PARTIE IIL — CHAPITRE III
ensis, non est Socrates mucro; Socrates est homo, non Socrates est animal rationale mortale. Hæ enim contradictionem in sensu custodiunt sed non in yoce proponunt, chm vocum materiam permutent, Quia verd Aristoteles non solm sententiam contradictionis, verdm etiam constitutionem demonstrare intendit, que in eorumdem terminorum voce consistit, rectè postquam eosdem terminos negationem habere dixit secundèm prolationem, cetera secundüm sententiam determinanda videdeatur !. At verd illa sophismatum genera de diverso modo vel diverso relaiu, que Boethius annumerat, his qui rationem bene perspiciunt inutiliter adjuncta videntur. Diversum autem
enunciandi modum in eo intellexit qudd ait: ovum
est animal, ovum non est animal, ad potentiam hoc, ad actum? referens. Nam in affirmatione, ut veritatem conservet, est verbi significationem secundùm potentiam sumit : quod tamen nec in actoritate® inveni, nec
ratio tenet. Si enim substantivè non ponitur quod subditur animal, scilicet predicatum non copulabit, Quèd si est animal totum nomen, non nisi ea que jam animata sunt continet, ovum verd non erit aliquod horum que jam animata sunt. [sta quoque negatio : Eneas non est pater, non potest simpliciter ostendere ipsum non esse patrem
vel Priami, vel alicujus alterius, sed omnino eum esse patrem denegare, atque omnem qui in patris nomine continetur excludere. Nec qui dicit ipsum esse patrem, cujus sit pater non * monstrat, sed simpliciter qudd sit pater enuntiat. Non enim demonstratio fit ejus cujus pater
est, chm nomen ejus reticetur. At licet, secundüm rei veritatem, determinationes hujus modi non essent aponende, propter importunitates tamen sophistarum fuerant tangende, qui non tam rationem quàm opinionem usumque sectantur. Unde et ipse Aristoteles : «Que nos, «inquit, determinamus contra sophisticas argumentorum «importunitates. » Est itaque recta ac propria tam
voce quàm sensu negatio, que negatio preposita
proposite enuntiationi sententiam ejus extinguit.
Cüm autem sententia eadem perimitur, vocum
significatio non mutatur; in his autem recta contradictio continetur. Ex his itaque manifestum est subtilius Aristotelem considerasse negationem universalisaffirmationis quàm Boethium. Ii enim que ait: omnis homo justus
est, particularem illam separativam que ait: quidam
homo non est justus, Boethius opponit, chm tamen utreque’,
1 Le manuscrit renferme ici une faute évidente : au lieu de videdeatur, que le copiste a mis pour videatur, le sens exigerait judicauit, ? Ajoutez illud.
5 Lisez auctorilate
A65 éfif à + fo. mué. fo + h6 n fo
+ 4l r. m. He & étdicéhôe
féfu étodrüt f, à in uoce pont € uoë
maüä pmut&. ga à. a. à folü
fétnua étdiéhoif üù 5 cfututuoë
dmôftie itndit ï eoyd üoz uoce
cfifut. recte pq eôd tinof negôë
bre dix f platiôë ceta
fétütiä däda widedat. At à 1lla
fophifmat ga d diüfo 1 ? diüfo relatu
q- b. änüat hif à roë bû pfpiaûüt
iutilt adiüéta widir diüf aû s eñcaadi môû 1 eo itelle* à ait ouü
eft äl ouü n + äl ad potétà li ad
a referéf. Na ï affoë à titatem
Cferu& + üb1 figôë f potétiä
fumut d tñ nec i aétoritate iuemi nec
rô ten. S1 u fubaté à pont d fubdr
al f pdicai à coplabit. Qd fi + äl tot nor à n ea Q 1à aïata Î
ctin& ouü à à erit ah hof q 1 aïata Î. Ifta à; negô eneaf à + pat
à pot fiplr oftnde 1pfù à eë patré
T pan À ah alti. f, oïo eù eë patré dnegare atq; 6€ à ï patnif noïe ctinet exclude. Nec 4 dië 1pÎ eë patré ë fit pat à moftt. f; fipli q fit pai eñtuat. à u dmoftüo fit ei ë pat
+ € nor ei reticet. At lice # re1
ttaté duatiôef h mot ñ éét aponéde pp iportunitatef tn fophiftarü fuerät tâgéde q à tà rôé q opimôëé ufq; fedat. Vi >1pfe. a. q nof
id düarh €t fophifucaf argumto»
iportumitatef. É. 1taq; reéla ac pa tà uoce q féfu nego { nego ppoïta poite eñtiatoï fétntuà eï extig.
€ aû fétütia ead pimnt uoë
figô à mutai. In hf aut reûa Cidiéuo cunes”. Ex hifitaq; mamfeft + fubuli a. cfidaffe negôë uniüfai affoït
q- b. Th & qait oïf ho it
& parüciaré alla fepatiuä q ait qd hô à + it. b. opoit € tn utreq;
à L'abréviation du mot ponitur n'est pas régulière, au lieu de l'a il devrait y avoir un i.
5 Supprimez non.
& Lisez utrasque.
166 ELEMENTS DE ut ostensum est, falsas simul esse contingat. Aristoteles autem eam assignat que dicit : non omnis homo justus.
est, que nunquam simul vera est vel falsa, sed semper invicem ita verum et falsum dividunt quèd, quotiens
hec vera est, illa falsa est, et e converso, sive scilicet res earum sint, sive non sint. Cùm tamen res non sunt, non videntur orationis constitutionem habere, cum jam parcium significatio perierit, ut supra quoque docuimus. Sed si eis constitutionis proprietas quandoque deficiat, divisio sensûs nunquam deest; semper enim alterum erit quod dicitur, alterum non erit. Omni enim tempore constat esse, vel id quod omnis homo justus est proponit, vel quod non omnis homo justus est dicit, ac similiter non esse; unde rectam contradictionem faciunt. Querent autem fortasse de hujus modi negatione : non omnis
homo justus est, cùm particularis sententiam non teneat, ejus scilicet que ait : quidam homo non est justus, que sit propositio dicenda. Nos verè nec particularem eam proprié, nec universalem dicimus negativam, sed propriam universalis negationem. Non itaque necesse est eas que destructorie sunt ac proprie negationes sub eà divisione cathegoricarum cadere quam Boethius per universalis
ac particulæ ! modum ac ? proponit, in quà tamen
omnes conclusit cathegoricas, opinans, ut ostensum est, non omnis homo justus est particularem sententiam
habere ejus scilicet : quidam homo justus non est, Quoniam autem signa quantitatis subjectis oposita vel subtracta multas faciunt differentias affirmationum et negationum , cum videlicet alias universales, alias particulares vel modales esse secundüm ea contingat, oportet eorum oflicia subtilids distinguere et quam in positione“ vim
significationis et locum obtineant considerare.
! Lisez particularis.
* Le manuscrit renferme sm ou sin; les lettres sm pourraient se traduire
par sententiam : M. Cousin signale cette difficulté sans la résoudre.
ü oftüf + falfaf fimi eë ctigat. a.
aù eà affignat q dc à oïf ho it
+ q üq fimi uà + Ÿ falfa. f; fép iuicé 1ta üü > falf druidi d quef
h uä + 1lla falfa + ; e cufo fiue f ref eaÿ fit fiue à fit. C'tnref n fin uidnf ofoif Cfhtutioé hre € 1à
parciü figô prent à fup 4; docunn.
S; f ef Cfhtutoif petaf qq; dficrat diuo fef ñq de Sëp x alt
ent ç di alu à ent. Oi & tpr éflat eë 1 1d q oïf ho it + poit
Î q nü oïf hô it. 6. dié ac fimulr
ñ eë. Va reétà étdichoé faaüt. Qr& aut fortäfe à h moi negoë à oïif hô it + € particlanf sétntä n teneat ei f q at qd hô n +itqht
pô dicéda. Nof ü nec paruclaré ea pe nec umiüfalë dif negaïa vf, pa umiüfai negôë. N 1taq; neceë + eaf q dftruétorie Î ac pe negoëf fub ea diuoë cathcar cade q. b. p umüfai
ac particlæ. 1h. ac fm. poit i q tn of éclufit cathcaf opinäf ü oftñf + ñ oïf hô it + particiaré fétntia
he ei f qd hô it n + Qi
aû figna qttatif fubti opoita À fubtcta multaf facut diffraf affôn > negôn & widi ahaf umüfalef ahaf par. .
m. eé f ea cligat » oportet eoz officia fubtli diftigé > q ï pôe ui
figoif > loc obtineät cfidare.
5 Lisez apposita.
‘ Lisez propositione.