EV
VIE
50 VITA SANCTI TAURINI.
erat dicere : Vade, o fili, in pace, et plebem a Deo: | mihi tibi !que| concessam seu commissam ‘ diligenti eura custodi, et ut fortis miles viriliter age. Ego enim nonagenarius, tu vero quadragenarium ducis annum. Noli ergo hominum minas pavere mortalium, qui hodie sunt et cras non inveniuntur ; quia ut fœnum cito marcescunt. Quando enim Dominus noster pro nobis mortem subit temporalem, solque suos retraxit radios |adhuc ego| ignarus notitiæ ejus, dixi : O viri, credite mihi : perpetualis lux mundo post tam densas tenebras adventura est. Ita scito nune et tu, fill, post præsentes tribulationes cito pacem Ecclesiæ redituram. Quod et factum est. Sisinnius enim tyrannus post tres menses capitalem suscepit sententiam, et pax sanctæ Ecclesiæ restaurata est.
Interea Beatissimus Taurinus monita salutis ? suscipiens, deoque se comitante, Ebroicas expetens, susceptus est a quodam ‘ honorato viro eivitatis, nomine Lucio. [Priusquam autem appropinquaret portæ civitatis, antiquus hostis, qui semper infestus est virtutum viris, in tribus contra illum se opposuit figmentis, uno scilicet in specie ursi, secundo in leonis, tertio in bubali. Quibus divina virtute superatis, ait |ad| Sathan.. : O miser, modo assimilaris animantibus immundis, derelicto consortio tui conditoris. Est‘ tibi ex hoc melius, aut aliquod gaudium ? Respondit Sathan | ef af | : Quale mihi gaudium potest esse nunc, dum tu cum Deo tuo huc adveneris potestatem meam evertere, et tollere domicilium quod * solummodo possidebam in hace provincia ? [lum enim qui te hue transmisit cite interire faciam, et sic tecum certamen ‘inibo singulare. His dictis, non comparuit. |
Tertia itaque die, cum vir Dei Fin præfata civitate verbum
a B. Tibi commissam.
* Vide notam proœmii.
» B. Suscipiens et Ebroicas adiens.
€ B. Honorabili.
4 B. Tibi modo melius.
e B. Tantum mihi remanserat in hac provineia. f B. Ineam.
8 B, In præfati viri domo,
VITA SANUTI TAURINI. st Dei ad populum faceret, multique ad fidem convolarent, subito adversarius filiam Lucu, Euphrasiam nomine, vexare cœpit , atque in ignem mersit. |Quæ statim mortua est. [Et dixit Diabolus ad sanctum Taur?num : nique agis contra me, Taurine ; verumtamen in cunctis quæ potuero semper tibi adversabor. Beatus Taurinus respondens ei ait : Dominus mihi adjutor est : non timebo quid faciat mihi homo.]* Cum autem terror nimius omnes invaderet, [nescientes cum quo loqueretur,] nimiusque existeret luctus pro puella, taliter sanctus Taurinus eos affatur: Nolite timere, o fil. Si enim credere volueritis Domino Jesu Christo,'cujus ego sum famulus, videbitis hanc puellam resurgere. Cumque pari voce proclamarent se cuncti credituros, cum suis Beatus Taurinus in oratione positus, oravit diufissime ; qua expleta, infusus lacrymis, apprehendens manum Jacentis dixit : In nomine Domini mei Jesu Christi, Euphrasia, surge. Statim surrexit, € nullum signum adustionis in ea apparuit.… Quod ?videns populus pedibus ejus prostratus, cœpit flagitare ut subveniret perditæ civitati. Credentes vero Paptizati sunt ïpsa die centum viginti homines, ex quibus debiles multi effecti sunt sani, ibidemque octo cœci illuminati, mutique quatuor sunt sanat;| ‘aliasque virtutes immodicas fecit.|
ltaque inclytus Domini præsul proloquens ad populum, interrogausque cui Deo vellent servire , responderunt magria voce : Qui alium Deum adorare veluerit, præter illum quem colis et in cujus nomine “ mortuam suscitasti, vivus incendatur. Hæc audiens vir beatus, et Deo gratias agens, populo dixit : Eamus ad Dianam (Deam) vestram. Intrantes autem fanum Dianæ, dixit Beatus Taurinus : Ecce Dea vestra : ergo rogate eam ut vos adjuvet. Prostrati autem sacerdotes Dianæ, cœperunt clamare : Regina cœli Deaque sarrcta invictissima Diana,
a B, Sed dum terror nimius omnes invaderet intolerabilisque Lucius. — [mo Inctus.
* B. Videntes populi prostraverunt se.
» B. Aliæque virtutes non modicæ patratæ.
4 B. Fecisti Euphrasiam exsurgere,
° B. Sancta Diana, invictissima Dea et regina cœli, vindiea nos et te de male- Gco isto.
CT
VIE
52 VITA SANCTI TADRINI.
adjuva nos et vindica te de isto malefico. [Dæmon autem qui jintus| latebat, respondit : cessate, miseri, cessate me invocare. Ex quo enim vir iste, Dei altissimi servus, hanc eivitatem est ingressus, catenis igneis teneor religatus, nec auderem loqui, nisi ille jussisset.| Itaque vir sanctus dixit populo : Ecce quem(am) colebatis. Vultis ergo Dianæ servire, quam frater ejus Jovis in conjugio(um) accepit, quod nefarium est *in omnibus legibus, magis quam Deo qui fecit cœlum et terram, mare et omnia quæ in eis sunt. Respondentes autem omnes una voce clamaverunt : ? Uni Deo vivo qui fecit cœælum et terram, in cujus nomine tu fecisti Euphrasiam exsurgere, ill denceps volumus servire. Tunc Beatus Taurinus dixit : Ergo vultis videre Deam vestram? Dixitque Dæmoni: In nomine Domini Jesu Christi, exi de simulacro, * Dæmon inique, ut omnes videant qualis sis. Et ecce apparuit Æthiops miger sicuti fuligo, barbam prolixam habens, et scintillas 1gneas ex ore swo mittens, [et ait ad Beatum Taurinum : Quando huc venisti, arbitratus sum superare et interficere te. Nunc autem invaluisti et fortior me es, quia defendit te Deus tuus. Cum multis enim conflictum habui, nullusque me ut tu superavit. Sed quia vicisti, precor ne ante tempus jubeas me in abyssum mitti.] Videntes autem populi | hanc| ‘effigiem dæmonis, timentes prostraverunt se ad pedes sancti viri, orantes ut ab illo eos liberaret. Quos benigne consolatus, ait : Nolite pavere, sed e fidem habentes salvabamini in Domino. | Illico igitur angelus Domini advenit splendidus velut sol, omnibusque cernentibus à templo Æthiopem illum ligatis manibus a dorso abduxit. Videntes autem cœperunt clamare ad virum Dei : Adjuva nos, pater ; omnes parati sumus in Christum credere.| Baptizati sunt autem in illo die duo millia virorum. Infirmus autem vix tune remansit qui non curaretur; inter quos ego Deodatus credidi, frater
a B. In omnibus legibus Romanis.
» B, Unus est Deus vivus.
€ B. Dæmon iniquitatis.
1 B, Fanc effigiem
P. Fidem habete tantum modo.
VITA SANCTI TAURINL. 53 Euphrasiæ, et baptizatus sum, et ab 1pso a fonte susceptus, posteaque « ad gradum presbyterii ab ipso sum promotus. Expurgato deinde Lemplo Dianæ omni spurcitia 1dolorum, consecravit eum (illud) in honorem sanctæ Dei genitricis Mariæ. Tunc cœpit circumquaque fana idolorum destruere, et ecclesias Christo fundare (consecrare), diocesim quoque omnem circuire et » canonicos ordinare, hospitalitatemque in omnibus constituere. Sed antiquus hostis omnium bonorum individus, dolens se sua perdere, arma antiqua actipiens, incitavit quemdam præfectum adversus Christi servum, nomine Licinium.
[Erant ergo adhuc et duo Magi, Cambises et Zara, qui fuerant sacerdotes templi Dianæ, qui concitaverunt xx discipulos suos “et miserunt ut Christi servum interficerent. Quos vir Domini a longe venientes cognoscens et sciens eorum nequitiam, antequam appropinquarent, econtra signum crucis porrexit ; qui et steterunt illico fixi. Quibus ait : Quid quæritis, vel ad quod venistis ? Si ergo potestis movere vos, et facite quod jussum est vobis. Pœnitentes autem 1lli et veniam petentes, meruerunt absolvi. Qui ut cognoverunt se solutos, ceciderunt ad pedes ejus, |im| precantes baptismum consequi. Continuo ergo eos
atechizans baptizavit. Videntes autem magi figmenta sua esse deluse, propris se interemere cultris, ut sermo divinus impleretur : Qui fratri suo parat foveam, ipse prior incidet in eam.|
Audiens interea Licinius beatissimi viri famam, mittens sibi eum fecit præsentari Gysaica (Gisiaco) villa. Qui cum traheretur, obvium habuit quemdam paralyticum cum sorore cæca,
urda et muta. Accipiens autem aquam, benedixit et super eos
a B. Ad honorem presbyterii.
b B. Canonice ordinare., — Melius.
+ B. Deest et miserunt, quod a nostri codicis censore deletum est.
d B. Gysaico villa. — Veram et genuinam lectionem a scriptore nostri codicis repræsentatam fuisse nullus dubito, dummodo Gisacia pro Gysaica legeris. Gisacia villa villam ad Gisacum sitam designat, quod optime cum monumentis quæ deteximus congruit. Sed jam BR. S. undecimo sæculo memoria Gisaci nostri obliterata et paululum ad Gisacum alium translata fuisse videtur. Quapropter censor nostri codicis, pro Gysaica villa, Gisiaco proposuit. Apud B. Gysaico villa legitur, simili conjectura, ut videtur, sed quam cl. editor non bene interpretatus est.
54 VITA SANCTI TAURINI
fudit, moxque ab infirmitate illa sunt erepti. [Carnifices autem qui eum trahebant, viso tanto miraculo, confestim erediderunt in Domino.| Mox ergo Licinius consul, ut adstitit ante eum vir beatus, ait : Unde es, inveterata canities? Beatus Taurmus respondit : Patre sum Romanus, matre vero Græcus. Licmius dixit : Quod est nomen patris tui vel matris tuæ ? Sanctus Dei respondit : Genitor meus Tarquinius ; mater vero mea Euticia *est vocitata. Licinius dixit : Quantum temporis est, ex quo fugisti patrem tuum ‘? Meus etenim fuit avus. Respondit sanctus Taurinus : Non fugi, sed ? patre meo præcipiente Jesu Christo, verbum ejus adnuntiaturus, huc adveni. Licinius dixit : © Quis vocaris ? Respondit :* Nativitate Taurinus vocitor, vere tamen Christianum me profiteor. Licinius dixit : Propter hanc dementiam, ante sex annos Jussi occidi matrem tuam. Sanctus Taurinus, audiens matrem suam < martyrizatam, ait gaudens : Gratias tibi ago, Domine, quia matrem meam ante me ‘ tibi plaeuit recipere. Licinius dixit : Quem Deum adoras? Vir Dei dixit : Stulte, nonne tibi jamdixi quia servus sum conditoris cœh et terræ? Audiens se Licinius 1lludi, ait : Consule sénectuti tuæ, et Deos adora invictissimos. Miror enim te tam nobili ortum progenie, ad tantam dementiam pervenisse. Sanctus Domini dixit : Non hæc est dementia, sed Domini mei Jesu Christi misericordia. Licinius dixit : Noli vana loqui, sed adora Deos meos. Sanctus Taurinus dixit : Ubi sunt Du tui? Licinius dixit : Adsunt in præsenti. Vir Dei dixit: Quomodo isti vocantur ? Licinius ait : Aureus Jovis, argenteus Mercurius. Sanctus Taurinus dixit : Quis fecit 1sta simulacra? Licmius dixit : Ego jussi facere. Re-
a B. Vocatur.
{ In prima homilia (mss. 989, p. 32 }<: nam patriam cognationem et amicos fervente fide pro amore Dei dereliquit. Terrena contempsit, ut cœlestia adquireret.
» B. Paire meo Jesu Christo rogante.
€ B. Qui vocaris.
4 B. À nativitate Taurinus, fide tamen Christianus.
e B. Coronatam martyrio.
f B. Recipere voluisti.
8 B. De tam nobili progenie, unde es genitus, quomodo ad tantam dementiam pervenisti?
VITA SANCTI TAURINI. ä8
spondit sanctus Taurinus : Quare non ambulant sicut et tu? Dic ergo |mühi| quis te fecit? Licinius dixit : Deus meus. Sanctus vir respondit : Nonne antea dixisti quia tu eum fieri rogasti; ut quid eum * inclusum retines in scrinio tuo? Si factor tuus est, quare te non custodit ? Videns itaque Licinius suam irrideri insaniam, iratus jussit virum Dei Inudum| virgis cædi. Cumque b cæderetur, ait : Domine Jesu, respice in me et miserere mei jam senis. Et facta est vox ad eum dicens : Noli timere, famule meus, quia ego tecum sum. [Statim autem aruerunt manus carnificum.] Leonilla autem, uxor Licinii, © pietate monita, [tamen adhue pagana, | dixit : Nonne audivi te, Domine meus, dicere 4 quod pater istius senis avus tuus fuerit? Quid ergo tam * ferox habes pectus, ut consobrinum tuum tam pessime jubeas"flagellare ? Ille vero repletus ira dixit ad eam : Et tu ergo, ut video, maga effecta es. Per salutem Deorum, s etiam easdem sustinebis pænas. Cumque traheretur, dixit : Serve Dei, si potes, adjuva me, et ego credam * Deo tuo. Sanctus Taurinus dixit : Noli timere; nihil mali sustinebis. Cum autem hæc agerentur, nuntius venit narrans i filium Licinii una cum ejus armigero esse mortuum. Venationem si quidem exercentes circa Castellum Alerci, veloci cursu iinterierunt præcipitati : Quod Licmius et omnis exercitus ejus audiens, * contristatus est nimium, 1llcoque dimitti uxorem jussit. Quæ veniens, prostrata pedibus Licinii, precabatur dicens : ‘Credamus, Domine, in Deum Taurini, et reviviscet filius noster. Conversus autem Licinius ad Beatum Taurinum, dixit : Veternosa canities, potes mihi per tuas
a B. Inclusum tenes in scrinio, si factor tuus est? Nonne te debet ille potius custodire ?
» B. Percuteretur.
c B. Monita a Spiritu sancto,
d B. Quia..….. fuit. 7
e B. Ferreum.
f B. Flagellari.
8 B. Quia easdem pœnas similiter patieris.
h B.1n Deum tuum.
i B. Mortuum filiüm ejus esse, et unum armigerum illius. :
j B. Interierant.
k B. Nimia adstrictus angustia, jussit laxari uxorem. 1 B, Precor, Domine, ut credamus in Deum Taurini, et reviviscat filius noster,
56 VITA SANCTI TAURINI.
artes magicas, * suscitare fillum meum? [Audierat enim » jam resuscitasse eum mortuum.] Respondit ei : Dominus meus dixit: omnia possibilia sunt credenti. Tu vero fidem habeto firmam et sponde |fe| idola abdicare, etmox fillum tuum vivum mereberis recipere. * At ubi hæc omnia Licinius se promisit.. agere, vir Domini dixit : e Pergamus ad civitatem cuncti. Intrantes autem ecclesiam sanctæ Dei genitricis Mariæ, ‘ jussit pontifex Christi omnes secum in orationem prosterni. Qua completa, cum surgerent euncüi, sanctus sacerdos ad defunctorum, quæ deferri jusserat, corpora conversus , elevatisque oculis in «œlum, dixit : Domine Deus pater, respice ad precem meam, ut popuius iste possit credere (credat) quia filius tuus Dominus noster Jesus Christus ipse sit Salvator mundi, cui dedisti potestatem omnis carnis ut quem vult vivificet, qui et discipulis suis dixit : omnia quæcumque petieritis patrem in nomine meo, fiet Yobis. In ejus itaque nomine & precor exurgere filium Licinn hune Marinum. Apprehensa ergo manu ejus, allevavit. Qui quasi a somno surgens, excussa facie a sanguine et procidit ad ejus pedes, precabatlur] ? dari baptismum salutis sibi dicens ab angelo hoc esse imperatum. Quod et factum est.
[A fonte autem surgens, ait patri : Heu, pater, nescis quam miseram vitam ducimus, quantasque pro hoc nostri similes pœnas sustinent, et contra quanta est gloria his qui colunt et serviunt Deo, quem colit hic tuus consobrinus. Vidi enim hunc virum Dei ‘interesse angelorum choris et Deum deprecari pro nobis. Cumque multa quæ viderat narrarét, | Licinius cum uxore et optimatibus procidens ad pedes ejus, cum lacrymis postulabant baptismum salutis. Quos susei-
# B. Resuscitare.
b B. Unum mortuum ad eo resuscitatum.
€ B Ta vero tantum fidem habe, et mox recipies filium tuum. à B. Ubi vero in fide est verbis confirmatus.
e B. Pergamus omnes ad civitatem.
f B. Prostraverunt se omnes in orationem. Et dum ab oratione surgerent, venerunt ad corpora defunctorum.
€ 8. Precor ut surgat puer iste Marinus.
b 33. Sibi dari baptismatis sacramentum, ut sibi fuerat ab angelis imperatum. ÿ JB. [ater angel cos choros interesse.
VITA SANCTI TAURINI. 57
piens sacer almus jussit eos exsurgere, baptizansque eos, mille etiam et ducentos cum eis, gratias agebat Deo. [Post hæc Marinus, provolutus ejus pedibus, rogabat ut armigerum quoque suum resuscitaret, ne in pœnis remaneret, in quibus eum reliquerat. Beatus vero Taurinus dixit ei : Bene postulas, fil carissime ; erit enim tibi bonus nuntius. Conversus itaque ad populum Beatus Taurinus, ait : Oremus omnes ad Dominum, fratres, ut resuscitet sua miseratione mortuum hunc. Illico prostrati euncti elamabant orantes : Exaudi, Domine Deus, famulum tuum Taurinum. Cumque diutius orassent, convertit se vir beatus ad defuncti corpus et dixit : O juvenis Paschasi, surge in nomine Domini nostri Jesu Christi. Qui statim surgens aiebat : O vir Dei, de maximis me pœnis liberasti. Eram enim cum innumeris in flammis sulphureis, quando nuntius ab alto venit, jubens me dimitti et hue reduci. Videns autem Marinum dominum suum dixit : In die qua albas deposueris, mandat te ille qui me huc adduxit? wt redeas ad Deum. ° Ante octavum itaque diem febre correptus, secundum quod jussum erat, est defunctus.] Igitur reliquus populus videntes tanta mirabilia [et Paschasium militem resuscitatum,] fide firmati, 4 nüllus remansit penitus qui non crederet, et ad baptizandum se offerret®.
Igitur dum omnis Gallia Beati Taurini floreret sapientia atque doctrina, Zabulus inimicus pacis seu veritatis vaslissimam orientalem contra Gallos concitavit hostem. fCumque Galli contra tam immanem multitudinem se stare desperassent, ad viri Dei confugerunt auxilium cunctii. Vir autem Domini
a B. Et ait ad seniorem suum Marinum.
» B. Ut ad eum redeas.
ce B. Qui mox levi febre corripitur, et secundyum mandatum octaxo die mortuus est.
à B. Nihil.
e B. addit : Qui tune ibidem aderant de illa parœcia. Jam vero Gaïlia omnis ejus florebat eloquio.
Interea dum hæc agerentur, et omnis plebs essèt ovans.
f B. Cum vero certius compererunt Galli se casuros, nec ullo modo quivissent resistere,
1 In historia inventionis B. Taurini eui pene integram Boll. adhibuerunt fidem, legitur : « Chunnerum namque sævus et innumerabilis exereitus nimis longe in
