um , devant promettre.
FUTUR PASSIF
Pollic endus, a, um, devant être promis.
TEMPS ACCESSOIRES OU FORMES VERBALES
SUPIN ACTIF.
Pollic itum, à promettre ou pour promettre.
SUPIN PASSIF.
Pollic itu, à être ou pour être promis.
GÉRONDIF
Polliceridi, de promettre.
Pollicendo, à promettre ou en promettant.
Pollicendum, promettre, action de promettre.
Conjuguez sur polliceor les verbes suivants î
Misereri,
misereor,
miseritus sum,
avoir piti
Vereri,
vereor,
veritus sum,
craindre.
Mereri,
mereor,
meritus sum.
mériter.
Tueri,
tueor,
tuitus sum,
garder.
Fateri,
fateor,
fassus sum, .
avouer.
DU VEKBE.
225. Troisième conjiisaison déponente. — Verbe AMPLECTOR, j'embrasse.
Tembrasse.
Amplect or.
Amplect cris ou amplect ere.
Amplect itur.
Amplect imur.
Amplect imini.
Amplect uatur.
PARFAIT
J’aî embrassé.
Amplexus sum ou fni.
Amplexus es ou fuisli.
Amplexus est ou fuit.
Amplexi sumus ou fuimus.
Amplexi estis ou fuistis.
Amplexi sunt ou fuerunt.
IMPARFAIT
J’embrassais.
Amplect ebar.
Amplect cbarisou amplect ebare Amplect ebatur.
Amplect ebamur.
Amplect ebamini.
Amplect ebantur.
J’embrasserai.
Amplect ar.
Amplect eris ou amplect ere.
Amplect etur.
Amplect emur.
Amplect emini.
Amplect entur.
PLUS-QUE-PARFAIT
J’avais embrassé.
Amplexus eram ou fueram.
, Amplexus eras ou fueras.
Amplexus erat ou fuerat.
Amplexi eramus ou fueramus.
Amplexi eratis ou fueratis.
Amplexi erant ou fuerant.
FUTUR ANTÉRIEUR
J’aurai embrassé.
Amplexus ero ou fuero.
Amplexus eris ou fueris.
Amplexus erit ou fuerit.
Amplexi erimus ou fuerimus.
Amplexi eritis ou fueritis.
Amplexi erunt ou fueriût.
IMPÉRATIF
PRÉSENT
.\mplect ere ou amplect itor, embrasse.
Amplect itor, qu'il embrasse.
Amplect imini, Amplect untor,
embrassez, qu'ils embrassent.
ÉLÉMENTS DU LANGAGE
SUBJONCTIF
PRÉSENT
Que j’embrasse.
Amplect ar.
Amplect aris ou amplect are.
Amplect atur.
Amplect amur.
.Amplect amini.
.Amplect antur.
IMPARF.41T.
Que j’embrassasse.
Amplect erer.
.Amplect ereris ou amplecterere.
Amplect eretur.
Amplect eremur.
Amplect eremini.
Amplect erentur.
PRÉSENT
Amplect i, embrasser.
FUTUR
Amplexurum esse, devoir evsbrasser.
FUTUR PASSIF
Amplectendum esse, devoir être embrassé.
FUTUR SECOND PASSIF
Amplexum iri, devoir être embrassé.
PARFAIT
Que j’aie embrassé.
Amplexus sim ou fuerim.
Amplexus sis ou fueris.
Amplexus sit ou fuerit.
Amplexi simus ou fuerimus.
Amplexi sitis ou fueritis.
Amplexi sint ou fueriut.
PLUS-QUB-PARFAIT.
Que j’eusse embrassé.
Amplexus essem oufuissem.
Amplexus esses ou fuisses.
Amplexus esset ou fuisset.
Amplexi essemusou fuissemus.
Amplexi essetis ou fuissetis.
Amplexi essent ou fuissent.
Amplexum esse ou fuisse, avoir embrassé.
FUTUR ANTÉRIEUR
.Amplexurum fuisse, avoir dû embrasser.
FUTUR ANTÉRIEUR PASSIF
Amplectendum fuisse, avoir dû être embrassé.
INFINITIF
DU VKRBE.
PARTICIPE
PRÉSENT. PARFAIT OU PASSÉ
Amplect ens, gén. amplecten- Amples us, a, um, ayant emlis, embrassant. brassé.
FUTUR
Amples urus, a, um, devant embrasser.
FUTUR PASSIF
Amplect endus, a, ura, devant être embrassé.
TEMPS ACCESSOIRES Oü FORMES VERBALES.
SUPIN ACTIF.
Amples um; à embrasser ou pour embrasser.
SUPIN PASSIF.
Amples U, à être ou potir être embrassé.
GÉRONDIF
Amplectendi, d’embrasser.
Amplectendo, à embrasser ou en embrassant.
Amplectendum, embrasser, action d’embrasser.
Conjuguez sur cmplector les verbes suivants ;
Uti,
utor,
usus sum, se servir.
Sequi,
seqiior,
secutus suin, suivre.
Loqui,
loquor,
ulciscor,
locutus sum, parler.
Ulcisci,
ultus sum, se venger.
Nasci,
nascor,
naïus sum, naître.
Nancisci,
nanciscor,
nactus sum, trouver.
Pacisci,
paciscor,
pactus sum, convenir de.
Oblivisci,
obliviscor,
oblitus sum, oublier.
Le verbe nasci, naître, n’a pas de participe futur.
Om. lAT. ft
ELEMENTS DU LANGAGE
226 . Autre modèle de h» «rolaième eonjugalaon déponente. — Verbe PATIOR , je souffre,
PRÉSENT
Je souffre.
Pati or.
Pat eris ou pat ere.
Pat itur.
Pat imur.
Pat imini.
Pâli untur.
PARFAIT
J’ai souffert.
Passus sum ou fui.
Passus es ou fuisti.
Passus est o«’fuit.
Passi -suimts ou fuimus.
Passi estis ou fuistis.
Passi suut ou fuerunt.
IMPARFAIT
Je souffrais.
Pati ebar.
Pati ebaris ou pati ebare.
Pati ebatur.
Pati ebamur.
Pati ebamini.
Pati ebantur.
Je souffrirai.
Pati ar.
Pati eris ou pati ere. ^ Pati etur.
Pâli emur.
Pati emini.
Pati eatur.
PLUS-QUE-PARFAIT
J’avais souffert.
Passus eram ou fueram.
Passus eras ou fueras.
Passus erat ou fuerat.
Passi eramus ou fueramus.
Passi eratis ou fueratis.
Passi eraut ou fuerant.
FUTUR ANTÉRIEUR
J’aurai souffert.
Passus ero ou fuero.
Passus «ris ou fueris.
Passus erit ou fuerit.
Passi erimus ou fuerimus.
Passi eritis ou fueritis.
Passi erunt ou fueriot.
IMPÉRATIF
Pat ere ou pat itor, souffre.
Pat itor, qu'il souffre.
Pat imini, souffrez.
Pati untor, qu'ils souffrent.
DU VERBE
SUBJONCTIF
PRÉSENT
Que je souffre.
Pati ar.
Pati aris ou pati are.
Pati atur.
Pati amur.
Pati amini.
Pati aotur.
IMPARFAIT
Que je souffrisse.
Pat erer.
Pat ereris ou pat erere.
Pat eretur.
Pat eremur.
Pat eremini.
Pat erentur.
PARFAIT
Que j’aie souffert.
Passus sim ou fuerim.
Passus sis ou fueris.
Passus sit ou fuerit.
Passi simus ou fiierimus.
Passi sitis ou fueritis.
Passi sint ou fuerint.
PLUS-QUE-PARFAIT
Que j’eusse souffert.
Passus essem ou fuissem.
Passus esses ou fuisses.
Passus esset ou fuisset.
Passi essemus ou fuissemus.
Passi essetis ou fuissetis.
Passi essent ou fuissent.
INFINITIF
PRÉSENT
Pat i, souffrir.
FUTUR
Passurum esse, devoir souffrir.
FUTUR PASSIF
Patiendum esse, devoir être souffert.
FUTUR SECOND PASSIF
Passum \vï, devoir être souffert.
PARFAIT
Passum esse ou fuisse, avoir souffert.
FUTUR ANTÉRIEUR
Passurum fuisse , avoir dû souffrir.
FUTUR ANTÉRIEUR PASSIF
Patiendum fuisse, avoir dû être souffert.
ÉLÉMENTS DU LANGAGE
PARTICIPE
PRÉSENT, PARFAIT OM PASSÉ
Pati ens, gén. patientis, sauf- Pass us, a, um, ayant sauffrant. ferl.
FUTUR
Pass urus, a, um, devant souffrir.
FUTUR PASSIF
Pati endus, a, um, devant être souffert.
TEMPS ACCESSOIRES OU FORMES VERBALES
SUPIN ACTIF.
Pass um, c souffrir ou pour souffrir.
SUPIN PASSIF.
Pass U, à être ou pour être souffert.
« GÉRONDIF
Patiendi, de souffrir.
Patiendo, à souffrir ou en souffrant.
Paliendum, souffrir, action de souffrir.
Conjuguez sur patior les verbes suivants :
Ingredi, ingredior, ingressus sum, marcher.
Mori, morior, morluus sum, mourir.
Aggredi, aggredior, aggressus sum, attaquer.
Le verbe déponent morior, je meurs, n’a pas de supin. Il fait au participe passé morluus, et au participe futur morilurus.
Le verbe simple gradior, je marche, d’où est formé le composé ingredior, n’est usité qu’aux temps définis. L’infinitif gradi est lui-même hors d’usage.
Le verbe oriri, orior, ortvs sum, s’élever, naître, appartient à la quatrième conjugaison par le présent de l’infinitif oriri et par l’imparfait du subjonctif onrer; pour le reste, il se conjugue sur patior.
DU VERBE
227 . Quatrième conjugaison déponente. — ^ Verbe LARGIOR, j'accorde.
INDICATIF
PRÉSENT
J’accorde.
Largi or.
Larg iris ou larg ire.
Larg itur.
Larg imur.
Larg imini.
Largi untur.
IMPARFAIT
J’accordais.
Largi ebar.
Largi ebaris ou largi ebare.
Largi ebatur.
Largi ebamur.
Largi ebamini.
Largi ebantur.
FUTUR
J’accorderai.
Largi ar.
Largi eris ou largi ere.
Largi etur.
Largi' emur.
Largi emini.
Largi entur.
PARFAIT
1 J’ai accordé.
Largitus sum ou fui.
Largitus es ou fuisti.
Largitus est ou fuit.
Largiti sumus ou fuimus.
Largiti estis ou fuistis.
Largiti sunt ou fuerunt.
PLUS-QUE-PARFAIT
J’avais accordé.
, Largitus eram ou fueram.
Largitus eras ou fueras.
Largitus erat ou fuerat.
Largiti eramus ou fueramus.
Largiti eratis ou fueratis.
Largiti erant ou fueraat.
FUTUR ANTÉRIEUR
J’aurai accordé.
Largitus ero ou fuero.
Largitus eris ou fueris.
Largitus erit ou fuerit. Largiti erimus ou fuerimus.
Largiti eritis ou fueritis.
Largiti erunt ou fuerint.
IMPÉRATIF
PRÉSENT
Larg ire ou lar gitor, accorde.
Larg itor, qu’il accorde.
Larg imini, accordez.
Largi untor, qu’ils accordent.
ËLËHENTS DU LANGAGE.
StJBïONCTW.
PRÉSENt.
PARFAIT
Que j’accorde.
Largi ar.
Largi aris ou largi are.
Largi atur.
Largi amur.
Largi amini.
Largi antuiv
Que j’aie accordé.
Largitus sim ou fuerim.
Largitus sis ou fueris.
Largitus sit ou fuerit.
largiti simus ou fuerimus.
Largiti sitis ou fueritis.
Largiti sint ou fuerint.
IMPARFAIT
Que j’accordasse.
Larg irM*.r
Larg ireris ou larg irere.
Larg iretur.
Larg iremur.
Larg iremini.
Larg irentur.
PLCS-QUE-PARPAI*.
Que j’eusse accordé.
Largitus essem ou fuissem.
Largitus esses ou fuisses.
Largitus esset ou fuisset.
Largiti essemus ou fuissemus.
Largiti essctis ou fuissetis.
Largiti essent ou fuissent.
iNflNITIP.
PRÉSENT. PARFAIT
Larg iri, accorder. Largitum esse ou fuisse, ovotr
accordé.
FUTUR. FUTUR ANTÉRIEUR
Largiturum esse,; devoir ac~ Largiturum fuisse, avoir dû corder. accorder.
FUTUR PASSIF. FUTUR ANTÉRIEUR’ PASS^r.
Largiendum eîfse, devoir être Largiendum fuisse, moir dû. accordé. être accordé.
FUTUR SECOND PASSIF
Largitum iri, devoir être accordé.
DU VERBE
PARTiaPB.
PRÉSENT. PARFAIT OU PASSÉ
Largi ens, gén. largientis, Larg itus, a, um, ayant <k~accordatil. cordé. "
FUTUR
Larg iturus, a, um, devant accorder.
rUTUR PASSIF.
Largi endus, a, um, devant être accordé.
TEMPS ACCESSOIRES OU FORMES VERBAtES.
SUPIN ACTIF.
Larg itum, à accorder ou pour accorder,
SUPIN PASSIF.
Larg itu, à être ou pour être accordé.
GÉRONDIF
Lai^endi, d'accorder.
Largiendo, d accorder ou en accordant.
Largiendum, accorder, action dC accorder.
Conjuguez sur largior les verbes suivants :
Partiri, partior, partitus sum, partager.
' Blaiidiri, blandior, blanditus sum, flatter.
Mentiri, mentior, mentitus sum, mentir. ^
Experiri, experior, expertus sum, éprouver.