‹ Coutumiers de Normandie (volume 2)Chapitre 59 sur 125 · CAPITULUM XXXVI · texte numérisé non relu

CAPITULUM XXXVI

[DES PÈS FUITISK]

1 . Dux de homicidio non potest pacem facere versus homicidam, nisipriushomicida reconcilietur^ amicisoccisi.

2. De furto, de murcidio, de tra[d]itione, de combustione domorum de nocte, de roberia per pacem facta, nulla fiet convictis reconciliatio, sed capti suspendantur, nec Dux nec justicia sint ausi pecuniam accipere.

1 BB. eœulabit.

2 BB. vel. — Texte français :

« Si ce n'est par mésaventure ; »

Marnier, p. 26, 1. 20,

3 Filius detractus suspendatur.

— BB. detracti suppendantur.

Texte français : « Li filz soit trainez et panduz/et la fille soit arse ; »

Marnier, p. 26, 1. 25.

4 S. G., p. 211, col. 1; Marnier, p. 28, 1. 9. — Le ms. BB.

place plus bas, avant les mots De furto, le commencement de ce chapitre, pour lequel il n'indique point de rubrique.

5 BB. reconsilietur. — Il y a de même plus bas reconsiliatio dans BB.

3. Tamen, si hujus[modi] homines malefactores sint de nobili génère, et viri religiosi exigant eos in suam religionem processuros, sicut in Templo, vel in Hospitali, per totam vitam suam servituros, eos, per indulgenciam justicie, habere poterunt.

4. Homicida vero fugitivus S si pacem amicorum occisi acquirat, nichil valet ei, nisi pacem Ducis habeat ^ ; et, si [ab] utraque parte pacem habuerit habeat brève Ducis, in quo paxejus contineatur, et coUoillud sigillatum supponat ; quod per unum annum et unum diem porta verit visum ad assisias^ et nundinas et fora patrie, ne servientes Ducis homicidam illum absque sigillo Ducis [inveniant] ^ et ut omnes et singuli equitatem et legalem justiciam Ducis videant, et hujus[modi] homicidium incurrere timeant.

5. Si autem vir ille homicida fuerit cornes, vel baro, [vel] de nobili génère, brève Ducis collo non portabit, sed habebit pênes se in secreto ; hujus[modi] enim homines magni nominis non possunt soli ire per patriam fraudulenter etlatenter; immo, infra xv. dies, pax eorum erit nota, velint nolint.

6. Homines vero de populo ideo portabunt ^ brève Ducis in collo per diem et annum, ut videantur a vicinis suis ;

1 BB. fugituros. — Ce mot n'est pas rendu en français ; le passage correspondant porte simplement: « Se li homicides puetaquerre la pès as amis a cels que il a ocis, ce ne vaut riens, se il n'a la pès le duc ; > S. G., p. 210, col. 1 ; Marnier, p. 27, 1. 15.

2 Si pacem amicorum... pacem Ducis habeat. — BB. si 'pacem amicorum occisi acquirant nichil valet eis nisi pacem ducis hàheant.

3 Si ab utraque parte pacem habuerit. — BB. si utraque pars pacem habuerit. — Texte français : « Se il a pès d'une part et d'autre ; » Marnier, p. 27, 1. 17.

4 La présence dans le texte français du terme « truissent »

(Marnier, p. 27, 1. 21) autorise la restitution du mot inveniant.

5 BB. portabant. — Texte français : « La menue gent porteront â leur col le seel le duc ; » Marnier, p. 27, 1. 29.

I quorum testimonio salvus erit homicida, si, per infortu-

nium, in[fra] dictum terminum brève suum perdiderit.

7. Omnis enim homicida, licet pacem Ducis habuerit, hereditatem suam non habebit, nec ipse, nec heredes sui, quam propter homicidium perdiderit ; sed ^ eam habebit dominus fundi. Simile est de singulis fugitivis.

Page 1