‹ Du droit ecclésiastique dans ses principes généraux, tr. par l'abbé [J.P.] CrouzetChapitre 47 sur 70 · CVI · texte numérisé non relu

CVI

Nécessité de V accord des deux puissances.

Bien que le Christ, prince de là paix (4), ait tracé une ligne profonde de démarcation entre la puissance spirituelle et la puissance temporelle, elles n'en doivent pas moins conT

(1) Lupoli, a. a. O., p. 173, no t. a.

(2) Can. Si imperator , 11, d. 96 (Joann. VIII, ?). : Ad sacerdotes enin> Deus voluit quae Ecclesiae disponendasunt pertinere , non ad saeculi potestates.

(3) Gelas. P. , Tomus de auathematis vinculo {Hardouin, Concilia, tom. il, col. 934)» — Sed eu m ad verum vjentum est eumdem regem atque pontifïcem, ultra sibi nec imperator pontificis nomen imposait, nec pontife x regale fastiginm vindicavit. Quamvis enira membra ipsius , id est veri. régis atque pontificis , secundum participationem nalurse magnifiée utrumque in sacra gènerositate sumpsisse dicantur, ut simul regale genus et sacerdotale subsistant : alta/nen Cbristus, memor fragilitatis humanae; quod suorum saluti congrueret, dispensatione magnifica temperans, sic action i bus prqpriis dignitatibusque distinctis officia potestatis utriusque discrevit ; suos volens medicinali humf. litate salvari, non hwnana superbia rursus inlercipi ; ut et christiani iraperatores pro teterna vita pontificibus indigerent, et pontifices pro temporali cursu rerum imperialibus dispositionibus uterentor: quatenus spiritalis actio a carnalibus distaret incucsibus , et ideo militans Deo , minime se negotiis saecolaribus implicaret: ac vicissim non ille rébus divinis prœsidere videretur, qui esset negetiis ssecularibus implicatus : ut et modestia utriusque ordinis curaretur ne extolleretur utroque suffultis et competens qualiUtibus actionum specialiter professa aptaretur. -*- Berardi , Gratiani canones genuiBi, p. II, tom. Il, p. 259 .

(4) Isaias IX, 6. Supra § tt

&68 DU DfiOIT ECCLESIASTIQUE.

courir, dans le plus parfait accord, à l'accomplissement de leur œuvre commune, le gouvernement du monde. Malgré leur séparation, 'elles ne doivent pas cesser d'être unies comme deux branches d'un même tronc; car elles ont tontes deux le même but : la gloire de Dieu et le bonheur de l'humanité (1). Elles- sont comme deux canaux pat où les bénédictions et les grâces divines descendent sur la terre et se répandent sur le genre humain. C'est pourquoi elles doivent agir de concert pour maintenir et étendre, parmi tous les peuples chrétiens, la paix et Tordre, conditions indispensables de toute société humaine , et sans lesquelles il - n'est point de prospérité (2).

Paix à cette maison ! c'était le salut de*béncdiction que le Sauveur enseignait à ses apôtres (3). Paix à ce pays! c'est aussi le salut de bénédiction avec lequel l'Église se présente aux gouvernements de toutes nations ; car c'est cette paix que Jésus -Christ est venu apporter au monde et que lui seul peut donner (4), et c'est pour réaliser cette paix qu'il a réuni dans sa personne, d'une manière mystérieuse, les deux puissances (5).

(1) Jsid. Pelas., lib. III, epist. 247 : Quamvis enim utriusque (sacerdotii et regni) permagna differenlia sit (illud enim velut anima est, hoc velut corpus), ad unum tamen et eundem finem tendunt, hoc est ad snbditorum salntem.— Devoti, Jus canon, univ. Proleg., c. 12, § 1, p. 233 sqq.

(2) Mauclerus, de. Monarchia , p. III, lib. I, c. 4, col. 1019, p. IV, lib. I, c. 11, col. 1742.

(3) Ev.Matth.X, 12.

(4) Ev. Joann. XIV, 27. — Dante, de Monarchia I, p. io z Pax universalis est optimum eorumy quœ ad nostram bcatitudinem ordinantur. Hinc est, quoi pastoribus desursum somiif , non di vitiae, non honores, non longitudo vit», non sanitas, non robur, non pulchritudo, sed pax : inqirit enim cœlestis inililia : Gloria inallissiniis Deo, et in terra pax Jiominibus bonx vohmtatis! Decebat enim summum Salvatorem, summam salutationem exprimere.

(5) Pelr. Damiani Opusc. IV, Discept. synod. (Oper., tom. ill,-p. 35) : Sicque mundi vertices in perpétua? charitatis uuionem concurrant , ut inferiora membra non résiliant; quatenussicut in uno mediatore Dei et liominum haec duo, regnum scilicet et sacerdotium, divino sunt conflata mysterro : ita sublimes* îstae duœ personœ tanta sibimet inyieem unanimilate jungantur , ut quodam mutuo chai itatis glutino, et rex in Romano pontiiiee, et Komauus pontifex inveniatur in rege.

l'église et la société humains. 369

Dans l'Église, le royaume de Dieu sur la terre, oh voit clairement comment l'union des deux pouvoirs s'opère dans la dualité mystique du Christ (l). Prêtre et roi tout ensemble, l'Homme-Dieu, qui doit s'asseoir sur un trône glorieux

et régner sur tout l'univers, doit aussi être le conseil et la

paix (2) entre l'Eglise, investie par lui du sacerdoce et de ia royauté, les é.vêques ayant été institués princes et rois sur le monde entier (3), et le peuple chrétien appelé à être prêtres et à régner avec Jésus-Christ selon les paroles du prophète :• « Vous nous avez faits rois et sacrificateurs pour notre. « Dieu (4). » *

Tel est le -type figuratif de l'union qui doit exister entre les deux puissances. Cette union doit, être si intime et si complète, qu'il paraisse que ces pouvoirs sont enchaiijés l'un à l'autre par un lien indestructible, et que Ton retrouve constamment la royauté dans le sacerdoce et le sacerdoce dans la royauté (5). Car, dirons-nous avec un écrivain célèbre : « Christus univit in se regnum et sacerdotium ; tollens « de œquàlitate invidiam et de imparitate calumniam, dixit : « Qui major est in vobis, fiât sicut minor. Per hoc docens « nullam inter eos habendam de dignitate majoritateque di- « scordiam, quorum cor unum et anima una in Domino (6). »

Aussi, heureux le prince qui unit le glaive de la royauté, qu'il porte comme ministre de Dieu, avec Tépée pacifique du

(1) Pelr. Damiani Epist., lib. VII, ep. 3 (adHenricum, Henrici II imp. fil., lotir I, p. 121) : Utraquepraeterea dignitas et regalis scilicet et sacerdotalis, sicut p'rincipaliter in Christo sibimel invicem singularis sacrajmenli verltate connectitur, sic in christiano populo mutuo quodarn sibi fœdere copulatur.

(1) Bennettis% Privil. S. Pétri Vindiciœ, tom. VI, p. 130 sqq. et 135. — Zachar. VI, 13.

(3) P?alm. XLIV, ij. — Bcnnetlis, a. a. O., p. 131.

(4) Àpôc. V, 1.

(5) Petr. Damiani Opusc. IV, a. a. O. (not. 6).

(6) Gervas. Tilber., Otia imper. (Leibnilz, Script, rer. Brunsvic, tom. I, p. 882) : Christus univit in se regnum et sacerdotium; tollens de aequalitate invidiam et de imparitate calumniam \ dixit : Qui major est in vobis, fiât <sicut minor. Per hoc docens nullam.inter eos habendam de dignitate majoritateque discordiam, quorum cor uuum et anima una in Domino. ,

Page 1