‹ Du pouvoir temporel de la papautéChapitre 72 sur 103 · CHARLES VI · texte numérisé non relu

CHARLES VI

eadem protulerunt ac etiam promulgarunt, licet alicui non liceat in domanio iiostro opponere aliqiiod inter- < dictumsive cessum, nec etiam aliqui de habitatoribus praedictis aliquam redhibenliam ex causa praedicta persolvunt, prout fertur, in nostri et jurisdictionis nostrae contemptum, dictorumque habitatorum damnum et pr?ejudicium, si sit ita. Quocirca vobis praecipiendo •< mandamus, quatenus, si, vocatis vovandis, constiterit K ita esse, dictuni episcopum et ejus vicarium et ofïi- « cialem ad désiste ndum de interdicto sive cessu, prae- « dictis viis et juris remediis, celeriter compellalis. Si « vero dicti episcopus seu vicarius aliquid contra habita- « tores praedictos voluerint occasione redbibentiarum « praedictarum experiii, auditis praedictis partibus, eis- «< dem exhibeant super iis bonum brève justitiae com- H plementum . Sicque ob hoc nobis aut di(^taeCuriae nostrae « querela minime referatur.

'< Datum Parisiis, in parlamento nostro, die 23 no- « vembris, anno Dom. 1350, sub sigillo Castelleti « nostri parisiensis in absentia majoris. Per Cameram, «< Rogemont. » (Extrait du registre intitulé Pictauis, fol. 75.)

V. En 1385, Charles VI refusait pareillement à l'autorité spirituelle tout genre de supériorité ou d'inlluence sur le pouvoir des princes. Voici le texte de sa Déclaration :

N° 4, — 14 août 1385. — Déclaration de Charles V^I.

« Procurator noster generalis et procura tor cariss. « patrui nostri ducis Burgundia?, actores contra dilec- « tuni et fidelem consiliarium nostrum episcopum Ca- « bilonem. Pro parte dictorum actorum propositum exis- « tit, quod cum dictus patruus noster ad causam sui « ducatus Burgundiae, primus ac decanus*pariumFran- « ciae, tanquam principalior et antiquior existât, ac « ipsum ducatuni insignem nobiUter in paria ac infeudo

354 APPENDICE rs"» XXVII.

« et ressorto a nobis et corona Franciae teneat, nobisque « vassalos nostros praîsertim tantos et tam noblles, « proiit pures existunt, et potissime iii his quae juris- « dictionem temporalem concernunt, tueri ac defendere, « nec non cessare seu revocaii faceie omnes interpri- « sias, offensiones et abusus^ per jurisdiclionem spiri- « tualem in jurisdictionis temporalis pra^judicium factos « seu factas, pertineat, et non solum pares Franciœ a * praemissis praeservare teneamur, imo etiam omnes et « sino^ulos vassalos seu valvassores nostros, nobiles et « burgenses :

« Cum nos fons omnimodœ jurisdictionis temporalis rt esse dignoscamur, pro regimine vero et politia rei- » pub, Deus summus collator duo brachia, videlicet « Sacerdotium et Imperium, ac duas jurisdictiones ab « iiivicem separatas, distinctas et divisas ab ipso Deo « coaequali procedentes, quibus principaliter hic mundus « regitur, desuper contulerit et ordinaverit, nostraque « jurisdictio temporalis in nullo jnrisdictioni spirituali « siibsit, cum in terris superiorem non recognoscamus ; « quare non immerito Dei vicarius, quoadjurisdictionem « temporalem, appelari possumus et debemus, juraque « nostra regia nobis ad causam nostrœ superioritatis « competentia, praescribi seu minui, vel aliter acquiri, « etiam per quodcunque temporis curriculum aboleri, *i vel a nobis abdicari non possunt. «

VI. Sous Charles VI eut lieu le concile de Constance, seizième œcuménique (du 5 novembre 1414 au 22 avril 1418). Ce furent principalement les docteurs français Gerson, Pierre d'Ailly, Nicolas de Clëmen..is qui firent sanctionner le principe, toujours maintenu en France, toujours si vivement attaqué par les ultramontains, de la supériorité du concile général sur le Pape; ce qui implique nécessairement que le Pape iiest pas infaillible^ même dans les matières de foi, doctrine proclamée par l'article 40 des libertés gallicanes et l'article 4 de la Déclaration de 1682.

Page 1