‹ Dissertation sur l'existence et les attributs de DieuChapitre 9 sur 39 · ARTICLE HUITIÈME · texte numérisé non relu

ARTICLE HUITIÈME

La matière a été créée par un être nécessaire.

Cette proposition renferme deux parties : que la matière a été créée , qu'elle l'a été par l'être nécessaire.

XXXV. Le premicE de ces deux points-est la conséquence immédiate de ce qui vient d'être établi. La matière existe : c'est un fait évident, et non contesté. Elle ne peut exister sans qu'il y ait une raison suffisante de son existence : c'est un axiome certain de même , et avoué. Il ne peut y avoir que deux raisons suffisantes

( r ) Ecce perspirue d xit ( Pulnij^oras) annin esse nniversi Deum , omnium principiam , <ipcralortm fatultatnm , luinen , aniniam, et. vilam universi , spha^raruinqne omnium motara. rsihii enim a seipso inovelur ; secl omnia ab eu (feducta , et motnm a non esse ad esse soitita ceinuntur. (5. Cyrillus Alex, contra Jnlianum , Ub. i. j

SUR l'eXIS^TENCE de D1E0. 6^.

de rexistence : l'avoir par la nécessité de sa nature , ou la recevoir d'autrui ; il est encore hors de tout doute et de toute contestation qu'on ne peut en imaginer une troisième. La matière n'existe pas par la nécessité de sa nature : cette vérité vient d'être démontrée : elle a donc reçu rexistence de quelque autre être, elle a donc été créée.

XXXVI. J'ajoute, et c'est la seconde partie de ma proposition , qu'elle l'a été par un être nécessaire. Rappelons-nous que dans *le premier article nous avons prouvé l'existence de l'être nécessaire par l'impossibilité que tous les êtres soient contingents ; et parce que les éti*es contingents ne pouvaient nullement exister, s'ils ne recevaient l'existence d'un être non contingent. La. totalité des êtres contingents a donc reçu l'existence d'un autre être : hors de la coUectiion des êtres contingents, il n'y a que l'être nécessaire (1) ; l'être nécessaire les a donc créés (2).

(i) Excepto Deo, qnidquid aliad est in natnra reinra, factam est a Deo. (S. Augustinus , Enarr. in psalm. 82, n° a.)

Rernm nafurara diligentiua examinantes, Deuin videmns, et créaturain ; pra-terea nihil : quodcumque eniin Deus non est natura sna , nec aliqne creatam est; et qnod sub crealionem cadere non potest , omnino necesse est hoc esse Deiim. {S. Çyrillus Alex. ^ Comment. in Joannis Evang, )

(2) Dixisti , et facta sont ; misisti spirilnm tunm , et creala sunt ; et non est qni résistât voci tnae. ( Judith ,16, 17 )

Ipse dixit, et facta sont; ipse raandàvit, et creata sunt. {Ps.

Qui vivir in aeiernnm , creavit omnia snx\-a\. {Eccl. 18, 1.)

Omnia pfir ipsum facta sunt , et sine ipso factum est nihil qooJ factiim est. (^Joan. i , 5.)

Non enim caret initiô materia , qnemadmodain Deus; nec Deo, Dt principii expers, parem habet potesfafem : verum crtata est, nec ab alio facia , sed a solo universornm opifice prodncla. (5. Justi/ius , contra Gr/xcos orat. , cap. 5. )

Fecit quemadmodum voluit, omnibus consonaniiam, et ordinem suura, et initinm cieationisdonans, spiritnalibiis qnidem spiritualem, et invisibilem, supercœlestibns cœlesietn , et Angelo angelicam , et aniraalibus animalem, et na'antibus aqaatilem, et teirigenis terrige-

64 BISSERTATION

XXXVII. Car la création de la matière ne consiste pas seulement à avoir arrangé les div^erses parties comme nous les voyons; elle a été la production même des éléments dont le monde est composé. C'est la différence entre créer et opérer. Celui qui opère travaille sur une matière qu'il trouve existante, et qu'il dispose et façonne selon son art : le créateur n'a pas besoin de matériaux pour son ouvrage , il se les donne : il ne leur imprime pas seulement la forme, il leur accorde l'existence, il les fait passer du nédnt à l'être (1).

nam , omnibus aptsm qaalitatis substantiain. Omnia autein qaae acla sunt infatigabili Verbo fecit. (5. Irenceus , contra Hœres.^ lib. 2, cop. 2, n" 4.)

Uriici Dei status banc regulaiu vindioat; non aliter nnici,nisi qa a solius ;^non aliter solius, nisi quia nihil cnm illo ; sic et prinius^ quia omnia post illum ; sii' o.niiia post ilinm, qaia omnia ab illo ; sic ab illo quia ex nibilo. { Ttrtulliarius , contra Hermogc-nem, cap. 38.)

Unus est Deus, qni omnia creavit afque composait ; qniqne , cum nibil e>set , fecit esse universa. {^Origenes ^ de Princ/piis, lib. i, prœfat. , n° 4.)

Non ariis igitar usnro , nec virlutis exprndit, qui moraento snœ volontatis ra.ijestatem tantae operationis iniplevit, ut ea quac non erant est-e faceret ; t;tm velociter ut , neque voluntas operationi prs^ cnrreret, neque operatio va'.untati. (5". Amhrosins .^ Hexameron^ lib'. I , cap. J, no 9. )

Cum ergo constet (jnod cernifur, ant senlitnr , alienae opis, ut coUMistat et maneat , inrligere, non potest auibigi aliunde ttiam nt cieaieinr eguisse. Quod cum ita sit, omnia a Deo oria fateamur n£ccise e-.t ; qr.ia , nisi p.rofanis, in diibium venire non potest mundnm Deo auctore ronfectnni. [S. PanH/ins^ epist. 16; Jovio.)

Quamcumqne cre.ituram a^pext-rimus, fulgurat Dei notitiam. Aim ex créa to ri s creat'or agnoscitnr. ( Hieronymus , Comment, in Ezech. lib. 1 , en p. 2 .)

Meraentoleita crede:e oinnij^^otentem Deara, nt nnlla omninonatnra &it, quam ip^e non condidit. (^S. j4iignstinus , 5frmo 3 04 , n"' 2. )

Omnibus liqiiet qnod non soluni ea (juae snb rœlo snnl , sed ipsa qnoqne qu* super cœ'os condita , cœie.stia vocantur , t'jas voluntati serviiini a quo se ci eata esse meminerunt. [S. Gregoriiis HJog., Moral, lib. 33; cap. 22, no 40.)

(t) Creavit eniin , nt essent omnia, ÇSap. i, i.\.)

Peto, nate ; nt aspicias ad cœlum et teriam , et ad omnia qnae in

SUR l'existence de died. 65

Page 1