‹ Étude critique sur les rapports supposés entre Sénèque et Saint Paul these presentee a la faculte des lettres de ParisChapitre 59 sur 64 · É PITRE X · texte numérisé non relu

É PITRE X

Indignandum nominandum, n indigne d'être nommé. « — Ccsl un solécisme. Quatre siècles de corruption littéraire ébranlent singulièrement l'autorité des règles. Voici d'autres fautes du même genre que nous avons notées dans les contemporains : ■ Sic lu, Dcnale, qui a Dco mererij audiri. » (Laclance, De mort, pers., ch. lti.) — « Bisponebam relin~ guère, tardabam converti. >• (S. Aug„ Conf. vi, 11.) — « Quid crat causa: cur grœcas litteras oderam? {Id., (6., i, 13.) — « lllud praHerea vcllemus ediscere si... - (Prêt. rom. à S. Cypr., I. XXXVI.) — <. Ignis tout imolerabilis eral qmm nemo portare posset. « (Ep. Luciani ad Cypr. 21.) — « Se cathecumenum jieri postulovit. » (Sulp, Sévère.) — « Dignus agnosci. » (Sid. Apoll., 1. 11.) — « ut lilleris tibi forma; suce ([i. t'ji:s) i|:in]]titiis siïnilii-.iii'inr. j. .'/■/., ib.) — « Pro quo, precem sedulam fundo ut, perspectis chartulls suis (p. ejus), si quid jure competit, inslruatis. « (Mumerl Claudien, Ep. t.) — « Fungi debitum meum. » (Symmaq. a Auson., I. III.) — h Qui me et te dignanter habuerint légère. •> (Marins Mcrcaior, Rép. au prêt. Julien.)

EP1TBE XE.

Reatui obnoxios, « sons le coup d'une accusation, s — Reatus est an mol Inventé sous Auguste par Messala, dit Quinlilien (roi, 3] ; Il désigne proprement l'état de l'accusé, ci par extension , l'accusation même et la faute, a Si det iniqua tibi iristem fortuna reatum » (Martial, a, 24). — • Mais consclantia; reatum Intra me suslinebo o (Appui. Mit. 7). — u IrrlUs plangens reatum flctibus. (Prudence.) — -Augmentum reatus es! innoceotinm jaclsrc posl culpam. » (Salvien, Ep. m.) — a Duplei in hac parte reatus est. . (S. Léon. Leti. décr. aui évéq. i.) a De reatu négligent se cicusare. . (Id. I. II.)

Utarnur fort), " accommodons- nous aui circonstances. i> — On peut aussi traduire : «Servons-nous de la juridiction... » Dans les deux sens, le terme est correct cl proverbial. C'est donc à tort qu'on en fait un barbarisme. Nous lo rencontrons dans Térence avec la première accep-

ET DE SAINT PAUL. 433 lion : «scisli uii /oro... (Phorm. i, 2,a9j. Celle mélapbore est Urée du langage des commerçant! qui savent varier leurs prii d'après le cours de la place (forum). En voici un second ciemple tiré de Marius Mercalor: ■ Jure ergo el merlto cavetur et condemnatur ul reprobus qui in morum verborumque commercio, praiserlim in (oro fidelium, hujus divïni cloqull pajjim elpuljiiee non admillit argerilum, quod ijno Spirilus 6aucli eiaminatum esl, purgatum soiluplum. » (Ep. aim.) — Le second sens, celui de juridiction , esl irop connu pour que nous y insistions : forum agere, indicere forum, rendre la justice.

Humilitas, « humilité. » — Sens chrétien : • non auctorilate dolcn-

lium scribimus, sed humilitale famulorum. (Salvien , 1. IV.) « lit

haelenus Ucendi lemjius congrva humililate servavi... a [s. Paulin de Noie, Ep. nu à Pammacbius.) — « El ipsi Tidetis , frnlres, quod mea non cessât humilxtas omni circa vos sollicitudine laborare. » (Maiimc, évéq, iiom. s. une éclipse.)

Centum triginta duœ... — Voici un autre eiemple de la suppression de et. « Menandrum alii centum octo, parlim centum Dovem comrcdias reliquissc ferunl. » (Anlu-Gelle, »i, t.)

Pausam dédit. — Mot et sons très-anciens. • Quando Id , quod sat erat, salis habere nolint, ego pansant feci. (Piaule, Pten. a, 13.) — « Pausam fecera fremendi. (Ennius.) — Nec dore pausam conduis et .lifdiliis {Lucrèce, », 118). — Pausas edeTe, en parlant des processionsd'Isiscld'Osiiïs, signifiait faire une halte, elles lieu* où Ton s'arrêtait s'appelaient pausarii km. (Forcellinl.) — Le mojen âge a tiré de fauta, Tp.pausaTe.

Page 1