CHAPITRE XVI
V envoi des actes h Rome est-il aussi d'ohlis;atini] lorsque le concile provincial est présidé par un légat du saint-siége.
La règle établie par Sixte V ne mentionne aucune exception , et dans la pratique ancienne nous ne voyons pas de différence sur ce point entre les conciles particuliers présidés par le métropolitain et ceux que présidaient les légats du saint-siége. Les uns et les autres soumettaient également leurs actes au pontife romain.
Le concile de Russie de l 'yso est très-propre à éclaircir ce point. Le pape Clément XÎ, ayant appris que le métropolitain de Russie avait l'intention de célébrer un concile provincial, cbargea Jérôme Grimaldi, son nonce en Pologne, de se rendre à ce concile et de le présider. Voici le bref qui conférait ses pouvoirs au légat (Dernier vol. du supp. de Mansi à la coll. de Coleti , p. 3i4):
« Cum, sicut accepimus, modernus metropolita Russiœ, una cum venerabilibus etiam fratribus episcopis rutbenis unitis, synodum super rébus ad ejus metropolitanam aliasque ecclesias rutlienas spectantibus prope dieni celebrare intendat, nos synodum bujusmodi recte et féliciter ad Dei gloriam diclarumque ecclesiarum utilitatem celebrari cupientes, te de cujus prudentia , in-
CONCILE PROV. PAR RAt»i>bRT AU S. SIEGE. SqC)
(egritateetreligionis zelo plurlmum in Domino confidi- Aiis, in praedicta synodo nostro et sedis apostolicae nomine prœsidentem, ciim auctoritale, facultatibus, jilrisdictione, lionoribus et oneribus similibus praesidentibus competentibus, et aliis solitis et consuetis , apostolica auctoritate tenore praesentium facimus, constituimus et deputamus; teque in Domino hortamiu* et monemus ut synodum bniusmodi fideHter regere, ac in illa omnia quœ ad prosperum ecclesiariim praedictarum regimen et gabernium pertinent decerni , statui et ordinari cures et facias ; ita tamen ut ea quae in eadem synodo décréta, statuta et ordinata forent , in suspense remaneant, illorumque executio, donec a congregatione venerabilium fratrum nostrorum S. R. E. cardlnaliuili, negotiis propagandse fîdei prœposita, examiriata et approbata non fuerint, differri debeat. Mandantes propterea in virtute sanctae obedientiae praedictis metropolitœ et episcopis, ac dilectis filiis clero ( i ) in prœdicta synodo congregatis , abisque ad quos pertinet, ut te in ejusdem synodi, nostro et praedictse sedis nomine prsesidentem, reverenter suscipiant, tibique in omnibus ad praesidentis officium pertinentibus pareant, obediant et assistant, tuaque salubria monlta et jussa humiliter suscipiant et effîcaciter adimplere procurent. » ( ao mars i ■y i 6. )
Les actes du concile de Russie furent, en effet, envoyés au saint-siége en 1724' L'évêque métropolitain s'exprime ainsi dans sa letlre d'envoi au pape Benoît XllT :« Opus, beatissime Pater, Clementis XIjussu et auspiciis féliciter incboatum, sed Innocentii Xlll prœcessoris tui favente numine felicius consummatum,
(i) Nous pensons qu'il faut lire f clero.
felicîssime sub hisce supremi regimlnis tui primordiis in i lucem edendum, tibi uni jure quidem optimo debitum conveniensque muiius est.... Excipe igitur, beatissime Pater, ruthenae geiitis mecC, imo tuœ potius, istbeec vota, submissionis atque obedientiœ argumenta, ne rivulus (ut advertebat S. Cyprianus) a fonte divisus putrescat, neve ramus ab arbore recisus arescat. «
Dans les actes mêmes, au titre dix-neuvième, il est dit: « Omnia vero et singula quœ in bac sacra synodo acta et décréta sunt, antequam promulgentur, sanctœRomanœ Ecclesise, omnium matris et magistrse, priusemendanda, corrigenda ac confirmanda, ea qua debemus obedientia ac reverentia, auctoritati subjicimus. »
Ce concile obtint le privilège d'une confirmation proprement dite du saint-siëge : « Omnia et singula, dit Benoit XIII, in ea édita statuta... auctoritale apostolica tenore prsesentiumconfirmamus et approbamus,illisque inviolabilis apostolicœ firmitatis robur adjicimus. »
On aura remarqué que Clément XI avait arrêté que les décrets de ce synode seraient revus par la congrégation de la propagande, selon la coutume suivie à Rome a l'égard des églises nouvellement érigées ou situées au milieu de pays hérétiques ou infidèles. Néanmoins nous voyons, par le rescrit de Benoît XIII, qu'ils furent aussi revus et approuvés par la congrégation des cardinauxinterprètes du concile de Trente. « Tam de venerabilium fratrum nostrorum S. R. E. cardinalium negotiis de propaganda fide prœpositorum, quam concilii Tridentini interpretum, qui synodum ruthenam prsedictam prœvio maturo examine plcnissime approbarunt, consilto. »