CHAPITRE VI

Bulles d'approbation de l'Institut.

Quoique suivant nos principes gallicans, l'Institut des Frères des écoles chrétiennes ait pu exister en France, sans avoir élé revêtu de l'approbation du Pape; quoiqu'il y ait existé en effet pendant quarante ans et plus sans cette approbation, avec le seul appui de l'autorité civile, et des suffrages de plusieurs archevêques et évoques (1) ; il est juste néanmoins de montrer qu'au delà comme en deçà des monts , la généreuse entreprise de leur digne fondateur reçut, malgré d'innombrables contradictions, les éloges et les encouragemens qu'elle méritait.

La première bulle date de 1724. Nous la consi-

(1) Le cardinal de Bissy , évêque de Mcaux ; l'archevêque de Reims; l'éVéque de Soissons; l'archoèque de Tours; l'cvèque d* Nantes , etc etc.

( 52 ) gnons ici toute entière, comme une pièce historique, doublement précieuse, et par ce qu'elle a de conforme aux statuts actuels, et par ce qu'elle peut avoir de dissemblable.

Benedictus, episcopus , servus servorum Dei, ad perpetuam rei memoriam.

In apostolicae dignitatis solio, divinâ disponente clementiâ, nullis nostris licet suffragantibus meritis, sed solùm per ineffabilem divinee bonitatis gratiam constituli, illiusque vices gerentes in terris, qui gloriosus régnât in cœlis; ex incumbenti nobis pastoralis officii debito, ad ea libenter intendimus, per quae piae Christi fideîium voluntates, praeserlim in institutorum fundationibus, ex quibus litterarum studia et pauperum adolescentium illis vacare volentium rjrofectus, ad fructuosam agri Domini culturam , ac doctrine? et sapientiae incrementa, propagantur, suum debitum consequi valeant adimplementum ; et proptereà eorum institutorum salubribus ordinationibus et statutis, ut firmiora subsistant, et perpétua futuris temporibus observentur , potissimùm cùm a nobis petitur apostolicae confirmationis robur, libenter adjicimus, opemque et opéras nostras impendimus efficaces , prout

jpersonarnm , locormn, ci lemporum qualilatibus et circumstautiis, raalura et diligenti consideratione pensatis, in Domino conspicimus salubriter expedire.

Sanè pro parte dilectonim filiorum modernorum superioris gencralis , et Fratrum scholaru m christianarum nuncupalorum civitatis Remensis, nobis nuper exhibita petitio, continebat , quod alias , videlicet de anno Domini 1 680, quondamtuncin hurnanisagenspiusDeifatnulus Joannes Baptista De La Salle, dùm viveret,cano< nicusecclesieemetropolitanee Remensis, piè considerans innumera quae ex ignorant iâ, omniuni origine malorum,proveniunt scandala, prœsertim in illis qui , vel egestate oppressi , vel fabriif operi, undè vitam eliciunt, operatn dantcs* quarumvisscientiarumhumanarum > exdefectu aeris impendendi , non solùm penitùs rudes i sed , quod inagis dolendum est, elemcnla relig'onis christianae persaepè ignorant, quotldain institutuni sub litulo Fratrum scholarum chrUtlanarwn nuncupatorurn , et sub infra scriptis regulis, per sedem apostolicam approbatldis et confinnandis, ad Dci laudein et pauperum levamen, sub sedis aposlolicœ auctoritate , ac patrocinio sanclissimi iniantis Jesu et Sancti Josephi fundavit in civitate Rcmeusi;

(34) quodque institutum hujusmodi , benedicente Dornino, fructussuosin variis regni Galliarum, et praDsertim in Rolhomagensi, et Parisiensi , ac Avenionensi , Carnotensi , Laudunensi , Trecensi, ac Mimatensi, et Massiliensi , ac Alesiensi et Gratiapolitanensi , ac Audomarensi , Bononiensi , Lingonensi et Uticensi, acEduensi, respective diocaesibus propagatum fuit , in quibus sont dicti Fratres sub tenore infrà scriptarum regularum.

i° Videlicet quod ipsi, sub clientelâ sanctissimi infantis Jesu et patrocinio Sancti Josephi instituti, hoc maxime cavere debeant, ut pueros , prsesertim pauperes , ad ea quae ad benè cliristianèque vivendum pertinent, erudiant; instituti illorum dos praecipua et quasi spiritus instituti, puerilis institulionis ad chrislianae legis normam zelus esse debeat.

2°. Quod pareant pro tempore existent! superiorigenerali abipsis electo, vivantque inillis diocaesibus in quibus adrnissi sunt , de consensu episcoporumet sub eorumdem auctoritate.

5°. Quod eorum superior generalis sit perpetuus, ejusque electio fiât scrutinio ac secretis suffrages per directoresprsecipuarum domorum congregatos; itidemque eligantur ab eisdem, in eodemconcessu et eodem modo, duo assistentes

qui pro tempore existenti superiori generali sint à consiliis, eumque in recta administrations adjuvent.

4°. Quôd assistentes in eâ degant domo, in quâ superior generalis pro tempore commorabitur; ejusque consiliis intersint, et manu m' commodentç exigente necessitate , ad respoudendum litteris quas accipiet.

5°. Quôdipsi Fratres gratis puerosedoceants neque praemium aut munera à discipuiis vel eorum parentibus oblata accipiant.

6°. Quôd scholas regant semper arisociati, et saltem bini simul singulis scholis praesint.

7°. Quôd nullus è Fratribus sacerdotium ambiat , aut ad ordines ecclesiaslicos aspiiet.

8°. Quôd Fratres admittantur in dicto institutoin decimo sexto aut decimo septimo ictatis anno , votis se obligent ad triennium tantùm, caque vota singulis annis rénovent, donec vigesimum quint um eorum setaiis annum altigerint et compleverint; quo tempore ad vota perpétua emittenda admittantur.

9°. Quôd vola Fratrum sint castitatis , paupcrtatis, obcdicutire, et pcrmancnluc in dicto instituto, nec nou paupercs gratis edocendi,

cum hoc tamen quod eosdem Fralres à votis simplicibus roman us pontifexpro tcmpore existens possil absolvere.

io°. Quod dispensa! io votorum necpeti, nec concedi valent , nisi gravibus de causis, quas taies censebit capilulum générale Fratrum, ao pluralitas sufTragiorum comprobabit.

il". Quod superior generalis à convocato eapilulo generali Fratrum deponi possit, his de causis, videlicet ob haeresim , impudicitiam , homicidium, animi imbecillitatem, senii caducitalern , bonorum institut! dilapidalionem, aut aliquod énorme faciuusquod tali peenâ dignum censebit capitulum générale Fratrum , quod tune ad id ab assislentibus convocabitur.

12°. Quod Fratres directores domorurn particulnrium illns regant per trienniwrn tantùm, nisi juslisde causis, pro tempore existenti superior i generali ejusque assistentibus, convenientiùsvideatur,utlempushujusmodiautminuatur aut prorogetur; et ut superior generalis directoribus particularibushujusmodi desuâpotestate circà votum paupertatis communicare valeat, circà dispensationem bonorum temporalium 7 vel facultates singulis Fratribus concedendas, ità tamen ut non liceat dictis directoribus?

(3?) neque visilatoribus pro tempère deputandis, fundos, bona rnobilia et immobilia , inconsultis pro tempore existentibus superiore generali ejusque assistentibus , alienare.

i5°. Quoi capitula «eneralia , ad qure con vocabuntur trigintatamexantiquisFratribusquàm ex directoribus praeeipuarum domorum , fiant singulis decenniis, nisi aliquando congregatio extraordinaria convocanda convenientiùs decernatur; lotoque illo decennio assistentes elecli munere concesso perfungi valeant, nisi gravis aliqua neeessitas cogat , vel eos deponi antè tempus, vel exacto tempore in munere persistcre.

ii°. Quod visitatores à pro tempore existente superiore generali désignât! ad munus triennale, singulis annis semel domos visitent, exigantque a directoribus rationem impensi et expensi, et statim finita qualibel visitatione référant ad pro tempore existentem superiorem generalem, quod sit m unaquaque domo emendandum.

i5\ Quod capitula generalia convocentur in eura locum in quo superior generalis fixent domicilium ; capitula vero provincialia advocentur quasi in meditulium cujusvis provincirè,

( 38 ) qt sit ad ea Fratribus facilior accessus, liisque capitiilis provincialibus prœsit visilator aliquis, a pro tempore exislente superiore generaîi deputatus.

i6°. Qjod omnia exercitia quotidiana lam tlomestica quam scholarum, fiant in comrauni, tum malutinis, tum serolinis horis.

•170. Quod fratres non tam legendi ac scribendi modum, orthographiam atque arithmeticam,pueros edoceant, sedeorum praecipuè animos christianis atque evangelicis preeceptis imb liant; catéchèses doceant ad semi-lioram singuîis diebus non festivis, et ad horarn cnm dimidiâ singuîis dominicis ac de ecclesia3 procceptofestivis; diebus ejusmodi in ecclesiamdeducant, ut publicis sacriliciis ac vespertinis prccationibus intersint; niodumque tradant matulinas et scrotums preces recîlandi; prrecepta dominica, ecclesiœ leges, caeteraque ad salutem necessaria inculcent.

1S0. Quod vestes Fratrum, paupertati atque abjectioni evangelicae cônsentancae, ex vili et nigro panno eonfeclae , penè talares et fibulis lantum ferreis connexae, cum lacernâ ejusdem longitudinis ; galerus, calcei et tibialia inculta sint alque à vanitalibus secularibus prorsùs

(•"9) aliéna, quatenùs hactenùs vixistis et vivilis de praesente.

Cùm autem, sicuteadem petitiosubjungebat, ea quse Sedis Apostolicae praediclae munimine roborantur, firmiorasint, et exactiùssoieantab omnibus observari, et proptereà summoperè cupialis régulas et vestrum institutum hujusmodi, ut illud majora in dies suscipiat incrementa virtutis, et ut status kl quonunc permanet firmiùs stabiliatur^ per nos etSedem Apostolicam praedictam approbari et confirmari ; quare pro parte eorumdem superioris generalis et Fratrum , nobis fuit humiliter supplieatum, quatenùs eis et cuilibet eorum in praemissis opportune providere de benignitate apostolicâ dignaremur.

Nosigilur, qui spiritualemanimarumprofectum ac Christi fidelium quorumlibet utilitates et commoda sinceris desideramus afFectibus, superiorem generalem et Fratres praulielos, et quemlibet eorum, specialibus favoribus et graliis prosequi volentes, et a quibusvis cxeoinmtinicationis, suspensionis et iuterdicli, aliisque ecclesiasticis sententiis, censuris et pœnis, si quibusquomodolibetinnodatiexistuntjade; tum pnesentium taulùm eonsequendum , ha-

rum série absol ventes et absolutos fore censen-t tes, hujusmodi supplicationibus inclinati, et e* volo congregationis venerabilium Fratrum nostrorum sanctae Romanœ ccelesise cardinalium, decreiorumconciliiTndeiUiniinterpreturn,sine alicujus praejudicio, inslitutum et régulas hujusmodi, et in eis contenta quascumque, liciîa tamen et honesta , ac sacris canonibus et constitulionibus apostoiieisacconciliiïridentini de* eretis non adversanlia, apostolicâ auctoritale approbamus, conlirmamus, eisque apostolicae firmitatis robur acljicimus.

Praetereà quascumque possessiones, et quascumque bon a qua3 idem inslitutum impraosentiarum, juste et canon icè possidet , aut in futurum concessione pontificum , largitiune regum vel principum ,oblationefideliurn , seualiisjustis modis, praestante domino , poterit ad ipisci , firnia et illibata permanerc; ac easdem praesenlessemper et perpeluo validas esse et fore, suosque plenarios et integros cfleclus sortiri et obtinere debere, neque sub quibusvis similium vel dissiinilium gratiarum revocationibus, limitationibns, suspensionibus, et quibusvis aliis conlrariis disposition i bus comprehendi, sed sernper ab illis excipi ,ct quoties illae emanabunt, toties in pristinum et validissimum statum resjitutas,

repositas et plenariè reintegratas esse et fore; sicque et non aliàs, in preemissis omnibus per quoscumque jadices ordinarios vel delegatos, etiam eausarum palatii apostolici auditores, ac praediclae SancleeRomanae Ecclesiae cardinales , etiam de latere legatos, vice-legatos, diclœque sedis nuncios, judicari debere, et si secùs super his a quoquam quâvis auctoritate, scienter vel ignoranter,contigeritattentari, irritum et inane decernimus, nonobstantibus constitutionibus et ordinationibus apostolicis contrariis quibuscumque.

Volumus autem quôd de caetero perpetuis futurisqne temponbus, nullus ex Fratribus inslituti hujusmodi , absque expresso consensu superiorum generalium ipsins instituti , etiam prcetextu arctiorem religionem amplectendi, è prœdicto instituto egredi aut ad saeculum redire valeat, sed sub obedientiâ suorum superiorum maneat , et non aliàs.

Nulli ergo hominum liceat hanc paginam nostroc absolulionis , approbationis , confirma* tionis, roboris adjectionis, decreli et volunlatis infringere , vel ei ausu tcmerario contraire. Si quis autem hoc atteolare pra3sumpserit ? indi «nation em oiunipolenlis Dci ac bcatorum

Pétri et Pauli aposlolorum ejus se noverit in~ cursurum.

Datmn Rornse , apud Sanctum Pelrnm, anno ïncarriàtiofns domiiiicae 1724, septuno calendas februarii , pontificales nostri anno primo.

X/VV»VlA/»<VVV4»^VlVVV*V\/lrtVl*/»%'VVl\/!/V»V/VV»V%*rtVVlmiVVV»V\*^