C. VII

SUR l'abbaye de notre-dame-du-val. 353

Universis' Christi fidelibus ad quos praesentes litterœ pervenerunt Radulphus, miseratione divina abbas de Valle Bajocensis diocesis et ejusdem loci conventus ordinis Sancti Augustin! in Normania salutem in Domino.

Cuin nos liaberemus terras et redditus de laïco feodo apud Tayn, Trigony, Birry et alibi in Anglia, et prior et conventus Mertonensis Wintoniensis diœcesis baberent terras de laïco feodo apud Kahagnes diœcesis Bajocensis in Normania, nos pensata utilitate communi ad invicem terras et redditus etc.

C'est le même acte fait de son côté par l'abbaye du Val.

Universis Christi fidelibus ad quos présentes littera? pervenerint Gilbertus prior Meritonensis et convenius ejusdem loci ordinis Sancti Augustin! Wintoniensis diœcesis, salutem in Domino.

Cum nos baberemus in Normania in diœcesi Bajocensi ecclesiam de Kahagnes cum suis pertinonliis et viri religiosi abbas et conventus de Valle, diœcesis Bajocensis, baberent in Anglia et Cornubia, et diœcesi Oxoniensi scilicet apud Trigony, ecclesiam Sancti Jacobi et ecclesiam Sancti Kybi et ecclesiamque de Birry cum suis pertinentiis atque advocationem ecclesiarum de Vpotery, de Bukerel, de Stokele, de Ascumbe, de Klisteviky, necnon advocationem ecclesiae Sancti Laurentii civitatis Oxoniensis in eadem diœcesi existentium, advocationem insuper unius ecclesife in Bathoniensi diœcesi quae vocatur Aurre, nos vero dicti prior et conventus pensata utilitate monasterii nostri de JUeritona necnon et monasteriide Valle ecclesiam praefatam de Kahagnes cum omnibus suis juribus cum dicto abbate et conventu pro ecclesiis eorum prœfatis et ecclesiarum advocationibus decimis et aliis omnibus quœ noraiiie et jure spiritualitat s ad ipsos abbatem et conventum in prsedictis diœcesibus aliquo modo poterunt pertinere, petita prius licentia a nostris ordinariis hinc et inde obtenta, permutavimus, nuUa in bac parte re interveniente temporali, et ut beec permutatio lînna permaneat et stabilis litteras

354 ESSAI HISTORIOUK

praesentes sigillis nostris sij^niatas (iictis al)l)ati et conventui duxiiims concedendas.

Datum apud Meritonaia, pridio idus Jalii aniio gratise M.GGLXVll (Biblio. Gotton. Il)id.)

Suit la même cliarte, domiéo, de leur côté, par les religieux du Val...

6". — Garantie donnrc à Henri de La Pommeraye par les religieux de Merton à l'occasion de réchange ci-dessus.

Universis Christi lldelibus ad quos pnesens scriptum pervenerit Gilbertus prior Mertoiiu' et ejusdeni loci conveutus saluteni in D'oniiuo sempiteriiam.

Ad omnium vestrum notitiam volumus perveniri quod garantisare debemus Domino Ilenrico de la Pommeraye et hœredibus vel assignatis suis contra abbatem et conventum de Valle in Normania omnes terras et omnia tenementa et pertinent ias (pw idem abbas et conventus aliquando habuerunt in nianerio ipsius Ilenrici de Biry et quœ idem Henricus Inde tenet ex concessione nostra, si forte ipsum per prsedictum abbatem et conventum aliquo tempore implacitari contingat.

Datum die Sancti Yincentii martyris, anno 12G7. (Bibl. Gotton. Ibid.)

NOTE XV^ — (Page 33.) BULLE DE GRÉGOIRE X.

Gregorius Episcopus servus servorum Dei. Dilectis Hliis abbali m> nasterii Sanct;e Mari;E de Valle ejusve Fratribus tam presentibus quam futuris regularem vitam professis in pnedicto monasterio regularem vitam eligentibus apostolicum convonit adesse pnesidium ne forte cujuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet aut robur, quod absit, sacne religionis infringat.

Quapropter, dilecti in Domini filii, vestiis justis postulationibus cleinenter annuimus et monasteriuin Sançt;o Mari:e de Valle Bajocensis diœcesis, in quo divino estisobsequio niancipati, sub B. l'etri

SUR l'abbaye de notre-dame-du-val. 355

et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilogio comimiiiiiims. In priinis si «luidoiu statuentes ut ordo canonicus qui secunduiu Deuin et Beati Augustiiii regulain in eodeni monaslerio institutus esse dinoscitur perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea quasciinque possessiones , quaecunque bona idem monasterium in presentiarum juste et canonice possidet aut in futurum concessione Pontilicum, largitione l'egum vel principum, ohlatioiie lidelium seu aliis justis niodis pra>stante Domino poterit adipisci firma vobis vestrisque successoribus et illiliata permaneant. In quibus hœc propriis duximus exprimenda vocahulis. Locum ipsum in quo prsefatum monasterium situm est cum omnibus pertinentiis suis terras, possessiones, vineas, niolendina et nemora, qua? circâ ipsum monasterium possidetis et bomines quos babetis ibidem. Gapellam Sancti Clari de Pomrria cum manerio sito ibidem, ac aliis pertinentiis suis, de Angovilla, de Placeio et de Boniello ecclesias, cum omnibus pertinentiis earumdem. terras, possessiones, redditus et qiiidquid juris in locis ol)tinetis prœdictis. Terras, possessiones et redditus quos habetis in villa de Mocn (1). Ecclesiam Sancti Pétri de Herouvilla cum capella Sancti Andreœ et omnibus pertinentiis earumdem. Ecclesiam Sancli Pétri de Campo Sulfo cum pertinentiis suis. Capellam de Siflreto cum suis pertinentiis suis. Terras et possessiones, quas habetis apud Ctinefeugiere (2). Obedientiam Sancli Nicolaï de mala muliere (3) cum pertinentiis suis. Sandœ Opporlunx et de Roiondo-Feiigereto cum duabus garbis decimarum ecclesias cum omnibus pertinentiis earumdem. Ecclesiam rfc Foresla cum pertinentiis suis. Capellam castelli de Pomeria cum pertinentis suis. Ecclesiam Sancti BaiHholomei de Chaucesevilla(.i) cum omnibus pertinentiis suis. De Rapileyo et Sancti Pétri de Bo ecclesias cum omnibus pertinentiis earumdem et piscariam quam in eadem villa de Bo possidetis. Ecclesiam Sancti Audomari cum pertinentiis suis. Ecclesiam Sancti Martini de Marligneio cum pertinentiis suis. De Picrrcpont et Sancli Vigoris de Muges (de Mieux) ecclesias cum omnibus pertinentiis

(1) De La Mousse.

(2) Clinefugère ou Guiiiefugt're, fief situé dans la paroisse de Martigny, près Falaise.

(3) Saint-Nicolas- de-MarmoulUer ou Saint-Yves, dans la vicomte d'Exmes, diocèse de Séez.

(4) De Cossesseville,

earumdein. Capellani Sancii Chrislopliori in parrocliia de Ferreria (1) cum pertincotiis suis. Ecclesiain Sancii Pelri de Quernelia cum omnibus pertinentibus suis, et redditus quos habetis in domo leprosorum ejusdem loci. Cœnobiuin Sancii Slrphani, terras, neniora, possessiones, hornines et quidquid juris in eadeni villa de Quernelia obtinetis. Terras, redditus, décimas et possessiones quas in parochiis de Oielleio, de Elroil et de Mesnillo Winemanl, de Petrafila et de Pomeria obtinetis. Vavassoriam HugelH et quidquid juris habetis in parrochia de Donayo. Décimas, terras, redditus et quidquid juris habetis in parochiis de Comhreyo, de Melknjo et de Aquavilla, et jus patronatus quod habetis in ecclesia Sancii Hilarii de Tournchulo ac terras redditus et possessiones et quidquid juris ex dono Joannis Domini de Tournebuto obtinetis ibidem. Capellani Sancii Jacohi de Boscohalboul cum pertinentes suis. Décimas, terras, redditus, possessiones et quidquid juris in Cierneio et de Sjnlis parrochiis monasterium vestrum noscitur obtinere. Maneriurn de Vaalel cum omnibus pertinentiis suis. Terras, redditus et décimas et possessiones quas in Sancii Germani Langol, de Maiiinvilla, de Foidibits, de Molinis, de Feurevilla, de Braio, de Sanitellis (2). de Clinchamps, de Fonte Abbatia', Sanctse Honorinœ de Fay, et Sanctx Honorinœ la Guillaume parrochiis obtinetis. Terras, possessiones, décimas, redditus et cetera jura quœ habetis in locis, qui Brocium , Andrcium Pulol, Lu et Messons vulgariter nuncupantur. Id juris quod liabetis in molindino de Waravilla. Ecclesiam Sanclx Marim de Quahaines cum omnibus pertinentiis suis. Terras, possessiones, décimas et quidquid juris in parrochia ejusdem ecclesise obtinetis. Decirnam de Caliclion, quam percipitis in parrochia de Aumaio. Décimas, terras, redditus, possessiones et cx'tera jura, qu;e habetis in parrochiis Sancii Marlini de Sallon, de Chaumont et de Esson. Medietatem costunue quam ex dono clarœ memoriye Ludovici régis Francorum habetis in nundinis Sa?icli Vlari, sicut in autentico scripto inde confecto plenius dicitur contineri. Décimas, terras, redditus, possessiones et (juidquid juris in parrochiis de Cleceio, Sancii Remicjii, et Sanctic iMari;e de Vado monasterium vestrum habet. Decirnam molindini de Porta' Comilis juxta Falesiam. Decimam, terras et redditus quos habetis in parrochiis de Forneliis et de Logis. Decimam molindini de Ponte Oillio.

(1) Saint-Chribtoplic-dos-Loups.

(2) Cinthaux.

SUR l'abbaye de notre-dame-du-val. 357

quam ex dono Gossdiiii de Pomeria obtinetis. Et alias terras, possessiones, décimas, redditus, jurisdictionem temporalem et quidquid juris tam in pnedictis locis quam alibi por regnum Franciœ raonas" terium vestrum noscitur obtinere. Cum pratis, viaeis, terris, nemoribus, usuagiis, pasciiïs in Ijosco et piano, in aquis et molindinis, in viris et servitiis et omnibus aliis libertatibus et immunitatibus suis. Sane novalium vestrorum quœ propriis manibus aut sumptibus colitis, de quibus aliquis hactenusnon porcipit sive de vestrorum animalium nutrimentls nullus a vobis décimas exigere vel extorquere présumât. Liceat quoque vobis clericos vel laicos liberos et absolûtes e seculo fugientes ad conversionem recipere et eos al)sque contradictlone aliqua retinere. Probibenius insuper ut nulli fratrum vestrorum post factam in monasterio vestro professionem fas sit sine abbatis sui llcentia nisi arctioris religionis obtentu de eodem loco discedere, discedentem vero absque communium lltterarum vestrarum cautions nullus audeat retinere. Cum autem générale interdictum ferrio fuerit, liceat vobis, clausis januis, exclusis exconmiunicatis et interdictis, non pulsatis campanis , dummodo causam non dederitis interdicto, suppressa voce divina officia celebrare. Cbiisma vero, Oleum sanctum, consecrationes altarium seu basilicarum, ordinationes Clericorum, qui fuerint ad ordines promovendi a diocesano suseipietis episcopo, si quidem catholicus fuerit et gratiam et communionem sacro sanct:e Romanœ Sedis habuerit et ea vobis voluerit sine pravitate aliqua exhibere. Prohibemus insuper ut infra fines parrochiae vestrae si eam babetis, nullus sine assensu diocesani Episcopi et A'estro capellam seu oratorium de novo construere audeat. Salvis privilegiis Pontificum Romanorum ad boc novas et indebitas exactiones ab Archiepiscopis et Episcopis Archidiaconis seu Decanis aiiisque omnibus Ecclesiasticis secularibusve personis a vobis omninofieri prohibemus. Sepulturam quoque ipsius loci liberam esse deeernimus ut eorum devotioni et extremse voluntati qui se illic sepeliri deliberaverint nisi forte excommunicati vel interdicti siat aut etiam publiée usurarii nullus obsistat. Salva tamen justifia illarum ecclesiarum a quibus mortuorum corpora assumuntur. Décimas preterea et possessiones ad jus ecclesiarum vestrarum spectantes quse a laïcis detinentur redimendi et légitime liberandi de manibus eorum et ad ecclesias ad quas pertinent revocandi libéra sit vobis de nostra auctoritate facultas. Obeunte vero te nunc ejusdem loci abbafe vel tuorum quolibet successorum nullus ibi quolibet surreptioai.s astutia seu violentia praiponatur