REMANIEMENT ROMAIN DE DAS1US
préoccupations singulièrement analogues à celles mêmes qui assaillaient le pape Géla6e [492-496]. Le rédacteur de Dasius stigmatise les Saturnales avec autant de véhémence que Gélaseles Lupercales [15 février] : ici et là, je saisis l'effort d'un prêtre chrétien pour déraciner une fête païenne doublement impie, et parles rites qui l'accompagnent et par les débauches dont elle est l'occasion. Voici les deux textes :
Gèlate <
c Animae fornicatio pejor est corporis, nam per aoimœ fornicationem ab ipsius Dei conjuncticme disceditur atque immundos spiritus gpiritalis adulterii génère transitur.
Quomodo autem non in hanc parte in recidit qui, cum ee cbristianum videri velit et proflteatur et dicat, palam tamen publiceque praedicare non horreat, non réfugiât, doq pavescat ideo morbos gigni quia dœmonia non colaatur et deo Februario non litetur ?... Numquid et tu reus non es qui post confessionem veritatis ad prava et perversa et profana et diaboliea quibuste renuntiare professus es figraenta reduceria?... Apud illos (majores) nobiles ipsi currebant et matronse nudato publiée corpore va pulabant ».
Dasius, § 3.
AGttj f) fioaapà 7tapà8o<r.<; xaï (jiE^pi; ^(iâ>v xtï>v Ea^àxujv icepieX- Ooùsa àBXicuxEpcoç Tcapaçp'jXixtexat ' ouxe X^fov~°< Y*? x°7j xôa(xoj xo ?8o; xo xaxov xsào; Xa[x6àv£t, àXXà (jtàXXov ^etpoTepw; àvavEoùxai ' èv yàp xtj ^(ispa xôjv KaXav8û>v 'Iavooap(u>v uàxaioi av8pu>7rot xq> eôei xâ)v 'EXX^vtov è£axoXoo8oôvTE<; XPt<T" xtavoï ôvo(JLaÇ6(i.evot {xexà 7taufJtEfiOouç izo\ntTi$ irpoip^ovxat, evaX- Xàxxovxeç xtjv laoxwv cpjjtv xaï xôv xpôirov xal (xtjv) [jtopçpTjV xoô 8ia- 66âou èvôyovxat * aiytio:ç 8épfxa<Ji Ttept6e6X^(XEvoi, xo itp6jamov evtjX- XaY|iivot aTroSiXAouuiv iv (j> ccveyevv^ôrjaav dtYaBû> xaï SiaxaxÉ^oujtv èv <J> èY£vv^87)<rav xaxqp • àiroxà;aa8at
Ô[JL0X0Y^<J3tVXEC EV XÔ) pa7Tx(j|JiaXt X(|>
0ia66Xq> xaï xaï; itoixital; aûxoù, irâXiv axpaxEJOvxat aûxcp ev xotç ÈîpYOïç xoT; 7tov7)pol; xaï aîa^poT;.
Ne semble-t-il pas que ce passage de Dasius soit tout à fait parallèle au texte de Gélase, qu'il ait été ajouté aux actes, et comme plaqué sur eux ? Rencontrant une histoire qui peut redoubler l'horreur des chrétiens pour une fête païenne, le rédacteur interrompt som récit afin d'insister sur elle. L'interpolation est manifeste.
Si ce rapprochement parait fondé, si les coïncidences qu'on a constatées entre Dasius, Jules et Nicandre ne peuvent être toutes l'effet du hasard, on conviendra que les rapports mutuels de ces trois textes ne sauraient mieux s'expliquer que dans l'hypothèse suivante : il y a eu deux versions de Dasius, l'une indigène, assez ancienne et contemporaine de Jules ; l'autre plus récente, contemporaine de Quirinus B, Sicandre B, etc., romaine et datant de ±: 500.
« P L., 59, lit. B. 112 B. 113 0. et passim.
256 l'hagiographie pannonnienne
Un fait confirme l'hypothèse : la légende romaine de Césaire semble influencée par Dasius. On y lit l'épisode suivant.
Factura est autem tempore ipso quo sacra eius (claudii auctoritas) omnibus innotuit, erat firminus quidam pontifex ciuitatis campaniœ cui est uocabulum terracina. Hoc facwbat per singulos annos die kalendarum ianuariarum quasi pro salute rei publicœ et principum. Suadebat hominibus ignaris quos ita per débat deliciis et omamentis. Qui hoc suadebat eis ut propter rempublicam nomen exercèrent crudelitatis et audaciœ qui acceptis thesauris et omamentis equorum et armis belligeratorum acceptis prœcipitio se mer gèrent et quasi laudem esse eorum qui in ciuitate terracina manebant. Et ecce quidam iuuenis speciosus in eadem ciuitate erat nomine lucianus qui deliciis et lasciuiis nutriebatur, ad diem kalendarum ianuariarum ad interfectionem suam. ... 90. Dixerunt ei dues : Nutritur hic quomodo illi placuerit anie octo uel sex menses ; exempto tempore armatus et ornatus ascendit in montem marinum et arreptus equo pro salute reipublicœ et principum et ciuium salubritate et ut nomen habeat gloriœ ipse se prxcipitat morti. Cuius corpus cum grandi honore colligitur et ad iemplum ducitur apollinis et incendio consumitur et cineres ei(us) in templo pro salute reipublicœ et ciuium reconduntur...
Ueniens autem dies kalendarum ianuariarum factus est conuentus ciuium et uenerunt ad Iemplum [9îr apollinis et adduxerunt hominem lucianum speciosissimum iuuenem ut sacrificaret. Et in sacrificio optulerunt porcam quam immolauit lucianus pro salute ciuitatis et ciuium. ... Eadem hora post sacrificium ascendit iuuenis equum et arreptus furiam cepit furiose arripere equum et cum ascendisset in montem prœcipitauit se ipse et mortuus est... Corpus autem luciani colle git (firminus) et secundum consuetudinem duxit [91y ad templum apollinis et incendio consumsit et sacrificiis ornauit templum *.
Cette page a sans doute été écrite vers le milieu du vie siècle, au lendemain de la restauration byzantine 2. On a remarqué les points de contact qu'elle présente avec Dasius : ici et là,
1 J'ai pris ce texte dans le Codex Parisinus, 5299, f° 90r, que j'ai sous la main ; il est édité dans les Acta Sanctorum, 1" novembre 106. — Ce texte a été signalé déjà par Duchesae et par Gumont.