Voyet pag. 496, quels sont ce» ncaveaux «iège

» rum ecclesiarum tam archiepiscopalium quam epis- » copaliumerectiones procédons ad oas constifuendas, » cum congrua unicuique archiepiscopo et episcopo » prsestanda assignatione, décernât tum sanctos titu- » lares patronos sub quorum invocatione in unaqua- )) que ecclesia metropolitana ac cathedrali templum » majus erit appellandum, tum dignitates [et canoni- » cos cujuscumque capituli juxta pr;i?scriptum sacro- » rum conciliorum afflrmandi, tum singularum diœ- » césium circuitum novosque fines; clare atque dis- » tincte omnia explicans atque constituens singulis >i decretisquœ ab eo emitti debebunt in actis omnibus 1) conficiendis quaeadsingulasquas diximus ecclesias, » tam decera archiépiscopales, quam quinquaginta » episcopales peculiariter pertinebunt.

)> Ad quod praestandum amplissimas quasque ci » facultates, etiam subdelegandas, impertimur, ne- » cessarias atque opportunas ad probanda statuta » respectivorum capitulorum, ad concedendum iis- » dem choralia insignia quae iis convenire arbitra- )) bitur, ad veteres parœcias sive supprimendas, sive » arctioribus limitibus circumscribendas sive latio- >> ribus amplificandas, et ad novas novis finibus » erigendas, itemque ad omnes controversias di- )i judicandas quae suboriri unquam possent in exe- » quendis iis quae per has littcras nostras apostolicas » declaranda sunt, ac generatim ad ea omnia efC- » cienda quae per nos ipsos effici possent ut per erec- » tionem praedictarum ecclesiarum archiepiscopalium » et episcopalium, itemque per erectionem, utprimum » commode fieri poterit, seminariorum, ac per cons- » titutionem necessarium parœciarum cum assigna- » tione congru» cuilibet parocho, spiritualibus ne- » cessitatibus omnium illorum catholicorum quani » citius atque opportunius provideatur. Ut vero, in » potestate facienda prœfato Joanni Baptistae cardi- » nali legato procedendi per se ad omnia qu» ad » constitutionem pr»dictarum ecclesiarum archiepis- )> copalium et episcopalium necessaria erunt, quin » prius ea definita, ut moris est, a Sede Apostolica » constituantur : nihil aliud optamus, nisi ut tanti » moment! res ea celeritate qu» maxime necessaria » est, omnino conficiatur, ita eidem cardinal! man- » damus ut miltere ad nos curet exemplaria singula » authentica actorum omnium hujus constitutionis » qu» ab eo deinde conficieutur.

» Confidimus autem pro ea doctrina, prudenti», » consilii laude qaa praestat, supradictum Joannem )i Baptistam, cardinalem legatuni, rectissimis noa- » tris studiis obsecuturum, omnemque operam adhi- « biturum ut, meliore qua fleri ratione possit, re tota )> ad exitum quem optamus producta, hoc tantum bo- » num quod nos catholic» religion! parare omni » studio contendimus, auxiliante Deo, tandem ali- )i quando consequi possimus. Prœsentes autem lit- » teras, et in eis contenta et statuta queecumque, >> etiam ex eo quod quilibet in pr»missis seu in eo- )) rum aliquo jus aut interesse habentes vel habero » prœtendentes etiam quomodolibet in futurum, cu- » jusvis status, ordinis prœeminenti» et ecclesias- » ticae vel mundan» dignitatis sipt etiam specifica » et individuamentioneetexpressionedigni, illis non

CONCORDATS DE FRANCE

-> consenserint, seu quod aliqui ex ipsis ad praemissa » miaime vocati, vel etiam nuUimode aut non satis, >> vel sufficienter auditi fuerint. aut ex alla qualibet, .) etiam liesionis, vel alias juridica et privilegiataet » privilegiatissima causa, colore, pratextu et capite, •> etiam in corpore juris clauso, nuUo unquam tera- >• pore de subreptionis, aut uullitatis vitio, vel in- .1 tentionis nostr*, aut interesse habentium consen- '1 sus, aliove quolibet del'ectu quamtumvis fmagno, » in excogitato, substantiali ac substantialissimo, ■> sive etiam ex eo quod in praetermissis solemnita- •) tes et quaecumque alla, forsan servanda et adim- « plenda, minime servata et adinipleta, seu causse » propter quas présentes emanaverint, non satis » adductse, verificatae, justificatse fuerint, aut ex •I quibuslibet aliis causis vel praetextibus, notari, » impugnari, aut alias infringi, suspendi, restringi, » limitari, aut in controversiam vocari, seu adversus >) eas reslitutionis in integruni, aperitionis cris, aut » aliud quodcumque juris vel facti aut justitise re- » médium impetrari; easque omnino sub quibusvis .) contrariis constitutionibus, revocationibus, sus- >> pensionibus, limitationibus, derogationibus, modi- >i ficationibus, decretis vel declarationibus, generali- » bus, vel specialibus, etiam motu, scientia et potes- » tatis plenitudine paribus quomodolibet ac quibus- » vis de causis pro tempore factis ninime compre- )• hendi, sed semper ab illis exceptas esse et fore, et » tanquam ex pontilici» providentiie officio et motu » proprio, cerla scientia deque apostolicae potestatis » plenitudine nostris factas et émanantes, omnimodo » firmitate perpetuo validas et ofQciis existera et )> fore, suosque plenarios et integros efîectus sortir! » et obtinere, ac ab omnibus ad quos spectat et spec- » tabit quomodolibet in futurum perpetuo et inviola- » biliter observari, ad earumdem ecclesiarum sic, ut » praefertur, noviter erectarum episcopis, capitulis et » canonicis.aliisquequorumfavorempraesentesnostrse <> litterseconcernuntiperpetuisfuturis temporibus ple- » nissime suffragari debere, eosdem super prœmis- » sis omnibus et singulis, vel illorum causa, ab ali- » quibus quavis auctoritate quomodolibet molestari, » perturbari, inquietati vel impediri posse, neque ad » probationem seu verificationem quorumcumque in ') iisdem prssentibus nostris litteris narratorum )) nullatenus unquam teneri, nec ad id in judicio vel * extra cogi seu compelli posse; et si secus super his '> a quoquam quavis auctoritate scienter vel ignoran- )> ter contigerit attentari, irritum, et prorsus inane « esse et fore, pari auctoritate volumus alque decer- »i nimas, non obstantibus de jure quaesito non tol- )> lendo, de suppressionibus committendis ad partes » vocatis quorum interest, aliisque nostris et cancel- » lariae apostolic» regulis, necnon dictarum ecclesia- }t mm per nos, ut praefertur, suppressarum et ex- )> tinctarum, etiam confirmatione apostolica et qua- » vis firmitate alla roboratis, statutis et consuetudi- » nibus etiam immemorabilibus, privilegiis quoque, » indultis, coneessionibus et donationibuseisdem ec- )i clesiae, ut praefertur, suppressis et extinctis, aut ,) quibuscumque personis quacumque ecclesiastica » Tel mundana dignitate fulgentibus, quautumvis

» specifica et individua mentione dignis etiam roma- )> norum pontilicum prsdecessorum nostrorum sub » quibuscumque formis et verborum tenoribus, etiam >> motu simili , et de apostolicae potestatis ple- » nitudine seu consistorialiter in contrarium prae- )> missorum concessis et emauatis, et lougissime et » immemorabilis temporis usu, possessione, seu » quasi exercitis atque praescriptis. Quibus omnibus » et singulis, etiam de illis, eorumque lotis tenoribus )) et formis specialis, specifica et individua mentio, » seu quœvis alia expressio habenda, aut aliqua ex- » quisita forma ad hoc servanda foret, illorum teno- » res, acside verbo ad verbum.nihil penitus omisso, » et forma in illis tradifa observata, inserti forent, » praesentibus pro expressis babentes ; ad prœmis- » sorum omnium et singulorum effectum latissime » et plenissime, ac specialiter et expresse, ex certa » scientia motuque et potestatis plenitudine paribus » derogamus et derogatum esse volumus, cseterisque » contrariis quibuscumque. Volumus etiam ut ipsa- » rum prœsentium transumplis etiam impressls, )> manu alicujus notarii public! subscriptis, et si- » gillo alicujus personae in ecclesiastica dignitate » constitutœ munitis, eadera prorsus fides ubique ad- » hibeatur quae ipsis praesentibus adhiberetur si fort rent exhibitae vel ostensae.

« NuUi ergo omnino hominum liceat hanc paginam » nostrae suppressionis, extinclionis, erectionis. cons- » titutionis, coneessionis, impertitionis facultatum, >) subjectionis, commissionis, mandat!, décret!, dero- » gatlonis et voluntatis, infringere, vel ei ausu te- » merario contraire. Si quis autem hoc attentare )) praesumpserit, indignationem omnipotentis De! ac n beatorum Pétri e'. Paul! apostolorum ejus se no- » verit incursurum.

« Datum Romae, apud Sanctam-Mariam-Majorem ; » anno Incarnationis Dominicae millesimo octinn gentesimo primo. Tertio calendas decembris, ponti- » ficatus nostri anno secundo.

« A. Gard. Prodat.

« A. Gard. Braschius db Hoxestis.

« Visa de Guria. J. Masassei.

« Loco f plumbi. F. Lavizzarius. «

« Hinc est quod nos obtempérantes mandatis sanctissimi Domini nostri, ac utentes facultatibus a Sanctitate Sua nobis specialiter delegatis, praevia Buppressione et respectiva dismembratione a Sanctitate Sua, ut supra factis, et salvis omnibus et singulis dispositionibus et ordinationibus in praefatis litteris apostolicis contenlis, praesertim quod ad eas metropolitanas et cathédrales ecclesias quarum diœcesium partes extra fines actualisterritoriiGallicanae reipublicae existant, necnon earum ecclesiarum suorumque capitulorum jura, privilégia et jurisdictionem, itemque quod ad episcopos in extra ejusdem territorii limites reperiautur ; quique antea veteribus gallicanis archiepiscopis tanquam eorum suffraganei subdebantur, de quibus omnibus deinde Sanctitas Sua apostolica auctoritate statuet atque decernet qnidquid magis opportunum judicabit prœsentis décret! nostri tenore ad ea omnia procedimus quae a

GOKGORDATS DE FRANCE

Sanctitate Sua in eisdem apostolicis litteris supplenda perûciendaque iiobis committuntur, ut nova decem archiepiscopalium et quinquaginta episcopalium ecclesiarum in regionibus quœ nunc temporali dominationi reipublicce gallicanœ subjaecnt, erectio a Sanctitate Sua, ut supra facta numoris omnibus absolvatur, justis gubernii votis cum quo, collatis consiliis, omnia quœ ad restituendam in Galliis, catholicam religionem pertinent acta sunt, respondeatur ; Cùnventio denique inter eanidem Sanctitatem Suam guberniumque ipsuin inita suum sortiatur effectum.

« Ac primuni, quoniam a Sanctitate Sua omne onus in nos transfusum est. circuitum novosque fines singuiarum diœcesium decernendi, et clare atque distincte ea omnia quîe ad eosdem pertinent explicandi, illud juxta receptum et constantissime servatam ab apostolica Sede praxim et consuotudinem in hanc rem esset a nobis pnBStandum, ut singulorum locorum et parœciarum ex quibus unaquœque coalescere débet diœoesis, diligens hoc loco enumeratio perficeretur, ne ullo unquam tempore de ipsis limitibus, et super exercitio spiritualis jurisdictionis a singulis antistibus exercendte, exoriri dubium possit, utque propterea omnis inter conterminos episcopos controversiae prœcidatur occasio ; nunc tanien neque parœciarum mentio fieri potest, cum nova earum erectio et divisio peragi debeat ab arcliiepiscopis et episcopis in sua respective diœcesi, postquam oanonice fùeriut institut!, juxta facultatera a Sanctissimo Domino nostro iisdem tributam in supra dictis apostolicis litteris incipieutibus, Ecclesia Christi, neque temporis angustise patiuntur ut loca singillatim enumercmus omnia ex quibus singularum diœcesium territorium constare debebit.

« Ne igitur tantis gallicanarum ecclesiarum necessitatibus diutiusopem et auxilium differamus, atque cêlerius et ejusdem Sanctitatis Su£e votis, etrepetitis gallicani gubernii postulationibus, et catliolicorum omnium precibusao desideriis satisfaciamus, eam, tôt utilitatibus propositis inire cogimur rationem, qua rem omnem explicare, retentis aliquœ pacto Sedis apostolicae regulis et consuetudinibus, expeditissinie possimus.

« Ratio autem quara in circuitu novisque diœcesium finibus decernendis sequimur, hoc est : quoniam scilicet singularum diœcesium novse circumscriptionis territorium complecti debebit unam aut plures ex provinciis sive regionibus gallicanis, idcirco earum provinciarum seu regionum appellationem interea sequemur in designandis locorum spaliis intraquœ cujuslibet metropolitanœ et cathedralis ecclesiœ eorumque antistitum jurisdictio se continere debebit.

i< Hune vero actum, novorum antistitum et adjuncta parœciarum omnium et locorum unaquaque diœcesi contentorum descriptione, tum plenius exactiusque perficiemus, cum ii secundum ea quae ab iisdem diligenter postulabimus, quidquid ad id opus numeris omnibus absolvendum necessarium erit, npbis suppeditabunt.

« Ut autem una et brevitati et perspicuitali inser-

viamus, singulis metropolitanis et cathedralibus, ut supra, erectis, propriam metropolitauam et cathedralem respective ecclesiam, titulosque sanctorum pa-. tronum sub quorum invocatione appellandœ erunt, proefigimus nominaque provinciarum seu regionum adjungemus, quarum integram extensionem, pr:ieter ipsam civitatem in quametropolitana vel cathedralis erecta est, pro diœcesi singulis supra dictis ecclesiis intendimus assignare.

« Itaque ad majoi'em omnipotentis Dei gloriam beatissiniEe Virgiuis Mari;e, quani inclyta Gallicana natio ut patronam pr;ecipue vencratur, sanetorunique quos singulse diœceses in patronos pariter habebunt. honorem, etiamque ad catholicae religionis conservationem et incrementum utentes facultatibus nobis ut supra tributis, metropolitanarum et cathedralium ecclesiarum titulos novarumque Gallicanarum diœcesium limites in subjecto elencho describimus atque assignamus eumdem tenentes ordinem quem Sanctitas Sua in designandis novis metropolitanis cum suis sutTraganeis ecclesiis secuta est.

E/enchus ecclesiarum melropolitanarum et cathedraliuiyi, cum nomlnibus sanctorum tilularium patronoruni sub quorum invocatione in unaquaque ecclesia metropolitana et cathedrali templum ynajus erit appellandum; itemque nomina provinciarum seu regionum quarum extensionem et circuitum unaquseque disecesis pro suo terrilorio ejusque limitibus habebit.

« Metropolitana Parisiensis ; B. Marioe Virginis in cœlum assumptœ. — Provincia in regio Sequanae.

« Suffraganeae Versaliensis ; sancti Ludovici, Francise régis. Sequanœ et Œsiie, Eburae et Liderici. — Jleldensis ; sancti Stephani, protomartyris. Sequana^ et Matron», itemque Matronœ. — Ambianensis.Bealœ Mari» Virginis. Sumina; , Œsiœ. — Atrebatensis Beatae Mariae Virginis; Freti Gallici. — Cameracensis ; Beataî Marise Virginis. Septentrionis. — Suessionensis; sanctorum Gervasii et Protasii; martyrum. Axonœ. — Aurelianonsis; sanctissiraae Crucis D. N. J. G. Amnis Lidericini, Liderici et Cari. — Trecensis; sanctorum Pétri et Pauli, apostolorum, Albœ, Icaunœ.

« Metropolitana Bituricensis : sancti Stephani , protomartyris, Amnis Cari Ingeris.

« Suffraganese ; Lemovicensis ; sancti Stephani protomartyris. Grosiœ. Amnis Corresii et Vigenn» superioris. — Claromontensis; Besetœ Marise Virginis. Elaveri, Montis-Dum». — Sancti Flori; sancti Flori, episcopi et confessoris. Ligeris superioris, Montis Cantalini.

« Metropolitana Lugdunensis ; sancti Joannis Baptists et sancti Stephani protomartyris. Rhodani, Ligeris, Idani.

« SuffraganeEe. Mimatensis ; Beat* Mariae Virginis et sancti Privati, episcopi et confessoris. — Gratianopolitana ; Beats Marise Virginis. Isarse. Valentinensis, sancti ApoUinari, episcopi et martyris. Drunse. — Camberiensis ; sancti Francisci Salesii, episcopi et confessoris. Montis Albi, Lemani lacus.

« Metropolitana Rothomagensis; Beatae Marise Virginis. Sequanîe inferioris.

« Suffraganese.EbroicensisjBeata Mariae Virginia.

CONCORDATS DE FRANCE

Ebur». Sagiensis, Bealae Marite Virginis. Olinie. — Bajocensis : Bcala; Maria Virginis. Rupis Calvados nuncupata?. • — Gonstanliensis provincife Rothomagensis; Beat:c Maria A'ii'ginis. Oceani Britannici.

« Metropolitana Turonensis ; sancti Gatiani, episcopi et confessoris. Ingeris et Ligeris.

« Sutîraganeie. Genomauensis; sancti Juliani, episcopi, [Sarthîe, Meduanœ. — Andegavensis ; sancti Mauritii et sociorum niartyrum. Meduan» et Ligeris. — Rhedonensis ; sancti Pétri, apostoli. Isola; et Vilanae. — Nannetensis ; sancti Pétri apostoli. Ligeris ififerioris. — Corisopitensis; sancti Corentini, episcopi et confessoris. Finisterraj. — Venetensis ; sancti Pétri, apostoli. Sinus Morbihani. — Briocensis ; sancti .Stephani, protomartyris. Orarum septentrionalium.

<• Metropolitana Burdigalensis; sancti Andres, apostoli. Girumnre.

« Suffragaaeae. Engolismensis ; sancti Pétri apostoli. Utriusque Separis et Vigennse. — Rupellensis; sancti Ludovici, régis et confessoris. Inferioris Carantoni amnis etVendeani.

« Metropolitana Tolosana ; sancti Stephani. protomartyris. Garumnfe superioris et Aurigerœ.

« Suffraganeae. Cadurcensis ; sancti Stephani, protomartyris. Oldi, alias Loti et Aveyronis. — Agennensis; sancti Stephani, protomartyris. Loti et Garumnœ amnis Gersi. — Carcassonensis ; sanctorum Nazarii et Celsi, niartyrum. Ataxis et Partis Pyrenaeorum-Orientalium. — Montis-Pessulani ; sancti Pétri, apostoli, Araurae, Tamis. — Bajocensis; Beatœ Mariœ Virginis. Agri Syrlici, Pyrenœorum inferiorum et superiorum.

« Metropolitana Aqaensis ; Sanctissirai Salvatoris. Ostiorum Rhodani et Vari.

« Sulfraganere. Avenionensis. Beatœ Mariie Virginis Donorum ; Amnis Gardi. Fontis Vauclusi. — Dignensis; Beatae Mariae Virginis. Alpicum Maritimarum. — Adjacensis; sancti Euphrasii, episcopi et confessoris. Golonis et Liamionis.

i< Metropolitana Bisuntina ; sancti Joannis, apostoli et evangclistse, ac Stephani protomartyris. Dubis, Jnrassi et Araris superioris.

« SuÊfraganeœ. Augustodunensis ; sancti Lazari a Christo suscitati. Araris et Ligeris et Amnis Niverni. — Argentinensis; Beatse Mariœ Virginis. Rheni superioris et Rheni inferioris. — Divionensis ; sancti Stephani protomartyris. Matronse superioris et CoUi Âurei. — Nanceiensis; Beat» Mariae Virginis. Mosœ, Mortae et Vosagi Saltus. — Metensis ; sancti Stephani, protomartyris. Ardennoe Sylvae, Sylvarum et Mosellae.

« Metropolitana Mechliniensis; sancti Romualdi, episcopi et confessoris. Utriusque Nethœ, Dilse.

« Suffraganeîe. Tornacensis; Beatœ Mari» Virginis. Jemmapii. — Gandavensis ; sancti Baronis, episcopi et confessoris. Scaldis et Legiae. — Namurensis ; sancti Albani, martyris. Sabis et Mosœ. — Leodiensis ; sancti Lamberti, episcopi et martyris. Mosse inferioris et Urtse. — Aquis Granensis ; Beat» Mariae Virginis. Rœris, Rheni et Mosellae. — Trevirensis; sancti Pétri, apostoli. Sarari. — Moguntinœ;

sancti Martini, episcopi et confessoris. Montis Tonitrui.

« Optabat quidem Sanctitas Sua ut archiepiscopalis seu episcopalis cathedrœ honor conservaretur pluribus aliis ecclesiis quœ, cum propter antiquilatem origiuis qiiam a primis christianae religionis exordiis repetunt venerabiles, tum propter earum praerogativas suorunique antistitum gloriam celeberrimae, optiraeque de catliolica religione sunt meritse. Quoniam vero temporum difflcultates et circumstantiae locurom id minime passœ sunt, maxime expediens videtur, ut aliquarum saltem ex illustrioribus, quod catholicorum desideriis respondet, memoria retineatur, quae novis antistibus ipsa per se ad omnem virtutem prœbeat incitamenta.

(' Propterea nos de prrefala apostolica auctoritate tum generatim in prœinsertis apostolicis sub plumbo Jitteris, tum in specialibus sub annulo piscatoris, die 29 nov. anni ISOl à Sanctitate sua datis, nobis Iributa, aliquibus ecclesiis noviter erectis, intra quarum (diœcesium si de cathedralibus, si vero de metropolitanis agitur, intra quarum metropolitanarum) fines, antiquœ supradictarum insignium ecclesiarum quae, ut praefertur, suppressae etjextinctai sunt, diœceses, vel earumdem antiquaruiu ecclesiarum adjungimus et applicamus juxta banc nostram hic addimus enumerationem.

Tableau des églises métropolitaines et cathédrales aiix-

quelles on a uni les dénominations et les titres de quel-

ijues autres églises supprimées.

Métropole novse erectionis.

« Parisiensis, Lugduneusis, Tolosana, Aquensis. Archiépiscopales suppressa!.

« Remensis et Senonensis, Viennensis et Ebrodunensis, Auxitanensis, Albiensis et Narbonensis, Arelatensis.

Cathedrs novx erectionis.

« Ambianensis, Suessionensis, Trecensis, Divionensis, Camberiensis.

Episcopales suppressée.

« Bellovacensis et Noviomensis, Laudanensis, Catalaunensis et Antissiodorensis, Lingonensis, Gebennensis.

« Archiepiscopis ergo et episcopis canonice instituendis, quorum ecclesiarum nomina in superiori elencho descripta sunt, apostolica nobis delegata auctoritate mandamus, et respective potestatem facimus, ut eorum quilibet titulo ecclesiœ ad quam promoti fuerint,' aiios quoque suppressarum ecclesiarum titulos adjungant, quos nos in supradicto elencho adnotavimus, ita tamen ut ex hac titulorum unione et applicatione, propter ecclesiarum quarumdam insignium memoriam et honorera unice facta, nuUo unquam tempore deduci possit, aut easdem ecclesias adhuc superesse, nec realiter fuisse supressas, aut antistibus quibus suarum ecclesiarum titulo eorumdem titulorum adjungendorum potestatem fecimus, ullam aliam, praeter eam quam singulis hujns décret! nostri tenore expresse tribuimus, jurisdictionem adcriptam fuisse.

CONCORDATS DE FRANCE

« Âssignatis sanctis titularibus patronis sub quorum invocatione in unaquaque ex sexaginta erectis metropolitanis et calhedralibus respective ecclesiis templum majus erit appellandum, pra;fiuitisque, singularum diœcesium limitibus, postulat rerum ordo ut ad reliqua procédantes, ad earumdem ecclesiarum capitulis ducamus exordium. Inter caetera enim, quae nobis à Sanctissimo Domino nostro in ssepe laudatis litteris apostolicis, mandata sunt, alterum illud est, ut suppressis jam a Sanctitate Sua antiquis omnibus Gallicani territorii capitulis, nova in sjngulis metropolitanis et cathedralibus ecclesiis, qua ratione lieri poterit, constituantur. Quod cum ita nobis commissum sit, ut facultas qnoque bas partes subdelegandi per memoratas litteras apostolicas nobis ipsis tributa fuerit ; ideohujusfacultatis vigore archiepiscopis et episcopis Galliarum primo futuris facultatem concedimus, ut posteaquam canonice institut! ecclesiarum suarum regimen actu consecuti erunt, capitulum in metropolitanis et cathedralibus respective ecclesiis suis érigera ipsi possint juxta formam à sacris canonibus conciliisque prsescriptam et ab Eeeclesia bue usqiie servatam cum eo dignitatum et canonicorum numéro quem ad earumdem metropolitanarum et cathedralium ecclesiarum utilitatem et honorem, attentis rerum circumstantiis, expedire judicabunt.

« Eosdem autem archiepiscopos et episcopos enixe adhortamur ut quanto citius lieri poterit, supradicta fucultate, ad suarum diœcesium utilitatem ecclesiarum tam metropolitanarum quam cathedralium honorem, religionis decus ac administrationis suse levamen, utantur, memores eorum quae ab Ecclesia circa capitulorum erectionem et utilitatem sancita sunt.

« Quod quidem eo facilius ab ipsis peragi posse confidimus, quod in ipsamet supra memorata conventione inter S;inctitatem Suam et gallicanum gubernium Parisiis féliciter inita statutum sit, singulos archiepiscopos et episcopos Gallicani territorii unum in ecclesia metropolilana et cathedrali capitulum habere posse.

« Ut vero in iisdem metropolitanis et cathedralibus ecclesiis in iis quae ad capitula, ut supra, erigenda spectant, ecclesiaslica disciplina servetur, iisdem archiepiscopis et episcopis primo futuris curae erit, ut quae pertinent ad eorumdem capitulorum in erigendorum prosperum et felicem statum, regimen, gubernium, directionem.divinorum officiorumcelebrationem, caeremonias ac ritus in iisdem ecclesiis earumque choro servandos, ac alia quaelibet per eorumdem capitulorum dignitates et canonicos obeunda munia, pro eorumdem archiepiscoporum et episcoporum arbitriô et prudentia definiantur et constituantur, relicta tamen eorum successoribus statutorum illorum immutandorum facultate, requisito prius capitulorum respectivorum consilio, si, attentis temporum circumstantiis, id utile et opportunum judicaverint ; in ipsis autem statutis vel condendis vel immutandis religiosa antea sacrorum observantia retineatur, usuumque ad consuetudinem laudabUium antea vigentium, prœsentibusque circumstantiis accommodatarum, ratio habeatur. Quam quidem capitulorum

erectionem, caeteraque omnia ad ipsa capitula pertinentia, singuli archiepiscopi et episcopi cum prinium perfecerint, erectionis hujusmodi, omniumque hauc in rem constitutorum acta authenlica forma exarata nobis reddenda curent, ut ad perfectam apostolicarum litterarum executionem hulc nostro decreto inserere possimus.

« Porro metropolitanis et cathedralibus ecclesiis sic constitutis, illud superesset, ut juxta receptam apostolicae Sedis consuetudinem de earumdem dotatione et redditibus statueremus. Sed cum hanc ipsam dotationem gallicanum gubernium, memoratae conventionis vigore, in se susceperit, ut, quantum in nobis est, praefatae consuetudini satisfaciamus, declaramus earumdem ecclesiarum dotationem ex iis redditibus coullatam fore, qui ab ipso gubernio, juxta praefatae conventionis tenorem, singulis archiepiscopis et episcopis quamprimum assignandi erunt, quosque suflicientes fore juste confidimus, ut iisdem archiepiscopi et episcopi dignitatis su» decenter onera ferro et munia digne valeant implere.

« Et quoniam ut in saepe memorata conventione Parisiis peracta atque a Sanctitate Sua per apostolicas supra citatas litteras approbata constitutum est, nova a futuris archiepiscopis et episcopis parœciarum circumscriptio in singulorura diœcesibus facienda est, quam minime dubitamus talem futuram quae fidelium in unaquaque diœcesi existentium tum copiae, necessitati respondeat, ne illis doctrinae pabula, sacramentorum subsidia, atque ad aeternam salutem assequendam ad jumenta possint déesse, ut impedimenta omnia quae expeditam ac plenam ipsius conventionis bac in parte executionem a singulis antistibus peragendam retardare possentpenitus removeantur, necessarium propterea ducimus ut, eo modo quo de diœcesibus factum est hujusmodi novae parœciarum circumscriptioni viamsternamus. Hinc ergo est, quod nos de praefata apostolica auctoritate nobiscum, ut supra, communicata, omnes et singulas parochiales ecclesias quae in territoriis diœcesium novae circumscriptionis continentur, et in quibus animarum cura per quemcumque presbyterum exercetur, qui parochi, rectoris, vicarii perpetui, aut quocumque' titulo et appellatione gaudet, cum suis titulis, animarum cura, et jurisdictione quacumque, nunc pro tune, suppressas perpetuo fore declaramus, ita ut, cum singulis ecclesiis in unaquaque diœcesi in parochiales erectis singuli parochi seu rectores, novorum antistitum auctoritate praefecti fuerint, omnis antiquorum parochorum jurisdictioin territorio novis parœciis assignato cessare prorsus dcbeat, neque ullos prœter novos parochos seu rectores à novis antistibus institutos, illarum ecclesiarum, aut in eo parochus, rector aut alio quolibet titulo et appellatione gaudens, censeri et haberi, neque animarum in eo territorio contentarum curam exercere amplius possit.

« Singulis vero parochialibus ecclesiis sic erigen dis, pro congrua rectorum sustentatione nos redditus qui, ut in supradicta conventione statutum est assignandi erunt, iidem archiepiscopi et episcopi dotationi locum babituros fore declarabunt.

CONCORDATS DE FRANCE Il Hsec omnia cum singuli antistitcs praefecerint.

piod quam citissime ut prœstetur ab ipsis vehemen- ;er cupimus et hortamur, eorum quilibet nobis redlendum curet exeniplar decreti authentica forma ixaralum erectioni omnium ecclesiarum parochialium totius diœcesis suae, adjunclo singularum titulo, invocatione. extensioue, terminalione, limitibus, congrua. adnotalisque nominibus civitatum, pagorum et locorum es quibus unaquseque diœcesis exstare debebit, qux juxia receptam consuetiidinem a nobis peragi debuisset.

« Seminarium quoque, ut in supra memorata conventione. similiter finnatum est. ad erudiendum in pietate, litteris, omnique ecclesiaslica disciplina juventutem quae clericali militiae est viam ingressura, quibus poterunt modis ac temporalibus adjumentis ad saeiorum eanonum et conciliorum sanctiones, archiepiscopi et episcopi omnes ecclesiis novae circumscriptionis praeficiendi, quam citissime fiei-i poterit, curent inslituendam, eique sic erecto et instituto eas leges praescribant, tum, quod ad scientiarum studia, tum quod ad omnem pietatis et disciplinae rationem, qure magis accommodata suarum ecclesiarum utilitatibus temporumque circumstantiis ipsis in Domino videbuntur.

K In id praeterea archiepiscopi et episcopi ipsi sedulo incumbant, ut metropolitanae et cathédrales ecclesiae, quae vel reparatione aliqua inJigeant, vel sacris supellectibus caeterisque, pro decenti pontificalium usu divinique cultus Bxercitio, vel omnino careant, vel non satis instructae sint, ad ulramque rem ipsis necessaria comparentur.

« iletropolitanis et cathedralibus ecclesiis, ut supra erectis, flnibus singularum diœcesium novae circumscriplionis designatis, caeterisque statutis quae capilulorum, parœciarum et serainariorum erectiones, totamque Gallicanarum ecclesiarum ordinalionem respiciunt, nos, de speciali et expressa apostolica auctoritafe civitates in archiépiscopales et episcopales, ut praeferlur, erectas itemque memoratas, et singulis ecclesiis pro diœcesi adscriptas atque attribntas provincias seu regiones, et in lis contentos utriusque sexus habilatores et incolas, tam laicos quam clericos et pvesbyteros, novis prsedictis ecclesiis, illarumque fulurisprsesulibus, pro suis civitate, territorio, diœcesi, clero et populo, perpetuo assignamus et respective in spiritualibus et in ordine ad religionis officia supponimns atque subjicimus.

« Quocirca, personis, archiepiscopalibus et episcopalibus ecclesiis sic erectis et institulis, in archiepiscopos et episcopos, tam pro hac prima vice, quam aliis futuris vacationibus, apostolicaauctoritate prœficiendis, licebit (quemadmodum iisdem de simili auctoritate praecipimus et mandamus), per se ipsos vel per alios eorum nomine, veram, realem, actualem et corporalem possessionem, seu quasi regiminis: administrationis et omnimodi juris diœoesani in respectivis prœdictis civitatibus, et earum ecclesiis et diœcesibus ac mensis archiepiscopalibus et episcopalibus assignatis vel assignandis, de eorum personis libère apprehendere, apprehensumque perpetuo retiuere.

I. Proptereaque stalim ac novi archiepiscopi et episcopi canonice, ut supra, instituendi suarum ecclesiarum regimen actu consecuti erunt, omnis antiquorum archiepiscoporum. episcoporum, capilulorum, administratorum, ac sub alio quocumque titulo oi-dinariorum jurisdictio cessare prorsus debebit, facultatesque omnes ipsorum ordinariorum nullius amplius erunt roboris vel momenti.

« Demum quoniam primi Cialliarum reipublicae consules vota et postulata in id etiam intenderint, ut in magnis illis insulis amplisque Indiarum occidentalium regionibus quae praesenti Gallicanae reipublicae dominationi subjacent, res ecclesiasticae componantur. et "necessitali fidelium qui magno numéro eas incolunt regiones consulatur. cumque sanctissimo Domino nostro per suas apostolicas sub plumbo lilteras sub datum Romas apud Sanctam Mariam Majorem, Incarnationis dominicae ISOl. tertio calendas decembris, quarum initium, Apostolicum universas, hujusmodi negotio provisum sit ; huic propterea operi manum jam apposuimus ut ipsae apostolicae litterae débit» executioni mandentur.

i< Putamus tandem per apostolicas hic praeinsertas litteras nostrumque deeretum, ita provisum cuicumque rei quae ad Gallicanarum ecclesiarum statum in omne reliquum tempus componendum condueat, ut menlibus dubiis quaestionlbusque aditus sit occlusus.

« Quod si forte acciderit, ut aliquae excitentur controversiae, aut super intelligentia, sensu, executione tum praedictarum litterarum, tum decreti nostri, dubium aliquodexoriatur ; quoniam sanctissimo Domino nostro visum est in iisdem litteris ad controversias hujusmodi, dijudicandas, et ad ea generatim perflcienda omnia quae per se ipsam SS. efficere posset, araplissimis nos facultatibus instruere, declaramus ea dubia quaestionesque, nullis excitatis contentlonibus, quae Ecclesiae non minus quam reipublicae tranquil-. litatem perturbare possent, confestim ad nos deferri debere. ut eas explicare, componere et respective interpretari, de praefata apostolica auctoritate possimus.

« Haec autem omnia tam in praefatis apostolicis litleris quam in praesenti deereto contenta, ah lis ad quos spectat, inviolabiliter observari volumus. non obstantibus quibuscumque in contrarium facientibus, etiam speciali et individua mentione dignis caeterisque quae Sanctitas Sua in dictis litteris voluit non obstare.

<i In quorum fidem praesentes, manu nostra signatas, secretarii nostrae legationis apostolic» subscriptione nostroque sigillo muniri mandavimus.

Il Datum Parisiis, ex aedibus nostrae residentis, die 9 aprilis 1802.

« J. B. cardinalis c.^prara, legatus.

(Loco t sigilli :) J. A. Sala, .legationis apostolicae secretarias. »

78G c.OXcnT'.nATs

CONCORDAT DE iSIT.

CoxvENTio inter summum Pontificem Pium VII,

et chriflianis^imum Francorum regem Lulovi-

cum XYIII 1.

« In Domine sanclissimîe et individuaeTrinitatis.

« Sanclitas Sua Summus Ponlifex Plus septimus, et Majestas sua lex chrislianissimus veliementi desiderio affecli, ut mala, quibus Ecclesia in Gallia a pluribus annis offligilur, finera penitus habeanl, et religio ad pristinum in eo regno splendoiem revocetur, cum féliciter reslitulo in avituni solium sancti Ludovici nepote, tandem liceat regiraen ecclesiasticum ibidem aptius ordinare, solemnem piopter^a conventioncm inire decroverunt, reservantes sibi calliolicœ religlonis rationibus, coUatis studiis ubcrius deinde piovidere.

« Gonsequenter Sanctitas Sua Summus Ponlifex Pius VII in suum plenipotenliarium nominavit eminentissimura dominum llerculem sanctae ronianœ Ecclesi;e cardinalem Gonsalvi diaconum sanctae Agathfe ad Suburram, saura a secretis status.

« Et majestas sua rex christianissimus excellentissinium dominum Petrum, Ludovicum, Joannem, Gasimirum de Blacas, marcliionem d'Aulps et des Tîolands, parera Francire, magnum prfppositum regio vosliario.suum apud Summum Pontificem, et apostolicam Selem oralorem extraordinarium, et plenipotenliarium.

« Qui post sibi muluo tradita légitima et authentica respectivse plenipotentiae instrumenta de sequentibus articulis convenerunt.

(I Art. 1. Concordatura inter Summum Pontificem Leonem X et Francisjum I Francorum regem initum restituitur 2.

« Art. 2. Gonsequenter ad articulum praeoedentem concordalum, die IJ julii anni 1801, suum effeclum babere desinit.

« Art. 3. Articuli organici nuncupati, qui inscia Sanctitate Sua conditi, ac sine uUo cjus assensu die 8 aprilis anni 1S02 una cum supradicto concordato diei tb julii anni ISûl promulgalifuerunt, abrogantur in iis, qua; ad versa ntur doctrinae et legibus Ecclesiae.

« Art. 4. Ecclesis, quae in Galliarum regno per apostolicas Sanctitatis Suse litteras diei29novembri3 anni iSOl suppressœ fuerunt, denuo erigentur usque ad eum uumerum, qui, ut pote religionis bona magis proficaus, muluo consensu praefinielur.

« Art. 0. Cunclîe archiépiscopales et episcopiles ecclesis regni Galliarum per memoralas litteras diei 29 iiovembris anni 1801 erectae una cum earum titularibus aclualibus conservantur.

(< Art. 6. Prfescriptum prrecedeutis articuli circa conservationem eorumdem titularium aclualium in archiepiscopalibus et epicopalibus eorum sedibus nunc

i . Voyez la traducLion de ce Concordat, page 504.

i. Celle clause et la suivaole u'oal pas élé exécutées : le conc irjal de 1801 conMoue d'clre eu vigueur. C'est pour celte raison que Douâ croyons inulilê de donner ici le texte lalin de la bulle' i'fté primifn qui confirmait ce concordat, et celui de la bulle CorntfiUsa rf/ii'ii7u5 pour la nouvelle circonscription des diocèses. Ce» deux bulles furent regardées comme non avenues. Voyez, page 50G, la traduction de la bulle palernie charilatis.

])K l'IlAXCi;

exislentibus in Galliis, impedimento non eritpeculiaribus aliquibusexceptionibus.quse gravibus.legitimisque causis nitantur, neque officiel, quominus aliqui ex titularibusprîedictis ad alias sedestransferri possint.

« Art. 7. Diœceses ecclesiarum, quae in praesens exsfant, ilemque aliarum, quae erigenda; sunt, exquisito prius ab aclualibus tpiscopis, et capitulis sedium vacantium consensu, iis finibus circumscribenlur, qui ad utiliorem ipsarura adminislrationem magis expedire dignoscantur.

« Art. 8. Conveniens dos cunctis tam existentibus, quam denuo erigendis ccclesiis in bonis stabilibus, ac in reddilibus super regni debito fundatis, vulgo rentes sur l'Etat, quamprimum fieri poterit, constiluetur, assignato intérim earum pastoribus redditu in ea quantitale, quae stalum eorum meliorem reddat.

« Pari ralione consuletur dolationi capitulorum, parœciarum, et seminariorum tum exislentium, tum erigendorum.

« Art. 9. Sanctitas Sua et Majestas sua cliristianissima agnoscunt mala omnia, quibus Galliarum ecclesi» aflliguntur. Perspiciunt etiam, quam fructuosum religioni futurum sit, celeriter augeri numerum sedium actu existentium. Ne proinde tam magna utililas diutius retardelur, Sanctitas Sua per apostolicas litteras ad sedium erectionem, et novam circumscriptionem diœcesium supra memoratarum sine mora procedet.

« Art. 10. Majestas sua christianissima novum prœbere volens sui in religionem studii testimonium, omnia, quae in sua potestatesunt, collatis cum Sanctitate sua consiliis, praestabit, ut mala, et impedimenta, qua; religionis bono, et legum Ecclesiae executioni adversantur, quam citius Ceri poterit, removeantur.

« Art. 11. Antiquarum abbatiarum nuUius diœcesis territoria iis diœcesibus unientur, intraquarum fines iis nova circumscriptioue comprehensa reperientur.

« Art. 1-. Redintegratio concordati, quod in Gallia observatum fuit usque ad annum 1789 (articulo primo hujus conventionis stipulala) abbatiarum, prioratuum, et aliorum beneficiorum, quœ tune existebant, redintegrationem secum non feret. Bénéficia tamen, quae in posterum fundari contingat, regulis in supradicto concordato praescriptis subjecta erunt.

« Art. 13. Ratiûcationes praesentis convenlionis mutuo tradentur unius mensis spatio, aut citius si fieri poterit.

« Art. 14. Statim ac praedictœ ratificationes mutuo traditïe fuerint, Sanctitas Sua per apostolicas litteras praesentem conventioncm conflrmabit, ac deinde aliis apostolicis litleris diœcesium fines circumscribet.

« In quorum fidem praefatiplenipotentiavii prresenti conventioni subscripserunt, illamque suo quisque sigillo obsignavit.

« Aclum Romae die undecima junii anni millesimi ■octingentesimi decimi septinii

« Hercules, card. Coxsalvi.

« Bl,AG.\.S d'AULPS. >'

DROITS HONORIFIQUES DBOITS HOXORIFIQL'ES.