Le mèmb au même

AJep, le 8 janvier 1636

(Archives S, J.)

Sommaire : A. Lettres envoyées à Rome par deux voies différentes. Chapelle réouverte et congrégation dç nouveau réunie ; école plus nombreuse ; .pénurie de maîtres.— -B. Zèle du P. Araieu pour l'arabe ; leçons de syriaque, d'arabe, de latin. — C. Lutte d'humilité entre les Pères Amieu et Queyrot, pour céder l'un à l'autre la charge de supérieur. — D. Dette écrasante ; raisons pour lesûuelies le Général doit l'acquitter ou la faire acauitter par la Provmce ; celle-ci ne verse même pas l'indispensable pour 1 entretien des missionnaires d'Alep qui travaillent plus que la plupart des autres. — £. Sa parcimonie envers eux, touchante supplication.

A. Duplici via Reverendse Patornitati Vestrae, tertio et quarto Octobris, scripsi simulque Patrum nostrorum, qui m India Orientali versantur, litteras transmîsi. Nunc quia R. P. Epiphanius Carmelita,ex sua visitatione indicà rediens, varias nostrorum litteras (quarum fasciculi a Judaeis qui hic vectigalibus prœsunt aperti, salvis tamen litterarum sigillis) mihi reddidit, ne eamdem omnes aleam subeant, duo^ ex illis instruxi fascioulos ; quorum unum eidem R. P. Epiphanio, navi anglicanâ et via venetà Romam remeante, commisi ; alterum 8* via, Belgicà navi, quae Patrem Amieu cum socio Bourgeois Alexandrettaui transvexit, post mensem solvente, Deo beneju vante, deferam, et si navis Melitam aut inaliquera Italiœ portum appellat, unde fncilis est et expedita Romam via, R* P^ Vie reddam, sin minus Massilia transmittam.

Ab eo tempore quo in aedes nostras remigravimus, sexdecim scilicet mensibus, omnia nobis, Dei gratia, pacata fuere : sacelluni nostrum, approbante judice, instauratum, et B. Virginis Assumptai die sacro, nemine contradicente, sacris usibus deputatum.

Sodalitas B, Virginis quam ultimye proeell», magna ex parte, dissiparant, redintegrata ; et schola discipulorum numéro in dies fit auctior. Sic, favente divino numine, secundis, praesertim a P. Amieu adventu, ventis navigavimus.Verum, quia,crescentescholasticorum numéro, crescit et magistrorum labor (singuli enim singulatimdo.»en- .di et ideo plerisque propter librorum penuriam lectio conscribenda), t«rtius Pater adjutor necessarius est, qui, tripartito docendi onere, cum Pâtre Amieu exerceatur. Nec propterea multo majores missionis expensai extimescendœ, cum victus ab amicis corrogetur, et

censiis domûs non augeatur.

B. P. Joannes Amieu (1) cum Fratre Raymondo Bourgeois 28 nov. au. 1635, post niultas itineris difficultates et pericula, salviis et incolumis hue appulit. Magiiis asimis liiiguam arabicani statim aggressus, P. Hieronymum in docendis pueris juvat. Tertius illis adjunctus est sacerdos maronita, qui suos scholasticos in nostram scholam conduxit : hic Maronitas, matuiimis horis, syriace docet. P. Hieronymus postraeridianis arabice, P. Amieu aliquos latine.

C. De succôssore meo mihi aliqua ex litteris R.» P. V.» et P. Provincialis suborta est difficultas. Nam, R. P. V. ad P. Hieronymum scripsit in hœc verba : R.V. Missionis cura incumbet, 8° Junii ; Pater vero Provincialis,tum in litteris privatis, ad me datis, 3° junii, tum in litteris patentibus, conceptis verbis ait se mittere P. Amieu Aleppum ut Missionis hujus curam suscipiat (2). Privatim utrumque allocutus sum ; uterque se libenter suo jure cedere, et malle subesse quam prsesse ait. Existimavi nihil innovandum esse ante discessum nieum ; in discessu tamen P. Hieronymo, magis in hoc practico et versato, missionis curam relihquere, juxta R, P. V. beneplacitum, donec aliter statutum sit.

D. Reliquum est ut quo a tribus annis aère aliène supra modum gravamur, R. P. V. studio et charitate sublevemur. Nam, cum nos ipsi solvere non possimus, et Provincia, vel negligat vel nolit onus îllud in se suscipere, ad R. P.V. recurrere compellimur, ut ipsa, pro consueta in filios suos benevolentia, et paterna totius Societatis providentia, nos et Societatem hoc onere liberet.

P. Quia illud ses alionum in commodum et beneficium Societatis contractum est, nempe ad emendas aedes commodas atque ad stabiliendam hic Societatem necessarias ; quilibet enim plus offerens ex conductitià domo nos poterat ejicere ; hic autem difflcillimum, domum usibus nostris opportunam invenire, et mutatio sacelli novis inimicorum et Turcarum calumuiis et injuriis pxposita erat.

(1) Sur le P. Amieu, voir t. 1 des Documents, p. 6^72, etc. ; sur le Fr. Bourgeois, p. 39, etc.

(2) Par suite d'un malentendu, le P. Provincial, dans sa lettre datée d'Embrun, 3 juin, désignait le P. Âmieu comme supérieur ; ot, le 8 juin, le P. Général désignait le P. Q leyrot pour cette charge. Lettre du P. Maniglier au P. Général, 11 janvier 1636.

2°. Quia pecuiiiae, nobis ad maximas rerum angustias reductis, ab araicis concreditaB sunt ; at neque ratio, nec sequitas postulat, ut pro singulari beneficio in Soeietatem coUato diuturniora creditores dispendia patiantur.

3°. Quia tenemur ex justitia ses alienum restituere, imo et ad luori cessantis et danini emergentis subsecuta dainna,ab eo terapore quo in raora sumus,si ipsi répétèrent, quae nec levia essent, nec contemnenda, cuni D. Contour hi^ multis usuram solvat duorum pro centurn singulis mensibus, juxta cursuni hujus fori.

4°. Ne Societatis fides et noraen,et hic et Massili3e,labefactetur; cujus rei, apudeos in Provincia qui aliquam hujus Missionis curain gerere deberent, minor sensus esse videtur. Nam, pridie D. Antonii Allemand litteras accepi, quibus ad me, conceptis verbis, scribit : si ii, ad quos V.R. scribit pro exsol vendis cambii litteris, non majorem habeant quara hactenus habuerint curam, res conclamata est.

o°. Quia creditores suo indigent, et illud repetunt ; ut enim fréquentes superiorum temporura jacturas taceam, navis Massiliensis hue proficiscens, sub finem Novembris a piratis capta, maximain universae na'tioni maestitiam attulit, praesertim vero D. Contour, quia quinque millium nummorum hispanorum damnum passus est. Quà ergo fronte, in hoc miserrirao rerum statu, jacente commercio, a^ro alieno insoluto, si persolvendi census annui aut alterius ingruat nécessitas, eumdera D. Contour, qui unicum fere nostrum iu rébus adversis perfugium est, aut alium audebimus convenire ( Nostrum igitur ces alienum extinguere prorsus necesse est.

Quod si R. P. V. prsBscribat ut Provincia illud exsol vat, commendatio non sufficit, ut satis superque docet experientia, sed opus est mandato et quidem fulminante, quod eludi non possit, et omnem tollat tergiversationom et moram ; nam etsi Provincia? paupertas semper obtendatur, vereor tamen ne sicpe voluntas potius desit quam facultas. Audio enim R. P. Provincial priepositum siraul octo francorum millia prae manibus habuisse, de quibus ad libitum disposuit. Num, probe cognita Missionis nostne inopia, post tôt iteratas R. P. V. commendationes, quadringentos aureos nummos ex iis ad extinguendum ais nostrum alienum secernere poterat, si voluisset? Adhuc 2266 scuta superfuissent. Audio summam illam novitiatui Avenionensi datam fuisse ad constituendum novum ambulacrura. Equidem non improbo ; lioc tamen elegantia?, illud necessitatis ; hos

charitatis, illud justitiae opus esse dixerim. Neque vero quo jure de majoribus subsidiis a se huic Mission! submiuistratis Provincia conqueri possit video, cum hoc postremo trieimio (in quo majores fere expensse nostrae) sive pro solutione domus emptas et census annui, sive prô victu, vestibus, sacello, bibliotheca,viaticis et, ut uno verbo dicam, pro hac Missione solura trecentos et undeviginti nummos regales cum dimidia parte numrai suppeditaret, ut ex subductis rationibus, quas ad R.P. Assistentera mitto, liquido constat.Certe, divina nos protegente gratia, nec ex Societate, nec ex Provincia ejecti sumus, nec tninus, imo fortassis, plus quam alii plerique in Provincia laboravimus ; dies enim naturales ad horas persolvendas, et ad explenda munia nostra, saepe nobis brèves sunt, et tamen, citra domum, sacellum, bibliothecam, nobis in Provincia alendis et vestiendis, plus ipsa expendisset quara subuiinistravit.

E. Cum igitur in potestate nostra nec litteras cambii quingentorum nummorum, nec censura annuum domus persolvere situm sit, nec Provincia velit illud onus in se suscipere, et nihilominus creditores intérim contra jus et aequum graventur, Soeietatis fldes et noraen perstringatur, conscientia ohligetur, nosque semper sub onere gemamus, Ad^". R"*. P"\ V". supplex etiam atque etiam rogo, ut statuât quid facto opus sit, et effieaciter praescribat et iraperet ut, sublata omni tergiversatione et mora, quod prsescriptum fuérit, exe:3utioni mandetur, aut, quae expeditior via est, ut R. V. pecunias numerari jubeat, et 103 nummos regales D"o Antonio Allemand Massiliae, quadringentos vero et quinquaginta duos Aleppi refundi ; qui deinde a Provincia repeti poterunt ; sic nos, creditores, Societatem, imo et seipsam importune onere liberabit.

Unum subjiciam, de quo R. P. V. admonendam opera^. pretium duxi; nimirum, charitatem Provinciae magnopere refrigescere erga eos qui hue mittantur. Nam P. Amieu et socius quatuor indusiis instructi, binis vestibus singuli, missi sunt ad mille leucas emetiendas, sicut alii mittuntur ad duodecim aut viginti. Parum abfuit quinsine palliis venerint, et Frater Massilia^ remanserit, quia non erat qui suppeditaret viaticum; negabat enim superior Massiliensis sibi praescriptum fuisse ut ad iter necessaria subministraret. Verum est P. Provincialem, Ebreduni (1), octo dupla hispan. titulo eleemosjnae P.

(1) Embrun.

Araieu dédisse ; sed vix minore viatico Ebreduno poterant équités Massiliam pervenire. Navern conscenderunt sine veste superiori, sine stragulis (nisi casu vel potius Dei Providentià très illis consignatae fuissent P. P. Capucoinis qui Sidone niorantur deferendae, quas Ptolemaide aliis reddendas co^isignarunt), sine refrigeriis et app^ratu. Attamen, Frater febri laborabat, et navigatio trimestris fuit. Deus immortalis ! quod scelus, quod faoinus perpetrarunt qui in bas oras mittuntur,ut aeris inclementi8e,temporis injuriis sic exponant ur, ut nullus erga ipsos explicet viscera charitatis ? An, quia prompti et alacres, maris pericula ad sanctae obedientiae nutum obeunt, suam libertatem piratis exponunt,pro Dei cultu promovendo vitam prodigere parati sunt,humani3 destitui debent auxiliis? Alii erga ipsos naturae et charitatis legibus absolvuntur ? Num sunt doraestici fidei? num fratres ? Quid si, deficientibus necessariis , in gravem morbum incidant et inutiles flant, aut moriantur, cui bono? Frustratur Provincia et Societas filiis, vinea orientalis operariis, Deus obsequio et famulatu illorum. Dainde periculura est no, si necessarise denegentur aut non subministrentur (opes) sibi quisque consulat et prospiciat; sicque relaxetur religiosa paupertas, ut ex aliorum Ordinum relaxatione meridiana luce clarius est. Quapropter, R. P. V. siplacet, praecavebit ne hcec janua, superioribus temporibus clausa, aperiatur.