ET DE SES DÉPENDANCES
In Dei nomme. Notum sit omnibus hominibus tam presentibus quam futuris, quod ego Raimundus, divina suggerenle gratia Tripolitanus cornes, in fratrem et socium et orationum participem dedi, concessi et reddidi me sancte domui pauperum Hospitalis Iherusalem, et antecessorum meorum salute animarum meorumque remissione peccatorum, contuli, concessi, ore et corde laudavi, eidem domui sancti Hospitalis Iherusalem , Raphaniam 1 et Montem Ferrandum cum omnibus sibi pertinentiis tam meis propriis, quam ex omnibus i'eodalibus, absque ulla t'ederis obligatione atque retentu, ornni remota calumpnia, quiète et libère, in helemosinam et donationem et ligietatem omnium hominum tam militum quam burgentium ibi terras habentium et possessiones, prout melius jiredecessores mei et ego tenui et habui, et Mardabecli cum omnibus suis pertinentiis, et quicquid liabeo juris vel dominii in
1 Aujourd'hui Raphanieh et Kalaat-Baarïn.
626 MOM MKNTS DK I/AHCHITECTURE MILITAIRE
piscaria Cymele1 a Gades usque ad Mcsclausam, cl castella et villas que ex pertinentiis Raphanie et Monlis Ferrandi coniprobari poterinl esse, quenunc a me ignorantur. Simili ter concessi et laudavi cl Gratum ri castellum Bochee- cum omnibus suis pertinentiis Dni propriis et virorum feodalihus, et feiicium et lacum, cum omnibus eorum pertinentiis propriis, ut supra dicluin est, et feodalibus. Deinde vero, concilie) et voluntate W. de Crato et uxoris sue Adelasie cius(|ue tilii Beltrandi Hugonis , predicta castella Xenodochii Iherosolimitani pauperibus Iribui, concessi et laudavi, quibus videlicet Crato et castello Bochee scambium eis dedi et in perpetuum habere concessi, que castella scilicel domui sancti Hospitalis ij)si sponte dederunt atque obtuïerunl et ex omni calumpnia quietaverunt. Quodautem hocsit scambium per singula enucleari atque patefieri volo atque iubeo; nunc igitur ostendam feriatim scambium quod W. de Crato coram universa curia feci, \idelicet, caveam Davidis Syri cum omni raisagio3 montanee quomodocumque melius unquam babui ettenui, et feodum Pontis Wilielmi , id esl , duas terre caballarias 4, et sexcentos bisantios, ce0 ego Raimundus
1 Pendant toute la durée de la domination franque en Syrie, nous trouvons Émesse désignée par les chroniques et les chartes latines sous le nom de la Chamelle, et bien < I ik' cette ville n'ait jamais été [irise par les croisés, elle était cependant considérée comme appartenant au comté de Tripoli.
Cod. Dipî. n° 2», p. 7.5.)
Le lac nommé aujourd'hui lac de lioms, el que domine le Krak des Chevaliers, s'appelail alors le lac de Kadès.
Quant au poinl appelé Resclausa, peutêtre devrions-nous le chercher sur la roule <\f Noms a llamah, dans le site de l'Are thusa antique, nommé aujourd'hui Er- Kustan.
2 Les ruines de ce château, qui parait
avoir été peu considérable, se voyaient encore il y a peu d'années dans la plaine nommée aujourd'hui Boukeiah el-Hosn.
3 Dépendances. ( Gioss. tir lu langue romane, par de Roquefort, t. II, p. ^70.)
" On nommait au moyen âge chevalée une possession territoriale sujette au service militaire, cl qui en temps de {pierre devait fournir au suzerain un nombre dé terminé de cavaliers.
L'historien vénitien Sabellico nous apprend (I. IX, p. a48) qu'à Candie on donnail le nom de caballarias aux concessions de terres faites à titre de récompense aux soldats vétérans.
Dei gratia Tripolis cornes e1 alios ducentos barones et ce episcopus Tripolitanus , et super omnes caballarias predicte montanee in unaquaque di\isi \n bisantiis ab hoc mense Augusti usque ad decem annos, pretaxato Willelmo dedi, concessi atque penitus laudavi. Similiter quidem, assensu et concilio Gislel^erti de Podio Laurenti et uxoris suc que vocatur Due Dagolth, prelibate domui pauperum dedi, concessi atque laudavi felicium et latum cuin omnibus eorum pertinentiis, que mille bisantiis emi et hab eis ex omni calumpnia recepi quieta, queve scilicet castella sancto Iherusalem Hospitali sponte contulerunt et omnimodam ipsi calumpniam quietaverunt. Hoc ergo donum, proutmelius, verius el sanius ab omnibus hominibus intelligi valet, bona fide, absque pravo ingenio, sicut superius scriptum est, ego Raimundus, per Deum Tripolis cornes, feci et ex toto reri fategi, nutu et consilio pariter Gecilie comitisse matrismee, régis Francorum filie1, et Hodierne uxoris niée, Tripolis comitisse, régis Iherusalem filie, et filii mei Raimundi et Filippi l'ratris mei, pauperibus Hospitalis Iherusalem sine ulla convenientia et alicuius conditionis tenore, excepto quod in omnibus militaribus negoliis et expeditionibus quibus ego presenspersonaliter adero, totius lucri medietatem partira mecum atque dividere debent. Me siquidem absente, neqne constabulario, nec marescalco, nec etiam alii cuiquam ex lioc respondeant, nec lucrum cum eis partiantur, nisi quod unicuique in negotio existent! forte devenerit. Preterea si forte deficerem obitu, magistro atque provisori comitatus meique filii, quoeumque presens ipse corpore adfueril, eamdem convenientiam idemque pactum partis tueri quam mecum liabent et Iiabere promittunt ; procul dubio tenuerint et observaverint usque quo filius meus ad etatein militie perve-
1 La princesse Cécile était iille naturelle noces Tancrède, prince de Galilée; étant de Philippe Ie', roi de France, et de Berlrade devenue veuve en 1112. elle épousa alors de Monlfort. Elle avait épousé en premières Pons, comte de Tripoli.
m ni [predic]ta fédéra custodierint et fîrmiter habuerint. De cetero
quicquid ex hoc dono concessi consilio et corn nui ni auctoritate feci :
Giraldi Tripolitani episcopi; Willelmi Tortose episcopi; Rainierii constabuJarii; Fulcrandi marescalci; Willelini Ebriaci; W. Rainuardi; Gaucelini île Cavo-
monte; Silvii Roberti; W. Porcelleti; Ha Fontanellis; Raimujidj de
Fonte Erecto; Radulli Viridis; Pipini; W. Aurei; W. Pandulfi; Bernardi de Hocha et aliorum omnium quorum uequeunt describi jier omnia.
Sl.MILITEK HOC IDEM FECI NUTU ET CONSILIO BURGENSII M :
Pontii de Sura ; Baronisaurificis; Geraldi Isnelli; Pontii Geraldi; Stefani Monachi; H. Lamberti; W. Rollendi; P. Gerbaldi; Phiiippi Burgensis; Pétri Andrée; Pétri de Sancto Germano; Haimundi Guasconis et celerorum omnium.
Si taitu nécessitas milii yelmeis heredibus demum insur-
rexerit vel supervenerit quod predictorùm castrorum refugium salvandis corporibus necesse sit; nec in ingressu neque in exitu per me vel per homines meos ullum christianis prelium vel malum fieri vel insurgere débet, necarte vel ingenio ineo quicquam facere aut inquirere, ut bec prèdicta ioca pauperibus sancti Hospitalis, quibus in helemosinam concessi et sponle fundavi, subtrahantur atque auferantur. Denique velut muro circumcluditur ortnm, qui fuit Gualterii de Margato et uxoris sue Gesle, ipsa etiaro adhuc in vita superstite concedente . et illa spacia locorum ad trahendos lapides apta que inter utramque viam concluduntur exterius illinc a capite; nutu et consilio Hodierne uxoris mee, Tripolis comitisse , et filii mei Raimundi, pauperibus sancti Hospitalis Iherusalem in helemosinam dedi libère etabsque calumpnia concessi iureque perpetuo colla udavi. Hoc itaque donum se primum et pauperibus Sancti Joannis Hospitalis ïherusalem in manu m Raimundi sepedicti Hospitalis magistri el seduli procuratoris et Roberti comitis \l\crnensis et Gisleberti Malemaniis el Pétri Montis Peregrini prioris el aliorum fratrum in helemosinam antecessorum meorum salute meo-
rumque peccatorum venia, ego Raimundus, Dei gratia Tripolis cornes, coram universa curia mea, tam clericorura quam laïcorum, sponte obtuli, ore el corde inperpetuum laudavi. Cui vero dono cuicumque caiumpniam vel ullain controversiam facere presumpserit, nisi resipuerit,pars eius sitcum Dathan et Abyron, quos terra, [>ro sua superbia, vivos absorbuit et cura Iuda proditore qui Dnum precio vendidit. Sitque maledictus comedens atque bibens, vigilans atque dormiens, m mane et in vespere, in omni tempore in présent! et in futuro. Percutiateum Dnusfame etsiti, egestate, frigore, pessimo ulcère, scabii quoque et prorigine, amentia et cecitate donec pereat. Hujtis quidern doni et laudationis existunt testes :
G. Tripolis episcopus cnni omni conventu suo; W. Tortose episcopus; R. constabularius; I). marescalcus; W. Ebriaci; W. Rainoardi; G. de Cavomonte; J. Roberti; W. Porcelleti; W. de Crato; G. de Podio Laurenti; M. de Roccosello; R. de Fontanellis; R. de Fonte Erecto; R. Viridis; Pipinus; W. Aurei: W. PandulQ; I. de Rechestino; F. de Tolone; R. de Monte Siguo; H. de Lidimano; R. de Rocca; R. Fortis; R. Romanus; R. de Valle Aurea; W. de Cornelione; Sigifreddus; P. de Neren; P. de Sancto Justo; 0. de Monte Ohvo; Guiringisisis; Tancredus de Valriaco; P. Humberti; A. de Saurra; W. Tripolis vicecomes; A. Tripolis raisius; P. de Cafaraca; R. de Rusarra; Hugo Senzaverz; P. de Cavomonte; R. de Trallo; W. deLunello; R. Pétri de Iherusalem; R. Crispini régis pincerna; Humfredus de Toroni; Philippus Neapolis;
De burgensibus :
P. de Sura; G. lsnelli; P. Geraldi; S. Monachus; Firminus; R. Catalanus: R. Niger; A. Trun; P. Andrée; P. de Sancto Germano; P. de Monte Ferrario; R. Lamberti; W. Rollendi; P. Gerbaldi; R. Arnaldi; Philippus Rornia: A. de Lambesco; R. Guasco; P. de Castro Novo; G. Timonerius; Gilberlus. et P. qui banc cartam dictavit tune temporis comitis cancellarius.
Hoc autem donum feci ego Raimundus, per Deum Tripolis cornes, |»auperibus Hospitalis, nutu régis B[alduini] 1 et regine M[elissende] 2 Sancte Iherusalein et R[aimundi]3 Antiocbeni principis et C[onstantie] 4
270 \IO\l MENTS DE L'ARCHITECTURE MILITAIRE, ETC.
principesse. Hoc autem similiter dicte domui pauperum concessi el laudavi ul in ouuii terra mea horaines eiusdem domus nec etiam Suriani de Grato, usus, nec consuetudines reddanl nec tribuant, el absijiie consilio fratrum eiusdem Hospitaiis trevias non accipiam cuin Saracenis nec faciam. \nno al) [ncarnalione M°.G°.XL0.^ ". indictione vin fuit facta hec carta . luna lerlia.