PECCATUM
Notre auteur considère le péché, 1" en lui-même; 2° quant au nombre;'}" par rapport aux circonstances. Nous allons le suivre dans toutes ces branches, autant qu'il sera possible.
Peccatum in se prœcise sumplum.
Casus I. pag. 70. Titius quoeunque dalo verbo jurât, non advertens, aut distinguens an juret verum vel falsum. Q. an quoties jurât, pecect graviter.
R. Negat. Ratio est, quia talilcr jurans, solum materialiter jurât , et diceiv solet par Deum ita est, per Deum iîa non est, nedum sine animo jurandi, sed nequidem sciens se jurare. Unde nec jurât, nec lethaliter peccat, salteni quoties citata verba profert. Débet lamen confessarius totis viribus curare ut main m hune pœnitenlis habilum radicitus evellat, aliquando ei absolulionem differendo, donec resipiscaL ' Harcdecisio eo magis excusât eos qui ex habitu peccant, quo magis invelerata est peccandi consuetudo, et quasi aqua bibitur iniquitas. Vide quœ dixi in Tract, de Pœnit., tom. XI, part, h, cap. 8, n. 750 et seq.
Casus II. pag. 95. Confessarius, qui de re turpi in confessione audila morose delectalur, nullo prœmisso conlritionis actu, pœnitentem absolvit, ne absolutionis verba proferre différât. Q. an possit a nova gravi culpa excusari.
R, Negat. Ratio est quia potuit et debuit actum contritionis elicere, sine ullo pœnitenlis incommodo : cum longa temporis mora opus non sit ut confessarius ex corde dicat : Panitet me, Deus, offendisse te, qui summe bonus es ; neque id amplius faciam. Quod si vere tempus deesset, ut si pœnilens in ipso mortis punclo confeslim esset absolvendus, tune novs», culpa; reus non esset; quia nécessitas alium prompte absolvendi pneceplo propria; conlritionis prœponderaret.
Casus III. pag. 137 et 176. Rusticus confitetur se aliquid fecisse, ignorans an esset venialiter duntaxat malum , an non morlaliter. Q. pro qua culpa stare debeat confessarii judicium.
R. Stare débet pro culpa vcniali. Ratio est quia nulla actio censeri débet graviter peccaminosa, nisi ejus malilia sit formaliler vel virtualiter volita; ad id autem necessario requiritur suspicio vel dubitatio de gravi
culpa. Secus omnia fere rusticorum, personarumque idiolarum peccata, ut sunt impiecationes, verba obscena el hujusmodi, essent dicenda peccata lelbalia; ut pôle ab iis commissa quiea quidem mala esse cognoscunt, venialia autem esse vel lethalia prorsus ignorant. Cum igitur rusticus de quo in casu non dicalur actionem suam fecisse suspicando vel dubitando eam esse posse graviter peccaminosam, sed solum eam fecisse ignorans an esset venialiter tantum , an etiam morlaliler mala, sequitur 'quod nullo modo periculum malilia; gravis adverterit,proinde quod tantum reus sit culpa; levis. Ita Boss., Diana, * et alii, qui tollunt peccata mundi.
— « J'ai déjà plusieurs fois combattu les mauvais principes de l'auteur sur l'advcrtance, le soupçon, le doute qu'il demande pour qu'une action soit péché, ou tel péché. Je dirai ici, en deux mots, qu'un homme qui fait un péché, sans savoir s'il est véniel ou mortel, veut courir les risques de le faire mortel, et que dès lors il ne peut le faire léger. Excuser les paroles obscènes des paysans sous prélexte qu'ils ne connaissent pas le degré de leur malice, sans faire même observer que leur ignorance est souvent un nouveau péché, c'est ce qu'on appelle fournir excusationcs in peccalis. »
Casus IV. pag. 161. Rosa famula scit famulam aliani sui sociam impudice cum Amasio versari; nec tamen monet. dominam, ne ejus animum exasperet , aut sociam suam infamet. Q. an ideirco a peccato excusari possit.
R. Negat. Ratio est quia, cum Deus unicuique mandaverit de proximo suo, tenemur alterius peccatum impedire, cum id lieri potest sine gravi noslro vel alterius incommodo. Ànle tamen pnemitienda eril fraterna admonitio. Ita D. Thomas, 2-2, q. 3.3, art. 1. Do hoc jam supra.
Peccatum quoad numerum.
Casus V. pag. 18. Petrus per annum detinuit rem alienam, quam plurics potuisset restiluere. Q. quot peccata commiserit.
R. Vel Petrus tali tempore renovavit proposilum non re^tituendi, vel liabito rosli-
tuendi proposilo non reslituit cumposset, licet credercl dominum esse rationabiliter invïtum; vel neutro ex his modis se gessit non restituendo. In primo et secundo casu, loties peccavit, quoties vel renovavit propositum non restiluendi, vel suum restiluendi propositum transgressus est ; sic enim saltem implicite bonumillud restiluendi propositum retractavit. Si aulem neutromodose gessit, peccatum ejus evasit quidem gravius per dilalionem reslitutionis, sed non evasit multiplex ; quia ncc novus habelur actus, nec no» vum urget prœceplum, nec sola phy ica interruptio ad novum peccatum sufficit : unde solum est moralis in primo poccato perseverantia, quœ certe peccatum aggravât, sed novum non constituii. * Consule quœ diximus in Tract. dePeccatis, ubi de numorica peccatorum distinclione. Vide eliam infra casum VIII.
Casus VI. pag. 20. Titius graviter tentatus consentit, efticaciter peccare proponit,occasionem peccandi quaerit et invenil. Intérim dum fervet opus, suam hanc perversam voluntalem repetit millies, nec unquam revocat. Q. quoi commiserit peccata.
R. Unicum. Ratio est quia omnes actus et motus qui primum consensum secuti sunt, cum eo moraliter uniti fuere in ordine ad externam ejusdem actus consummationem.
Quod si Titius aclum internum moraliter intcrrupissct et rénovasse!, tune tôt essenl numéro peccata, quot intéressent renovaliones seu formales, seu interprétative, lta communiler doclores agendo de peccatis.
— « Oui; mais ceux qui sont exacts ajoutent que quand le désir du crime dure si longtemps, il faut expliquer cette durée; parce qu'elle augmente considérablement la faute. Un homme qui veut le mal, ou qui le commet pendant une journée entière, est bien plus coupable que celui qui ne le veut que pendant quelques minutes. »
Casus VII. pag. 5'*. Selrus per 1res annos abstinuit a prœeepto cunlessionis et communionis adimplendo, dicens se esse indispositum, ut qui conceptum ad ternis occisorem fralris sui odium ileponere non possit. Q. an et quot peccata commiserit.
R. 1" Eum peccasse contra prœceplum confessionis et communionis. Quia Ecclesia ulramque prœcipiendo , prœcipil média ad
hune ûnem necessaria; e quibus unum es illud : Diligite inimicos vestros.
R.2° Eumsex commisisse peccata, quia ses vicibus culpabiliter omisit parère prœeepto. Prœceplum enim confessionis et communionis duplex est, quia unum stat et potesl stare sine alio. Unde ultra repetitos odii actus, sex commisit peccata. Vide casum prœcedentem.
Casus VIII. pag. 122. Lucius, qui plura habuit fornicandi proposita, per lapsum notabilis temporis interrupla, non vult horumee propositorum numerum in confessione aperire; unde inabsolnlus rejicilur a confessario. Q. an jure sit rejeclus.
R. AfQrmat. Ratio est quia , cum Lucius plura habuerit peccandi proposita, < aque per notabilis temporis lapsum interrupta, utique non unum, sed plura commisit peccata, quœ numéro censentur mulliplicari quoties voluntatis actus moraliter interrumpuntur. Cum autem ex Trid., sess. 1'*, cap. 5, necesse sit ad confessionis intejritalem ut omnia et singula peccata, non solum quoad speciem,sedet quoad numerum explicentur, perspicuum est Lucium, ita hœc aperire recusantem, merito absolutione privari.