VI

(54) Vixitoctoginta et quatuor annis, ùxorem non habens. S. Hieron. de Script eccL in Lucam .

(55) Sicut evangeliam et omnes seniores testantur, qui in Asiâ apud Joannem discipulum Doroini convenerunt, id ipsum tradldisse eis Joannem. Permansii autem cum eis usquè ad Trajani tempora. Quidam autem eorum non solum Joannem , sed et alios apostolos videront; et haec eadem ab ipsis audierant, et testantur de hujusmodi relation e. S. Ircnœus contra hœres., lib n, cap 22, n° 5.

(56) Voyez ci-dessus, n° XXII, note /|6.

(57) Cùm autem ad eam iterùm traditionem quae est ab apostolis, quae persuccessiones praesbyterorum in ecclesiis custoditur, provocamus eos, adversantur traditioni, dicentes se non solùm presbyteris, sed etiam apostolis sapientiores, sinceram invenisse veritatem, apostolos enim admiscuisse ea quae sunt légal ia Salvatoris verbis. S. Irenœus contra hœres., lib. m, cap. 2.

(58) Deserti igilur cùm sint à paternâ dilectione, et inflati à Satanâ, conversi in Simonis magi doctrinam, abstiterunt sententiis suis ab eo qui est Deus; et putaverunt semetipsos plus invenisse quàm apostoli, alterum Deum invenientes : et apostolos quidem ad haec quae sunt Judaeorum sentientes annuntiasse evangelium; se autem sinceriores et prudentiores apostolis esse. Ibid., cap. xii, n° 12.

(59} Sed enim Marcion nactus epistolam Pauli ad Galatas ipsos etiam apostolos suggillantcs, ut non recto pede incedentes ad veritatem evangeiïi; simul et accusantes pseudorapostoios quosdam perver • tentes evangelium Christi, connititur ad destruendum statum eorum evangeliorum quae propria et sub npostolorum nomiae eduntur, vel etiam aposfoU-

3î2 NOTES

corum; utscilicet fidem quara illis adimit suo conférât. Idem, adv. Marc. y lib. iv, cap. 3.

(6o) Sunt enim sectse quae Pauli epistolas non admittunt; ut utrique ebionei et eucratitae dicti. Illi igitur, cùm Paulum pro sancto et sapiente non agnoscant, certè hoc ejus effatum non usurpabant : Miki mundtis crucifixus est, et ego mundo. Origcn. contra Celsum, lib. vi, cap. 65.

(6x) Hi (ebionei) epîstolas quidfem Pauli rejiciendas esse censebant, desertorem illum legis vocantes. Euscb.y Hist. Eccles.y lib. m, cap. 27.

(62) Posteà ex fidelibusait (Celsus) esse , qui similes illis quos eô impellit ebrietas, ut sibi manus inférant, primum evangelii contextum, ter, quater, pluries mutant, pervertuntque, uthabeant quo ressibî objectas inficiantur. Orrg. contra CèL, lib. 11, n° 27.

(63) Julianus. Tarn infortunati estis ut ne manseritis quidem in iis quae vobis ab apostolis sunt tradita, ea quae fuerint ab illorura posteris nequitià et impietate tractata. Jesum quippe illum, neque Paulus Deum dicere ausus est, neque Matthseus, neque Lucar, neque Marcus, sed bonus est ille Joannes.... primus id* prodire ausus est. S. Cjrilfus Alex, contra Julianum, lib. x.

(64) V. Cotelerii Patres apostolici, praesertim tom. 1. , pag. 7 et pag. 89.

(65) V. Grabe, Spicilegium, tom. 1, pag. i5 et seq. pag. 3t, 37, et alibi.

(66) V. Fabricius , Codex apocryphus Nov. Testam. in evangelium Hebraeorum, et oliquot alia.

(67) Caeterùm quoniam sumus in hune sermonem dielapsi „ yidetur ration i consentaneura scripturarum

seriem quae Novi Testamenti esse dicuntur sommatim comprehendere. Primùm igitur sacer evangeliorum quaternio ratus esto, quem quldem liber de actis apostolorum sequitur. Huic annumerantur Pauli epistol», quibus deinceps prior epistola qu« fertur esse Joannis, et Pétri similiter prior, tanquàm omnium- consensu constabilitae adjunguntur. Inter ista, si placet, Joannis Apocalypsim conjiciamns, de quâ quid veteres statuerint, aliud erit tempus exponendi. Àtque hsec sunt qua? omnium asservatioue constantes approbanrur. Ex illis qui in dubitationero quidem vocantar, sunt tamen à plerisque recepta?; est epistola qu* Jacobi dicitur , et Judse , et secunda Pétri, et secunda et tertîa qua? Joannis nomine inscribuntur, sive illse ab evangelistà, sive à quopiam eodem nomine appellato, perscriptae sint. Inter scripturas autem qusefalsô inscriptae minimèque germanse dicuntur, Pauli acta numerantur, et liber qui dicitur Pastor, et Apocalypsis Pétri, porro epistola nomine Barnabae édita, et quae dicitur Doctrina apostolorum. Adde his, si videlur; Joannis, ut dixi, Apocalypsim , quam nonnulli, ut jàm dixi, penitùs antiquare contenderunt, alii quidam in- seripturis raaximè approbatis collocandam judicant. In quibus etiam non pauci hoc tempore evangelium secundùm Hcbraeos ponunt, quo Hebraei iïii, qui sunt Christi doctrina m amplexati, maxime gaudent. Caeterùm, haec omnia referuntur in earum scripturarum numerum , quibus à plerisque contradicitur. Atque certè istorum librorum enumerationem necessariô fecimus, uti ctun scripturas quae secundùm Ecclesiae tra. ditionem, vene, germanse, et omnium sententiis ma-

nifestô comprobataesunt,perspicuâ quâdaro nolâab aliis quae non sunt ejusdem autoritatis, scd sunt posîtae quidem in controversià^ à plerrsque ta m en eccleslastiçis virisevoluta?etperlractatae, distinxerimus. Facile quidem, non istas ipaas modo, sed eas etiatn quae ab haereticis circuniferuntur, possimus d'scernere, sive evangeîia Pétri, Thomas, Matthjae, aliorumve falso apostolorum noroine inscript a?; siVe acta quae Àndreae, Joannisetaliorum apostolorum nomine veteratorièdonata sunt. Quas quidem scripturasnemo ex scriptoribus ecclesiasticis , qui, continuafâ tempruom successione, ab apostolis» hùc usqué vixerunt, usquàm in suis scriptis in memoriam redigere dignatus est. Quin^ etiam., dictionis et loquendi formâ longe à slylo etconsuetudine apostolorum discrepa t. Sen tentia verô , et institutum eorum quae tn illis libris traduntur (quod toto cœlo, ut dicitur, à vero orthodoxoque scripturae sensu et opinione aberrat) , plané, perspicuèque ostendil ea callida solùra haereticorum esse commenta. Undè , nè in eo quidem scripturarum génère, quae falso inscriptae, roinimèque germanae dicuntur, habenda sunt, sedtanquàm absurda omninô et impia penitùs explodenda. Euseb. y Hist. eccles. , lib. m, cap. 19.

(68) Spiritus manifesté dicit qui in novissimis temporibus discedent quidem à fide, attendentes spiritibus erroris et doctrinis daemoniorum. 1 Timoth. iv, 1 .

(69) Idem auctor (Hegesippus) errorum suae aetatîs origines his vocibus plané demonstrat. Postquam Jacobus, cognomento justus, pro veritatis defensione, sicut et Dominus ipse, trucidatus fuit, Simon, films Cleophae, qui avunculus Christi fuit, episco-

pus creatus est, quem omnes discipuli, quoniàm Doraini consobrinus erat, secundo loco suffrages illi administrationi prafecerunt, et quoniaui Ecclesia nondùm erat falsâ pervers» haereticorum doctrine inanitate corrupta r idcircô Virgo appellata fuit. At Thebutis, proptereà quod in petilione epUcopatûs repulsam tulerat, eam erroris labe ex occulto inficere exorsus est. Qui quidem unus erat ex eorum numéro qui ex septem sectis in populo judaïco proseminatis oriebantur. Ex quibus sectis originem erroris duxtt Simon, undè simoniani; et Cleobius* undè cleobiani; et Dosithaeus, undè dosithaeani; et Cothaeus, undè cothaeam; et Masboteus, undè masboteani. Atque ex istorum fontibus profluxerunt menandistaa -, et marcionistae; et carpocratiani, et valentiniani, et basilidiani, et saturniliani , quorum singuli sépara tim variam il la m quidem , suam tamen et propriam invexere doctrinaon Ab illis item nascebantur pseudochristi, pseudoprophetae et speudoapostoli, qui adultérin» , et corruptae pervers» doctrin» contagione contra Deum et contra Christum ejus inductà , concordiam et unitatem Ecclesiae, tanquàm membratim, discerpserunt. Euseb. } Hist. eccles.y lib. iv, cap. 21.

(70) Omnes enim ii valdè posteriores sunt quàm episcopi, quibus apostolitradideruntecclesias: et hoc in tertio libro cum omni diligentià manifesta vi mus. S. Irenœus, contra hœres. , lib. v, cap. 20, n° 1.

(71) Quod enim catholicà ecclesiâ posteriora sua fecerint conciliabula , non est opus multis probare. Nam Domini quae fuit in adventu doctrina, cùm cœpisset ab Augusto, medio tempore Tiberii consumma*

tur. Apostolorura autem ejus dbctrina usqnè ad Pauli ministerium , Neronis tcinpore consummatur. Inieriùs autem, circa tempora Àdriani imperatoris, fuerunt qui haereses excogitarent S. Clemcns Alex. Strom., lib. vu , cap. 17.

(72) Voyez ci-dessus, n° XXIII, note 48.

( 7 3) Voyez ci-dessus, n° XXIX, notes 57 , 58, 59, 60 , 61.

(74) Voyez ci-dessus, XXIII', note 48!

(75) Voyez ci-dessous, n° XLVII, note 92 et suivantes,

(76) Sanè de apocryphïs iste posuit testiinonia qu» nominibus apostolorum Andréa?, Joannisque conscripta sunti, qua si illorum essent ab Ecclesià, qu* ab illorum temporibus, per successiones episcoporum, adnostra, et deinceps, tempora persévérât. S. August., contra adoen. legis et prophet, lib. 1, cap. 10, n° 38i

Oinittamus igitur earum scripturarum fabulas quae apocryph» nuncupantur, eo quod earum occulta origo non claruit Pàtribus, à quibus usquè ad nos auctoritas veracium scripturarum , utilissimâ et novissimâ successione, pervenit. Lient, de Civît. Dei, lib. xv, cap. 23, n° 4.

(77) Oportet suscipere infirmos, ac meminisse verbi Domini Jesu , quoniam ipse dixit : Beatiùs est magîs dare quàm accipere. Act. xx, 35.

(78) Interrogatus enim à quodam ipse Domînus, quando venturum esset regnum ejus, dixit : « Cùm v duo erunt unum; et quod foris ut quod intùs; et » masculum cum fetninâ, neque mas, neque femi- » na. » S. démens } papa y epist. secundd, n° i3.

(79) Proptereà dicirCassianus : « Cùm interroga- » ret Salome quando cognoscerentur ea de quibus 1» interrogabat , ait Dominus : Quando pudoris in- » dûment um conculcaverilis; et quando duo facta » erunt unum ; et masculura cum feminâ , nec raas- » culum, nec femineura. » Primum quidèm in no* bis, tradUis quatuor evangeliis non habemus hoc dictum, sed in eo quod' est secundùm iÉgyptios. S. Clem* Alex. StromaU, lib. m , cap. i3.

(80) Longé à nobis sitscriptura il la ubi dicit : Miseri sunt qui animo sunt dùplices et incerti , qui dicunt : Ha?c audivimus etiam à patribus nostris ; et eccè consenuimus , et nihil horum nobis accidit. S. ClemenSypapa, epistt primâ f n° 2 3.

Dicit enim propheticùs sermo : Miseri sunt qui animo duplices et corde incerti sunt ; qui dicunt : Haec omnia audivimus etiam à patribus nostris : nos ver6 de die in diem expectantes nihil horum vidimus. Id., episL secundd, n° n.

(81) Dicentes : Ubi est promissio et adventus ejus? Ex quo enim patres dormierunt, omnia sic persévérant ab initio creatur*. i.Petr. m, 4.

(8a) Hoc ergô dicit : Servate carnem vestram et sigillum immaculatum , ut recipiatis vitam aeternam. S. Clem.,papa, epist. secundd, n° 8.

(83) Sicut dixit filius Dei: Résista m us omni ihiquitati, et odio habebimuseara. S, Bhrnabœ Epist, n°4.

(84) Et cùm ad eos qui cum Petro erant, venit, inquit ipsis : Apprehendite et palpate me; et videte quod non sim daemonium incorporale. S. Ign., cpist. ad Smjrrn., ,n° 3.

(85) Videte manus meas. et pedes, quia ego ipse

sum; palpate et vidcte quia spiritus carnein et ossa non habet, sicut me videtîs habere. «S. Luc, xxiv, 39.

(86) Atqul solîs sacerdotibus judicare est concessum, quippè quibus dictum sit: Judiciurn justum j'udicate. Et rnrsùm : Estote boni trapezitœ. Vobis autem id non est permissum. Iromô contra, iis qui dignitatem aut judicis ant magistri non habent, dictum est : Nolile judicare, et non judicabitnini. Constit. aposty lib. m, cap. 36*

(87) Hase omnia scripsimus vobis, ut notum haberetis qualis sit nostra sententia ; et nè libros qui ab impiis nostri noroinis inscriptioue sunt firmati , recipiatis. Non enim attendere débet is nom in a Apostolorum , sed naturam rerum , et recta m , indeflexaaique sentenliam. Scimus quippè Simoneni et Cleobium, venenatosnominc Christi et discipulorum ejus composuisse, atque circumferre, ad decîpiendos vos qui Christum, nosque servos ejus, dilexistis. Et vero apud veteres nonnulli conscripserunt Mosis,Enochi, Adami, Esaiae, Davidls, Eli», et trium patriarcha rum libros apocrypbos exitiales ac répugnantes veritati. Consimiles libros nunc quoque ediderunt inauspicati hommes, calumniantes creationem, nuptias, providentiam , procreationem liberorum, legem, prophetas, adscribentes barbara quaedam nomina, scilicet, ut ipst dicunt, angelorum, ut verura autem daemonum. Fugite doctrinam eorum , nè participes efficiamini supplicii, peccati, iis qui haec, ut fallerent et perderent fidèles, et inculpatos Christi Jesu discipulos, filios ac hseredes, conscripserunt. Ibid, lib. vi, cap. 16.

(88) Ego enim fateor charitati lu», solis eis scripturarum libris qui- jam canonici appellantur, didici hune timorem honoreinque déferre, ut nullura eorum auctorem scribendo aliquid errasse firmissimè credam : aut si aliquid in eis offendero Hlteris quod videtur contrarium veritali, nihil aliud quam, vei niendosum esse codicem, vel interprelem non assecutum esse id quod dictum est, vel me minime intellexisse non ambigam. Àlios autem ità lego, ut quanlâlibct sanctitate doctrinâque polleant, non ideo verum putem, quia ipsi senserunt, sed quia raihi , vel per illos auctores canonicos, vel probabili ratio ne, quod à vero non abhorreat , persuadere potuerunt. Nec te, mi frater, sentire aliquid existimo. Prorsùs, inquam, non te, utarbitror, sic legi tuos velie,' tanquàm Prophetarum et Apos f olo-

um, de quorum scriptis, quod errore careant, dubitare nefarium est S. AugusL epist. lxxxii, al. xix, ad S. Hycron. , n° 3.

(89) Prophétavit autem, et de bis septimus ad Adam Enoch, dicens : Eccè venit Dominus in sanctis millibus suis. Juà\ i4*

(90) Quaeret aliquis quisnam sit iste qui dicit: Surge , qui dormis 9 et exsurge à mortuis ; seu cujus testi monio apostolus -sit abusus. Et quidem qui simplici responsione contentus est, dicet, in reconditis eum proplietiis, et his quae vocantur apocrypha haec lecta in médium protulissc; sicut in aliis quoque locis illum fecisse manifeslum est : non quod apocrypha comprobaret; sed quôd et Arati, et Epimenidis, et Mënandri versibus sit abusus, ad ea quae voluerat in tempore comprobanda. Nec tamexi Arati., et EpU

350 KOTES

menidis, et Menandri tota qua? scripsere sunt sancta; quia eos verè aliquid dixisse, testatus est. S. Hieron. Comment, in epist. ad Ephes., lib. ni, cap. 5.

(91) Iilud ta m en palan) est multa, vel ab A.postolis, Tel ab Evangelistis, exempta esse prolata, et Novo Testamento inserta , qua? in his scripturis quas canonicas habemus nunquàm legimus; in apocryphis tamen inveniuntur, et evidenter ex ipsis ostenduntar assumpta. Sed nè sic quidenv locus apocryphis dandus est. Non enim transeundi sunt termini quos statuerunt patres nostri. Potuit enim fieri, ut Àpostoli, vel Evangelisîae, Sancto Spiritu repleti, sciverint quid assumendum esset ex illis scripturis, quidve refutandum. Orig. in Cant. canL prologus.

(9a) Voyez ci-dessus, n° XL1II , note 79.

(9^) Non enim invidens, inquit, pracepit Doniinus in aliquo evangelio : Mysterium m eu m mihi , et filiis domûs raeae, S. Cletnens Alex. Strom., lïb. v, cap. 10.

(94) Scriptuin est in evangelio quodam, quod dicitur secundùm Hebraeos , si tamen placet alicui suscipere illud, non ad auctoritatem , sed ad manifesta tionem propositse quaestionis. Orig. in Matth. Tract, xv, n° 1 4*

(93) Quod si quis cvangelium juxtà Hebraeos admittit, ubi Salvator ipse dicit : Modo accepit me mater mea. Idem, Gomment. inJoann., tom. 11, n° 6.

(96) Quibus testiraoniis, si non uteris ad utilitatem, utere saltem ad antiquitatem , quid omnes viri ecclesiastici senserint. S, Hyeron., contra Pelag., lib. m.

(97) Voyez ci-dessus, n° XXII, notes 44 et 45.

(98) Voyez ci-dessus, n° XX, note 4i-

(99) Hùc accedit illa scriptura : Si guis osculum proptereà' répétât quod delectatur. Tùra addit : summâ ergo cautîone osculum adhibendum. AÛicnagoras légat, pro christianis, n° 3 a.

(100) Voyez ci-dessus, n° XXIII, notes 47 48.

(101) Voyez ci-dessus , n° XLVII, notes 9a et g3.

(102) Nos enim , fratres, Petrurn, et caeteros Apostolos, proindè ut Christum ipsum recipimus. Sed quae nom en illorum falsô inscriptum prse feront : ea nos utpotè gnari et periti, répudia mus : quippè qui compertum habeamus ea nos à majoribus roinlmè accepisse. Euseb., Htst. ecc les. > lib. y s. , c. 11.

(103) Sermo meus et pradicatio mea , non in persuasibilibus hum an a? sapientiâ; verbis, sed in ostensione spiritûs et virtutis; ut fides vestra non sit in sapientiâ hominum, sed in virtute-Det. x. Cor. 11, 4 et 5.

(104) Factus enim à Deo erat idoneus minîster Novi Testamenti, utens demonstratione spiritûs et sapientia?, ut credentium assensio non sit ab humanâ sapientiâ, sed à potes ta te Dei. Si enim elegantiam et dictionis apparatum, ut scripta illa, qu» Graecis admirationi sunt, divin a? littera habuissent , existimasset aliquis non homines vicisse veritatem , sed apparentera consecutionem , et dictionis splen-^ dorem auditores prolec tasse, et illecebris delinitos cîreumvenisse. Orig. in foann.y tom. iv, n° a.

Neque verô mirum admodùm est sermon es philosophicos, tara apte, tàm composite, tàm ornatè celebratos , tantùra habukse momenti ad corrigent

33a notes

dos illos qui suprà memorati sunt, aliosque pessimae vitae homines. Sed cùm videmus sermones illos» quos demissos et humiles vocat Celsus, instar incantationura, tantâ vi et efficaciâ piaeditos; cùm videmus* inquam, sermonibus illis, à Hbidinosâ ad temperantem vitam , ab iniquà ad jus ta m , à timiditate ad tantam constantiam, revocari multitudinem, ut pietatis causâ , quam commendatam illis animadvertit, mortem pro nihilo putet; quomodo non meritô tantam potestatem admirabimur? Nam sermo eorura quibus ab initio vulgandae nostrae doctrinae partes datas sunt} quique in constituendis Dei ecclesiis laborârunt, et eorum praedicatio persuasit quidem , sed non eâ ratione quà platonicae sapientias doc tores, autquilibet alii philosophi, qui nihil suprà humanae naturae vires poterant; sed argumenta quibus ulebantur Apostoli, data illis à Deo fuerant; vimque persuadendi à Spirltu et virtute habebant. Quapropter promptissimè sermo eorum quocumque pervasit ; immo sermo Dei qui per ipsos mutabat quos natura et consuetudo ad peccatum trahebant; et quos nè pœnis quidem quisquam hominum correxisset, bos correxit, efformavit , ad suam voluntate m convertit Idem 9 contra Cctsum, lib. m, n° 68.

Qui quidem externi sunt, et alieni à verbo veritatis, simplicttate dictionis scrij t rarum contemplé , evangelii praedicationem, stultitiain nominant. Nos verô, qui in cruce Christi gloriamur, quibus manifesta ta suut per Spirltu m ea quae donata sunt nobis à Deo , non in doctis humanae sapientiae verbis; noviraus gratiam eam quae à Deo in traditisde Cbristo doctrinis diffusa fuit, div item esse. Quamobrcm bre-

vl tempore in universum propè terrarum orbem illa praedicatio pervenit; proptereà quod dives et abundans gratia efïusa est in evangelii praecones-, quos etîam Christi labia scriptura nôminavit. Quapropter evangelii praedicatio, in contemptibilibus dictiunculis vim multam habet persuadendi , -et ad salutem alliciendi. S. Basilius, Ho mil, in j^sa/m. xliv. n° 4.

(io5) Barbarismis, solœcismis obsitae sunt, in qui t , res vestrae, et vitiorum deformitate pollutae. Poerilis , sanè atque angusti pcctoris , reprehensio. Quam si admitterenms ut vera sit, abjiciaraus ex auribtis nostris quorumdam fructuum gênera, quod cum spinis nascuntur, et purga mentis aliis, quae nè alere nos possunt; nec tamen impediunt perfrui nos eo quod principaliter antecedit, et saluberrimum nobis votait esse nafura. Quid enim cfïicit, 6 quseso, aut quam praestat intellectui tardîtatem , utrùmne quid levé, an hirsutâ cum asperitate promatur? Inflectatur quod acui, aut acuatur quod debebat inflecti ? Aut qui minus est, quod dicitur vcrum est, si in numéro peccetur, aut casu, propositione , participio, iconjunctione ? Pompa ista sermonis, et oratio missa per régulas, concionibus , litibus, foro, judiciisque servctur, deturque illis immô qui voluptatum delineamenta qu aèrent es, omne suum studium verborum in lumina contulerunt. Cùm de rébus agitur ab ostentatione submotis, quid dicatur sectandum est; non quali cum amœnitate die a tur, nec quid aures demulceat , sed quas afferat audientibus utilitates. Maxime, cùm sciamus etiam quosdam sapientiae deditos, non tantùm abjeeisse sermonum cultum, verùm etiam cùm possintt ornatiùs atque uberiùs