PARTIE II — CHAPITRE III
oponit; Boethius autem quidam homo non est albus, particularem negatione separativam, quam eamdem esse cum eà que destructiva falsd, ut ostensum est, arbitratur, edm scilicet aliquando simul falsa cum universali reperiatur particularis, ut supra doeuimus, Dividentium autem affirmationis et negationis que una vera sit, aliam necesse est falsam esse, etcdm falsa sit, veram, sive scilicet res ipsa sit de quà agitur, sive non sit, sicut in opositione aflirmationis et negationis Aristoteles docuit. Sive enim Socrates sit, sive non sit, semperin re est quod una dividentium dicit, et non est in re quod altera proponit, harum scilicet : Socrates est, non Socraltes est. Cùm enim ipse est, vera est aflirmatio et falsa negatio; chm autem non est, è converso. Fortasse tamen oponitur , postquäm Socrates perierit, nec veram nec falsam esse : non Socrates est Socrates, cm videlicet propositionis amitat proprietatem pro subjectà voce, que jam significativa non est sive etiam predicativa. Si enim, destructo Socrate, ipsius nomen priorem et propriam impositionem retineat, que in ipso tanquam existente facta est, profectd , ipso quoque destructus* Socrates dicitur; unde etiam homo, quippe ipsius nomen ut homini tali quod ante fuit5. At verd qudd non est homo dici non potest. Si enim quèd non est homo diceretur, equivocatio ad non existentem rem transferatur ; jam non erat posite affirmationis, que falsa erat, negatio quà de existente agebatur, nec jam etiam veram! que, vocis impositione mutatä, idem à se removet, tanquam hoc cadaver à se ipso disjungeret. Oportet itaque Socratis nomen tam in affirmatione quàm in negatione in eâdem significatione accipi, in designatione scilicet ejus que* periit tanquam existentis; alioquin non essef opositio contradictionis, nisi scilicet in eodem sensu acceptis. Unde ipse Aristoteles in primo Peri ermenias, cm contradictionem affirmationis et negationis describeret, ait : «Sit hec contradictio, affirmatio «et negatio oposite; dico autem oponi ejusdem de eodem; «non autem equivocè, et quecumque etiam talium «determinavimus contra argumentorum sophisticas
i contradictionem
«importunitates. » Ac si apertè diceret :
dividentium propositionum proponere velis, oportet utrisque? propositionis terminos in eodem sensu accipi, omni videlicet genere sophismatis excluso. Sex autem sophismatum genera Aristotelem in sophisticis elenchis suis posuisse Boethius in secundà editione Peri erminias
commemorat, que quidem omnia contradictionis
1 Lisez cûm.
2 Lisez destructo.
5 M. Cousin pense qu'on pourrait lire : quippe ipsius romen, ut hominis, tule quod avle fuit.
opoit. b. aû qd ho à + alb;
parüclaré negôe fepatuä q ead eë
€ ea q dftructua falfo à oftaf + arbatt.
€ # ahqn fimi falfa cû uniüfah
repiai parüclanf à fu} docunh. druidütü aü affoif negoif 4 una uà fit ahä neceë + falfä eë > € falfa fit üà fiue f ref 1pfa fit d q agr frue à fit fc à opoc affoif > negoif. a. docuit. Siue x
fo fit fiue à fit fép 1 re + d una duudñtü di y à & ï re d alta poit.
haï { fo «+ à fo = Cæiple
+ uà + affo » falfa nego. Cù aù à +
e cüfo. Fortaffe tñ opoit pq fo.
pierit nec üà nec falfä eë à fo + fo.
cù uidi poif amitat petaté p fubta uoce q 1à figcata n + fiue 5 pdicata. Si & dftructo fo. 1pfi nor poré > pa
ipôë reuneat 1 1pfo täq exiftnte facta fo di. Va
5 h6 pe 1pfi nom à hoï tal d an
pfecto 1pfo à; dftrud”
fut. At à d ñ + hô da à pot. Si «
q à + ho dfet equoco ad n
exiftnté ré infferat 14 ñ erat poite
affoif q falfa erat. nego 4 de exiftite agebaî nec 14 5 üä q uocf ipoë
mutata 1 à fe remouet täq h cadaü a fe1pfo difiüge. Oport& 1taq; fo. noi tà in
affoë q i negôe ï ead figôe
accip1 i dfignôe f ei 4 pt täq
exuftñtf, alod ñ eë opo €idiéhoiïf à
#1 eod féfu accepuf. Va 1pfe. a. ï
pmo p1 ermemaf € Cidichôé affoïf > negoif dfèbet ait : Sit Hi ctdiého aff
> ne. opoite dico aû opoi eid d eod
ñ aû equoce > qéq; eta tahü
düuaun € argurntoz fophifhcaf iportunitatef. ac fi apte dia f1 étdiéhoë diuidntü poñ ppoñe uelf + oportæ
utfq; poif uof ïieod féfu aCCIp1
omi widi gne fophifmauf exclufo. Sex aù fophifmatü gna. a. i fophiftioif eléchif fuif pofuffe. b. ï fa ediuôe p1 ermemaf comemorat q d oïa €tdiétoif
‘ Lisez vera 5. Lisez qui.
5 Lisez esset.
? Lisez utriasque
L6A ELEMENTS DE opositionem impediunt, Hec autem ipsam dixit equivocationem, univocationem, diversam partem, diversum tempus, diversum relatum, diversum modum Deficit autem opositio contradictionis terminis equivocè sumptis, cum scilicet : Alexander rapuit Helenam, Alexander non rapuit. Utraque enim vera est, aflirmatio quodi de
filiä Priami, negatio verd de rege magno Macedonum. Sepe enim, voce in diversis acceptä, de quibus univocè dicitur contradictio perit; ut si quis dicat Socratem esse hominem, hominisque nomen circa inferiora intelligat, verum proponit. Quèd si ad speciem illam hominis quam fiagunt puram per abstractionem accidentium ipsum nomen referat, vera quoque erit negatio : Socrates non est homo. Nam et Socrates aliquod est de individuis hominis,
et illa species que homo est verè denegatur esse; de utroque autem homine tam de’simplici quàm individuo
univocè nomen hominis dicitur cum eû scilicet
diffinitione que est : animal rationale mortale. Univocationem non dicunt cm circa eamdem rem vox aecipitur, sed identitatem. Sicut enim equivocè ad multa dicitur, ita univocè; unde Socratis nomen, si commune non sit, neque equivocè neque univocè dicitur, Diverse partis acceptio contradictionem impedit, veluti si oculus et albus esse dicatur propter hanc partem, et non esse albus propter illam , vere utreque erunt. Sed et diversum tempus contradictionem potest perimere ; veluti si dicatur : iste legit ac non legit, ibique legtt preterite temporis designativum, hic verd presentis accipiatur. [n diverso quoque relatu contradictio falsa dicitur, veluti si dicatur: Achises pater, et intelligatur Enee respectu, verum est; atque idem non esse pater intelligatur respectu Priami, hoc quoque verum est. Diversus quoque modus enunciationis contradictionem auferre dicitur. Si enim dicatur : rusticus est cpiscopus, et id secundüm potentiam sumatur, verum est; si verd non esse episcopus, et ad actum negatio referatur, hec quoque vera est. Aparet autem ex suprapositis determinationibus Aristotelem contradictionem affirmationis et negationis non? secundüm sententiam
quàm secundüm constitutionis materiam demonstrasse.
Si enim sententiam in rebus ipsis acciperet, dixit 5 idem
in negatione de eodem auferri quod in affirmatione proponebatur, remque eamdem ab eâdem re dixisset removeri. Equivocationis exelusio, que ad voces pertinet inutilis videretur i. Que enim eamdem rem ab eädem aufert negationis sententiam tenet, et si quandoque in
constitutione deficiat, veluti cùm dicitur : Socrates est
Lisez quidem.
2 Ajoutez : tam
opôë ipediüt B aû 1pfä dix equoë umuocôé diüfä parté
diüfü tpf. diüf relat diüf mou.
Dfié aû opo étdiétoïf imif equoce
fauf. € f alexäder rapuit helenä alexäd
ù rapuit. utq; & uà + aff6 d d
filia pan negô ü de rege magno macedon.
Sepe « uoce i diüfif accepta d qb; uniuoce df étdéto pat. Vt fi Qf dicat fo eë
hüië hoïfq; nom éca iferiora itelhgat + üü pon. Qd fi ad fpe1llä hoïf q
fingt purà p abfl'éu66 acadntra 1pÎ
nor referat uà 4; erit negô fo n +
hô6. Na > fo ahd + d idiuiduwuf hoiïf
> alla fpéf q hô + uë dnegat eë d uiq; aû hoïe tà à fipha qidimduo
unmiuoce nor hoïf dr € ea f
dffoé 4 + äl. r. m. Vniuocoë
ñ dict € éca eäd ré uox accipf. f;
idttaté. Sié & equoc ad multa dé 1ta
uniuoc. Vi fo. nom f1 émune à fit neq;
equoë neq; uniuoc di. Diüfe partf acceptio cidiéhôé ipedit uelut fi octuf > alb; eë
dicat pp häc parté > n eë alb; pp
il v uë utq; ef. S; > drûf tpf cidiéhôé pot pimé. Veluti fi dicat 1fte
leg ac n leg 1b1q; leg puu tpif
dfignaîm h ü pfeuf accpiat. In diüfo
à; relatu ctdiého falfa dr uelti fi dicai achifef paî > itelhgat enee refpeétu üü + atq; idé à eë pat itelhgatur refpeétu pan à; üû + diüfuf 4; müf eñcatioïf
S1 x dicat fu +
cidiéhôé auferre di epf > 1d f potétiä fumat üù +. S1
ü à eë epf > ad a& nego referat h
dj uâ + apare aû ex fuppoituf
dtiatioïb a. @idihôë
affoif > ne n f fététia
q f éfhtutioif maüä dmofl'fle.
Si & fétatià à reb; 1pfñf accpa dix 1d
ï negôe d eod aufernt d i affoë
ponebat réq; eäd ab ead re drxff:
remot + equocoif exclufo q ad uocef ptin?
uul widet. Q « eäd ré ab ead aufert
negoif fétnua tenet Ù qq; ï
cfhtutôe dficiat tuti © dr fo+
5 Lisez dirisset
* Lisez videtur.