‹ Coutumiers de Normandie (volume 2)Chapitre 78 sur 125 · D'AMANDES · texte numérisé non relu

D'AMANDES

1. Barones jura ti faciunt venire servientes de vicecomitatu et quinque milites legaliores patrie, vel duodecim, vel viginti, juxta magnitudinem baillie, ad cognoscendum sacramento catalla eorum, qui in assisiailla [in] misericordia" Ducis ceciderunt.

2. Si comes, vel baro^ vel archiepiscopus, vel episcopus, vel abbas, c. libras dabit ; miles vero ad minus dabit xx. vel [nichil] ; rusticus, vel alius de populo, v. solidos vel nichil.

3. Si pauper miles nequissimus erit inter vicinos, etinjuriosus, et in paupertate sua non timens Ducis misericordiam ,

1 Causa catallorum . — BB.

cauesa castellorum.

2 Si vero de crimine... ponetur. — BB. si vero im prissione ducis de crimine pane. — Cette transposition et la correction de pane en ponetur sont absolument nécessaires pour le sens ; elles sont indiquées par la phrase française correspondante : « Se ce est de cause criminal, il sera mis en la prison le duc ; » S. G., p. 219, col. 1 ; Marnier, p. 38, 1. 15.

3 S. G., p. 219, col. 1; Marnier,

p. 38, 1. 18. — La rubrique de ce chapitre manque dans le ms. BB.

4 BB. semble porter plutôt /itm,* mais misericordia écrit en abrégé se rapproche beaucoup du moi jura ; il est donc probable que le copiste aura fait une confusion.

Cette conjecture est confirmée par la présence dans le texte français des mots « en la merci le duc ».

Marnier, p. 38, 1. 23.

5 BB. barones.

ponetur in vinculis ferreis in domo burgensis alicujus, et ille per mensem vel ^ per aliquot dies, juxta consuetudinem patrie vel assisie, ibi vivet ; [et] est terra vendenda ^ vel invadianda ; in thesauro vero Ducis pecunia ponetur illius vendite hereditatis vel invadiate. Et si malefactor ille fuerit de populo, in prisione vili Ducis agat penitenciam,

4. Si vero miles fuerit, per milites jurato [s] catalla ejus cognoscantur. Que omnia Dux habebit, prêter harnesium suum : arma scilicet, dextrarium, palefridum et roncinum ; filii ejus habebunt roncinos ; ipse et uxor ejus habebunt sua victualia per annum, et bubulci, et car[r]uca[s], et semen ad terras seminandas. Si burgensis, vel aliquis do populo, similiter^ habebit victualia sua etcar[r]uce sumptus, si car[r]ucam habeat, et arma jurata. Cetera vero omnia [Dux] habebit sacramento militum et burgensium juratorum.

Page 1