II. — DEUXIÈMES ACTES HOLLANDAIS DE SAINT BÉNÎGNE
« Secundo loco sit ejusdem (S. Benîgni) Passîonisexemplar nlim ad eumdem Rosweydum Ultrajeclo mîssum, ex codice ms. ecclesim S. Salvatoris ; qui codex Ultrajecti jam non est, credilurque ad muséum Domini Philips in Angiiam commigrasse. Nos Rosweydi apographum ex collectaneis Bollandianis bibliothecîB regiae BruxeUensîs n** 8,929 edimus : Nous donnons la seconde place à rexemplaîre de la Passion de saint Bénigne qui a été envoyé d'Utrecht au R, P, Rosweyde. C'est une copie d'un manuscrit de Téglise Saint-Sauveur de cette ville; mais le manuscrit original ne se trouve plus à Utrecht; on croit qu'il est actuellement, en Angleterre, dans la bibliothèque de Lord Pliilips. Nous éditons la copie du R, P. Rosweyde, qui se trouve sous le n* 8,929 dans la collection des Bollandistes, à la bibliothèque royale de Bruxelles u (1).
i. P8s«i37. B. le
t Passio sectmda sancti Benigni martyris,
« 1. Passio sancti Benigni Carnotensis episcopî (1)* Veniens Aurelianus imperalor ad castrum Duni (2) et percipiens a Terentio Comité famam sancli Benigni, ait : « Si hune (f maleflcum tlemiserimus, dcorum iiostrorum et totius palriœ « malum orictyr »* Quo auclito, Terentius eum inquiri fecit et vinctimi ac cœsuni Aurelîano pra^sentavit,
t 2. Gui Aurelianus : « NisimododiisimmolaveriSjdiversîs fr te faciam interîre pœnis; nec eruet te Ghristi tui nuxilium *r de manibus meis >>. Et respondente Benigno; « Vox Ghristi « est: Nolite tiniere eos qui corpus occîdunt, animam aulem <f nequeunt occidere », quœsivitimperatordenomîne et loco iiationis sua?. Gui Benignus: « Ah oriente ego et fralres mei a Polycarpo missi, quos jam occidisti w. Tune ait imperator : « Si meis sermonibus acquieveris, te magnum sacerdoteni « deorum constituam, et primum in palatio meo faciam », Respondit Benignus: « Aurum et argentum et dii tui sint in cT perditionem tibi ; me autem non niutahis a Ghristo meo, « cui semo ».
*« 3, GfEsus ob hoc nervis durissimis, traditur Terentio comiti puniendus. Qui eum ad trochleas exlendit et cœdit; in quo ipse Deo gratias retùlit quia prosuo nomine pati meruit. Post hœc carceri deditus, sed per angelura ab omni lœsione curatuâj duoi die lertia coram imperatore deos resput-rit, ad planum ducitur et de sacriiiciis deorum carnes violenter in 08 ejus raitti juheotur, ne de celero contraria loquatur. Quibus exhibitis, signo Crucis e contra facto oculisque eum oratione
1* « QuiB verbal écrit !e R. P. Van HooIttClare indicant aiiclori pcrïiiiQsam
• fulMes* Benignum fuisse cplscopum rCés paroïea indiquent clairement que ■ Taoteur était persuadé que saint Bénigne était évoque. • Page llyi D
2. n Errore aimitî Passionis primée, dit le t\ P. Van HooIT, ubi pro Divione
• Dimon legitur; quem crrorem lilarario ad scrlbenduni duxlmus. Non enim - Budeo cogitare prlmum auctorura pro Divione Dunum, scilicet Auguato-
• dunum pi*îeoculia babui&se ; C'est une erreur semblable à celle de la pre- > mien! passion, dans laquelle on lit Dymon pour Dijon; nous ayons pensé
• que cette erreur devait être attribuée au copiste. Car nous n'osons penser
• que ï'iuteur du manuscrit origtiifll, en mettant Dunum pour Dijon, son- <r geaît à Autun *,
ad cœlum levatis, evanuenint omaia idola simul et sacriflciorum vasa.
c( i. Etpnim ergo eo incarcerato. jubentiir pedes ejus saxo transforato implumbari, ciilenles snbulas digiiis suis transfîgi, nec sex diebus sibi aquam nh aliquo dari ; insiiper canes duo decîm cuui eo in carcere claudi. Sed vir dei intérim vacans onilioni, per lins (lies fidolileriibungolo consolatur,a vinculis absulvilui', a la^sioue ntedetur et dulciter nutriLur cibo coilesti.
n 5. Xiuitiis denique an vivat ad carcereiu missis, cum revei'si diccreiit euui per omnia sanum et iu laudibus Dei non olïliviscum, prœcepit coUuin ejus veclc fcrreo in carcere contundi et vitam sibi lancea militis auferri. Quo facto anima sancli visa est ab omnibus in specie coliimba' niva3 [pro uiveffi) ad ctrîuin ascendisse, iibi régnât in eo qui vivit et régnât in accula saxulorum. Amen » (1).
TRADUCTION FRANÇAISE
cf K Passion de saint BénigTie, évêque de Chartres. L*empereur Auréiien sVtant rendu au castrumde/>i(/ïi//>^et ayant appris du comte Térence la renommée de saint Bénigne, dit : « Si nous ne punissons pas ce magicien^ il en résultera beau- « coup de mépris pour nos dieux et un grand malheur pour ff notre pidrie ». Entendant ces paroles^ Térence fit recliercher Bénigne et le présenta enchaîné à Auréiien, pour qu'il le condamnât à rnort.
« 2, Auréiien lui dit : «Si tu ne sacrifies pas immédiate- (c ment aux dieux, je te ferai souffrir différents chcMiments et fï le secours de ton Christ ne t'arrachera pas de mes mains m. Bénigne ayant répondu ; « Le Christ a dit : ne craignez pas <( ceux qui tuent le corps, mais qui ne peuvent pas tuer <t Tàme », l'empereur lui demanda quel était son nom et de quel pays il élidt. Bénigne lui dit: « Mes frères, que tu as te déjà fait mettre a mort, et moi, nous avons été envoyés « d'Orient par saint Polycarpe », L^empereur lui dit encore : « Si tu obéis à mes ordres, je l'établirai grand prêtre des «t dieux et lu seras le premier dans mon palais^. Bénigne