DU CHAPITRE SIXIEME
Censure du Libellus, par les évéques de la province de Sens,
Nos, Jacobus, miseratione divina sanctae Agnetis in ay^one sanct» RomansB Ecclesise presbyter cardinalîs Perronius nuucapatus, archippiscopus Senonensis, Galliarum et Germaniœ Primas, Henricus Parisiensis, Franciscns Antisiodorensis, Joaanes Meldensis, Gabriel Aurelianensis, Renatus Trecensis, Eustachius Nivernensis, et Philippus Carnutensis, Episcopi provincialiter congregati, UDîversis prsesentes litteras inspecturis, salutem in Domino. Gum nobis ex dignitatis et provinci» nostrse munere, non magis incumbat fidèles nobis subditos Christi veritatem docere, quam sedulo animadvertere et observare, ne no vas, erronesa et perversœ sententi» in eorum animos irrepant, et in Ecclesiœ perniciem impune grassentur, libellum oui absque nomine authoris et typographi titulus est, Le ecclesiastica et politica PoteS' tate diligenter lectum et expensum censura et damnatione dignum judicavimus et declaravimus et reipsa notamus et damnamus^ ob multas quas continet propositiones, expositiones, et al'egationes falsas, erroneas, scandalosas, schismaticas, et ut sonant hasreticas, juribus tamen Régis, quam Ecclesise Galiicanas, ejusque immunitatibus, et libertatibus per nos non tactis. Quocirca omnibus christianîs nobis subditiSt quorum salus nostras partem facit, ejus libelli possessionme, attrectationem,et lectionem interdicimus* et a typographis et bibliopolis vendi, aut typis cudi prohibemus; qui secus fecerint, pœnis et censuris ecclesiasticis obnoxios volumus et denunciamus : prseterea cunctis nostrarum Diœceslum parœchis ut eis notum faciant, mandamus atque injungimus; in
quorum praemissorum fidem et testîmonîum has prajsenteslitteras inanibus nostris subscripsimus, ac per magistrum Joannem Baudouyn publicum authoritate apostolica notarium juratum, ac per nos in hac parte pro secretario assumptura fieri et signari, sigillorumque nostrorum appensîone muniri fecimus. Actum Parîsiis in nostra congregatione provinciali anno Doraini JGlîi, die martis 9, mensis martii.
H Cemure du Libellus par le Synode provincial d'Aix,
Nos Paulus Dei et sanctae Sedis Apostolicae gratia Aquensis archiepiscopus, Carolus Reiensi?, Bartholomaeus Forojuliensis, et Tussanus Sistaricensis epîscopi provincialiter congregati universis prsesentes litteras inspecturis salutem in Domino. Viso et exafninato diligenter libello, cul titulus est, De ecclesiastica et politica Potestate^ Parisiis excusso anno 1611, absque nomine authoris et typographi, in quo multas deprehendimus propositiones, cxpositiones, allegationes et doctrinas falsas, scandalosas, schismaticas, haereticas, et impietatem gravemque errorem sapientes : declaravîmus, et declaramus prsedictum librum dignum condemnatione et censura, et ut talem notavîmus et condemnavimus, notamus et condemnamus omnibus fidelibus nobis subditis, et quorum salus nobis a Domino commissa est, libellum prsedictum retioere, légère, aut eo uti: omnibus typographis et librariis eum vendere, publicare, et retinere, sub pœna excommunicatîonis proliibentes. Insuper omnibus Prioribus, Parœchis, Rectoribus, et aliis curam animarum in nostra provincla et diœcesibus habentibus, mandamus, quatenus banc prsesentem declarationem et censuram significent, et in portis ecclesiarum eam appendant, populum sibi commîssum scdulo raonentes de hac nostra declaratione, censura et condemnatione. In cujus rei fidem hisce praesentibus manu propria subscripsimus, et sigillis nostris munivimus, et antesignari fecimus per magist. Brun, nostri archiepiscopatus notarium et secretarium. Datum Aquis in nostra congregat. provinciali, die Jovis, 24 mensis maii. anno salutis 1612.
Décret de la Congrégation de l* Index.
En 161â, la Congrégation de l'Index, par un décret spécialement approuvé par le Pape Paul V, inscrivit au catalogue des livres défendus le Libellas de Richer. Ce décret fut réimprimé à Paris et vendu publiquement. Decretum congregationis Indicis latum die 10 Maii 1613 quo varii libri inter quos Joannis Bardaii et Ed.. Richer ii opéra de ecclesiastica et volitica votestate damnantur.
Brèves Litterœ Pauli Papœ V
Ad Episcôpos Galliœ de Ecclesiastica Potestate
adversus Biclierium.
PAULUSPAPA y.
Venerabiles fratresacdilecti Filii, salutem, etc. Significavit nobis venerabilis frater Robertus episcopus Montispolitiani, noster apostolicus nuntius editum nuper fuisse Lutetiie Parisiorum librum De ecclesiastica atque politica Potestate, perniciosa doctrina, pravisque dôgmatibus refertum, et vos convenisse omnes ut unanimi consilio recognosceretis errores in eo contentes, ipsorumque censuram accuratam ac diligentem faceretis. Gravissima sane molestia affecit nos hic nuntius. Cum enim cupiamus augeri semper clarissimi in Christo Filii nostri Ludovjci JHegis Christianissimî felicitatem, et istius amplissimi regni quietem atque tranquilitatem magisac magis in dies confirmari, molestissime ferimus a uonnullis ea semina dispergi ex quibus merito timere possimus ne repullulent infausta illa impietatis germina quœ olim origines et causa omnium perturbationum fuerunt, quibus Gallia universa paulo ante adeo misère afflicta ac divexata fuit. Sed ex altéra parte non médiocre solatium capimus ex'vestra sacerdotali vigi- Jantia qua vos observare ac diligenter cavere videmus, ne qui caliide nititur super seminare zizania in Dominico agro culturae vestrae tradito spe messis optatse gauderepossic. Laudamus itaque plurimum vestram pietactem, prudentiam, diligentiam, studium ac
sedulitatem in pastorali ministerio, et zelum ac vîrtutem illorum^ sanctorum Patrum ^celeberrimorum Galliie antistitum, quorum memoriam sancta Dei ecclesia veaeratur ia hac prseclarîssîma actione vestra agnoscehtes : Deo Patri misericordiarumgratîasagimus quod etsi quotidie afflictiones abundaat, Dumquam tamen opportune consolationes deficiunt. Perturbant quîdern nos scandala, sed consolatur nos fiduciaquam in eo habemus quifacitcum tentatione proventum, îUa permittens ut probati manifesti fiant ; quod istic existimamus nunc accedistis ; et propterea tanto magis hortamur vos, studeatis ad Dei gloriam sedulo perficere quodsumma laude adeo alacriter incepîstis;potissimum cum vobis polliceri debeatis chàrissimos in Christo Filios nostros Ludovicum Regem Gliristianissimum, ac Mariam Reginam ejus matrem, cujus egregiam pietatem toties experti estis, plis laboribus vestris futures esse cum sponta sua, tum nostris efficacissimis exhortationibus. Scripsimusquippediligentissime de hoc nego tio, et venerabili fratri Roberto episcopo Montispolitiani Nuntio nostro aposto)ico mandavimus utomni génère ofiScii nostras Litteras subsequeretur apud Regias Majestates. Constanter igitur sicuti proculdubio futures vos esse credimus, Ecclesiae causam defendite ; divinum honorem integrum, illaesumque conservate, aquo regni" bonum, régis félicitas, communisque tranquillitas vere dependet Nos interea assiduis precibus divinam bonitatem implorabimus ut vestris piis laboribus atque conatibus semper adsit, et si quid prseterea humano consilio prœstare cum Domino poterimus* idque nobis significaveritis, illud perlibenter exequemur. Omnipotens ac misericors Deus lumine suœ sanctœ gratise vestras mentes benignus illustret, cogitationes et opéra vestra in beneplacito suo dirigat, atque perfîciat et nos vobis apostolicam benedictionem peramanter impertimur. Datum Romae apud Sanctam Mariam Majorem sub annule piscatoris, 6 nonas maii 1612, Pontiûcatus nostri, anno septimo.
Brèves Litterœ Pauli Popœ V,
ad principem Condœum de Ecoles, Potest.
adversus Richerium.
PAULUâ PAPA V,
Dilecte Flli, nobilis vir, salutem et apostolicam benedictionem, Venerabilis Frater Robertus, episcopiis Montîspolîtiani, noster nuntius apostolicus significavit nobîs quanto pietatis zelo nobîlitas tua curaverit ut Regîa auctoritate deponeretur Richerius syndicus facultatis Sorbonae, qui adeo maie sentiebat de Ecclesiastica Potestate. Hoc tamen verae pietatis officium minime novum nobis accidit, adeo frequentibus experimentis perspectam habemus ingenitam devotionem qua veneraris sanctam liane sedem, sed fuit quidem nobis gratissimum, quia de eodem nuntio nostro accepimus quanti momenti fuerit ad totius negotii absolutionem. Obstrinxisti sane tibi plurimum nostram paternam charitatem, satis quidem antea nobilitati tuse, praecipuo amore devinctam, quod libentissimo animo tibi ostendemus, quoties se nobis occasio offeret, idqueut uberius noster nuntius declararet, mandavimus; a quo cumhis nostris litteris benedictionem quoque apostolicam, quam ex intimis nostri cordis visceribus tibi mitdraus, accipies. Datum Romse apud Sanctam Mariam sub annulo piscatoris. Sexto Kalendas octobris 1612, pontifîcatus nostri anno octavo.
Petrus Strozza, secretarius.
Brèves liUerœ Pauli Papœ V ad comitem Suessionensem de eodem Richerio,
bilecte fili, nobilis vir, salutem et apostolicam benedictionem* Plane nihil aliud expectari poterat ab eximîa pietate qua nobilitas tua praedita est, quam quod significavit nobis Venerabilis Frater Robertus, episcopus Montispolitiam, noster nuntius, factom fuisse a te ut abrogaretur syndicatus facultatis Sorbonae Richerii de Potestate Ecclesiastica doctrinam viro catliolico 'indignam profitentis; ex animo te quidem semper dileximus ob praeclaras vir-
tûtes, dignas apprime vero principe tantse nobilitatis ac religionis, verum mirifice devinxisti tibi hoc egregio facinore nostram paternam charitatcm, quod nou modo ut nûster nuntîus tibi exponet, sed nos quoque nostris his litteris nobilitati tuse declarare voluimus, sedmulto libentius etiam per occasîonem reipsa cornprobabimus. Intérim nostram apostolicam benedictionem tibi peramanter impertimur. Datum Romse apud Sanctam Mariam 6 Kalend. octob. IGl?, poutificatus nostri anno 8.
Petrus Strozza, secretarius.
