‹ De M. Fabio Quintiliano [microform], L. Annaei Senecae judiceChapitre 37 sur 236 · A. Poet., V · texte numérisé non relu

A. Poet., V

carpcMuliim delictum, ubi ciijus niagni scriploris virtutes moduni oxcesserinl. Nonne apud Ciceronein ipsum confitetur Fabius « forsilan sese invenlurum quod illum abscisurum putet*? » Et lamen de « lege orandi » agitur, de illo qui « non homo, sed nomen ipsum eloquenliœ » possit haberi. Nos item Senecam, ut aliis rébus, sic iniprimis sententiis non usum, sed abusum non negabimus : quanquani earuni profusio niagis compositionis leges offendit quam lectorem. Verum est « sententiarum densitatem obstare invicem » ; si lamen aliqua videbuntur artis gratia recidenda, videbuntur utilitatis gralia fere omnia conservanda. Non enim parum refert apud audienles an apud legentes agas : longius et tardius ad mentem per oculos quam per aures iter. Mulla per vocem, gestum, pronuntiationem auditorem capiunt quœ lectorem transeunt : inde nécessitas repetendi, pungendi, mfigendi; inde praeacuta illa oratio quœ dormitantem excutit, et brevium exemplorum argumentorumque coacervatio, qua, velut crebro ariete, quassata omnia denique labant. Agnovit ipse sententiarum vim quasi inexpugnabilem Fabius : « Feriunt animum, et uno ictu fréquenter impellunt, et ipsa brevitate magis haerent, et delectatione persuadent* . ))Scio quid contra discurrendi vitium et imagines maie concordantes dici possit: vide tamen quantum momenti afferat sa^pe rébus ista ratio, quale boc Annœi contra nimis multorum auctorum lectionem: « Nusquam est, qui ubique est. Vitam in peregrinatione exigentibus hoc evenit, ut multa hospitia habeant, nullas amicitias... Non prodest cibus, nec corpori accedit, qui stalim sumptus emittitur. Nihil aîque sanilatem impedit quam remediorum crebra mutatio. Non venit volnusad cicatricem, in quo medicamenta temptantur. Non convalescit planta, quœ s«pe transfertur. Nihil tam utile est, ut in transitu prosit.... Distringit Uhrorum miiUitudo'\ » Ex quo loco facile perspicere est, ut ita dicam, et virtutem et vitium. Ut enim uno satis esset exemplo ad rem intelligendam, ita nullum non utile ad comprobandam, illuslrandam, persuadendam. Quod si supra dictis necessaria tantummodo subjungas, illud habebis: « certis ingeniis immorari et innutriri oportet, si velis aliquid trahere quod in animo fideliter sedeat, (nempe) distringit librorum multitudo. » Bonum habes pneceptum, sed rem tritam et jacentem, et animum tuum pra^te-

Page 1