SCÈNE I
BABION, FODIUS.
babion. Or ça ! Fodius, il faut mourir. Ne bouge d'ici. Mels-loi la corde au cou.
Ex Viola duplici talia disro loqui.
Quis Viola? credet, etquis non crederet illi,
Non credat Croceus, si michi crédit, ei. •Ut lumen tcnebris sub noclibus obviât alris
Sic alie (a) Pecnlam prsposuere sibi.
Nec Violam seqnitnr; h?cc fallax, illa fidelis:
Haec nox, illa dies ; boec rubes, illa rosa; Haee lupus , illa bidens ; baie serpens , iila columba ;
Ha?c levis , illa gravis; haec dolor, illa decus. Senlibus (6) in mediis genuii lupus , edidit aspis ,
In inedio haralri fovil Erinnys eam.
0 quani dissimiles! h«c junior, illa senescens,
Trila magisque recens, plusque minusqùe decens. Non genus ut geniirix; oleum sic promit amurcam,
Vina luein, lineam tela (c) latex lalicem. Pénélope Pecula non altéra , pêne sed ipsa,
Ipsa pudicilia, peneque major ea.
Sic peculam Pecula ; nil mobile ; nil levé sentit ;
Pêne vir esse potest, feemiiia plena viro. Pénélope Petula {sic) pietate , pudore Sabina ,
Labia munda silu , Marcia fida iîde.
Hanc , Rabio , recolas , buic fœdera débita solvas ,
Totus in bac plaudes amodo fidns ei...
(8Û6) Plebs (e), Babio, récital Fodio Peculam pa-
ftuisse],
Ilosque (f) genu quarto conniimerasse genus. Pristina si memores, si meule moderna volutes,
A Fodio Fodium res probat esse procul.
Pauper erat Fodius, facie tennis, pede nuduSj
Crine malus, lnleus corpore, veste lacer. Mutatur subito, facie pinguis, pede complus (g),
Crine decens, mnndus corpore, vesie nitens. Splendidus incedil, buineros hina ardua spécial,
Verbis magniloquus, arlibus est miniums.
L'nde toi buic sumplus? toi svmbola? fercula lania '.'
Toi merilo pretio lania quïil essefacil? Hoc lua stinl, Babio; lua non tibi Pecula servit:
Hoc deservit ci ; doua saielles liabet.
Dum sic. se; vil ei, maleservilur Babioni;
Servilii lalis sit malediclus bonor.
Prava nimis Viola, Fodius pejora patravit;
Nescio quis pejor, pravus uterque nimis. Implumes alui, nec deglutire (i) scienies,
Nunc miebi sit cucullus illa, sil il le Nern. Abdila Ibesauri sic latro rémunérai Itospes,
(a) Aliœ-ali. [Coït ) — (M. W«.) (6) Dentibus. (Cmi.) — (M. W».
(e) Tela lineam. (Co'.t.) — ViuaSIevem lineam. IDiq'j.) — (M. Wr.)
(d) Fama, veniens ad Babionem. ( Ms. Citt. ) — (\l. Wb.)
(e) Bleps. (.Wss.) — (M. W»|
(f) Usque. (Dgb.) — (SI. Wr.) (a) Compei ln«j in nus. iM B. W )
(h) Babio es ondena. (Ms.Colt.) — (M. Wn.)
(i) linpluiiiesaliiiundiiinglulire. {Colon. M. Wn.)
()') Sinu. (M.us ) —(M. Wn )
(fe) Trix. Mss.) — (M. Wn.)
\l) Faetent. (Collon.) — (M- Wr.)
(m) A celte révélation surnaturelle, dit M. Bruce Whyte, Babio devient presque fmieux; il menace de peudre les deux coupables, et au moment où il manifeste S3 résolution, Fodius l'aborde. — (M. Wn.) • (ni Babio Fodio. (Coll.) ~ (M. Wk *
babion. C'est là ce qu'on ne doit pas dire. Tienstoi en paix et laisse-moi l'emmener.
fodius. Et ou m 'emmener?
babion, A la potence.
fodius. Là , là, pourquoi? La raison avant la mort.
babion. Tu as commis un adulière.
fodius. Non pas; je le nie. Je me réclame des lois; il n'y a pas d'arrêt contre ma réclamation.
babion. L'adultère l'est commun avec Pecula.
Mus peram, gremium vipera, flamma siuiimfj). Sic Irux (A) OEdippus, sic Jupiter invictus egit;
Hic gladiosecuil, expulil ille patrein.
Dum concinna miclii fatalia fata dedisli,
Desque michi Lachesîs police fila truci. Quacqite luenda michi, nec me loca tuta itieninr;
Dum meus hic hoslis, quis miebi lidtis eril. 0! pecttlans Pecula, Fodius feedissimus illo;
Sic mea consumunt, — ullor amants ero.
Judiçium sic lii; fur scande, mœcha premeltir
Fur cruce, Meecha rogis; hic prius, illa sequens. Mille palel cubitus miebi fraxinus, arbor in horlis,
Antra sedenl (/) subliis. inlto profunda palus. Finie capud vincius dabit bic speclacula plebi,
Hic avibus direct peudula prreda fore.
Ipse traliam suisuni; forsan, si traxeril aller
Fratis eril, ei laxo finie periie ncquit; Si funem linquo, qiioniam miebi non bene fido.
Babio semper eris, virque bovinus eril.
Milis fera Pcculx; deerii fratis, fure perempto;
Verbete corripiens, banc superesse sinani (m).
En moriere, Foili! subsla, funem cape collo. (o)
Cur moriar?
Causas iia referre velat Sisle, Irahi paiere.
('/) Quo sic tralior.
In cruce pemlo.
Causa quid est dcbei «sitisa proeirc necem
(') Mœchus (u) es.
Lsst nego. Miebi da me lege lueri, Legem qtiamque sibi curia nulla velat.
tel Mœchus es in Peculam (t/).
Nicltil est.
Vis ne igné probare?
(bb) Igné volo, aut aqua, si magis illa placet (ce).
(o) Fodios. (Coll.)
(p) Babio. [Coït]
(A) Fodius. (Coll.) - (M. Wn.)
(r) Babio. (fort ) — (M. Wr.)
(s) Fodcs. (V..B.-W.)
(() Babio. (Coll ) — (M. Wr.)
(m) Mœcus. (M. B. W.)
IV) FodIds. (Cet!) — (M. Wr.)
(x) Babio. (C<H.) — (M. Wr.)
(i/) lu Pecula (Mss.)j
(i) Fodius. (Coll.) — (M. Wr.)
(on) Bawo. (Coll.) — (M. Wr.)
(66) Fodius. (Coll.) — (M.Wb.)
(ce) tFodius, riil M.Bruce Whyte, proteste do son inno cence; Pecida entre, et il lui fait part de l'accusation dont on charge son honneur. Elle prend un air de vertueuse indignation el adresse les reproches suivants au oauvre Babion *
nos
BAB
NOTICE Sl'K LE THEATRE LIBR.K.
BAH
fodius. Non, iKin pas.
H Bios. Veux-tu l'épreuve par le feu?
fodiis. Si je veux! Par le feu, par l'eau, <l voire gré. 0 venu de Fodius. est-ce là la l'écouioense. Mais le
sauli: ne porte point ite grenades'.
Par l'éteiidiic îles terres, par la hauteur des cieux,
je le jure ; el je le jure r coi c par les saints :r utels ? Foilius n'a point eu Pecula. Ma main droite €n
Clara fuies Fodii, non sic, mentisse pulabal : S' I non fructiflcai punien n ala salix.
l'or tei ra' planum, per cœli culmina juro, Jnro sacras per aras, non fodil liane Fodins.
Dexlra det inde (idem; pnterit miclii sic salis esse.
(«) Aecipe, pandc maiiiim ; nextra dal imlc fi.lem.
(6) 0 Dens aile levi quant magna pericula vici :
Seit neque bu ne ba Babio lingua lut vis. Pin lima patinant, Babio, Foilius libi vendit;
Non FoditlS fodil liane, fodii eam Fodius. Terra née esi terra, cœli nions cœlica nescil;
Est ara porcorum, respicil ara deos.
Fallilur affirmans, sed nescil fallere virius
Hoc virtuiis erai fallere fure miebi.
W Ulsibi prxvideat, Peculse loqnor, m niala lanta, Expectala minus, pungere dainpua soient.
Tanta tuli , Pecula : vix est vixisse remissum;
Fie, rixare, geme, ne paliaris idem.
(e) Mœcha libi videor : lia me das pabula famœ ;
Fnrsitan bas et eas, qualis es (/'), esse putas. De Viola laceo, ne fœdel nuniina slemo.
Prob facinus! meus est ejus uterque parens. Thaïs ego videor; studui inagis esse Sabina.
Me similem similis larde {g) gravare putas. Aut frenesi premnris, aul le lelargus abegit,
Aul furis, aul Lelhes infaluaris aquis.
Mens lua zelolipa le non sinil esse quietum ;
Nec spein née requiem suspiciosus habel. Faina lidc caret (/i),quoe cum vull, alra nilescunl,
Cum volel lia'ceadem, Meninuna (i) veslit olor.
L.cùem quœso minus, populi loquor illud ab ore, Mos liabei hoc mollis, quod piacet, esse ratum.
Non falli dolco; decuit sic fallere famam; Non volo non falli, non bene fallor ego.
Ficta ruina mali moneal niala vera caveri, Pal ma fuisse miclii non eritabsque fore.
(fcJ Est ea res : venia miillis dédit ausa malorum.
Ausa dedii Niobae lardior ont dex (/).
Non scelus obturât, ea quae gémit, haec sacra jurai;
Posi sacra postque (Idem fur scelus audet idem. Fallere quis nolit, redimens discrimina vils?
Ut vivat, dubilat perdere iicmo (idem.
(iil Foies Babieni. (Coll.) — (M. Wr.)
(b) l'oDics. (Coll.) — (M. Wr l
(c) Fodius. {Mss. Coll ) — (M. Wr.)
(d) Fodius Peculse. (Mm. Cuit.) — (M. Wn.) (c) Picola Bubioni (Coït ) — M. Wn )
([) Eas qualis es. (H. It. W.) (0) Sic nwndose. (M. li. W.) (h) Careat.
(i) Migra Memnonh statua TUebis, in templo Scrapitlu i Xo'te de M. 11. W .)
j) Babio. [Coll.] — (M. Wi< )
K) Babio. (Uss. Cou.) — (M. Wn.) (/) Ausa dedil Viola lardior ira Dca- {Coll.)— (M.Wr.) im) Qui juvat libel. (Coll.) — (M. Wr.) (n) Non semel (Coll.] — (M. wK.|
(0) Ficti. (Diao.J — (M. Wr.
(p) Bario FoiUo. {Cou ) — (H. Wr.) ((/) Fodius.' Co« ) — (M. Wr. ) (r) Subortus. (M. Wr.) (j) Bario rediens.
(1) M. Bruce Whyte analyse ainsi ce passage: i Pecula commue. .. accusant pour se justifier, ci parvient à intimider Babio qui se vun obligé de se défendre luimême... Trop heureux de se défaire a loul prix de la
Nulla vereîur, amor imperat, horrci, obedil;
N'I impossibilu ni grave lerrorci. ■ Non Paridi Qammas clades minnere lot enscs,
Non palris, aul Troja?, sive ruina sui. Quod juval uiuiie libel (m), nec abit tibi 'sacra
[voluptas,
Stat libi docla sui semper babere famem. Hem semel (n) experlos nil exierrebit ab illa ;
Quodquc magis cnpio, copia forla facîl.
Qiiœ mo o lima uoval, euui cornna plena coibunl;
Ane nova funclits (o) criiuinis ullor ero.
(P) Ibo miclii Soloen , sit cura, Fodi, libi rcrum.
Kslo vigil, pascil languiila cura lupuni. Quàndo queam redeam.(o)
Nequas, rngo, nulle perailnos, Nil nisi nonieneal, Babio, rétro luuin.
llle miclii sit requies iiiter dumeta sub bonis (r). Douce in Antipodes sol cadal alqne dies :
Tune miclii surgenti sil iter rétro nocie sub alla ; Tuncopus esi soliia callidilate fini (/).
No\ fil : adesl iv) Babio; cessil prope; mane re-
[dibil :
Non (.r) fil iners lempus , dumniiindo cuncla
[licenl.
Nox iter (y) ingeininel, noctetn Tilana reducal, Qiiam dédit Alnicme dum favet illa Jovi (z).
Noctis adesl médium, sunl siimma silenlia rcbns
Nunc luli reculiaul, nunc miebi fala fa vent. Il>o : foramen eril (fc/>); speculabor; luna juvabit.
En! video loculus non habel ejus euni.
Sunl simul, et quid eril arcanuin porto fidelem (ce):
D t Dens ausa niichi pra>slel acumen ei. C.iplus eril Foilius; caplus non liilus abibil;'
iletim devcnienl fonda pelrae (dd) que simul. Onien eril , sterruio (ce), semel, negat esse se-
[cundu;
Non limeo levia. nain levé pondus babenl.
Quid foris est, Pecula? strepil; ait !i ; naribus (gg)
[efflal;
Numquîd adesl Babio? Non ego fallor, adesl. Tula cuba; surgam; feret m parai, et munielr.r
Sordida barba pilis atque ci note lalus.
Quis slrepii exlcrius secus oslia? curule • fur est.
daine p.l de son calant ; il les renvoie lous deux, leur en. joignant de veiller convenablement à son ménage. Après s'être consolé de la sorte, dit M. Bruce Whyie, il quitte la scène, et nous lrou»ons Fodius qui prelite de son absence pour mener à Pin son intrigue avec Pecula. » Il 3 a ici ineiaeiilude, Babion ne se console pas, il médite vengeance, l'intrigue de Fodius se poursuit lebe qu'elle a élé conçue dûs le commencement.
iwi Fooios. (CoM.) (M. Wr.)
(») àbesi. (M. U. W.)
(x) Nuni. (Io )
(1/) Tune. (Id.) .
(il lise relire dans un autre roin du iliéatre, dit H. Bruce WbUe, el bienldlaprèson l'aperçoit couché avec Pecula.
(uni Babio scchi». (Coll.) — (M. Wr.»
(Mii Ksi. (M. B. W.)
{ce) ProBdela. (M. «• W.)
(di/i Petra que. (Coll) —(M. Wn )
(cet On don lire Sternulo scnnl. SiermUO manque dans le Ms. Coll. (H. Wr.)
[ff) Fodios Vecvdœ. {Cou) — (M. Wr.)
(</<y) Narrihus. (M. B. W.)
Wi) Fodius. (Coll.) - (M. Wn.)
BAB
BAB
donne l'assurance; comment? n'est-ce point assez? Tiens, ouvre la main, ma main droite le donne assurance.