‹ Dictionnaire de cas de conscience; (volume 2)Chapitre 379 sur 402 · PRETIUM · texte numérisé non relu

PRETIUM

Casus I. pag. 6. Quierilur an vir qui scit uxorem suarn ab alio per vim et dolum cognilam fuisse, possit ab eo pretium adullcrii exigere. De hoc supra, v. Adultbrium, cas I.

Casus II. pag. 82. Qua3rilur an licitum sit niinori pretio quam currenli emore rem, quia solum post duos menses trailendam.

De hoc quoque dictum, v. Emptio, cas I.

Casus III. pag. 123. Pœnitens accusans se quod meretrice abusus sit, récusât solvere pretium quod ei promiserat. Q. an possit absolvi.

R. Probabilius negat. Ratio est quia, quando in contraclu oneroso, etiam de re illicita facto, pars una promissum suum implevit, tr-quum est ut etiam pars altéra promissionem suam impleat. Cum res etiam illicita sit pretio sestimabilis, non ut est illicita, sed ratione damni vel periculi cui se exposuit qui rem illicitam exsecutus est, aut ratione voluptatis vel utilitalis ab ipso alteri procuratre. Unde in casu pœnitens absolvi non potest ut qui injislus sit aliénai rei possessor. Dixi probabilius loquendo, quia opposita etiam opinio sua probabililale non caret. Ita Homobon., Diana, etc.

— « L'auteur ne cite que des théologiens sans conséquence, quand il en pourrait citer de plus autorisés, tels que sont ici saint Antonin, Cajelan , etc. J'ai suivi dans le Traité de la Restitution le sentiment contraire au sien, d'après Comitolus, les Conférences de Paris, Sainte-Beuve, etc., en distinguant néanmoins la promesse que je crois Irès-nulle, <!e l'exécution de cette même promesse. »

Casus IV. pag. 139. Taxato a principe pretio pro qualibet fru menti mensura, Liuus frumentum vendidit duobus supra taxam juliis. Q. an inercator ille justitiam violaverit.

R. Violasse, si frumentum ejus non excedebat in bonitate frumentum vulgare, cujus pretium a principe laxalum est, el solet ab aliis mercatoribus communiter observari.

Ratio est quia pretium légale a principe vel m •■•gistratu taxalum, débet juslum supponi, nisi evidenter constet oppositum ; proinde illud ut in exlerno, sic et interno loro servari débet. Si vero prœdictum frumentum nolabiliter in bonitate vulgare frumentum excédât, mercator ab omni injuslilia; macula immunis e il, modo julii duo, supra taxam recepti, non excédant pretium nalurale venditi frumenti. Sicul enim posita etiam taxa trilicum trilico communi longe inferius

vendi débet pretio inferiori ita si longe raelius sit, pretio taxam excedente vendi potest sine ulla injuslilia.

Casus V. pag. 259. Sophronius vere mendax in siateris, non dat suis advenloribus (Gallice Chalands) justum mercium pondus ; has lamcn illis vendit pretio infimo, ita ut si datum et acceptum serio considerentur, bujusmodi venditio non excédai limites prelii justi supremi. Q. an licite id facial.

R. Negat. 1° Enim stalera dolosa abomina-< tio est apnd Deum, et pondus œquum voluntas ejns. Prov. xi; 2" licet mercator perse non lencatur anle conlraclum merces vendere pretio infimo ; ad id tamen tenetur statim ac ita convenit cum emptoribus : tune enim sicut emptores tenentur vi initi contractus solvere pretium conventum, ita venditor vi ejusdem contractus tenetur conventum mercium pondus tradere emptoribus. Et sicuti slatulo justo mercibus pretio a potestate pubHca, nequit venditor absque injuslilia et onere restilutionis aliquid detrahere emptoribus, eo ipso quod solvunt juxta pretium statutum, ita convento per mutuum consensum infimo pretio, non potest mercator absque injuslitia el onere reslitulionis aliquid a pondère detrahere emptoribus, slatim ac solvunt juxta conventum. Alias dici posset quod qui sponte vendidit pretio infimo, et totum pondus convenlum tradidit emplori, possit deinceps ab hoc licite subripere in compensationem quantum defuit ad integrindum prelium suprémuni vel médium; quod quam falsum sit et quoi malis osiium aperiat nemo non novil. Ita Sporer.

Casus VI. pag. 264. Femina, a pluribus honesta reputata, sed vera meretrix. ab uno excessivum pretium recepit pro turpi corporis sui usu. Q. an teneatur excessum illum resliluere.

R. Affirmât. Si excessum hune extorserit per dolum et fraudem ; quia in hoc casu dans non dédit volens, sed deceplus. Negat vero si eum receperit sine extorsione fraudulenta et vigore contractus in nominal!. Facio ut des : in hoc enim casu dans dédit volens; et datio, quamvis ob rem illicitam, non est tamen illicita, praecipue cum «aide probable sil opus venereum non habere prelium determinalum. lia Petrus Navar., de Restit.t Lessius el aiii.

— « Voyez la note sur le cas III, el remarquez iiien que si la réponse de l'auteur a lieu dans les pays où ces misérables créalares sonl tolérées pour éviter de plus

grands maux, elle est plus que douteuse dans les royaumes où elles ne sont pas souffertes. D'ailleurs n'y a-t-il point dedol dans une malheureuse qui se donne comme n'étant à personne, dans le temps qu'elle est l'esclave de la passion publique. »

Casls VII. pag. 265. Occasione public»} cujusdam licitationis Aurelius rogavit amicos tabellam emere volontés, ne plus certa quantitate offerrent, ut eam ipse pretio infimo emeret, uti facluni est. Q. an juslitiam Iseserit, et ad restitulionem teneatur.

R. Affirm. cum Soto, de Just. et Jure, lib. vi, q. 2, art. 3. Ratio est, quia licet dominus rci venalis eam adhuc vendiderit justo pretio, fuit lamen injuste damnificatus ab Aurelio. Is enim sic se gerens cum volentibus emere, violavit jus quod babebat vendilor ne retraherentur emploies volontés emere supremo vel medio pretio, ipsumque coegit rem vendere infimo pretio. Facta enim tali conspiratione et monopolio cum amicis, non remansit aliud pro re ista pretium, quam infimum. Unde cum id privata auctoritate fieri ab Aurolio nequiverit, factumque resultaverit in jacturam domini rei venalis, dicendum est quod Aurelius, litulo'damni illati, peccaverit contra justiliam, et teneatur ad restitulionem judicio prudentis taxait dam.

— « Ce cas ne peut se décider que par les circonstances. Un homme qui prie un ou deux de ses amis de n'enchérir pas sur lui, ne leur ôle pas, ni moins encore à tous les aulres, la liberté d'enchérir. De simples prières ne font ni conspiration, ni monopole. Un puissant n'osera-t-il se présenter à une vente, parce qu'il se doute bien que deux ou trois personnes n'oseront aller sur ses brisées? Je crois donc qu'ici, comme ailleurs, il faut bien examiner le fond et la manière. »

Casus VIII. pag. 268. Colonus , anno proxime elapso egens, 1res trilici mensuras subripuil domino, cum intentione eas, quam piimum posset, resliluendi. Nunc a confessario inquirit juxta quam œstimationem domino satisfacore teneatur ; cum superiori anno pretium trilici modo creverit, modo decreverit. Q. quid dandum responsi.

R. Ab eo esse resliluondum secundum œstimalionem damni quod dominus verisimililer perpessus est : sic enim servabitur requalilas per juslitiam comniulalivam imperala. Quaproplcr si dominus trilicum illud vendidisset aut consumpsisset tempore summa) feslimationis, juxla illam restituai : juxla medîoerem vero, vel infimam, si tempore hujus vel illiai facla ab eo fuisset venditio vel consumplio, demptis expensis quas dominus circa idem fccissel. Quod si incertum sit cujusnam œslimalionis leinpore fuisset id a domino peractum, censont plures resti- I ■ ■iiduni esse domino juxla majorent. Sed tijjgis placet sententia Turriani et aliorum

tionem mediam, habito respeclu ad copiam, penuriam , qualitalem rei, emptorum fre quenliam vel paucitatem, elc, detrahendo aliqnid ralione expensarum et incertiludinis. Si enim dominus vendere poteral pretio summo, poteral etiam pretio infimo. * Id lubens sequerer, nisi quod in dubio aliquantum înnocenti faverem magis quam reo.

Casus IX, XetXI. pag. 267. Cum emptores renuunt lantum mercalori solvere pro mercihus, solet hic fréquenter menliri ac falso jurare se hanc vel illam mercium speciem tanti émisse; unde fit ut illi oblatum pretium adaugeant. Q. 1' an pretium sic auctum tuta conscientia recipere possit roercator ; 2° an si sa?pe correptus non se emendet , debeat ei confessarius injungere ut mercaturam deserat ; 3° an si dolo vel fraude inducat emplores ad solvendum pretium , justum quidem, sed supremum, tenealur aliquid iisdem restituere.

R. ad \. Vel mercator prelium adauget intra jusli pretii limites vel supra. Si supra, débet excessum resliluere , quia violavit sequalitalem quœ inter contrahentes servari débet. Si intra jusli pretii limites, mercator ad nihil lenelur ; quia, etsi mentiendo et pejerando pecoat, non tamen quod ex hypolliesi justum est, accipiendo. Aliunde notum est hasce querelas esse consuelas vendenlium caulionos, quibus proinde qui credunt, sibi imputent.

— « Celte décision est commune ; je ne sais si elle est toujours bien juste. Combien de gens de bonne foi ne peuvent croire qu'un marchand, qui prend Dieu à témoin que son éiolTellui coûte tant, ne peuvent croire qu'il veuille faire un faux serment? Augmenteraient-ils même le prix, s'ils croyaient quo cet homme est un parjure. Cela étant ainsi, n'est-il pas vrai que ce qu'ils donnent de surplus est le fruit du dol el de la fraude ? »

11. ad 2. Quod si confessarius plures mercalori huic salulares pœnilentias et opporluna remédia prœscripsil, et aliquando absolulionem distulit ad linem emondationis, nec unquatn profecit, débet ci injungere ut mercatursB officium deserat sallem ad lempus ; quia in tali casu mercatura est proxima ipsi peccandi occasio, sicut ludus est ei qui ludendo fréquenter blasphémât. Unde qui cum relinquerel in tali officio cum illo pravo habiln, relinquerel cum in formali periculo relapsus, adcoque in peccato, juxla id Eccli. m : Qui amat periculum, peribit in illo. ' Licet non malo quoad substanliam

II. ad 3. Affir. Tum quia induclus per fraudeui ac dolum ad soluliunem pretii supremi, ut pote dcccplus, non censelur in illud voluntaric consensissc; tum quia per hune procedendi modum, lœsum est jus quod ha— bebant emptores cmendi ab aliis eamdoni mercem pretio inlimo vel medio. Unde tau— (uni iisec emplorihus rependi debel, quanli minoris ab aliis einisseni, si mercatoris dolus iisdem inuotuisset.

qui restitulionem banc reducunt ad ses lima

PROMISSIO.

Casdb I. pag. 207. Alberlus promisit Sica- an Secuto effectu teneatur slare promissis. rio aureos ceiilum. si l'eirum occideret. Q. R. Neganl aliqui, quia ex actu injusto ,

Ql A

MES

quale est homicidium, non polcsl nasci obligatio justitiœ. Communius lamcn affirmant alii cuin D. Thoma, 2-2, q. 62, art. 5, Lossio, Lugu, Diana, etc. Horum raliocsl, quudaurei cenlum non suni promissi pro peccato, quod nihil est ci invendibile, sed pro aliis cii eumstantiis, labore nimirura cl periculo, quœ prelio eestimabilia sont, adeoque sicui uni il. mi jus pactum pretium exigendi, sic et aliuin ad solvendutu obligant. verum hœc opinio salis communis quomodo cohœret cuui isla Gregorii IX senlcnlia, cap. 8, de Pactis, ubi poslquam irritavil paclioncs simoniacas, sic proscquilur : Quod etiam de aliis dicendum est, quœ observatw peryunt in unimœ detrimentum? Nam etiam jux'ta leyilimas sanctiones pactum turpe , vel rei turpis

aut imposiibiliê de jure vel de facto, nullam obliyationcm inducit. l'orro si secuto cffcolu urget obligatio solvendi pretinm promissum, talc pactum non esset nullius mominli.

— « Celle décision ne s'accorde pas bien avec celle que Tailleur a donnée au litre précédent, cas III. Mais elle confirme celle que nous avons opposée à la sienne. » J'ajoute ici, pour la fortifier, le mot du Droit civil, cap. fin. ff. de l'actis : Stipulalio interposita de iis pro quibus pacisci non licet, servanda non est, sed omnino rescindenda.

Casus II. pay. 223. Vialor, dives, ne a grassalorc occiderclur, juravit se certain ei summam tradilurum esse. Q. an possit promissis déesse. Vide supra, v. Juramentum.

QIADRAGESIMA.

Casus ad hanc materiam spectantes sub tilulo jejunii babentur omnes , dempto uno, in quo slaluit audor pag. 185, hominemex indulto apostolico, Quadragesimali tempore dispensatum ad carnes, etiamsi iisdem in vespertina collalione, cum aliquo nonnullorura seaudalo vescatur, servala tamen quantitate, non incidere in casum 7 Benedicti XIV. Quo de pênes eum sit fides ; sane décréta hœc, licet omnimodis veneranda, non faciunt legem apud nos,nisi ab episcopis proinulgata fuerint.

Raptus. Vide verbo Impedimenta matrimonii. RESERVATIO CASUUM.

L'auteur traite ici des poims qui ne sont pas conformes à nos usages. Nous ne laisserons pas de suivre un peu sa marche, parce qu'elle peut servir aux étrangers. Ainsi nous parlerons avec lui de la réserve, 1° de l'hérésie et des cas contenus dans la bulle in Cœna Domini ;2° de l'homicide ; 3° de la cohabitation avec sa fiancée; 4 de l'affinité et de l'alliance spirituelle ; 5° de la consanguinité; 6° de l'âge ; 7° du mauvais commerce; 8° du litre patrimonial ; 9° de la bestialité ; 10° du blasphème. On ne dira rien du pouvoir d'absoudre do ces différents cas, parce que notre casuiste en a parlé sous le titre de Confessarius. Comme il a déjà décidé plusieurs articles qu'il rappelle sous ce dernier litre dans son Index, on lâchera de ne les répéter ici que le moins qu'il sera possible.

Reservatio quoad hœresim et casus bullœ Cœnœ.

Casus I. pay. 22. Joannes miseriis oppressus negat in corde Deum esse providum et juslum, ncque lune hœresim illam exlerius proïert. Paulo post lamen vino madidus palam dicit : Non credo Deum esse justum et providum. Q. an incurrerit excommunicalionem bullœ Cœnœ.

R. Negat, cum communi. Ratio est, quia u. quis prœdictam eensuram incurrat, requiritur ut hœresim animo concoptam voce vel actione externa distincte significativa et moraliter mala asserlive manifestet et profite.ilur. At vir ebrius hœresim non manifestât actione diclincte significativa, elc, cum prœ ebrietate sit incapax vocis quœ animi sensum distincte aperiat, unde nemo eorum qui eum lune audierint, ex his verbis hœreticum ipsum judicabit , sed tantum prœ vino delirantem.

Casus II. pay. 129. Ruralis sacerdos récusât a peccalo gravis percussionis clerici

absolvcre rusticum, licet sciât eum propter œtatis et corporis incommoda perpétue impeditum esse ab adeunda sede apostolica. Q. an bene se gerat.

R. Affirm. Ratio est quia ex decrelo démentis VIII, gravis percussio clerici adeo reservatur pontifici, ut in nulla necessitate, extra mortis articulum, liceat cuicunque inferiori confessario ab ea absolvere. Nec refert quod rusticus ille sit perpetuo impeditus ; quamvis enim ut talis eximatur a lege adeundi sedem aposlolicam, non eximitur lamen a legese prœsentandi episcopo, eo modo quopotest, cum ab illo in casu prœdicti im~ pedimenti absolutionem recipere possit, vel facultatem absolntionis ab alio recipiendœ, ut quotidie contingit, etc. Vide v. H*:re<is, JlBILjEUM, Confessarius.

Reservatio quoad homicidium* Casus III. pay. 12. Lucius cum in alieno saltu venaretur siue cauibus, creditus fuit a nemoris domino grassalor viarum, cl occisus. Q. an occisor possit a simplici confessario absolyi.

R. Affirmai. Ratio est quia illud solum homicidium reservalur, quo I studiose procuratuin est. Taie autem non esl homicidium in casu. Siquidein dominus, qui venatorem pro grassatore habilum occidit, non tam eum occidit studiose et ex malo animo, quam ex mortis timoré et quodammodo in defensionem sui, licet transilicrit moderamen inculpalœ tutelœ. Qui autem sic occidit, immunis est a casu reservato.

— «Pour décider ces sortes de cas, il faut étudier la loi, et voir dans quel sens elle est entendue par les plus habiles gens, qui d'ordinaire ont eux-mêmes consulté les supérieurs. Cette remarque servira pour les cas suivants. »

Casls IV. pag. 83. Monita sœpius Agnes lactans, ne infanlem in lecto sine débita cautione teneat,non emendatur,elquodam mane infanlem reperit mortuum in lecto. Q. an obnoxia sit reservalioni contra homicidas sancitœ.

R. Negat. Ratio est quia licet graviter peccaverit ea mulier, infanlem exponens suffocationis periculo, quod in hac diœcesi (Bononiensi ) sub pœna excommunicalionis fcrenda3 prohibilum esl, quoniara lamen infanlem nec data in id opéra, nec prœmedUato animo occidit, non potest dici quod subjaceat reservalioni adversus eos solos lalœ, qui voluntarie et studiose interficiunt. Quod si attente, ut par esl, adverterent plures confessarii simplices, seu pro casibus reservalis minime approbali, non ita facile pœnitenles feminas cogèrent ad subeunda quandoque plurium milliariorum ilinera ut ad majores pœnitentiarios pro recipienda absolutione recurrant.

— «Quand une femme demeure dans un lieu trop éloigné des supérieurs, le confesseur peut leur écrire et en recevoir les pouvoirs dont il a besoin. Peul-être que la discipline est plus sévère en Italie. A Paris, Non debent remitti [émince pro casibus reservalis nd majorent pœnilentiarium, quando distant ab urbe plusquam tribus leucis, sed possunt a parocho absolvi, nisi forte pro sua prudentia judicaverit ulilcr expedire. »

Casls V. pag. 105. Tilius post dies aliquot ab habito cum Francisca vidua commercio, cidem se ex ipsius concubitu fœlam asserenti, polioncin aboi tus causativam prœbet, ex qua mors fœlus ex alio amante quatuor anle menses concepti secuta esl. Q. an possil a simplici confessario absolvi.

R. Alfirm. Ratio est quia, ad incurrendam reserva'ionem e\ causa homicidii eliam in aborlu secuti, necessum est ut duo ha;e concurrant, 1° vera hominis occisio; 2° occisio per se cl studiose intenta. Porto licet in casu occurrat hominis, seu fœtus animali occisio, hac lamen non est per se et formaliter volita. Tilius enim prorsus ignorans Franciscain quatuor anle menses ab alio fœtnm esse, nihil aliud intendere potuit, quam aborlum fœlus inanimis, concubilui suo ab eadem Francisca falso adscripli. Is ergo aborlus respeclu Tilii tanlum malcrialis, non vero fcrmalii, reservationem inducerenon potuit.

Casus VI. pag. 188. Anlonius propinavit Joanni venenum ex quo mors irreparabiliter secutura est; antequam vero haec reipsa sequalur, pœnitenlia ductus accedit ad confessarium qui eum absolvit, injuncto onere ut post Joannis mortem se prœsenlet habenli facultatem in reservata, eiquedenuo aperiat peccatum. Q. an secuta morte pœnitens confessario parère teneatur.

R. Negat. Ratio est quia si Anlonius tenetur se sacerdoti privilegiato praesentare, vel ralione peccati in propinando veneno commissi, vel ralione moi lis propinalionem liane subsecutae. Neutrum porro dici potest. Non 1% quia peccatum hoc jam fuit directe in prœcedenti confessione absolutum, ut pote quod nulla tune reservalione tenebatur; cum hœc nonnisi actum consummatum afficiat. Non 2°, quia mors Joannis non est amplius morlaliter peccaminosa respectu Autonii rite confessi et absoluti,cum ei jam non sit moraliter voluntaria ; ut pote quee in sacramento pœnitentiae efficaciter retractata fuerit. Quare non est cur eam subdat clavibus, sive habentis, sive non habentis potesla U;m in reservata. Ergo tune non tenetur parère confessario.

— «Le confesseur d'Antoine peut fort bien lui enjoindre de se présenter au supérieur dans le tribunal, aûn qu'il sente plus vivement l'horreur de son crime. A Paris, il est prescrit qu'un homme, qui a été absous des censures réservées, in articulo mortis; ubi convaluit, ad superiorem accédât, denuoque ab eo censurai absolutionem, c'est-à-dire, selon Pontas, prœcedentis absolutionis ratificationem recipiat. Et même en Italie la réincidence a lieu, quand on ne le fait pas. Pour ce qui est des cas simplement réservés, M. le cardinal de Noailles souhaitait que ceux qui en avaient été absous, dans de semblables conjonctures, allassent trouver ceux qui de droit auraient dû les en absoudre, pour recevoir d'eux Consilia et monita salut is. S'il n'y a là ni tyrannie, ni imprudence, à quel litre peut-on en taxer le confesseur dont il s'agit dans l'exposé? »

Reservatio ob cohabitationem cum sponsa, Casus VII. pag. 190. Spnn«us qui cum sponsa de fuluro rem habuil dum per aliquot dies in ejus domo moraretur, accusavit se tanlum quod rem habuerit cum puclla. Q. an bona sit ejus confessio.

R. Peccato huic annexam esse certis in diœcesibus excommunicalioncm, quam proindc incurrit sponsus ille, nisi censuram banc inculpabililcr ignoraverit. Undc tune pessime se accusasse!.' De hoc supra.

— «Un pénitenl qui va droit ne cache ni sa condition de fiancé, ni celle de sa fiancée. Au moins fait-il connaître, en déclarant celle condition, qu'il se dispose bien mal à la grâce du sacrement. »

Reservatio proptsr affinitatem naturalem, etc. Casus VIII. pag. 33. Tilius, postquam Ber-

RES

lham cognovit, scivil cam prius a fralrc suo COgiliUM fuisse. Q. an a simplici confessario absolvi possit in diœcesi in qua rcservalur inceslus.

H. Aflirm. Solus enim inceslus formalis rcscrvatur. Porro inceslus Tilii luit lanlum uiatcrialis; cum ncscircl Herlham a fralresuo fuisse prius cognilam.

Casus IX. pag. V7. Petrus qui rein habuit in 1 1 1 uxore fralris sui, duhitat an copula fucrit compléta. Lum lamcn confessarius remillil ad pœnileuliarium. Q. an bcne se gcs- Berit.

H. Pctruin in hoc casu a simplici confessario poluisse absolvi. Hatio est, quia in gcneralî et ordinaria rescrvalione non includunlur peccata dubia, nisi id lex e\pressim declatet, cum reservalio stricte sit intcrpretanda. Nec obest quod ex cominuniter contingentibus copula debeat prasumi compléta, adeoque etiam praesumi debeat reservatio. Naniquc stalim ac reservalio stricte interpretanda est, non poiest cadere in inceslum pr;esiiniptum, sed in eum duntaxat qui certus est. Porro in casu ad summum occurrit inccstus pra?sumptus.*Hœc lum ex loge, luui ex ( ommuni ejus apud sapientes intellectu delinienda sun't.

Casls X. pag. 50. Petrus per brève a S. Pœnilentiaria concessum ut duceretMariam, cujus cum sorore peccaverat, recepit polestalem ut a simplici sacerdote absolveretur ab ince>lu in diœcesi sua reservato. Q. an si Mariam ducere nolit, ab eo incestu per prœdictum confessarium absolvi possit.

R. Negat. Ratio est quia, cessante causa finali mandati, cessât et effeelus, cap. 30, de Prœbend., in 6. Atqui causa Onalis cessât in casu. Tota enim causa cur S. Pœnitenliaria det potestatem absolvendi ab incestibus qui supponuntur ordinario reservati, est ut pœnitens boneficio dispensalionis digne et sine culpa matrimonium ineat. Id autem cum jam locum non babeat in casu, necessum est ut corrual prœdicta facultas. Vide supra verbis Bheve et Co.nfessabius, § II.

Reservatio quoad œtalem.

Casi s XI. pag. 19. Petrus ante decimum quarlum aetatis scae annum rem babuit cum uxore fralris sui ; dum aulem peccatum illud confitelur annum decimum quarlum, ad incurrendam reseï valionem requisilum complevit. Q. an a simplici confessario absolvi possit.

R. Negat. Ratio est quia in absolulione reservatorum inspicitur tempus quo datur absoîutio, cum reservatio afficiat confessarium. Et vero si peccatum heri commissum, quando non erat reservatum, hodic reservelur, hodieque etiam in confessione aperialur, non poterit a communi confessario absolvi, quia h.odie restricta est jurisdiclio confrssarii. Cur ergo non idem ferelur judicium in nostro casu, cum eadem mililel ratio.

« Cette opinion a l'avantage du plus sûr, défaut assez rare chez notre casuisle. J'ai sui\i le sentiment contraire dans le Traite de

In Pénitence, d'après l'auteur des Conférences d'Angers, sur les cas réservés, tom. I, pag. 63, où il s'n\)\)uu> sur \n pratique presque universelle de II'.' (/lise. La raison objectée par noire écrivain nYst pas perémploire. In adultère qu'un homme fait commit hier, lorsqu'il n'était pas réservé, était aussi grief qu'il l'est aujourd'hui après la réserve; au lieu que la légèreté, Pétourderie, le défaut de prudence, ùtenl au péché d'un impubère ce degré de malice que le supérieur a voulu punir par la réserve. Or l'âge qui survient ne répand pas sur une action la malice qu'elle n'avait pas. Cependant si la pratique d'un diocèse était contraire à notre décision, il faudrait s'y conformer. L'âge de puberté n'étant pas absolument nécessaire, même pour les censures, cap. 00. de Sent, excom., on ne pourrait trouver mauvais qu'un supérieur assujettît à la réserve un péché commis avant douze ou quatorze ans, quand on ne s'en confesserait qu'après être parvenu à cet âge. »

§ VI

Reservatio pr opter stuprum.

Casus XII. pag. 247. Amedeus peccavit cum puella, sed quia dubius est an ea virgo esset, neene, ambigit num incurrerit reservalionem in diœcesi annexam stupro seu delloralioni virginis.

R. Incurrisse. Quia qualitas quae naturaliter inest, in dubio praesumilur adfuisse.nisi probetur oppositum. Nec obstat quod puella consenserit; quia stuprum ut sic, adeoque etiam a violentia immune, est reservatum. Neque etiam obstat quod reservatio ad casus dubios extendi non debeat; id enim verum non est quando, ut in casu, intervenit pra> sumptio pro delicti admissi verilate; huic enim prœsumptioni standum est in foroconscientiœ. Alioqui puellarum concubitorcs vix uuquam incurrerent slupri reservalionem; cum virginilatis signa valde fallacia sint, et ea qua; assignari soient, peritoi uni allestatione, perquam raro in iis etiam qme sapienter vixere, reperiantur.Caetcrum stuprum non subjacet reservalioni, nisi per internam seminis effusionem completum sit.

Reservalio ob varias causas.

Casus XIII. pag. 195. Lucius falso asseruit patrimonium tali cleric ) consliiulum esse genuinum. Q. an possit a simplici confessario absolvi.

R. Affirmât. Ratio est quia , licet graviter peccaverit et excommunicationem (in bac diœcesi Bonon.) incurrerit, non fuit tamen obnoxius reservalioni, sive propter peccatum, sive propter censuram ; non propter peccatum, quia reservatio in facto patrimonii eos tantum afficit qui talsum patrimonium conslituunt. Non propter censuram , quia hujus absoîutio nullibi iu statutis reservala legilur. Si autem banc archiepiscopus reservatam voluisset , expressLsset utique , sicuti expressif de excommunicationç

Page 1