LXII PRÉFACE
Quand leurs richesses, tirées de la substance des peuples, avaient amoncelé les haines nationales, les gouvernements réagissaient sur eux avec violence ; on saisissait leurs personnes et leurs biens ; on les
« ipsoruif, vel eorum certo nuncio, qui présentes litteras spcuni attu- « lerit in festo safticti Petri ad vincula {*)■, aino Domini incarnationis « millesimo ducentesimo trigesimoquinto, per legitimam stipulationem « promittimus et tenemur nomine nostro et ecciesise nostrae , nos « intègre sohituros et reddituros. Tali tenore adjuncto, quod si dicta « pecunia preedicto loco et termino, sicut dictum est, non fuerit pro- « lata et tradita ; ex tune in antea semper, transacto termino, promit- « timus et tenemur per eamdem stipulationem, dare et reddere pradictis ■ mercaiorihus , aut uni eorum , vel eorum certo nuncio, per singulos « menses duos , prosingulis decem marcis, unani marcam dictœ mo- « netse, pro recompensatione damnorum , quae damna et expensa ipsi « mercatores ex hoc possent incurrere vel habere ; ita quod damna et « expensa et sors cum effectis peti possint,ut superius expressa, et « expensas unius mercaioris cum vno equoet cvin vv.o servo ubicumque « fuerit mercator, usque ad plenam solutionem omnium prœdictorum.
« Expensas etiam factas et faciendas, pro ipsa pecunia recuperanda, « reddemus et restaurabimus iisdem mercatoribus, vel uni eorum, vel « eorum certo nuncio ; quam recompensationem damnorum , inter- « esse et expensarum promittimus dictis mercatoribus, in sortem dicti « debiti nuilatenus computari; ac non detinere dictum debitum sub « pretextu recompensationis memoratse
« Pro (|uibus omnibus antedictis firmiter et plenarie adimpiendis, et « inviolabiliter observandis, obligamus nos et ecclesiam nostram , et « omnia bona nostra et eccltsia nosirœ mobilia et iinmohilia, eccle- « siastica. et mundana, habita et habenda.
« Renunciando omni juris auxilio canonici et civilis, privilégie
« ciericatus etfori, episîole (hvi Adriani, omne consuetudineetstatuto, « omnibus iitteris, indulgentiis, privilegiis,etc , etc. »
Puis Jiathieu Paris, étonné de ce formulaire, effrayé de ce luxe de précautions légales, ajoute :
« Talibus igitur inextricabilibus vinculis debitores suos Caorsini « constringebant.... indigentes primo sermonibus mellitis et mollitis « alliciebant; in une vero velut jacula vulnerantes. Vnde mulii propter « verba eoruin subscripta, arguta et à legibus exiracta, causidirorum' « que cofjnata fallaciis , hœc non sine curiœ Romanœ conniventia, « fieri arbitrant. »
(*) i" aoill.