I. — DoCUMKNT OKiaiHAL (d'apris Vantiçua mtmbra

archives d'Avignon AA, n' 35. boite 271.

•I, — PrKMIIrK partie {Hisîaria).

Rieit de l'arrivée rff iainl Biititit à Avignon e

r inegpit Bintdiuiii,

tr, SeneJietitinaminti t dixil tribus vieiiMti

Anno gracie mitUno centeno LXXVJt, ponUiH put licut déclarant infra qui seripta videntur.

In die quaitdo sol tctipsim patsvs tit. guidam puii vi'cs maltii sut regebat inpascuis. Cui aptrU Jes u Btntdiele, fili mi, audi varem ;?«« Chriiti. »

•■ — Quiet tu, Domine, qui miAi loquerisf voetm ftum attdio, itil». Il vider* neqveo. » '.

" — A udi erga, Bénédicte, et neli lu eapavmtn. Ego mm Jnêi Il Christus, qui solo verbo creavi celum et ierram, mare, et omnia que in >< «II sunl. » — H Domine, quid ris iit faciamt » — » Ego vola ut a dimittas .oves matris tue quas custodis, quia es facturus mihi pontti* ce super Rodanum fluvium. »

Il — Domine, Rodanum nescio. uec oves matris mee relinquere audio. » — " Nonne dixi libi ut crederesT l'eni ergo audaciter, quia faciam tibi n regere \oves tuas, et\ dabo iibi socium qui conducet te usqtie (adi " Rodanum. •• — n Domine, niliil habeo prêter II! obolos ; et quomoie Il faciam potitem super Rodanum f » — u Bene. sicul ego docebo te. >•

Abiii ergo Benedictus ; fuit obediens voci Jesu Christi quamaudielmt, sed eum videre minime poteraf. Et obvius ei fuit angélus in specie pertgrini, bacultim et peram deferens, qui taliter eum allocutus est : u Vait •1 post me securus, et ego perducam te iisque ad illum locum in qui 11 pontem Jesu Ckristo facturus es; et ostendam tibi qualiter facias. n

Modo sunt ad ripam fliivU. Videns autem Benedictus fluvii magiiitui pontem possefactre,.

dinem, timoré percussus, aiit. nullo |.

Cui angélus dixit : •• Noli timere, qui. « vide navem in qua transgressurus e:

« et ostende te episcopo et \populo^ ej'ui lis\ ej'us angélus.

Spiritp

Sanctui lade ad dvitatem Aviniof fiis] dictis evanuit ab [oc.

: Et

Tune abiil Beiitdicttis puer ad navem, ei dgprtcatus est navigati/«s ut, anare Dei, beatt Marie, tratismearent ipsutn usqtte ad eivitatem, quia habebat [alîquid detiberare. Cui respoadit^ nauta qui erat Judeus : n .Vi'

Benedicius iterum ragavit ut, amore Dei et béate Marie, transtret illum [ultra. Cui] Jiideus .■ « Nihil mihi de tua Maria, quia nutlam poleita-

I tem habet neque in cela neque in terra. Magis volo III nummos quant •■ amorem tue Marie, quia plures sunl Marie. » Audiens Benedictus dédit illi III obolos quos habebat. Judeui veto vident non patte ampliut extorquere, accepit eos et tranmexit Ulum.

Benedictus vero ingrediens eivitatem Avinionis, [inveriit episcopum] termocinantei» populum suum. Quibus voce magna ait: u Audite, et « intelligite me, quia Jésus Christus misit me ad vos kac de causa ut K faciam pontem super Rodanum. n Episcopui audiens vocem illius, et reipicicHS persanam ipsius, causa derisionis, misit eum ad prepositum ville, ut excoriaret fum vel abs^cinderet^ sibi p^edes et manus, quia peslimus et gladialor] erat.

Audiens tamen illum Benedictus, pacijice loquîlur ; ■ Dominus meus

II jfesus Christus misit me in hanc eivitatem ut faciam pontem super a \Rodanum. » — Cui prepositus dixit : •■ Tu, cum tam vilit pertona sis « et^ nihil habens, dîcis te facere pontem ubi Deus, nec Pelriis, née « Paulus, nec etlam sane Charolus. nec alterius potuil faceref nec H mirum estf Tamen quia [seia\ pontem ^eri ex lap[idibus] et ealce, dabo n tibi unum lapidem quam liabeo in palatio meo; et si lu fotes vere « movere et portare, credo quod tu ponteia possis facere. «

Benedictus, conjidens in Domino redïii ad \episcopunt\, dicens quod taliter sibi fil Isset facturus. Cui episcopus .- » Eamus ergo et videamus • mirabilia que tu dicis. n Abiens igilur episcopus, et populus intimul, et Benedictus accepit suum lapidem quem XXX komines non patient movere a loco sua, ita facile défèrent ac si lapUlus manualis esset, et posuil in loco ubi pont habeat pedem suum. Que vidintes ammirati lunt, dicentes quod magnus est Dominus et potens in operibus suis. Et tune prepositus primus vocavit lanctum Benedictum : obtulil ei CCC solidos, osculans ei manus et pedes; et in eodem loco lucralus est VM soUderum.

Audistis, fratres charissimi, qualitcr isie pont hedificatus est; unde omnes debttis esse participes kuj'us maximi beneficH. Et fecit Deut mulla miracula ea die, quod per eum illuminavit cecas, et surdos fecit audire, . •* elaudos fecit ire : scilicel XVIll.

NOTES ET PIÈCES JUSTIFICATIVES

b. — OliniltHK PARTIS {Notatio).

Preris-verbal d' infonnatioit tur lit tniractts opiris par tatnt Béiùttl,

lu y»*" Chriiti nomine. incifu'l noiatio beali BeneJicii. Itli sutiX ttiltl qui tunt vider\iHÎ :

I* In frimis Villtlmus Chautart, quanda juratui, vieil è^alum Bmdietum, tt vidit faeere fonttm per virtutrm Ûri et B. Bntfdiftù Stviiit fi«nrrt primum lapidtm i et fuit ihs tffisfopus Avinionetaii. et ibi dixil ofirium tuum. Et indt fartum tsl ïite pons infra ,Y/"~ annit. /(*■, vidit prtdiçtui Chatitart qtiod B. Benrdictus multit redîdit cûuni, /( auditum, et grt$sum. et lanilatem, foHtiu cructm iuper eot, tifgulà dictni : u Fidti tua te ralvum faeiat. n Et ateulabaturtus. Sf anlejiittm, et pott fintm. mulli ah eo sanabantur. Post finem dimiittbani cracat eccletie, et rretdehaat rectî. Et hec omitia vîdil. Itrm vidit B. Benidietum qui dieebat operoriii. quando non habfbant lapidts : ■■ Ealit îbi fodtrt, 9 »l im'fHÎtlit. a Et per Dei virtutem tta inveniebanl . Et vidit B. Btiuiîetum vivum tt dafitnctitm. Et \Tiotum\ erat licHti in podiù beatf Marit, tt /ama trat magna da viriulibus.

3* Ittm, Btrtrandus Ptlat vîdît mmUtrtm uiumt qut ngn videèatiH' \ B. Befirdirlus r/didit risum super pantem. Et quando ipia volebat rnidere a ponte, amittebat visiim; et stpt eveniebat ei; et servivit in ponti per annum et amplius. Posiea leta videns rescessit. Item, vidit hominti iiniim, et tenebat in manu serrant unam cum qua metiebat in festum sancti Pelri. Evenit ei quod non valebat dimitiere serram de manu, •ac bladum; et veiiit ad sepulcrinn B. Benedicfi, deprecans Deiim et [h/atiim] Benedictum ut eiim tiberaret. et liberatus est, et ibi dimisil Senam et bladum super sepulcrum. Item, audivit dici quod B. Benediclus eralin Burgundia, in qaadam ecclesia nocte deprecans Deum, ^intmicus des»permit'] lapidetn magnum; putavit eum occidere beatum Benedictu": sed labis eum non ietigit, sed super pannos cecidii. Tune iratus diaboltn eoguod non/eceraf hoc quod credebat ,- nocte venil ad \pontem et dissip^ril pilant unam pont is. Et iste predictus vidit bene hoc dHuculo malt' B. Benediclus, in Burgundia, scivit hoc factum, et dixit sociit suis: •I Berertamur, quia inimicus dissipavit pilam ; et hoc evenit per Dei vir- Il tutem. et nocte una totuin evenit. n Item, vidit et audivit de infirmis, et cecis. et contractis. et surdis. sicuti V Chautart. j' R. Martinus dicit limililer ut Bertrandus Pelât. j" C'go Trancha vidil quidem el dixit ut R. Martinus. (" Item, Lautardus vidit beatum Benedictum ientem per civitalim.

iflictMttm: « Deus faciet pontem sufier RodaHum. n Et génies irridebant eum, tamquam fatuum habebant. Tamen mililes, iam in plaUa Sancti Pétri quam plures alii, audieriint eum, et inter se dixeruni : u Iste bonus videtur esse ; eamus cuin eo. « Et ittrunt per eivitatem eum illo, ehmvsinas petentes, [et invenerunt auri libras usque ad LXX; de guibus B. Benedi^tus émit lapides. De infinnis et de alUs, sicuti R. Martiaus. 6' Item, P. Vasso dicit simt'liter qiiod Lautardus. ■j' Item, domina Marcibilia [dicit simililtr quod P. Vassu. S" Item, ['" Niger vidit mulierem] que non videbal, nomine Domenja ,■ et cetera ut predictus.

ç' Item, Imbertus Daiira vidit similiter ut V" Niger. lo' Item, Isnardus [Sancii Peiri, CucodoUtus, et Ugo Sermutidus, ÎH domo suo, quando voUbai] nocte cubitum ire, respicientes per fenestram unam super Rodanum panlem factum, gaudenles dixerunt : a Eamus videre. a Et lentes non [inveneruni, quia Dei ostemio fuit. Et istud auditum ab Isnardo Sancti Petri\.

1 1' item, V" Gliîllart similiter dicens quod vidit unum homintm cen- Iractum qui non valebai a lecto surgere; et peliit B. Benedictum \yenire. Et eo intrante infinnus dixit : u Sanus foetus sum. « Et ila versus^eum ereetus est a lecto; et B. Benedictus teiigit eum et membra sua ; et tiatim sanus foetus est. Et fama e rat populo, et vota...

12' [Item, Pons Paj'es dixit quod viderat infirmes quam plures, contraetos], et cecos, et claudos, qui veniebant ad eum aiite 'Jinem et p6St'\ finem, et recuperabant sanitalem. Et vidit ad eeclesiam pontis btne [duas veltres asinatas croea]rum; et notum erat per eivitatem. Et [vidit mullas romipetas iienire ad eeclesiam B. Benedicii, qui] Deum laudabant et B. Benedictum, grattas agentes eo quod sanali[erant ah ipso. Et quando tnigratus est B. Benedictus ab hoc mundo, episcopus et canouici, propier ■oirtutes quas fecerat, crediderunt [eum aecipere] et {ad) eeclesiam detuper béate virginis ferre. Sed B. Benedictus antea aece^perat], atque dtxerat et elegerat sepulturam suam in tertiam pilam pontis, ubi est adhuc. 13* Item, Bertrandus Avinioni vidit et audivit ut pons Paj'es. 14" Item, P, Tinellus vidit et audivit ut Bertrandus Avinioni; eum trat ibi\po»tifex de Margarides, namine Froslanut. Et vïdit] contractas homints atque mulieres eum crods pergentes, et postea sine croeis redauntes, Deo gratias clamantes. Et de aliit infirmis erat [noium, sieuti alii

t^* Hem, Ramunda [de Margarides vidit et audivit quod] unus cives in platea porte ferrucee ludebat, et centra Deum jurabat. Et lune ventt B. Benedictus; et eum baculo suo interfecit ludum illorum. Et eis fuit malum. Et tune unus ex ludentihus dédit et alapam. Ct'fo versum

561 HOTES ET PIÈCES JUSTIFICATIVES

É»t M rjtu laltft, El hot tWHil im frtarntia tn». dicttu .- " Parc*» tiki Dtut.' ■ Tume B. Btiudictut, faretn* *ï, 4*ft^calu» ttt Deum pro iU», H UUf* mtiiulû ttt faciei tjut rtcta via. Htm, nidit quod B. BnudUtia Uhat ftr vitlam, ^et mti/fi] ad tum vtnithamt : a Damint, tviti infirmai itlot vidrTT. n Bl langtbal tôt, tt tanakûntur. Et oidit et audnà lieati frtJict: Et fama tra! in populo tt in ttrra , et votum erat sieuli btùti Uarit Je Podio. Bl dt crotit ut alU; tt viiit in tccltsia B. Btntdieti btiu dnai asinatat vtl ampliut, Ilim, invenîlur a mutlii ^uod a itatattm Ûrm ftcit ti dt agna vinum tribut (vicihut), to juad ipte, nolthal Hbtn dt vino. Et ipie videm itiud tniracutum, dtxil : u Deut mil ut tgo hibam Je a^u* iita. » Et tral vinum de aqaa faetum. El alU fut cmm iftt erani, per z-irtultm JUigtnlet lemfitafrunt,

Graliai agaiHut unammiter Domino Dto nottro tl taatû BantJiei^ cui ejl onor tt gloria.