CAP. VII. DE EPISCOPORUM POTESTATE, ETC. G
litate injustum est dubitare. Cardinalis de Aguirre^ et pater Petitdidier, ^ discurreudo de sseculo in sseculum, ostendunt omnes scriptores christianos pro Pontificis infallibilitate seraper pugnasse ; imo Charlas' et 'pater Serry* scribunt praesertim episcopos Galliai et eorura Synodos, atque Parisiensem Acadeniiara, ac alios theologoa gallos, pontificiam infallibilitatem semper studiose défendisse. Pro ea scripserunt etiam Ludovicus Bail, épater Rajnaudus,^ Jaubertus de Barrault, archiepiscopus Arelatensis,''' Nicolaus Coeifeteau, episcopus Massiliensis,^ Michael Mauclerus,^ Thomassinus,'*^ et alii.
Duvallius scripsit : Velint nolint adversarii, liquida constat veteres Ecclesiœ Gallicanœ proceres hanc in Summis Pontificibus infallibilitatem semper agnovisse , eosque qui veritatem hanc impugnare conati siint, a ducentis aut circlter ajinis (scilicet a tempore Concilii Constantiensis), quibus in Ecclesiam horrenda schismata irruer unt, cœpisse.^^ Balutius, in Vita Pétri de Marca,i2 et Antonius Charlas ^^ testantur praefatum Petrum, in quodam suo tractatu de infallibilitate Papse, demonstrasse opinionem oppositam ab Ecclesla tolerari tantumM
Praeterea, in actu Cleri Gallicaui habito die 20 januarii 1625, dictum fuit : Omnes episcopi pariter lienerabuntur nomen Sancti Patris Papce, qui est caput visibilis universalis Ecclesi(e, Vicarius Dei in terris, etc., uno verbo successor Pétri, in quo apostolatus et episcopatus ortum habuerunt, et super quem Jésus Christus Ecclesiam suani fundavit , ei tradendo cœli Claves cum infallibilitate fideiJ^* Item episcopi congregati in congressu Paiisiorum, celebrato
(1) Defensio Cathedrœ Pétri.
(2) Dissert, histor. et théol. sur l'autor. du Pape et son infaillib.
(3) De Libertatib. Eccl. Gallic. l. 10. c. 10 et 11.
(4) De Rom. Pontif. dissert, duplex, append.
(5) Apparat, ad Suinm. Concilior. p. 5.
(6) Pontiftciœ, Corona aurea, epilog. verit. 7 et 8.
(7) Clypeus cath. fld.
(8) Pro sacra Monarch. Eccl. Cath. adv. rempub. M. A. de Dominis.
(9) De sacra Monarch. (10) Dissert, super Concil.
(11) Desupr. Rom. Pontif. Potest. p. 2. q. S. (12) Num. SS.
(13) De Libertatib. Eccl. Gallic. l. 10. c. 10.
(14) Manuscripta , t. S. n. SI.
(15) Monita Conventus ad Dominos Archiep. et Episc. regni, n. 137.
{*) Hsec decluratio fuit gallicc prolata, cujus textum genuinum supra retulinius (conf. pug. 3-17;. Edilor.
608 APPENDIX I. VINDICI^, ETC.
anno 1653, scripserunt deiade Innocentio X inter alla hsec verba : Judicia pro sancienda régula fidei a Surnmis Pontificibus lata,... divina œqiie ac summa per universam Ecclesiam auctoritate niti, cui christiani ornnes,ex ofjicio,ipsius quoque mentis obsequium prcestare tenentur.^
Hinc marchio Maffei in tomo quinto sui operis : Ossenazioni letterarie, non sine fundamento sci^ipsit : In somma non puo mai dirsi che Vinclita nazion Francese abhia in oggi, nel punto delVinfallibilità pontificia e délia superiorità al Concilio, rinunziato concordamente a' sentim,enU per tanti secoli professati da' lor m.aggiori, mentre tanti de' loro piu insigni soggetti e non pochi de' lor piu venerabili congressi alVetà nostra tenuti, veggiamo cosi favorevoli all'antica e romana sentenza*
Demum, qui vult plenius noscere quam antiqua et communis fuerit catholicorum sententia de infallibilitate Pontificis, percurrat BibUothecam Pon;?/îciam patris Ludovici Jacob, editam Lugduni anno 1643: patrem Raynaudum, in opusculo de hac materia ; ~ librum Ludovici Andruzzi sub titulo : Yetus Grceaa; ^Franciscum Antonium Simeoni;^ Victorium Amadseum Soardi, doctorem Universitatis Taurinensis ; ^ item légat anonymum proditum anno 1682, cui titulus : Doctrina quam, de Prim,atu, Auctoritate, ac Infallibilitate Romani Pontificis tradiderunt Lovanienses Sacrœ Theologiœ tnagistri ac prof essores , tam veteres quam recentiores. **
(1) Epjst. i5.jul. IGiJS. (2) Opusc. de InfalUMUt. Papœ.
(3) Vêtus Grœcia de S. Ro7n. Sede prœclare sentiens..
(4) De Roin. Pontif. judîciaria Potest.
(5) De supr. Rom. Pontif. Auctorit . hodierna Eccl. GalUc. doctrina.
l*) Latine vero : " Omnibus consideratis, neutiquam dici potest inclytam nationem gallicam, circa infallibilitatem pontificiam ejusque supra Concilium praieminentiam, unanimiter abdicasse hodie auimi sensus quos per tôt ssecula majores ejus professi sunt, quippe quod tam multos ex insignioribus ipsius viris et non paucos ex venerabilioribus congressibus nostra cetate habitis, conspicimus tantopere antiquiB romanseque sententise faventes. » Editor.
(**) Hoc opus auctorem habet d'Aubermont, Sacrse Theolcgise professor Lovaniensis. Titulo supra memorato adduntur hee voces, quse scopum auctoris deâ niunt : "... Declaralioni Cleri Gallicani de ecclesiasUca Poleslate nuper editœ opposila. '. Et re quidem vera flnem suum tam féliciter attigit, ut de hoc permotus Bossuetius operœ pretiura esse duxit ut opus illud sœpe sœpius aggrederetur {Gallia orthod. n. 29 et 70 ; Defens. Déclarai, l. 1. sect. 1. c. 2., et Append l. i. c. 12-18, l. 2. c. 13. etc.). Eidera auctori debetur liber cui titulus : Mantissa celebrium in Belgio et Gallia Scriplorum, in que, plurimis validisque testimoniig innixus, doctrinam galiicanam recenter adinventam pariter suffodit. Editor.
CAP. VU. DK EPISCorORUM POTESTATE, ETC. 609
Sed curiosum est audire a Febronio quibusnam conditionibus Concilium debeat esse praeditum, ut sit vere legitimum et œcumenicum. Ipse ad hoc requirit ut in Concilio, ultra episcopos, non solum clerici, sed etiam laici conveniant, quoniam (ut ait) Ecclesia non solum ex episcopis, sed etiam ex clericis et laicis componitur. En ejus verba : Extra Concilium Ecclesia consista non in solis episcopis, sed in reliqids etiam clericis, imo laicis.... Corpus vero ex laicis clericisque compositum fidem, guam tamquam fidèle depositum servat, ad tios illibatam transmittit. ^
Requirit insuper, cap. 9. § 3., ut Pontifex se ejusdem (Concilii) decisionibus agnoscat subjectum. Hoc igitur est Concilium legitimum et absolute necessarium a Febronio requisitum ! Concilium ex episcopis, clericis et laicis compositum ! item Concilium cujus decisionibus Pontifex se agnoscat subjectum/ Sed quisnam Papa inveniri poterit, qui, factus proditor suae Sedis et jurium. se ultro submittat decisionibus Concilii ? et talis Concilii, nimirum ex clericis ac laicis compacti ? En Concilia noviter adinventa, quibus Febronius universam Ecclesiam reformare nititur!
.(Ij Loc. cit. c. 6. § 5. n. 12.
CAPITULUM Vin.
RESPO^'DETUR OBJECTIONIBUS QUAS FEBRONIUS OPi'ONlT AUVEHSUS PONTIFICIS POTESTATEM.
Ex his brevi me expediam, quia eorum confutatio jam abuude facta est ab aliis, nec multis indiget verbis ut probetur.
Febronius supreraam Papse potestatem se jactat Scripturis, Conciliis, et Pati-um scriptis enervare. Sed jam supra* vidiœus Scripturas luculenter pontificise auctoritatis erainentiam declarare, juxta omnium Sanctorum Patrum sensum. Videamus nunc Scripturas quas Febronius objicit ad ostendendam Conciliorum generalium supremam potestatem.
1° Objicit illud quod habetur in Sancto Matthseo : Si autem peccaverit in te frater tuus, vade, et corripe eum;... quod si non audierit..., die Ecclesiœ.^ En, dicit,^ quomodo Christus prsecepit quod ubi agitur de aliqua re gravi, ad Ecclesiam recursus, non vero ad Papam habeatur.
Sed quis non videt textum prsefatura non de alio loqui quam de fraternse correptionis prsecepto, quod non tantum Petro, sed omnibus Apostolis et omnibus fidelibus intimatur? Per illud autem verbum « die Ecclesiœ, » pe.to quid nomine Ecclesiœ intelligitur? Conciliumne genei^ale? nequaquam ; generalia enim Concilia raro adunantur; unde ineptum esset censere quod quotiescumque aliquis incorrigibilis peccator denunciandus esset, Concilium générale expectari deberet. Nomine Ecclesiœ intelligitur praelatus Ecclesise illius in qua peccator degit, ut explicat Sanctus Joannes Chrysostomus : Bic Ecclesiœ, prœsulibus scilicet ac prœsidentibus.^ Sic etiam explicat Origeues huac
(1) Alatth. 48. U et 17. (2) Lac. cit. c. 1. § 5.
(3) In Mat th. homil. 6'/.
{*} Cap. 1. 2 el 3.
CAP. Vrir. RESPONDHTUR OBJECTIONIBUS. 611
locum Matthsei, cum divo Thoma,i Euthymio,2 Theophylacto,^ Maldonato/ et aliis. Pr^terea dicitur ibi : « Die Ecclesiœ; « atque (ut supra notavimus*), juxta Sanctum Cyprianum, Ecclesiam aliud non est ûisi corpus ex omnibus fidelibus compactura , qui pastori suo adheerent : Ecdesia plebs sacerdoti adunata et pastori suo grex adhœrens.^ Quomodo igitur ex hoc textu Papam subosse Concilio inferri potest ?
2" Objicit 6 illud aliud Matthœi : Ubi enim sunt duo tel très congregati in yiomine meo, ibi sum in medio eorum.i Et sic contendit Febronius supremam Conciliorum auctoritatem supra Papara probare.
Respondeo primo, non posse intelligi universe dictum, quod ubi sunt plures in nomine Christi congregati, eorum definitiones sint infallibiles ; sic enim infallibiles essent definitiones etiam Conciliorum provincialium et adhuc Synodorum episcopalium, quae in nomine Christi omnes quippe congregantur. Refert Bellarminus» adhuc Calvinum sentira quod praefatus textus minime probat pro infallibilitate Concilii ; nam verba illa ; ut ait) etiam particulari cœtui conveniunt. — Non sic, replicabit Febronius ; ea conveniunt tantura Conciliis generalibus. — Sed quis de hoc certos non facit? Certum est Dominum œcumenicis Conciliis adsistere ne errent, et ideo eorum Canones sunt infallibiles. Sed ut infallibiles sint, necesse est ut Synodi conTegentur in nomine Christi, id est auctoritate Christi, videlicet auctoritate sui Vicarii visibilis, Pontificis Romani ; et tUnc omnes episcopi congregati merito dicere possunt habere assistentiam Spiritus Sancti, quia tune Spiritus Sanctus tam Pontifici quam universo Concilio utique adest. At si Concilium hoc sine Pontificis auctoritate congregatum sit, nec ab ipso saltem confirmatum, quid aliud hoc Concilium erit nisi corpus mancum, membi'a sine capite? Notavimus supra eadem Concilia generalia déclarasse Papam plenam potestatem habere super universam Ecclesiam, uti dictum fuit in Concilio Nicceno I et in Concilio Florentino; vide supra.** Item in Concilio Lugdunensi II, dictum fuit dubia fidei a Papa definiri debere.***
(1) 2. 2 q. So. a. S. ad I. (2) In Matth. 18. 17.
(3) IHd. (A) Ibid.
(5) Epist. 69, ad Florent. (6) Lac. cit.
(7) Matth. 18. 20. (8) De Concil. et EccL l. 2. .-. S.
{*) Cap. VII. pag. 602 i**\ Cap. IV. n. /. /". cl S", pig. 5->3 ol Sôti.
{***] Ibid. 5". pay. 551.
612 APPENDIX I. VINDICM<:, ETC.
3° Objicit illud quod diserunt Apostoli in Concilio Hierosoljmitano : Yisurn est Spiritui Sancto et nobis.^ En, dicit, quod Conciliis generalibus Spiritus Sanctus omnibus episcopis assistit, ut infallibilia sint quae ibi decernuntur.
Repetimus quod supra diximus : perspectum est et certura quod cura episcopi simul cum Papa in Concilio aliquod dubium circa fidem deliniunt, tune omnibus Spiritus Sanctus suam assistentiam praestat; sed hoc non tollit quod a Papa tamquam capite supremo in Concilio dogmata tenenda definiantur; quandoquidem suprema auctoritas in Papa résidât, sive in Concilio sive extra Concilium sit. Idque ab eodem contextu relatse Sci'ipturiB constat ; nam in illo Concilio Sanctus Petrus principalis detinitor qusestionis fuit cum ipse tamquam Concilii superior silentium omnibus indixit, et omne dubium in oppositum reprobando , dixit : Yiri fratres, vos scitis quoniam ab antiquis diebus Deus in nobis elegit per os meum audire gentes verbum Evan-
gelii, et credere Nunc ergo quid teniatis Deiim imponere jugum,
etc. ? ^ Itaque Sanctus Peti^us ostendit tune ipsi soli a Deo auctoritatem traditam fuisse docendi gentes de bis quse credere debebant; nota : « Audire verbum Evangelii, et credere. »
Dicet Febronius : Sed si in Concilio Spii^itus Sanctus omnibus adstat, et Papse et episcopis, ergo auctoritas suprema et infallibilitas non in solo Papa est, sed in toto Concilio. — Respondetur quod cum in Ecclesia una sola adsit suprema potestas, dum episcopi in Concilio una cum Pontifice concurrunt. non est quod episcoporum auctoritas prseemineat super illam quam Papa etiam extra Concilium habet ; nec fit eo casu, quod duse distinctse auctoritates in Concilio ad sint, una Pontificis, altéra Concilii; sed evenit quod eadem auctoritas suprema Papse tune ad alios Concilii Patres extenditur, et communis eflScitur ; ac ideo tune bene omnes dieere valent : Visum est Spiritui Satzcto et nobis. Verumfamen salvum semper remanet quod suprema potestas in Papa residet.
Instat Febronius : Sed Sanctus Gregorius^ scripsit quod ipse primis quatuor generalibus Conciliis eamdem venerationem ac quatuor Evangeliis proiitebatur ; ei-go Sanctus Gregorius non in Pontifice, sed in Concilio superioritatem et infallibilitatem residere agnoscebat. — Febronius rectas propositiones prcemittit, sed improbas deducit illa-
(I) Act. U. 28. (2) Act. 15. 7 et 10.
(3) Epist. l. 1. ep. 56"; l. 3. ep. 10.
CAP Vlir. RESPONDETUR OBJECTIOMBUS. 613
tiones. Quis dubitat quod légitima Concilia œcumenica eumdem respectura merentur quam exigunt Evangelia? et quod Papa tenere débet omnia dogmata a Conciliis definita? Id enim quod aliquando declaratum est de fide, semper est de fide, nec unquam imposterum poterit neque a Papa neque ab alio œcumenico Concilio in dubium vevocari. Hoc tamen procedit de Conciliis auctoritate Pontificis cele" bratis , aut saltem confirmatis ; at si Concilium aliquod auctoritate ipsius destitutum esset , teneturne Papa illius Canonibus stare ? Minime quidem, ut idem Sanctus Gregorius declaravit ; nam in fidei causis, dixit Papam esse judicem supremum et infallibilem qui eas determinare débet, his verbis : Si quam vero contentionem de fidei causa evenire contigerit, ad nostram studeat perducere notionem, quatenus a nobis valeat co7tgrua siyie dubio sentejitia terminari.^ Sciebat quippe Sanctus Doctor, non quidem a Concilio dari leges Pontifici, sed a Pontifice dari Concilio, prout Patres Synodi Chalcedonensis confessi sunt : Imperarî sibi a Pontifice Romatio, legesque dari, et fidei formam prœscribi patiuyxtur, et parent.'^
Dixi autem supra teneri Papam stare omnibus dogmatibus de fide a Concilio definitis ; nam in Canonibus ad meram disciplinam pertinentibus in Concilio statutis, bene potest Pontifex dispensare, ut eruitur ex epistola V Gelasii papse et ex epistola 31* ejusdem Sancti Gregorii; ^ et in effectu, idem Sanctus Gregorius dispensavit in Canone Concilii Chalcedonensis, ubi omnes regulares episcopis subesse debere statutum fuerat ; sed et Gregorius a jurisdictione episcoporura omnes regulares exemit, et suis peculiaribus religionis praelatis subjecit.
4° Objicit praeterea magno apparatu Febronius* Concilia Constanliense et Basileense, quibus declaratum fuisse ait Papam subjici Conciliis.
Sed praefatarum Synodorum dicta et auctoritatem ad trutinam hic revocare longum esset, et hujus opusculi brevitati, quam proposui, adversaretur.* Me remitto ad alios auctores, et prsesertira ad auctorem
(1) Epist. l. 4. ep. 52. adEpisc. Gall. (2) Act. 1. 3 et 46.
(3) Epist. l. 7. indict. 4. (4) Loc cit. c. 6. § 4.
(*) Hune autem laborem peregit Sanctus Alphonsns in suo opéra cui titulns : Vérité de la foi (p. III. c. IX. § 2 et 3), ubi fusius ampliavit quod hic summatim attingit ; porro illud punctum complectit primus hujus voluminis Tractatus (supra pag. 82 et 99), in gallicuin sermonetn a nobis translatus. Editor.
614 APPBNDix I. — viN'Diclï;, etc.
Regalis Sacerdotii,* qui plene ostendit neutrum ex his Sjnodis probare pro adversariis , et prascipue respecta ad Synodum Constantiensem ostendit quod, adhuc admissis tamquara validis et conciliaribus sessionibus IV et V (in quibus adversarii omne suum fundamentum reponunt) , ipsis tamen obstant plures notabilissimi defectus , nempe deliberationis, libertatis, ordinis, auctoritatis, et etiam validitatis quoad votantes. Scribit enim cardinalis Bellarminus,^ tempore prsefatarum sessionum IV et V, Concilium non fuisse œcumenicum, eo quod non adfuit tune nisi sola tertia pars Ecclesise, nempe illi Patres tantum qui erant de obedientia Joannis, deerantque alii de obedientia tam Gregorii quam Benedicti ;** nec Martinus V in sua Bulla alia conciliaria décréta approbavit quam illa quae erant de fide (scilicet contra errores Wiclefi et aliorum hsereticorum), et quee conciliariter statuta fuerant.*** Sed, adhuc admissis ut validis prsedictis sessionibus IV et V, probat prsefatus auctor ex eisdem Concilii verbis apparere quod in illis sessionibus de sola casu schismatis et Papee dubii sermo erat, cum ibi dicebatur « super prœmissis ; » quas verba a Febronio prsetermittuntur.
Additur quod natio germana a Concilio cautionem petiit, ut post novi Pontificis electionem, ante ipsius coronationem, reformatio capitis et membrorum statuta fuisset ; sed a Concilio fuit dictum quod Papa electus ligari non poterat.
Additur quod Concilium Constantieuse (ut habetur apud ipsum Febronium,2j damnavit errorem Wiclefi : Non est de necessitate salutis credere Romanam Ecclesiam esse supremara inter alias Ecclesias.^
Verum est quod episcopi Gallise, in congressu habito anno 1682, dixerunt : Nonprobari a Gallicatia Ecclesia qui eorum decretorum... robur infringant, aut ad solum schismatis tempus Concilii dicta detorqueant .^ Sed verum etiam est quod deinde multi episcopi, qui in
(1) De Conçu, et Eccl. l. 2. c. 49. (2) Loc. cit. c. 2. § S. n. 1. (3) Sess. 8. prop. 41 Wiclefi. (4) Propos. 2.
(♦; Hic designatur proîclarus cardinalis Sfondratus, Mediolanensis, Romse anno 1695 vita functus, atque ob suam Declarationi anni 1682 oppositionem optime notus. Edltor.
{**) Joannes XXIII, Gregorius XII, et Benedictus XIII, illa setate perturbationis et schismatis luctuosissima, Sedem pontificiam, ut scitur, simul competebant.
Editor.
(***) Hœc sunt enim propria verba Pontificis : » Omniaet s'nrjula... décréta m MATERiis FiDEi per prcesens Concilium... conciliariter facta approbat et ratiftcat,
et NON ALITER NEC ALIO MODO. • EditOT.
CAP. VIH. RKSPONDKTUR OBJECTIONIBUS. 615
illo congressu adfuerunt, in quadam epistola ad Innocentium XII, anno 1692, scripserunt : Se de gestis hnjusmodi vehementer qnidem et super omne id quod dici potest, ex corde dolere, ac quœcumque in prœfatis comitiis suis, anno 1682, nonnulla statuta fuissent, qnœ Sanctitati suce displicuerant , sire circa ecclesiasticam potestatem et pontificiam auctoritatem décréta,... pro non decretis nec deliheratis habere et habenda esse; serio insuper spo7identes se ita in posterum gesturos.*
Respecta autem ad Synodum Basileensem, illa communii?sime non pro Synodo œcumenica, sed pro conciliabulo reputatnr. De ea cardinalis Turrecremata, testis de visu, scripsit quod décréta contra Papae auctoritatem condita fuerunt « ad furorem quorumdam hostium Apostolicœ Sedis, ciim multitudine populi parvi pretii et nullius auctoritatis.^ « Et ^neas Silvius (ut refert Ludovicus Miiratorins in suis Anecdotis^) in oratione peracta anno 1452 adversus Australes, loquens de prsefatis decretis, dixit : Inter episcopos vidimus in Basilea coquos et stabularios orbis negotia judicantes ; quis horum dicta tel facta judicaverit legis habere vigorem ?
Unde mérite Sanctus Antoninus^ et Sanctus Joannes de Capistranc* hanc Basilese Synodura appellaverunt conciliabulum viribus cassum, synagogam Satanœ, Synodum prof anam, excommunicatam, et bas iliscorum speluncam.
Praeterea, in BuUa Moijses Eugenii IV a Concilio Florentino'' approbata, dictum fuit : Propositiones juxta praviim Basileensium intellectum (nempc circa auctoritatem Concilii supra Papara) veîut Sacrosanctœ Scripturœ, et Sanctorum Patrum, et ipsius Constantiensis Cottcilii sensui contrarium, tamquam impias, scandalosas, etc., ipso sacro approbante Concilio, damnamus et reprobamus.^ Itaque, ad habendam Synodura Basileensem tamquam generalem et legitimam, deberemus Concilium Florentinum illegitimura reputare; sed, ut vidi-
(1) Summa de Eccl. l. 2. a. 100.
(2) Aneciiot. lat. t. 2. (3) Hist. p. 3. tit. 22. c. 10. § 4.
(4) De Papœ et Concil. Auctorit. partis 2''"- principal, pars 3. n. 68.
(5) Sess. 6. {alias 26). (G) Bulla - Moyscs. . Labb. t. 13 coll. 1190.
(*) Hic datur d imtaxat sutntnarium quoddam, sincerum quidem, hujus documenti, quod summi momenti est in prœsenti quœstione ; textum autem nd litteram supra coDsignavinius (pag. 357). Ediior,
616 APPENDIX I. VINDICL*:, ETC.
mus,* ipsi quoque Galli ut legitimum illud tuentur , et Jucninus^ pluribus momentis id probat.
Dicit Febronius2 per duas BuUas Eugenium revocasse Synodi Basileensis dissolutionem prius prseceptam; sed Febronius (omissis aliis responsionibus) saltem meminisse débet de duabus conditionibus ia prsedictis Bullis Eugenii appositis : prima, ut auferrentur omnia quse adversus pontificiam potestatem acta fuerant; secunda, ut in Synodo cum effectu legati Pontificis admitterentui' ; quapropter, his conditionibus non impletis, BuUse locum habere non potuerunt.
5° Febronius 3 praeterea asserit Concilium Tridentinum pro sua sententia fuisse. — Sed somnium somniat ; patet enim ex historia Concilii'*a cardinali Pallavicino descripta, quod, licet lisec quaestio ibi nec decisa nec discussa fuerit, attamen, demptis Gallis, omnes alii episcopi, cum de hoc puncto sermo factus fuerit, suam sententiam pro Pontifice satis manifestarunt.
Adde quod in Concilio Lateranensi V,^ ut notavimus capite IV,** aperte declaratum fuit Papam supra omnia Concilia auctoritatem habere.
6° Opponunt Canonem « Si Papa, » ubi papa Bonifacius martyr dixit Pontificem Romanum a nemine esse jiidicandum , nisi deprehendatur a fide devins. ^ Ex hoc sic arguunt : ergo Papa est capax labendi in bseresim ; atque si labendi capax est, nequit esse infallibilis.
Respondemus quod si unquam Papa, ut privata persona, in haeresim incideret, tune ipse statim a papatu decideret ; cum enim tune esset extra Ecclesiam, Ecclesise caput amplius esse non posset. Unde eo casu Ecclesia deberet, non quidem eum deponere, quia nemo supra Papam jus habet, sed eum a pontificatu lapsum declaràre. Diximus, si Papa nt privata persona laberetur in haeresim; nara Papa tamquam Papa, nempe docens totara Ecclesiam ex cathedra, non potest aliquem errorem contra fidera docere ; quia defîcere non potest promissio Christi, nimirum contra Ecclesiam numquam inferi Portas
(1) Institut, theol. proleg. diss. 4. q. S. c. 2. a. 18. § 3.
(2) Loc. cit. c. 6. § /. (3) Loc. cit. c. 1. § 8. (4) Lib. 21. c. 4.
(5) Sess. il. — Bulla. » Pastor œtern. « {Coll. reg. t. Si.)
(6) Cap. 6. dist. 40.
(») Cap. IV. pag. 558. (**) Pag. 560.
CAP. VIII. RESPONDETUR OBJECTIONIBUS. 617
esse praevalituras : et hic repetere oportet célébrera illam sententiam Origenis : Manifestum est quod si prœvalerent (Portse inferi) adversus petram, in qua Ecclesia fundata erat, contra Ecclesiam etiam prœvalerent. ^
1° Opponit etiam Febronius tritam illam objectionem adversariorum : Totum non potest esse minus quam pars ; Papa est pars Ecclesise; ergo Ecclesia, quse totum est, est major Papa.
Respondent fautores Papse, et recte respondent, quod, licet Papa sit pars, est tamen pars principalis Ecclesise, cura sit ejus caput; et cum sit caput, est totum a quo omnia membra dépendent. Corpus est capite majus , sed corpus dependet a capite , dura a capite omnes* vitales spiritus corpus accipit. In quantitate grex major est pastore, sed in qualitate pastor major est grege. Rex est pars regni, nempe horainum qui regnum componunt ; sed rex regnicolis omnibus dominatur; et omnes, sive dispersi, sive in corpore congi'egati, regnicoli régi subjiciuntur. Ecce in nihilum redacta haec magna adversariorum objectio : Totum est majus parte.
(1) In Matth. 46. 18. et apud Bellarm. De Rom. Pontif. l. 4. c. 3.
